5 - പ്രവര്ഗ്യ ബ്രാഹ്മണമ് - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ ആരണ്യക പാഠഃ - ദേവാ വൈ സത്രമാസത

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ പഞ്ചമഃ പ്രപാഠകഃ - പ്രവര്ഗ്യ ബ്രാഹ്മണമ്
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
അനുവാകം 1
ദേവാ വൈ സത്രമാസത । ഋദ്ധിപരിമിതമ് ഁയശസ്കാമാഃ । തേ-ഽബ്രുവന്ന് । യന്നഃ പ്രഥമം-യഁശ ഋച്ഛാത് । സര്വേഷാ-ന്നസ്ത-ഥ്സഹാസദിതി ।
തേഷാ-ങ്കുരുക്ഷേത്രം-വേഁദിരാസീത് । തസ്യൈ ഖാണ്ഡവോ ദക്ഷിണാര്ധ ആസീത് । തൂര്ഘ്നമുത്തരാര്ധഃ । പരീണജ്ജഘനാര്ധഃ । മരവ ഉത്കരഃ ॥ 1 ॥

തേഷാ-മ്മഖം-വൈഁഷ്ണവം-യഁശ ആര്ച്ഛത് । തന്ന്യകാമയത । തേനാപാക്രാമത് । ത-ന്ദേവാ അന്വായന്ന് । യശോ-ഽവരുരുഥ്സമാനാഃ । തസ്യാന്വാഗതസ്യ ।
സവ്യാദ്ധനുരജായത । ദക്ഷിണാദിഷവഃ । തസ്മാദിഷുധന്വ-മ്പുണ്യജന്മ ।
യജ്ഞജന്മാ ഹി ॥ 2 ॥

തമേകഗ്ം സന്തമ് । ബഹവോ നാഭ്യധൃഷ്ണുവന്ന് । തസ്മാദേകമിഷുധന്വിനമ് । ബഹവോ-ഽനിഷുധന്വാ നാഭിധൃഷ്ണുവന്തി । സോ-ഽസ്മയത । ഏക-മ്മാ സന്ത-മ്ബഹവോ നാഭ്യധര്ഷിഷുരിതി ।
തസ്യ സിഷ്മിയാണസ്യ തേജോ-ഽപാക്രാമത് । ത-ദ്ദേവാ ഓഷധീഷു ന്യമൃജുഃ । തേ ശ്യാമാകാ അഭവന്ന് । സ്മയാകാ വൈ നാമൈതേ ॥ 3 ॥

ത-ഥ്സ്മയാകാനാഗ് സ്മയാകത്വമ് । തസ്മാ-ദ്ദീക്ഷിതേനാപിഗൃഹ്യ സ്മേതവ്യമ് । തേജസോ ധൃത്യൈ । സ ധനുഃ പ്രതിഷ്കഭ്യാതിഷ്ഠത് । താ ഉപദീകാ അബ്രുവന്-വരമ് ഁവൃണാമഹൈ । അഥ വ ഇമഗ്ം രന്ധയാമ ।
യത്ര ക്വ ച ഖനാമ । തദപോ-ഽഭിതൃണദാമേതി ।
തസ്മാദുപദീകാ യത്ര ക്വ ച ഖനന്തി । തദപോ-ഽഭിതൃന്ദന്തി ॥ 4 ॥

വാരേവൃതഗ്ഗ് ഹ്യാസാമ് । തസ്യ ജ്യാമപ്യാദന്ന് ।
തസ്യ ധനുര്വിപ്രവമാണഗ്ം ശിര ഉദവര്തയത് ।
ത-ദ്ദ്യാവാപൃഥിവീ അനുപ്രാവര്തത । യ-ത്പ്രാവര്തത ।
ത-ത്പ്രവര്ഗ്യസ്യ പ്രവര്ഗ്യത്വമ് । യദ്ഘ്രാഁ(4) ഇത്യപതത് ।
തദ്ധര്മസ്യ ഘര്മത്വമ് ।
മഹതോ വീര്യമപപ്തദിതി । ത-ന്മഹാവീരസ്യ മഹാവീരത്വമ് ॥ 5 ॥

യദസ്യാ-സ്സമഭരന്ന് । ത-ഥ്സമ്രാജ്ഞഃ സമ്രാട്ത്വമ് ।
തഗ്ഗ് സ്തൃത-ന്ദേവതാസ്ത്രേധാ വ്യഗൃഹ്ണത । അഗ്നിഃ പ്രാതസ്സവനമ് । ഇന്ദ്രോ മാദ്ധ്യന്ദിനഗ്ം സവനമ് । വിശ്വേ ദേവാസ്തൃതീയസവനമ് । തേനാപശീര്ഷ്ണാ യജ്ഞേന യജമാനാഃ । നാശിഷോ-ഽവാരുന്ധത ।
ന സുവര്ഗം-ലോഁകമഭ്യജയന്ന് ।
തേ ദേവാ അശ്വിനാവബ്രുവന്ന് ॥ 6 ॥

ഭിഷജൌ വൈ സ്ഥഃ । ഇദം-യഁജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിധത്തമിതി । താവബ്രൂതാം-വഁരമ് ഁവൃണാവഹൈ । ഗ്രഹ ഏവ നാവത്രാപി ഗൃഹ്യതാമിതി ।
താഭ്യാ-മേതമാശ്വിന-മഗൃഹ്ണന്ന് ।
താവേത-ദ്യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രത്യധത്താമ് ।
യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । തേന സശീര്ഷ്ണാ യജ്ഞേന യജമാനാഃ । അവാശിഷോ-ഽരുന്ധത ।
അഭി സുവര്ഗം-ലോഁകമജയന്ന് । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യ-മ്പ്രവൃണക്തി । യജ്ഞസ്യൈവ തച്ഛിരഃ പ്രതിദധാതി ।
തേന സശീര്ഷ്ണാ യജ്ഞേന യജമാനഃ ।
അവാശിഷോ രുന്ധേ । അഭി സുവര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജയതി ।
തസ്മാദേഷ ആശ്വിനപ്രവയാ ഇവ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ॥ 7 ॥

(ഉത്കരോ - ഹ്യേ - തേ - തൃന്ദന്തി - മഹാവീരത്വ - മബ്രുവന് - നജയന്-ഥ്സപ്ത ച) (അ. 1)
അനുവാകം 2
സാവിത്ര-ഞ്ജുഹോതി പ്രസൂത്യൈ । ചതുര്ഗൃഹീതേന ജുഹോതി ।
ചതുഷ്പാദഃ പശവഃ । പശൂനേവാവരുന്ധേ । ചതസ്രോ ദിശഃ । ദിക്ഷ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
ഛന്ദാഗ്ംസി ദേവേഭ്യോ-ഽപാക്രാമന്ന് ।
ന വോ-ഽഭാഗാനി ഹവ്യം-വഁക്ഷ്യാമ ഇതി ।
തേഭ്യ ഏത-ച്ചതുര്ഗൃഹീത-മധാരയന്ന് । പുരോനുവാക്യായൈ യാജ്യായൈ ॥ 8 ॥

ദേവതായൈ വഷട്കാരായ । യച്ചതുര്ഗൃഹീത-ഞ്ജുഹോതി ।
ഛന്ദാഗ്സ്യേവ ത-ത്പ്രീണാതി । താന്യസ്യ പ്രീതാനി ദേവേഭ്യോ ഹവ്യം-വഁഹന്തി । ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । ഹോതവ്യ-ന്ദീക്ഷിതസ്യ ഗൃഹാ(3) ഇ ന ഹോതവ്യാ(3) മിതി । ഹവിര്വൈ ദീക്ഷിതഃ । യജ്ജുഹുയാത് । ഹവിഷ്കൃതം-യഁജമാനമഗ്നൌ പ്രദദ്ധ്യാത് ।
യന്ന ജുഹുയാത് ॥ 9 ॥

യജ്ഞപരുരന്തരിയാത് । യജുരേവ വദേത് ।
ന ഹവിഷ്കൃതം-യഁജമാനമഗ്നൌ പ്രദധാതി । ന യജ്ഞപരുരന്തരേതി । ഗായത്രീ ഛന്ദാഗ്സ്യത്യമന്യത ।
തസ്യൈ വഷട്കാരോ-ഽഭ്യയ്യ ശിരോ-ഽച്ഛിനത് ।
തസ്യൈ ദ്വേധാ രസഃ പരാ-ഽപതത് । പൃഥിവീമര്ധഃ പ്രാവിശത് । പശൂനര്ധഃ । യഃ പൃഥിവീ-മ്പ്രാവിശത് ॥ 10 ॥

സ ഖദിരോ-ഽഭവത് । യഃ പശൂന് । സോ-ഽജാമ് । യത്ഖാദിര്യഭ്രി-ര്ഭവതി । ഛന്ദസാമേവ രസേന യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । യദൌദുമ്ബരീ ।
ഊര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബരഃ । ഊര്ജൈവ യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । യ-ദ്വൈണവീ । തേജോ വൈ വേണുഃ ॥ 11 ॥

തേജസൈവ യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । യ-ദ്വൈകങ്കതീ ।
ഭാ ഏവാവരുന്ധേ । ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവ ഇത്യഭ്രിമാദത്തേ പ്രസൂത്യൈ । അശ്വിനോ-ര്ബാഹുഭ്യാമിത്യാഹ । അശ്വിനൌ ഹി ദേവാനാമദ്ധ്വര്യൂ ആസ്താമ് ।
പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാമിത്യാഹ യത്യൈ । വജ്ര ഇവ വാ ഏഷാ । യദഭ്രിഃ । അഭ്രിരസി നാരിരസീത്യാഹ ശാന്ത്യൈ ॥ 12 ॥

അദ്ധ്വരകൃ-ദ്ദേവേഭ്യ ഇത്യാഹ । യജ്ഞോ വാ അദ്ധ്വരഃ । യജ്ഞകൃ-ദ്ദേവേഭ്യ ഇതി വാവൈതദാഹ । ഉത്തിഷ്ഠ ബ്രഹ്മണസ്പത ഇത്യാഹ ।
ബ്രഹ്മണൈവ യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽച്ഛൈതി ।
പ്രൈതു ബ്രഹ്മണസ്പതിരിത്യാഹ । പ്രേത്യൈവ യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽച്ഛൈതി । പ്ര ദേവ്യേതു സൂനൃതേത്യാഹ ।
യജ്ഞോ വൈ സൂനൃതാ । അച്ഛാ വീരന്നര്യ-മ്പങ്ക്തിരാധസമിത്യാഹ ॥ 13 ॥

പാങ്ക്തോ ഹി യജ്ഞഃ । ദേവാ യജ്ഞന്നയന്തു ന ഇത്യാഹ ।
ദേവാനേവ യജ്ഞനിയഃ കുരുതേ । ദേവീ ദ്യാവാപൃഥിവീ അനു മേ മഗ്ംസാഥാമിത്യാഹ । ആഭ്യാമേവാനുമതോ യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । ഋദ്ധ്യാസമദ്യ മഖസ്യ ശിര ഇത്യാഹ । യജ്ഞോ വൈ മഖഃ ।
ഋദ്ധ്യാസമദ്യ യജ്ഞസ്യ ശിര ഇതി വാവൈതദാഹ ।
മഖായ ത്വാ മഖസ്യ ത്വാ ശീര്ഷ്ണ ഇത്യാഹ ।
നിര്ദിശ്യൈവൈനദ്ധരതി ॥ 14 ॥

ത്രിര്ഹരതി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ । ഏഭ്യ ഏവ ലോകേഭ്യോ യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । തൂഷ്ണീ-ഞ്ചതുര്ഥഗ്ം ഹരതി । അപരിമിതാദേവ യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി ।
മൃത്ഖനാദഗ്രേ ഹരതി । തസ്മാ-ന്മൃത്ഖനഃ കരുണ്യതമഃ । ഇയത്യഗ്ര ആസീരിത്യാഹ । അസ്യാമേവാഛമ്ബട്കാരം-യഁജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । ഊര്ജമ് ഁവാ ഏതഗ്ം രസ-മ്പൃഥിവ്യാ ഉപദീകാ ഉദ്ദിഹന്തി ॥ 15 ॥

യ-ദ്വല്മീകമ് । യ-ദ്വല്മീകവപാ സമ്ഭാരോ ഭവതി ।
ഊര്ജമേവ രസ-മ്പൃഥിവ്യാ അവരുന്ധേ । അഥോ ശ്രോത്രമേവ । ശ്രോത്രഗ്ഗ് ഹ്യേത-ത്പൃഥിവ്യാഃ । യ-ദ്വല്മീകഃ । അബധിരോ ഭവതി । യ ഏവം-വേഁദ । ഇന്ദ്രോ വൃത്രായ വജ്രമുദയച്ഛത് ।
സ യത്രയത്ര പരാക്രമത ॥ 16 ॥

തന്നാദ്ധ്രിയത । സ പൂതീകസ്തമ്ബേ പരാക്രമത । സോ-ഽദ്ധ്രിയത । സോ-ഽബ്രവീത് । ഊതിം-വൈഁ മേ ധാ ഇതി । തദൂതീകാനാ-മൂതീകത്വമ് । യദൂതീകാ ഭവന്തി ।
യജ്ഞായൈവോതി-ന്ദധതി । അഗ്നിജാ അസി പ്രജാപതേ രേത ഇത്യാഹ । യ ഏവ രസഃ പശൂ-ന്പ്രാവിശത് ॥ 17 ॥

തമേവാവരുന്ധേ । പഞ്ചൈതേ സമ്ഭാരാ ഭവന്തി । പാങ്ക്തോ യജ്ഞഃ । യാവാനേവ യജ്ഞഃ । തസ്യ ശിര-സ്സമ്ഭരതി । യദ്ഗ്രാമ്യാണാ-മ്പശൂനാഞ്ചര്മണാ സമ്ഭരേത് । ഗ്രാമ്യാ-ന്പശൂഞ്ഛുചാ-ഽര്പയേത് । കൃഷ്ണാജിനേന സമ്ഭരതി । ആരണ്യാനേവ പശൂഞ്ഛുചാ-ഽര്പയതി । തസ്മാ-ഥ്സമാവത്-പശൂനാ-മ്പ്രജായമാനാനാമ് ॥ 18 ॥

ആരണ്യാഃ പശവഃ കനീയാഗ്ംസഃ । ശുചാ ഹ്യൃതാഃ ।
ലോമത-സ്സമ്ഭരതി । അതോ ഹ്യസ്യ മേദ്ധ്യമ് । പരിഗൃഹ്യാ യന്തി । രക്ഷസാമപഹത്യൈ ।
ബഹവോ ഹരന്തി । അപചിതിമേവാസ്മി-ന്ദധതി ।
ഉദ്ധതേ സികതോപോപ്തേ പരിശ്രിതേ നിദധതി ശാന്ത്യൈ ।
മദന്തീഭിരുപ സൃജതി ॥ 19 ॥

തേജ ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി । മധു ത്വാ മധുലാ കരോത്വിത്യാഹ । ബ്രഹ്മണൈവാസ്മിന് -തേജോ ദധാതി ।
യദ്ഗ്രാമ്യാണാ-മ്പാത്രാണാ-ങ്കപാലൈ-സ്സഗ്ംസൃജേത് ।
ഗ്രാമ്യാണി പാത്രാണി ശുചാ-ഽര്പയേത് । അര്മകപാലൈ-സ്സഗ്ംസൃജതി । ഏതാനി വാ അനുപജീവനീയാനി । താന്യേവ ശുചാ-ഽര്പയതി ।
ശര്കരാഭി-സ്സഗ്ംസൃജതി ധൃത്യൈ । അഥോ ശന്ത്വായ । അജലോമൈ-സ്സഗ്ംസൃജതി । ഏഷാ വാ അഗ്നേഃ പ്രിയാ തനൂഃ । യദജാ । പ്രിയയൈവൈന-ന്തനുവാ സഗ്ംസൃജതി । അഥോ തേജസാ । കൃഷ്ണാജിനസ്യ ലോമഭി-സ്സഗ്ംസൃജതി । യജ്ഞോ വൈ കൃഷ്ണാജിനമ് ।
യജ്ഞേനൈവ യജ്ഞഗ്ം സഗ്ംസൃജതി ॥ 20 ॥

(യാജായൈ - ന ജുഹുയാ - ദവിശ-ദ്- വേണഃ - ശാന്ത്യൈ - പങ്ക്തിരാധസമിത്യാഹ - ഹരതി - ദിഹന്തി - പരാക്രമ - താവിശത് - പ്രജായമാനാനാഗ്ം - സൃജതി - ശന്ത്വായാ ഷ്ടൌ ച) (അ. 2)
അനുവാകം 3
പരിശ്രിതേ കരോതി । ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ പരിഗൃഹീത്യൈ । ന കുര്വന്നഭി പ്രാണ്യാത് । യ-ത്കുര്വന്നഭി പ്രാണ്യാത് । പ്രാണാഞ്ഛുചാ-ഽര്പയേത് । അപഹായ പ്രാണിതി ।
പ്രാണാനാ-ങ്ഗോപീഥായ । ന പ്രവര്ഗ്യമ്-ചാദിത്യമ്-ചാന്തരേയാത് । യദന്തരേയാത് । ദുശ്ചര്മാ സ്യാത് ॥ 21 ॥

തസ്മാന്നാന്തരായ്യമ് । ആത്മനോ ഗോപീഥായ । വേണുനാ കരോതി । തേജോ വൈ വേണുഃ । തേജഃ പ്രവര്ഗ്യഃ । തേജസൈവ തേജ-സ്സമര്ധയതി । മഖസ്യ ശിരോ-ഽസീത്യാഹ । യജ്ഞോ വൈ മഖഃ । തസ്യൈതച്ഛിരഃ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ॥ 22 ॥

തസ്മാദേവമാഹ । യജ്ഞസ്യ പദേ സ്ഥ ഇത്യാഹ । യജ്ഞസ്യ ഹ്യേതേ പദേ । അഥോ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ । ഗായത്രേണ ത്വാ ഛന്ദസാ കരോമീത്യാഹ ।
ഛന്ദോഭിരേവൈന-ങ്കരോതി । ത്ര്യുദ്ധി-ങ്കരോതി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ । ഏഷാമ് ഁലോകാനാമാപ്ത്യൈ । ഛന്ദോഭിഃ കരോതി ॥ 23 ॥

വീര്യമ് ഁവൈ ഛന്ദാഗ്ംസി । വീര്യേണൈവൈന-ങ്കരോതി ।
യജുഷാ ബില-ങ്കരോതി വ്യാവൃയൈ । ഇയന്ത-ങ്കരോതി ।
പ്രജാപതിനാ യജ്ഞമുഖേന സമ്മിതമ് । ഇയന്ത-ങ്കരോതി ।
യജ്ഞപരുഷാ സമ്മിതമ് । ഇയന്ത-ങ്കരോതി ।
ഏതാവദ്വൈ പുരുഷേ വീര്യമ് । വീര്യസമ്മിതമ് ॥ 24 ॥

അപരിമിത-ങ്കരോതി । അപരിമിതസ്യാവരുദ്ധ്യൈ । പരിഗ്രീവ-ങ്കരോതി ധൃത്യൈ । സൂര്യസ്യ ഹരസാ ശ്രായേത്യാഹ । യഥായജുരേവൈതത് । അശ്വശകേന ധൂപയതി । പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ സയോനിത്വായ । വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ നിഷ്പദസീത്യാഹ ।
അസൌ വാ ആദിത്യോ വൃഷാ-ഽശ്വഃ । തസ്യ ഛന്ദാഗ്ംസി നിഷ്പത് ॥ 25 ॥

ഛന്ദോഭിരേവൈന-ന്ധൂപയതി । അര്ചിഷേ ത്വാ ശോചിഷേ ത്വേത്യാഹ । തേജ ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി । വാരുണോ-ഽഭീദ്ധഃ । മൈത്രിയോപൈതി ശാന്ത്യൈ । സിദ്ധ്യൈ ത്വേത്യാഹ । യഥായജുരേവൈതത് । ദേവസ്ത്വാ സവിതോദ്വപത്വിത്യാഹ ।
സവിതൃപ്രസൂത ഏവൈന-മ്ബ്രഹ്മണാ ദേവതാഭിരുദ്വപതി । അപദ്യമാനഃ പൃഥിവ്യാമാശാ ദിശ ആപൃണേത്യാഹ ॥ 26 ॥

തസ്മാദഗ്നി-സ്സര്വാ ദിശോ-ഽനു വിഭാതി ।
ഉത്തിഷ്ഠ ബൃഹന്-ഭവോര്ധ്വസ്തിഷ്ഠ ധ്രുവസ്ത്വമിത്യാഹ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ।
ഈശ്വരോ വാ ഏഷോ-ഽന്ധോ ഭവിതോഃ ।
യഃ പ്രവര്ഗ്യമന്വീക്ഷതേ । സൂര്യസ്യ ത്വാ ചക്ഷുഷാ-ഽന്വീക്ഷ ഇത്യാഹ ।
ചക്ഷുഷോ ഗോപീഥായ । ഋജവേ ത്വാ സാധവേ ത്വാ സുക്ഷിത്യൈ ത്വാ ഭൂത്യൈ ത്വേത്യാഹ । ഇയം-വാഁ ഋജുഃ । അന്തരിക്ഷഗ്ം സാധു । അസൌ സുക്ഷിതിഃ ॥ 27 ॥

ദിശോ ഭൂതിഃ । ഇമാനേവാസ്മൈ ലോകാന് കല്പയതി । അഥോ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ । ഇദ-മഹ-മമുമാമുഷ്യായണമ് ഁവിശാ പശുഭി-ര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന പര്യൂഹാമീത്യാഹ ।
വിശൈവൈന-മ്പശുഭി-ര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന പര്യൂഹതി ।
വിശേതി രാജന്യസ്യ ബ്രൂയാത് । വിശൈവൈന-മ്പര്യൂഹതി । പശുഭിരിതി വൈശ്യസ്യ । പശുഭിരേവൈന-മ്പര്യൂഹതി । അസുര്യ-മ്പാത്രമനാച്ഛൃണ്ണമ് ॥ 28 ॥

ആച്ഛൃണത്തി । ദേവത്രാ-ഽകഃ । അജക്ഷീരേണാച്ഛൃണത്തി ।
പരമം-വാഁ ഏത-ത്പയഃ । യദജക്ഷീരമ് । പരമേണൈവൈന-മ്പയസാ-ഽഽച്ഛൃണത്തി ।
യജുഷാ വ്യാവൃത്ത്യൈ । ഛന്ദോഭിരാച്ഛൃണത്തി । ഛന്ദോഭിര്വാ ഏഷ ക്രിയതേ । ഛന്ദോഭിരേവ ഛന്ദാഗ്സ്യാച്ഛൃണത്തി । ഛൃന്ധി വാചമിത്യാഹ ।
വാചമേവാവരുന്ധേ । ഛൃന്ധ്യൂര്ജമിത്യാഹ । ഊര്ജമേവാവരുന്ധേ । ഛൃന്ധി ഹവിരിത്യാഹ । ഹവിരേവാകഃ । ദേവ പുരശ്ചര സഘ്യാസന്ത്വേത്യാഹ ।
യഥായജുരേവൈതത് ॥ 29 ॥

(സ്യാ-ദ്യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ - ഛന്ദോഭിഃ കരോതി - വീര്യ സമ്മിതമ് - ഛന്ദാഗ്ംസി നിഷ്പത് - പൃണേത്യാഹ - സുക്ഷിതി - രനാച്ഛൃണ്ണമ് - ഛന്ദാഗ്സ്യാച്ഛൃണ ത്ത്യഷ്ടൌ ച) (അ. 3)
അനുവാകം 4
ബ്രഹ്മ-ന്പ്രചരിഷ്യാമോ ഹോത-ര്ഘര്മമഭിഷ്ടുഹീത്യാഹ ।
ഏഷ വാ ഏതര്ഹി ബൃഹസ്പതിഃ । യദ്ബ്രഹ്മാ ।
തസ്മാ ഏവ പ്രതിപ്രോച്യ പ്രചരതി ।
ആത്മനോ-ഽനാര്ത്യൈ । യമായ ത്വാ മഖായ ത്വേത്യാഹ ।
ഏതാ വാ ഏതസ്യ ദേവതാഃ । താഭിരേവൈനഗ്ം സമര്ധയതി । മദന്തീഭിഃ പ്രോക്ഷതി । തേജ ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി ॥ 30 ॥

അഭിപൂര്വ-മ്പ്രോക്ഷതി । അഭിപൂര്വ-മേവാസ്മിന്-തേജോ ദധാതി । ത്രിഃ പ്രോക്ഷതി । ത്ര്യാവൃദ്ധി യജ്ഞഃ । അഥോ മേദ്ധ്യത്വായ । ഹോതാ-ഽന്വാഹ । രക്ഷസാമപഹത്യൈ । അനവാനമ് । പ്രാണാനാഗ്ം സന്തത്യൈ ।
ത്രിഷ്ടുഭഃ സതീ-ര്ഗായത്രീരിവാന്വാഹ ॥ 31 ॥

ഗായത്രോ ഹി പ്രാണഃ । പ്രാണമേവ യജമാനേ ദധാതി । സന്തതമന്വാഹ । പ്രാണാനാമന്നാദ്യസ്യ സന്തത്യൈ । അഥോ രക്ഷസാമപഹത്യൈ । യ-ത്പരിമിതാ അനുബ്രൂയാത് । പരിമിതമവരുന്ധീത । അപരിമിതാ അന്വാഹ ।
അപരിമിതസ്യാവരുദ്ധ്യൈ । ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ ॥ 32 ॥

യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । ഊംര്മുഞ്ജാഃ । യ-ന്മൌഞ്ജോ വേദോ ഭവതി । ഊര്ജൈവ യജ്ഞസ്യ ശിര-സ്സമര്ധയതി । പ്രാണാഹുതീ-ര്ജുഹോതി । പ്രാണാനേവ യജമാനേ ദധാതി । സപ്ത ജുഹോതി । സപ്ത വൈ ശീര്ഷണ്യാഃ പ്രാണാഃ । പ്രാണാനേവാസ്മി-ന്ദധാതി । ദേവസ്ത്വാ സവിതാ മദ്ധ്വാ-ഽനക്ത്വിത്യാഹ ॥ 33 ॥

തേജസൈവൈനമനക്തി । പൃഥിവീ-ന്തപസസ്ത്രായസ്വേതി ഹിരണ്യമുപാസ്യതി । അസ്യാ അനതിദാഹായ । ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । അഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാഃ । പ്രലവാനാദീപ്യോപാസ്യതി । ദേവതാസ്വേവ യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി । അപ്രതിശീര്ണാഗ്ര-മ്ഭവതി ।
ഏത-ദ്ബര്ഹിര്ഹ്യേഷഃ ॥ 34 ॥

അര്ചിരസി ശോചിരസീത്യാഹ । തേജ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി । സഗ്ംസീദസ്വ മഹാഗ്ം അസീത്യാഹ । മഹാന്. ഹ്യേഷഃ । ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി ।
ഏതേ വാവ ത ഋത്വിജഃ । യേ ദര്ശപൂര്ണമാസയോഃ ।
അഥ കഥാ ഹോതാ യജമാനായാശിഷോ നാശാസ്ത ഇതി ।
പുരസ്താദാശീഃ ഖലു വാ അന്യോ യജ്ഞഃ । ഉപരിഷ്ടാദാശീരന്യഃ ॥ 35 ॥

അനാധൃഷ്യാ പുരസ്താദിതി യദേതാനി യജൂഗ്ഷ്യാഹ । ശീര്ഷത ഏവ യജ്ഞസ്യ യജമാന ആശിഷോ-ഽവരുന്ധേ । ആയുഃ പുരസ്താദാഹ । പ്രജാ-ന്ദക്ഷിണതഃ । പ്രാണ-മ്പശ്ചാത് ।
ശ്രോത്രമുത്തരതഃ । വിധൃതിമുപരിഷ്ടാത് । പ്രാണാനേവാസ്മൈ സമീചോ ദധാതി ।
ഈശ്വരോ വാ ഏഷ ദിശോ-ഽനൂന്മദിതോഃ ।
യന്ദിശോ-ഽനു വ്യാസ്ഥാപയന്തി ॥ 36 ॥

മനോരശ്വാ-ഽസി ഭൂരിപുത്രേതീമാ-മഭിമൃശതി ।
ഇയം-വൈഁ മനോരശ്വാ ഭൂരിപുത്രാ । അസ്യാമേവ പ്രതിതിഷ്ഠത്യനുന്മാദായ । സൂപസദാ മേ ഭൂയാ മാ മാ ഹിഗ്ംസീരിത്യാഹാഹിഗ്ംസായൈ ।
ചിതഃ സ്ഥ പരിചിത ഇത്യാഹ । അപചിതിമേവാസ്മി-ന്ദധാതി । ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ।
അസൌ ഖലു വാ ആദിത്യഃ പ്രവര്ഗ്യഃ । തസ്യ മരുതോ രശ്മയഃ ॥ 37 ॥

സ്വാഹാ മരുദ്ഭിഃ പരിശ്രയസ്വേത്യാഹ । അമുമേവാദിത്യഗ്ം രശ്മിഭിഃ പര്യൂഹതി ।
തസ്മാ-ദസാവാദിത്യോ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ രശ്മിഭിഃ പര്യൂഢഃ । തസ്മാ-ദ്രാജാ വിശാ പര്യൂഢഃ । തസ്മാ-ദ്ഗ്രാമണീ-സ്സജാതൈഃ പര്യൂഢഃ । അഗ്നേ-സ്സൃഷ്ടസ്യ യതഃ । വികങ്കത-മ്ഭാ ആര്ച്ഛത് ।
യ-ദ്വൈകങ്കതാഃ പരിധയോ ഭവന്തി ।
ഭാ ഏവാവരുന്ധേ । ദ്വാദശ ഭവന്തി ॥ 38 ॥

ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സരഃ । സംവഁഥ്സരമേവാവരുന്ധേ ।
അസ്തി ത്രയോദശോ മാസ ഇത്യാഹുഃ । യ-ത്ത്രയോദശഃ പരിധിര്ഭവതി । തേനൈവ ത്രയോദശ-മ്മാസമവരുന്ധേ । അന്തരിക്ഷസ്യാന്ത-ര്ധിരസീത്യാഹ വ്യാവൃത്ത്യൈ । ദിവ-ന്തപസസ്ത്രായസ്വേ-ത്യുപരിഷ്ടാ-ദ്ധിരണ്യമധി നിദധാതി । അമുഷ്യാ അനതിദാഹായ । അഥോ ആഭ്യാമേവൈനമുഭയതഃ പരിഗൃഹ്ണാതി ।
അര്ഹ-ന്ബിഭര്ഷി സായകാനി ധന്വേത്യാഹ ॥ 39 ॥

സ്തൌത്യേവൈനമേതത് । ഗായത്രമസി ത്രൈഷ്ടുഭമസി ജാഗതമസീതി ധവിത്രാണ്യാദത്തേ । ഛന്ദോഭിരേവൈനാന്യാദത്തേ । മധു മദ്ധ്വിതി ധൂനോതി । പ്രാണോ വൈ മധു । പ്രാണമേവ യജമാനേ ദധാതി । ത്രിഃ പരിയന്തി । ത്രിവൃദ്ധി പ്രാണഃ ।
ത്രിഃ പരിയന്തി । ത്ര്യാവൃദ്ധി യജ്ഞഃ ॥ 40 ॥

അഥോ രക്ഷസാമപഹത്യൈ । ത്രിഃ പുനഃ പരിയന്തി ।
ഷട്-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋതവഃ । ഋതുഷ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠന്തി । യോ വൈ ഘര്മസ്യ പ്രിയാന്-തനുവമാക്രാമതി । ദുശ്ചര്മാ വൈ സ ഭവതി ।
ഏഷ ഹ വാ അസ്യ പ്രിയാ-ന്തനുവമാക്രാമതി ।
യ സ്ത്രിഃ പരീത്യ ചതുര്ഥ-മ്പര്യേതി ।
ഏതാഗ്ം ഹ വാ അസ്യോഗ്രദേവോ രാജനിരാചക്രാമ ॥ 41 ॥

തതോ വൈ സ ദുശ്ചര്മാ-ഽഭവത് । തസ്മാ-ത്ത്രിഃ പരീത്യ ന ചതുര്ഥ-മ്പരീയാത് । ആത്മനോ ഗോപീഥായ । പ്രാണാ വൈ ധവിത്രാണി । അവ്യതിഷങ്ഗ-ന്ധൂന്വന്തി ।
പ്രാണാനാ-മവ്യതിഷങ്ഗായ ക്ലൃപ്ത്യൈ । വിനിഷദ്യ ധൂന്വന്തി । ദിക്ഷ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠന്തി । ഊര്ധ്വന്ധൂന്വന്തി । സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യൈ । സര്വതോ ധൂന്വന്തി ।
തസ്മാദയഗ്ം സര്വതഃ പവതേ ॥ 42 ॥

(ദധാ- തീവാന്വാഹ - യജ്ഞ - സ്യാഹൈ - ഷ - ഉപരിഷ്ടാദാശീരന്യോ - വ്യാസ്ഥാപയന്തി - രശ്മയോ - ഭവന്തി - ധന്വേത്യാഹ - യജ്ഞ - ശ്ചക്രാമ - സമഷ്ട്യൈ ദ്വേ ച) (അ. 4)
അനുവാകം 5
അഗ്നിഷ്ട്വാ വസുഭിഃ പുരസ്താ-ദ്രോചയതു ഗായത്രേണ ഛന്ദസേത്യാഹ । അഗ്നിരേവൈനം-വഁസുഭിഃ പുരസ്താ-ദ്രോചയതി ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ । സ മാ രുചിതോ രോചയേത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
ഇന്ദ്രസ്ത്വാ രുദ്രൈ-ര്ദക്ഷിണതോ രോചയതു ത്രൈഷ്ടുഭേന
ഛന്ദസേത്യാഹ । ഇന്ദ്ര ഏവൈനഗ്ം രുദ്രൈ-ര്ദക്ഷിണതോ രോചയതി ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ । സ മാ രുചിതോ രോചയേത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
വരുണസ്ത്വാ-ഽഽദിത്യൈഃ പശ്ചാ-ദ്രോചയതു ജാഗതേന ഛന്ദസേത്യാഹ । വരുണ ഏവൈനമാദിത്യൈഃ പശ്ചാ-ദ്രോചയതി ജാഗതേന ഛന്ദസാ ॥ 43 ॥

സ മാ രുചിതോ രോചയേത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
ദ്യുതാനസ്ത്വാ മാരുതോ മരുദ്ഭിരുത്തരതോ രോചയത്വാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസേത്യാഹ ।
ദ്യുതാന ഏവൈന-മ്മാരുതോ മരുദ്ഭിരുത്തരതോ രോചയത്യാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ ।
സ മാ രുചിതോ രോചയേത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
ബൃഹസ്പതിസ്ത്വാ വിശ്വൈ-ര്ദേവൈരുപരിഷ്ടാ-ദ്രോചയതു പാങ്ക്തേന ഛന്ദസേത്യാഹ ।
ബൃഹസ്പതിരേവൈനമ് ഁവിശ്വൈ-ര്ദേവൈരുപരിഷ്ടാ-ദ്രോചയതി പാങ്ക്തേന ഛന്ദസാ ।
സ മാ രുചിതോ രോചയേത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ॥ 44 ॥

രോചിതസ്ത്വ-ന്ദേവ ഘര്മ ദേവേഷ്വസീത്യാഹ । രോചിതോ ഹ്യേഷ ദേവേഷു । രോചിഷീയാഹ-മ്മനുഷ്യേഷ്വിത്യാഹ । രോചത ഏവൈഷ മനുഷ്യേഷു । സമ്രാഡ് ഘര്മ രുചിതസ്ത്വ-ന്ദേവേഷ്വായുഷ്മാഗ് സ്തേജസ്വീ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യസീത്യാഹ ।
രുചിതോ ഹ്യേഷ ദേവേഷ്വായുഷ്മാഗ് സ്തേജസ്വീ ബ്രഹ്മവര്ചസീ ।
രുചിതോ-ഽഹ-മ്മനുഷ്യേഷ്വായുഷ്മാഗ് സ്തേജസ്വീ ബ്രഹ്മവര്ചസീ ഭൂയാസമിത്യാഹ ।
രുചിത ഏവൈഷ മനുഷ്യേഷ്വായുഷ്മാഗ് സ്തേജസ്വീ ബ്രഹ്മവര്ചസീ ഭവതി । രുഗസി രുച-മ്മയി ധേഹി മയി രുഗിത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
തം-യഁദേതൈ-ര്യജുര്ഭിരരോചയിത്വാ । രുചിതോ ഘര്മ ഇതി പ്രബ്രൂയാത് । അരോചുകോ-ഽദ്ധ്വര്യു-സ്സ്യാത് ।
അരോചുകോ യജമാനഃ । അഥ യദേനമേതൈര്യജുര്ഭീ രോചയിത്വാ । രുചിതോ ഘര്മ ഇതി പ്രാഹ । രോചുകോ-ഽദ്ധ്വര്യു-ര്ഭവതി । രോചുകോ യജമാനഃ ॥ 45 ॥

(പശ്ചാ-ദ്രോചയതി ജഗതേന ഛന്ദസാ - പാങ്ക്തേന ഛന്ദസാ സ മാ രുചിതോ രോചയേത്യാഹാശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ - ശാസ്തേ ഽഷ്ടൌ ച) (അ. 5)
അനുവാകം 6
ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । ഗ്രീവാ ഉപസദഃ । പുരസ്താദുപസദാ-മ്പ്രവര്ഗ്യ-മ്പ്രവൃണക്തി । ഗ്രീവാസ്വേവ യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി । ത്രിഃ പ്രവൃണക്തി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ । ഏഭ്യ ഏവ ലോകേഭ്യോ യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽവരുന്ധേ ।
ഷട്-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋതവഃ ॥ 46 ॥

ഋതുഭ്യ ഏവ യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽവരുന്ധേ । ദ്വാദശ കൃത്വഃ പ്രവൃണക്തി । ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സരഃ । സംവഁഥ്സരാദേവ യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽവരുന്ധേ । ചതുര്വിഗ്ംശതി-സ്സമ്പദ്യന്തേ । ചതുര്വിഗ്ംശതിരര്ധമാസാഃ ।
അര്ധമാസേഭ്യ ഏവ യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽവരുന്ധേ । അഥോ ഖലു । സകൃദേവ പ്രവൃജ്യഃ । ഏകഗ്ം ഹി ശിരഃ ॥ 47 ॥

അഗ്നിഷ്ടോമേ പ്രവൃണക്തി । ഏതാവാന്. വൈ യജ്ഞഃ । യാവാനഗ്നിഷ്ടോമഃ । യാവാനേവ യജ്ഞഃ । തസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി । നോക്ഥ്യേ പ്രവൃഞ്ജ്യാത് ।
പ്രജാ വൈ പശവ ഉക്ഥാനി । യദുക്ഥ്യേ പ്രവൃഞ്ജ്യാത് ।
പ്രജാ-മ്പശൂനസ്യ നിര്ദഹേത് । വിശ്വജിതി സര്വപൃഷ്ഠേ പ്രവൃണക്തി ॥ 48 ॥

പൃഷ്ഠാനി വാ അച്യുതഞ്ച്യാവയന്തി ।
പൃഷ്ഠൈരേവാസ്മാ അച്യുതഞ്ച്യാവയിത്വാ-ഽവരുന്ധേ । അപശ്യ-ങ്ഗോപാമിത്യാഹ । പ്രാണോ വൈ ഗോപാഃ । പ്രാണമേവ പ്രജാസു വിയാതയതി ।
അപശ്യ-ങ്ഗോപാമിത്യാഹ । അസൌ വാ ആദിത്യോ ഗോപാഃ । സ ഹീമാഃ പ്രജാ ഗോപായതി । തമേവ പ്രജാനാ-ങ്ഗോപ്താര-ങ്കുരുതേ । അനിപദ്യമാനമിത്യാഹ ॥ 49 ॥

ന ഹ്യേഷ നിപദ്യതേ । ആ ച പരാ ച പഥിഭിശ്ചരന്തമിത്യാഹ । ആ ച ഹ്യേഷ പരാ ച പഥിഭിശ്ചരതി । സ സദ്ധ്രീചീ-സ്സ വിഷൂചീര്വസാന ഇത്യാഹ । സദ്ധ്രീചീശ്ച ഹ്യേഷ വിഷൂചീശ്ച വസാനഃ പ്രജാ അഭി വിപശ്യതി । ആ വരീവര്തി ഭുവനേഷ്വന്തരിത്യാഹ । ആ ഹ്യേഷ വരീവര്തി ഭുവനേഷ്വന്തഃ । അത്ര പ്രാവീര്മധു മാദ്ധ്വീഭ്യാ-മ്മധു മാധൂചീഭ്യാമിത്യാഹ ।
വാസന്തികാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി ।
സമഗ്നിരഗ്നിനാ ഗതേത്യാഹ ॥ 50 ॥

ഗ്രൈഷ്മാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി । സമഗ്നിരഗ്നിനാ ഗതേത്യാഹ । അഗ്നിര്ഹ്യേവൈഷോ-ഽഗ്നിനാ സങ്ഗച്ഛതേ । സ്വാഹാ സമഗ്നിസ്തപസാ ഗതേത്യാഹ ।
പൂര്വമേവോദിതമ് । ഉത്തരേണാഭിഗൃണാതി ।
ധര്താ ദിവോ വിഭാസി രജസഃ പൃഥിവ്യാ ഇത്യാഹ ।
വാര്ഷികാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി ।
ഹൃദേ ത്വാ മനസേ ത്വേത്യാഹ । ശാരദാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി ॥ 51 ॥

ദിവി ദേവേഷു ഹോത്രാ യച്ഛേത്യാഹ । ഹോത്രാഭിരേവേമാന് ഁലോകാന്-ഥ്സ-ന്ദധാതി । വിശ്വാസാ-മ്ഭുവാ-മ്പത ഇത്യാഹ । ഹൈമന്തികാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി ।
ദേവശ്രൂസ്ത്വ-ന്ദേവ ഘര്മ ദേവാ-ന്പാഹീത്യാഹ ।
ശൈശിരാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി ।
തപോജാം-വാഁചമസ്മേ നിയച്ഛ ദേവായുവമിത്യാഹ ।
യാ വൈ മേദ്ധ്യാ വാക് । സാ തപോജാഃ । താമേവാവരുന്ധേ ॥ 52 ॥

ഗര്ഭോ ദേവാനാമിത്യാഹ । ഗര്ഭോ ഹ്യേഷ ദേവാനാമ് । പിതാ മതീനാമിത്യാഹ । പ്രജാ വൈ മതയഃ । താസാമേഷ ഏവ പിതാ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ।
തസ്മാദേവമാഹ । പതിഃ പ്രജാനാമിത്യാഹ । പതിര്ഹ്യേഷ പ്രജാനാമ് । മതിഃ കവീനാമിത്യാഹ ॥ 53 ॥

മതിര്ഹ്യേഷ കവീനാമ് । സ-ന്ദേവോ ദേവേന സവിത്രാ ഽയതിഷ്ട സഗ്ം സൂര്യേണാരുക്തേത്യാഹ ।
അമുഞ്ചൈവാദിത്യ-മ്പ്രവര്ഗ്യഞ്ച സഗ്ംശാസ്തി ।
ആയുര്ദാസ്ത്വമസ്മഭ്യ-ങ്ഘര്മ വര്ചോദാ അസീത്യാഹ ।
ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ । പിതാ നോ-ഽസി പിതാ നോ ബോധേത്യാഹ । ബോധയത്യേവൈനമ് । ന വൈ തേ-ഽവകാശാ ഭവന്തി । പത്നിയൈ ദശമഃ ।
നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാഃ ॥ 54 ॥

നാഭിര്ദശമീ । പ്രാണാനേവ യജമാനേ ദധാതി । അഥോ ദശാക്ഷരാ വിരാട് । അന്നം-വിഁരാട് । വിരാജൈവാന്നാദ്യമവരുന്ധേ । യജ്ഞസ്യ ശിരോ-ഽച്ഛിദ്യത । ത-ദ്ദേവാ ഹോത്രാഭിഃ പ്രത്യദധുഃ । ഋത്വിജോ-ഽവേക്ഷന്തേ । ഏതാ വൈ ഹോത്രാഃ । ഹോത്രാഭിരേവ യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി ॥ 55 ॥

രുചിതമവേക്ഷന്തേ । രുചിതാദ്വൈ പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത । പ്രജാനാഗ്ം സൃഷ്ട്യൈ । രുചിതമവേക്ഷന്തേ । രുചിതാദ്വൈ പര്ജന്യോ വര്ഷതി । വര്ഷുകഃ പര്ജന്യോ ഭവതി । സ-മ്പ്രജാ ഏധന്തേ । രുചിതമവേക്ഷന്തേ । രുചിതമ് ഁവൈ ബ്രഹ്മവര്ചസമ് । ബ്രഹ്മവര്ചസിനോ ഭവന്തി ॥ 56 ॥

അധീയന്തോ-ഽവേക്ഷന്തേ । സര്വമായുര്യന്തി । ന പത്ന്യവേക്ഷേത । യ-ത്പന്ത്യവേക്ഷേത । പ്രജായേത । പ്രജാന്ത്വസ്യൈ നിര്ദഹേത് । യന്നാവേക്ഷേത । ന പ്രജായേത ।
നാസ്യൈ പ്രജാന്നിര്ദഹേത് । തിരസ്കൃത്യ യജു-ര്വാചയതി । പ്രജായതേ । നാസ്യൈ പ്രജാന്നിര്ദഹതി । ത്വഷ്ടീമതീ തേ സപേയേത്യാഹ । സപാദ്ധി പ്രജാഃ പ്രജായന്തേ ॥ 57 ॥

(ഋതവോ - ഹി ശിരഃ - സര്വപൃഷ്ഠേ പ്രവൃണ - ക്ത്യനിപദ്യമാനമിത്യാഹ - ഗതേത്യാഹ - ശാരദാവേവാസ്മാ ഋതൂ കല്പയതി - രുന്ധേ - കവിനാമിത്യാഹ - പ്രാണാഃ - പ്രതിദധാതി - ഭവന്തി - വാചയതി ചത്വാരി ച) (അ. 6)
അനുവാകം 7
ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവ ഇതി രശനാമാദത്തേ പ്രസൂത്യൈ । അശ്വിനോ-ര്ബാഹുഭ്യാമിത്യാഹ । അശ്വിനൌ ഹി ദേവാനാമദ്ധ്വര്യൂ ആസ്താമ് । പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാമിത്യാഹ യത്യൈ । ആദദേ-ഽദിത്യൈ രാസ്നാ-ഽസീത്യാഹ യജുഷ്കൃത്യൈ । ഇഡ ഏഹ്യദിത ഏഹി സരസ്വത്യേഹീത്യാഹ । ഏതാനി വാ അസ്യൈ ദേവനാമാനി ।
ദേവനാമൈരേവൈനാ-മാഹ്വയതി । അസാവേഹ്യ-സാവേഹ്യ-സാവേഹീത്യാഹ । ഏതാനി വാ അസ്യൈ മനുഷ്യനാമാനി ॥ 58 ॥

മനുഷ്യനാമൈരേവൈനാമാഹ്വയതി ।
ഷട്-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋതവഃ ।
ഋതുഭിരേവൈനാമാഹ്വയതി । അദിത്യാ ഉഷ്ണീഷമസീത്യാഹ । യഥായജുരേവൈതത് ।
വായുരസ്യൈഡ ഇത്യാഹ । വായുദേവത്യോ വൈ വഥ്സഃ ।
പൂഷാ ത്വോപാവസൃജത്വിത്യാഹ । പൌഷ്ണാ വൈ ദേവതയാ പശവഃ ॥ 59 ॥

സ്വയൈവൈന-ന്ദേവതയോപാവസൃജതി । അശ്വിഭ്യാ-മ്പ്രദാപയേത്യാഹ । അശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാ-മ്ഭിഷജൌ । താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി । യസ്തേ സ്തനഃ ശശയ ഇത്യാഹ । സ്തൌത്യേവൈനാമ് । ഉസ്ര ഘര്മഗ്ം ശിഗ്ംഷോസ്ര ഘര്മ-മ്പാഹി ഘര്മായ ശിഗ്ംഷേത്യാഹ । യഥാ ബ്രൂയാദമുഷ്മൈ ദേഹീതി । താദൃഗേവ തത് । ബൃഹസ്പതിസ്ത്വോപസീദത്വിത്യാഹ ॥ 60 ॥

ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതിഃ । ബ്രഹ്മണൈവൈനാമുപസീദതി ।
ദാനവ-സ്സ്ഥ പേരവ ഇത്യാഹ । മേദ്ധ്യാനേവൈനാന്കരോതി ।
വിഷ്വഗ്വൃതോ ലോഹിതേനേത്യാഹ വ്യാവൃത്ത്യൈ ।
അശ്വിഭ്യാ-മ്പിന്വസ്വ സരസ്വത്യൈ പിന്വസ്വ പൂഷ്ണേ പിന്വസ്വ ബൃഹസ്പതയേ പിന്വസ്വേത്യാഹ ।
ഏതാഭ്യോ ഹ്യേഷാ ദേവതാഭ്യഃ പിന്വതേ ।
ഇന്ദ്രായ പിന്വസ്വേന്ദ്രായ പിന്വസ്വേത്യാഹ ।
ഇന്ദ്രമേവ ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി । ദ്വിരിന്ദ്രായേത്യാഹ ॥ 61 ॥

തസ്മാദിന്ദ്രോ ദേവതാനാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠഭാക്തമഃ ।
ഗായത്രോ-ഽസി ത്രൈഷ്ടുഭോ-ഽസി ജാഗതമസീതി ശഫോപയമാനാദത്തേ ।
ഛന്ദോഭിരേവൈനാനാദത്തേ । സഹോര്ജോ ഭാഗേനോപമേഹീത്യാഹ ।
ഊര്ജ ഏവൈന-മ്ഭാഗമകഃ ।
അശ്വിനൌ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധതാവബ്രൂതാമ് ।
ആവാഭ്യാമേവ പൂര്വാഭ്യാം-വഁഷട്ക്രിയാതാ ഇതി ।
ഇന്ദ്രാശ്വിനാ മധുന-സ്സാരഘസ്യേത്യാഹ ।
അശ്വിഭ്യാമേവ പൂര്വാഭ്യാം-വഁഷട്കരോതി ।
അഥോ അശ്വിനാവേവ ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി ॥ 62 ॥

ഘര്മ-മ്പാത വസവോ യജതാ വഡിത്യാഹ ।
വസൂനേവ ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി । യ-ദ്വഷട്കുര്യാത് । യാതയാമാ-ഽസ്യ വഷട്കാര-സ്സ്യാത് ।
യന്ന വഷട്കുര്യാത് । രക്ഷാഗ്ംസി യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുഃ । വഡിത്യാഹ । പരോക്ഷമേവ വഷട്കരോതി । നാസ്യ യാതയാമാ വഷട്കാരോ ഭവതി ।
ന യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ഘ്നന്തി ॥ 63 ॥

സ്വാഹാ ത്വാ സൂര്യസ്യ രശ്മയേ വൃഷ്ടിവനയേ ജുഹോമീത്യാഹ । യോ വാ അസ്യ പുണ്യോ രശ്മിഃ । സ വൃഷ്ടിവനിഃ । തസ്മാ ഏവൈന-ഞ്ജുഹോതി ।
മധു ഹവിരസീത്യാഹ । സ്വദയത്യേവൈനമ് । സൂര്യസ്യ തപസ്തപേത്യാഹ ।
യഥായജുരേവൈതത് । ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാ-ന്ത്വാ പരിഗൃഹ്ണാമീത്യാഹ ।
ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാ-മേവൈന-മ്പരിഗൃഹ്ണാതി ॥ 64 ॥

അന്തരിക്ഷേണ ത്വോപയച്ഛാമീത്യാഹ । അന്തരിക്ഷേണൈവൈന-മുപയച്ഛതി ।
ന വാ ഏത-മ്മനുഷ്യോ ഭര്തുമര്ഹതി ।
ദേവാനാ-ന്ത്വാ പിതൃണാമനുമതോ ഭര്തുഗ്ം ശകേയമിത്യാഹ । ദേവൈരേവൈന-മ്പിതൃഭിരനുമത ആദത്തേ । വി വാ ഏനമേതദര്ധയന്തി । യ-ത്പശ്ചാ-ത്പ്രവൃജ്യ പുരോ ജുഹ്വതി । തേജോ-ഽസി തേജോ-ഽനു പ്രേഹീത്യാഹ । തേജ ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി । ദിവിസ്പൃമ്മാ മാ ഹിഗ്ംസീ-രന്തരിക്ഷസ്പൃമ്മാ മാ ഹിഗ്ംസീഃ
പൃഥിവിസ്പൃമ്മാ മാ ഹിഗ്ംസീരിത്യാഹാഹിഗ്ംസായൈ ॥ 65 ॥

സുവരസി സുവര്മേ യച്ഛ ദിവം-യഁച്ഛ ദിവോ മാ പാഹീത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ । ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ।
ആത്മാ വായുഃ । ഉദ്യത്യ വാതനാമാന്യാഹ ।
ആത്മന്നേവ യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി ।
അനവാനമ് । പ്രാണാനാഗ്ം സന്തത്യൈ । പഞ്ചാഹ ॥ 66 ॥

പാങ്ക്തോ യജ്ഞഃ । യാവാനേവ യജ്ഞഃ । തസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി । അഗ്നയേ ത്വാ വസുമതേ സ്വാഹേത്യാഹ ।
അസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽഗ്നി-ര്വസുമാന് । തസ്മാ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । സോമായ ത്വാ രുദ്രവതേ സ്വാഹേത്യാഹ ।
ചന്ദ്രമാ വൈ സോമോ രുദ്രവാന് । തസ്മാ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । വരുണായ ത്വാ-ഽഽദിത്യവതേ സ്വാഹേത്യാഹ ॥ 67 ॥

അഫ്സു വൈ വരുണ ആദിത്യവാന് । തസ്മാ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി ।
ബൃഹസ്പതയേ ത്വാ വിശ്വദേവ്യാവതേ സ്വാഹേത്യാഹ ।
ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതിഃ ।
ബ്രഹ്മണ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി ।
സവിത്രേ ത്വര്ഭുമതേ വിഭുമതേ പ്രഭുമതേ വാജവതേ സ്വാഹേത്യാഹ । സംവഁഥ്സരോ വൈ സവിതര്ഭുമാന്. വിഭുമാ-ന്പ്രഭുമാന്. വാജവാന് । തസ്മാ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । യമായ ത്വാ-ഽങ്ഗിരസ്വതേ പിതൃമതേ സ്വാഹേത്യാഹ ।
പ്രാണോ വൈ യമോ-ഽങ്ഗിരസ്വാ-ന്പിതൃമാന് ॥ 68 ॥

തസ്മാ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । ഏതാഭ്യ ഏവൈന-ന്ദേവതാഭ്യോ ജുഹോതി । ദശ സമ്പദ്യന്തേ । ദശാക്ഷരാ വിരാട് । അന്നം-വിഁരാട് । വിരാജൈവാന്നാദ്യമവരുന്ധേ । രൌഹിണാഭ്യാം-വൈഁ ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്ന് । ത-ദ്രൌഹിണയോ രൌഹിണത്വമ് । യ-ദ്രൌഹിണൌ ഭവതഃ । രൌഹിണാഭ്യാമേവ ത-ദ്യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി ।
അഹര്ജ്യോതിഃ കേതുനാ ജുഷതാഗ്ം സുജ്യോതിര്ജ്യോതിഷാഗ് സ്വാഹാ രാത്രിര്ജ്യോതിഃ കേതുനാ ജുഷതാഗ്ം സുജ്യോതിര്ജ്യോതിഷാഗ് സ്വാഹേത്യാഹ ।
ആദിത്യമേവ തദമുഷ്മിന് ഁലോകേ-ഽഹ്നാ പരസ്താ-ദ്ദാധാര । രാത്രിയാ അവസ്താത് ।
തസ്മാദസാവാദിത്യോ ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ-ഽഹോരാത്രാഭ്യാ-ന്ധൃതഃ ॥ 69 ॥

(മനുഷ്യനാമാനി - പശവഃ - സീദത്വിത്യാ - ഹേന്ദ്രായേത്യാഹാ - ര്ധയതി - ഘ്നന്തി - ഗൃഹ്ണാ - ത്യഹിഗ്ംസായൈ - പഞ്ചാഹാ - ദിത്യവതേ സ്വാഹേത്യാഹ - പിതൃമാ - നേതി ചത്വാരി ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8
വിശ്വാ ആശാ ദക്ഷിണസദിത്യാഹ । വിശ്വാനേവ ദേവാ-ന്പ്രീണാതി । അഥോ ദുരിഷ്ട്യാ ഏവൈന-മ്പാതി । വിശ്വാ-ന്ദേവാനയാഡിഹേത്യാഹ । വിശ്വാനേവ ദേവാ-ന്ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി । സ്വാഹാകൃതസ്യ ഘര്മസ്യ മധോഃ പിബതമശ്വിനേത്യാഹ ।
അശ്വിനാവേവ ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി ।
സ്വാഹാ-ഽഗ്നയേ യജ്ഞിയായ ശംയഁജുര്ഭിരിത്യാഹ । അഭ്യേവൈന-ങ്ഘാരയതി । അഥോ ഹവിരേവാകഃ ॥ 70 ॥

അശ്വിനാ ഘര്മ-മ്പാതഗ്ം ഹാര്ദിവാന-മഹര്ദിവാഭി-രൂതിഭിരിത്യാഹ । അശ്വിനാവേവ ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി । അനു വാ-ന്ദ്യാവാപൃഥിവീ മഗ്ംസാതാമിത്യാഹാനുമത്യൈ ।
സ്വാഹേന്ദ്രായ സ്വാഹേന്ദ്രാ വഡിത്യാഹ ।
ഇന്ദ്രായ ഹി പുരോ ഹൂയതേ । ആശ്രാവ്യാഹ ഘര്മസ്യ യജേതി । വഷട്കൃതേ ജുഹോതി । രക്ഷസാമപഹത്യൈ । അനുയജതി സ്വഗാകൃത്യൈ ।
ഘര്മമപാതമശ്വിനേത്യാഹ ॥ 71 ॥

പൂര്വമേവോദിതമ് । ഉത്തരേണാഭിഗൃണാതി ।
അനു വാന്-ദ്യാവാപൃഥിവീ അമഗ്ംസാതാമിത്യാഹാനുമത്യൈ ।
ത-മ്പ്രാവ്യമ് ഁയഥാവണ്ണമോ ദിവേ നമഃ പൃഥിവ്യാ ഇത്യാഹ । യഥായജുരേവൈതത് । ദിവി ധാ ഇമം-യഁജ്ഞം-യഁജ്ഞമിമ-ന്ദിവി ധാ ഇത്യാഹ ।
സുവര്ഗമേവൈനമ് ഁലോക-ങ്ഗമയതി ।
ദിവ-ങ്ഗച്ഛാന്തരിക്ഷ-ങ്ഗച്ഛ പൃഥിവീ-ങ്ഗച്ഛേത്യാഹ ।
ഏഷ്വേവൈനമ് ഁലോകേഷു പ്രതിഷ്ഠാപയതി । പഞ്ച പ്രദിശോ ഗച്ഛേത്യാഹ ॥ 72 ॥

ദിക്ഷ്വേവൈന-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി ।
ദേവാ-ന്ഘര്മപാ-ന്ഗച്ഛ പിതൄ-ന്ഘര്മപാ-ന്ഗച്ഛേത്യാഹ । ഉഭയേഷ്വേവൈന-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി । യ-ത്പിന്വതേ । വര്ഷുകഃ പര്ജന്യോ ഭവതി । തസ്മാ-ത്പിന്വമാനഃ പുണ്യഃ । യ-ത്പ്രാമ്പിന്വതേ । ത-ദ്ദേവാനാമ് । യ-ദ്ദക്ഷിണാ । തത്-പിതൃണാമ് ॥ 73 ॥

യ-ത്പ്രത്യക് । ത-ന്മനുഷ്യാണാമ് । യദുദങ്ങ് । ത-ദ്രുദ്രാണാമ് । പ്രാഞ്ചമുദഞ്ച-മ്പിന്വയതി । ദേവത്രാ-ഽകഃ । അഥോ ഖലു । സര്വാ അനു ദിശഃ പിന്വയതി । സര്വാ ദിശ-സ്സമേധന്തേ । അന്തഃപരിധി പിന്വയതി ॥ 74 ॥

തേജസോ-ഽസ്കന്ദായ । ഇഷേ പീപിഹ്യൂര്ജേ പീപിഹീത്യാഹ ।
ഇഷമേവോര്ജം-യഁജമാനേ ദധാതി । യജമാനായ പീപിഹീത്യാഹ । യജമാനായൈവൈതാ-മാശിഷമാശാസ്തേ ।
മഹ്യഞ്ജ്യൈഷ്ഠ്യായ പീപിഹീത്യാഹ ।
ആത്മന ഏവൈതാമാശിഷമാശാസ്തേ ।
ത്വിഷ്യൈ ത്വാ ദ്യുമ്നായ ത്വേന്ദ്രിയായ ത്വാ ഭൂത്യൈ ത്വേത്യാഹ । യഥായജുരേവൈതത് । ധര്മാ-ഽസി സുധര്മാ മേ ന്യസ്മേ ബ്രഹ്മാണി ധാരയേത്യാഹ ॥ 75 ॥

ബ്രഹ്മന്നേവൈന-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി । നേത്ത്വാ വാതഃ സ്കന്ദയാദിതി യദ്യഭിചരേത് । അമുഷ്യ ത്വാ പ്രാണേ സാദയാമ്യമുനാ സഹ നിരര്ഥ-ങ്ഗച്ഛേതി ബ്രൂയാ-ദ്യ-ന്ദ്വിഷ്യാത് । യമേവ ദ്വേഷ്ടി । തേനൈനഗ്ം സഹ നിരര്ഥ-ങ്ഗമയതി । പൂഷ്ണേ ശരസേ സ്വാഹേത്യാഹ । യാ ഏവ ദേവതാ ഹുതഭാഗാഃ । താഭ്യ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । ഗ്രാവഭ്യ-സ്സ്വാഹേത്യാഹ । യാ ഏവാന്തരിക്ഷേ വാചഃ ॥ 76 ॥

താഭ്യ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । പ്രതിരേഭ്യ-സ്സ്വാഹേത്യാഹ । പ്രാണാ വൈ ദേവാഃ പ്രതിരാഃ । തേഭ്യ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി । ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാഗ് സ്വാഹേത്യാഹ ।
ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാ-മേവൈനഞ്ജുഹോതി । പിതൃഭ്യോ ഘര്മപേഭ്യ-സ്സ്വാഹേത്യാഹ । യേ വൈ യജ്വാനഃ । തേ പിതരോ ഘര്മപാഃ । തേഭ്യ ഏവൈനഞ്ജുഹോതി ॥ 77 ॥

രുദ്രായ രുദ്രഹോത്രേ സ്വാഹേത്യാഹ । രുദ്രമേവ ഭാഗധേയേന സമര്ധയതി । സര്വത-സ്സമനക്തി । സര്വത ഏവ രുദ്രന്നിരവദയതേ । ഉദഞ്ചന്നിരസ്യതി ।
ഏഷാ വൈ രുദ്രസ്യ ദിക് । സ്വായാമേവ ദിശി രുദ്രന്നിരവദയതേ । അപ ഉപസ്പൃശതി മേദ്ധ്യത്വായ । നാന്വീക്ഷേത । യദന്വീക്ഷേത ॥ 78 ॥

ചക്ഷുരസ്യ പ്രമായുകഗ്ഗ് സ്യാത് । തസ്മാന്നാന്വീക്ഷ്യഃ ।
അപീപരോ മാ-ഽഹ്നോ രാത്രിയൈ മാ പാഹ്യേഷാ തേ അഗ്നേ സമിത്തയാ സമിദ്ധ്യസ്വായുര്മേ ദാ വര്ചസാ മാ-ഽഞ്ജീരിത്യാഹ । ആയുരേവാസ്മിന് വര്ചോ ദധാതി ।
അപീപരോ മാ രാത്രിയാ അഹ്നോ മാ പാഹ്യേഷാ തേ അഗ്നേ സമിത്തയാ സമിദ്ധ്യസ്വായുര്മേ ദാ വര്ചസാ മാ-ഽഞ്ജീരിത്യാഹ । ആയുരേവാസ്മിന് വര്ചോ ദധാതി ।
അഗ്നി-ര്ജ്യോതി-ര്ജ്യോതിരഗ്നി-സ്സ്വാഹാ സൂര്യോ ജ്യോതിര്ജ്യോതി-സ്സൂര്യ-സ്സ്വാഹേത്യാഹ । യഥായജുരേവൈതത് । ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । ഹോതവ്യമഗ്നിഹോത്രാ(3) ന്ന ഹോതവ്യാ(3) മിതി ॥ 79 ॥

യ-ദ്യജുഷാ ജുഹുയാത് । അയഥാപൂര്വമാഹുതീ ജുഹുയാത് । യന്ന ജുഹുയാത് । അഗ്നിഃ പരാഭവേത് । ഭൂ-സ്സ്വാഹേത്യേവ ഹോതവ്യമ് । യഥാപൂര്വമാഹുതീ ജുഹോതി । നാഗ്നിഃ പരാഭവതി । ഹുതഗ്ം ഹവിര്മധു ഹവിരിത്യാഹ ।
സ്വദയത്യേവൈനമ് । ഇന്ദ്രതമേ-ഽഗ്നാവിത്യാഹ ॥ 80 ॥

പ്രാണോ വാ ഇന്ദ്രതമോ-ഽഗ്നിഃ ।
പ്രാണ ഏവൈനമിന്ദ്രതമേ-ഽഗ്നൌ ജുഹോതി ।
പിതാ നോ-ഽസി മാ മാ ഹിഗ്ംസീരിത്യാഹാഹിഗ്ംസായൈ ।
അശ്യാമ തേ ദേവ ഘര്മ മധുമതോ വാജവതഃ പിതുമത ഇത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
സ്വധാവിനോ-ഽശീമഹി ത്വാ മാ മാ ഹിഗ്ംസീ-രിത്യാഹാഹിഗ്ംസായൈ । തേജസാ വാ ഏതേ വ്യൃദ്ധ്യന്തേ । യേ പ്രവര്ഗ്യേണ ചരന്തി । പ്രാശ്ഞന്തി ।
തേജ ഏവാത്മന്-ദധതേ ॥ 81 ॥

സംവഁഥ്സരന്ന മാഗ്ംസമശ്ഞീയാത് । ന രാമാമുപേയാത് । ന മൃന്മയേന പിബേത് । നാസ്യ രാമ ഉച്ഛിഷ്ട-മ്പിബേത് । തേജ ഏവ തഥ്സഗ്ംശ്യതി ।
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസന്ന് । തേ ദേവാ വിജയമുപയന്തഃ । വിഭ്രാജി സൌര്യേ ബ്രഹ്മ സന്ന്യദധത । യ-ത്കിഞ്ച ദിവാകീര്ത്യമ് ।
തദേതേനൈവ വ്രതേനാഗോപായത് । തസ്മാദേത-ദ്വ്രത-ഞ്ചാര്യമ് । തേജസോ ഗോപീഥായ । തസ്മാദേതാനി യജൂഗ്ംഷി വിഭ്രാജഃ സൌര്യസ്യേത്യാഹുഃ ।
സ്വാഹാ ത്വാ സൂര്യസ്യ രശ്മിഭ്യ ഇതി പ്രാത-സ്സഗ്ംസാദയതി । സ്വാഹാ ത്വാ നക്ഷത്രേഭ്യ ഇതി സായമ് ।
ഏതാ വാ ഏതസ്യ ദേവതാഃ । താഭിരേവൈനഗ്ം സമര്ധയതി ॥ 82 ॥

(അക - രശ്വിനേത്യാഹ - പ്രദിശോ ഗച്ഛേത്യാഹ - പിതൃണാ - മന്തഃ പരിധി പിന്വയതി - ധാരയേത്യാഹ - വാചോ - ധര്മപാ സ്തേഭ്യ ഏവൈന-ഞ്ജുഹോ - ത്യന്വീക്ഷേത - ഹോതവ്യാ (3) മി - ത്യഗ്രാവിത്യാഹ - ദധതേ - ഽഗോപായ-ഥ്സപ്ത ച) (അ. 8)
അനുവാകം 9
ഘര്മ യാ തേ ദിവി ശുഗിതി തിസ്ര ആഹുതീ-ര്ജുഹോതി ।
ഛന്ദോഭിരേവാസ്യൈഭ്യോ ലോകേഭ്യ-ശ്ശുചമവ യജതേ । ഇയത്യഗ്രേ ജുഹോതി । അഥേയത്യഥേയതി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ ।
ഏഭ്യ ഏവ ലോകേഭ്യ-ശ്ശുചമവ യജതേ ।
അനു നോ-ഽദ്യാനുമതിരിത്യാഹാനുമത്യൈ । ദിവസ്ത്വാ പരസ്പായാ ഇത്യാഹ । ദിവ ഏവേമാന് ഁലോകാ-ന്ദാധാര ।
ബ്രഹ്മണസ്ത്വാ പരസ്പായാ ഇത്യാഹ ॥ 83 ॥

ഏഷ്വേവ ലോകേഷു പ്രജാ ദാധാര । പ്രാണസ്യ ത്വാ പരസ്പായാ ഇത്യാഹ । പ്രജാസ്വേവ പ്രാണാ-ന്ദാധാര । ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । അസൌ ഖലു വാ ആദിത്യഃ പ്രവര്ഗ്യഃ । തം-യഁ-ദ്ദക്ഷിണാ പ്രത്യഞ്ച-മുദഞ്ച-മുദ്വാസയേത് ।
ജിഹ്മം-യഁജ്ഞസ്യ ശിരോ ഹരേത് ।
പ്രാഞ്ചമുദ്വാസയതി । പുരസ്താദേവ യജ്ഞസ്യ ശിരഃ പ്രതിദധാതി ॥ 84 ॥

പ്രാഞ്ചമുദ്വാസയതി । തസ്മാദസാവാദിത്യഃ പുരസ്താദുദേതി । ശഫോപയമാന്ധവിത്രാണി ധൃഷ്ടീ ഇത്യന്വവഹരന്തി ।
സാത്മാനമേവൈനഗ്ം സതനു-ങ്കരോതി । സാത്മാ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ ഭവതി ।
യ ഏവം-വേഁദ । ഔദുമ്ബരാണി ഭവന്തി । ഊര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബരഃ । ഊര്ജമേവാവരുന്ധേ । വര്ത്മനാ വാ അന്വിത്യ ॥ 85 ॥

യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി । സാമ്നാ പ്രസ്തോതാ-ഽന്വവൈതി । സാമ വൈ രക്ഷോഹാ । രക്ഷസാമപഹത്യൈ । ത്രിര്നിധനമുപൈതി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ । ഏഭ്യ ഏവ ലോകേഭ്യോ രക്ഷാഗ്സ്യപഹന്തി । പുരുഷഃപുരുഷോ നിധനമുപൈതി । പുരുഷഃപുരുഷോ ഹി രക്ഷസ്വീ । രക്ഷസാമപഹത്യൈ ॥ 86 ॥

യ-ത്പൃഥിവ്യാമുദ്വാസയേത് । പൃഥിവീഗ്ം ശുചാ-ഽര്പയേത് । യദഫ്സു । അപ-ശ്ശുചാര്പയേത് । യദോഷധീഷു । ഓഷധീ-ശ്ശുചാ-ഽര്പയേത് ।
യ-ദ്വനസ്പതിഷു । വനസ്പതീഞ്ഛുചാ-ഽര്പയേത് । ഹിരണ്യന്നിധായോദ്വാസയതി ।
അമൃതം-വൈഁ ഹിരണ്യമ് ॥ 87 ॥

അമൃത ഏവൈന-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി ।
വല്ഗുരസി ശം-യുഁധായാ ഇതി ത്രിഃ പരിഷിഞ്ചന്പര്യേതി । ത്രിവൃദ്വാ അഗ്നിഃ । യാവാനേവാഗ്നിഃ । തസ്യ ശുചഗ്ം ശമയതി । ത്രിഃ പുനഃ പര്യേതി । ഷട്-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋതവഃ । ഋതുഭിരേവാസ്യ ശുചഗ്ം ശമയതി । ചതുഃ സ്രക്തിര്നാഭിര്-ഋതസ്യേത്യാഹ ॥ 88 ॥

ഇയം-വാഁ ഋതമ് । തസ്യാ ഏഷ ഏവ നാഭിഃ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । തസ്മാദേവമാഹ । സദോ വിശ്വായുരിത്യാഹ । സദോ ഹീയമ് । അപ ദ്വേഷോ അപ ഹ്വര ഇത്യാഹ ഭ്രാതൃവ്യാപനുത്ത്യൈ । ഘര്മൈതത്തേ-ഽന്നമേത-ത്പുരീഷമിതി ദദ്ധ്നാ മധുമിശ്രേണ പൂരയതി ।
ഊര്ഗ്വാ അന്നാദ്യന്ദധി । ഊര്ജൈവൈനമന്നാദ്യേന സമര്ധയതി ॥ 89 ॥

അനശനായുകോ ഭവതി । യ ഏവം-വേഁദ ।
രന്തിര്നാമാസി ദിവ്യോ ഗന്ധര്വ ഇത്യാഹ ।
രൂപമേവാസ്യൈ-ത-ന്മഹിമാനഗ്ം രന്തി-മ്ബന്ധുതാം-വ്യാഁചഷ്ടേ । സമഹമായുഷാ സ-മ്പ്രാണേനേത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
വ്യസൌ യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇത്യാഹ । അഭിചാര ഏവാസ്യൈഷഃ । അചിക്രദ-ദ്വൃഷാ ഹരിരിത്യാഹ । വൃഷാ ഹ്യേഷഃ ॥ 90 ॥

വൃഷാ ഹരിഃ । മഹാ-ന്മിത്രോ ന ദര്ശത ഇത്യാഹ । സ്തൌത്യേവൈനമേതത് । ചിദസി സമുദ്രയോനിരിത്യാഹ । സ്വാമേവൈനം-യോഁനിങ്ഗമയതി ।
നമസ്തേ അസ്തു മാ മാ ഹിഗ്ംസീരിത്യാഹാഹിഗ്ംസായൈ ।
വിശ്വാവസുഗ്ം സോമഗന്ധര്വമിത്യാഹ । യദേവാസ്യ ക്രിയമാണസ്യാന്തര്യന്തി । തദേവാസ്യൈതേനാ പ്യായയതി ।
വിശ്വാവസുരഭി തന്നോ ഗൃണാത്വിത്യാഹ ॥ 91 ॥

പൂര്വമേവോദിതമ് । ഉത്തരേണാഭിഗൃണാതി ।
ധിയോ ഹിന്വാനോ ധിയ ഇന്നോ അവ്യാദിത്യാഹ । ഋതൂനേവാസ്മൈ കല്പയതി । പ്രാസാ-ങ്ഗന്ധര്വോ അമൃതാനി വോചദിത്യാഹ । പ്രാണാ വാ അമൃതാഃ ।
പ്രാണാനേവാസ്മൈ കല്പയതി । ഏതത്ത്വന്ദേവ ഘര്മ ദേവോ ദേവാനുപാഗാ ഇത്യാഹ । ദേവോ ഹ്യേഷ സന്ദേവാനുപൈതി । ഇദമഹ-മ്മനുഷ്യോ മനുഷ്യാനിത്യാഹ ॥ 92 ॥

മനുഷ്യോ ഹി । ഏഷ സ-ന്മനുഷ്യാനുപൈതി ।
ഈശ്വരോ വൈ പ്രവര്ഗ്യമുദ്വാസയന്ന് । പ്രജാ-മ്പശൂന്-ഥ്സോമപീഥമനൂദ്വാസ-സ്സോമപീഥാനുമേഹി । സഹ പ്രജയാ സഹ രായസ്പോഷേണേത്യാഹ । പ്രജാമേവ പശൂന്-ഥ്സോമപീഥമാത്മ-ന്ധത്തേ । സുമിത്രാ ന ആപ ഓഷധയ-സ്സന്ത്വിത്യാഹ । ആശിഷമേവൈതാമാശാസ്തേ ।
ദുര്മിത്രാസ്തസ്മൈ ഭൂയാസു-ര്യോ-ഽസ്മാന്-ദ്വേഷ്ടി യഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇത്യാഹ । അഭിചാര ഏവാസ്യൈഷഃ । പ്ര വാ ഏഷോ-ഽസ്മാ-ല്ലോകാച്ച്യവതേ ।
യഃ പ്രവര്ഗ്യമുദ്വാസയതി । ഉദു ത്യ-ഞ്ചിത്രമിതി സൌരീഭ്യാമൃഗ്ഭ്യാ-മ്പുനരേത്യ ഗാര്ഹപത്യേ ജുഹോതി ।
അയമ് ഁവൈ ലോകോ ഗാര്ഹപത്യഃ । അസ്മിന്നേവ ലോകേ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അസൌ ഖലു വാ ആദിത്യ-സ്സുവര്ഗോ ലോകഃ ।
യ-ഥ്സൌരീ ഭവതഃ । തേനൈവ സുവര്ഗാ-ല്ലോകാന്നൈതി ॥ 93 ॥

(ബ്രഹ്മണസ്ത്വാ പരസ്പായാ ഇത്യാഹ - ദധാ - ത്യന്വിത്യ - രക്ഷസ്വീ രക്ഷസാമപഹത്യൈ - വൈ ഹിരണ്യ - മാഹാ - ര്ധയതി - ഹ്യേഷ - ഗൃണാത്വിത്യാഹ - മനുഷ്യാനിത്യാഹാ - സ്യൈഷോ ഽഷ്ടൌ ച) (അ. 9)
അനുവാകം 10
പ്രജാപതിം-വൈഁ ദേവാ-ശ്ശുക്ര-മ്പയോ-ഽദുഹ്രന്ന് । തദേഭ്യോ ന വ്യഭവത് । തദഗ്നിര്വ്യകരോത് । താനി ശുക്രിയാണി സാമാന്യഭവന്ന് । തേഷാം-യോഁ രസോ-ഽത്യക്ഷരത് । താനി ശുക്രയജൂഗ്ഷ്യഭവന്ന് ।
ശുക്രിയാണാം-വാഁ ഏതാനി ശുക്രിയാണി । സാമപയസംവാഁ ഏതയോരന്യത് ।
ദേവാനാമന്യത്പയഃ । യദ്ഗോഃ പയഃ ॥ 94 ॥

ത-ഥ്സാമ്നഃ പയഃ । യദജായൈ പയഃ । ത-ദ്ദേവാനാ-മ്പയഃ । തസ്മാ-ദ്യത്രൈതൈ-ര്യജുര്ഭിശ്ചരന്തി । ത-ത്പയസാ ചരന്തി । പ്രജാപതിമേവ ത-ദ്ദേവാന്പയസാ-ഽന്നാദ്യേന സമര്ധയന്തി । ഏഷ ഹ ത്വൈ സാക്ഷാ-ത്പ്രവര്ഗ്യ-മ്ഭക്ഷയതി । യസ്യൈവം-വിഁദുഷഃ പ്രവര്ഗ്യഃ പ്രവൃജ്യതേ । ഉത്തരവേദ്യാ-മുദ്വാസയേത്-തേജസ്കാമസ്യ । തേജോ വാ ഉത്തരവേദിഃ ॥ 95 ॥

തേജഃ പ്രവര്ഗ്യഃ । തേജസൈവ തേജ-സ്സമര്ധയതി ।
ഉത്തരവേദ്യാ-മുദ്വാസയേ-ദന്നകാമസ്യ । ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । മുഖമുത്തരവേദിഃ ।
ശീര്ഷ്ണൈവ മുഖഗ്ം സന്ദധാത്യന്നാദ്യായ । അന്നാദ ഏവ ഭവതി । യത്ര ഖലു വാ ഏതമുദ്വാസിതം-വഁയാഗ്ംസി പര്യാസതേ । പരി വൈ താഗ്ം സമാ-മ്പ്രജാ വയാഗ്സ്യാസതേ ॥ 96 ॥

തസ്മാ-ദുത്തരവേദ്യാ-മേവോദ്വാസയേത് । പ്രജാനാ-ങ്ഗോപീഥായ । പുരോ വാ പശ്ചാദ്വോദ്വാസയേത് । പുരസ്താദ്വാ ഏതജ്ജ്യോതിരുദേതി । ത-ത്പശ്ചാന്നിമ്രോചതി । സ്വാമേവൈനമ് ഁയോനിമനൂദ്വാസയതി ।
അപാ-മ്മദ്ധ്യ ഉദ്വാസയേത് । അപാം-വാഁ ഏതന്മദ്ധ്യാ-ജ്ജ്യോതിരജായത । ജ്യോതിഃ പ്രവര്ഗ്യഃ । സ്വ ഏവൈനം-യോഁനൌ പ്രതിഷ്ഠാപയതി ॥ 97 ॥

യ-ന്ദ്വിഷ്യാത് । യത്ര സ സ്യാത് । തസ്യാ-ന്ദിശ്യുദ്വാസയേത് ।
ഏഷ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനരഃ । യത്-പ്രവര്ഗ്യഃ ।
അഗ്നിനൈവൈനം-വൈഁശ്വാനരേണാഭി പ്രവര്തയതി ।
ഔദുമ്ബര്യാഗ്ം ശാഖായാമുദ്വാസയേത് ।
ഊര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബരഃ । അന്ന-മ്പ്രാണഃ । ശുഗ്ഘര്മഃ ॥ 98 ॥

ഇദമഹ-മമുഷ്യാമുഷ്യായണസ്യ ശുചാ പ്രാണമപി ദഹാമീത്യാഹ । ശുചൈവാസ്യ പ്രാണമപി ദഹതി । താജഗാര്തിമാര്ച്ഛതി । യത്ര ദര്ഭാ ഉപദീകസന്തതാ-സ്സ്യുഃ । തദുദ്വാസയേ-ദ്വൃഷ്ടികാമസ്യ । ഏതാ വാ അപാമനൂജ്ഝാവര്യോ നാമ ।
യ-ദ്ദര്ഭാഃ । അസൌ ഖലു വാ ആദിത്യ ഇതോ വൃഷ്ടിമുദീരയതി । അസാവേവാസ്മാ ആദിത്യോ വൃഷ്ടിന്നിയച്ഛതി । താ ആപോ നിയതാ ധന്വനാ യന്തി ॥ 99 ॥

(ഗോഃ പയ - ഉത്തരവേദി - രാസതേ - സ്ഥാപയതി - ഘര്മോ - യന്തി) (അ. 10)
അനുവാകം 11
പ്രജാപതി-സ്സമ്ഭ്രിയമാണഃ । സമ്രാട്-ഥ്സമ്ഭൃതഃ । ഘര്മഃ പ്രവൃക്തഃ । മഹാവീര ഉദ്വാസിതഃ । അസൌ ഖലു വാവൈഷ ആദിത്യഃ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ।
സ ഏതാനി നാമാന്യകുരുത । യ ഏവം-വേഁദ । വിദുരേനന്നാമ്നാ । ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി ॥ 100 ॥

യോ വൈ വസീയാഗ്ം സംയഁഥാനാമമുപചരതി ।
പുണ്യാര്തിം-വൈഁ സ തസ്മൈ കാമയതേ । പുണ്യാര്തിമസ്മൈ കാമയന്തേ । യ ഏവം-വേഁദ । തസ്മാദേവം-വിഁദ്വാന് । ഘര്മ ഇതി ദിവാ-ഽഽചക്ഷീത । സമ്രാഡിതി നക്തമ് । ഏതേ വാ ഏതസ്യ പ്രിയേ തനുവൌ । ഏതേ അസ്യ പ്രിയേ നാമനീ । പ്രിയയൈവൈന-ന്തനുവാ ॥ 101 ॥

പ്രിയേണ നാമ്നാ സമര്ധയതി । കീര്തിരസ്യ പൂര്വാ ഗച്ഛതി ജനതാമായതഃ । ഗായത്രീ ദേവേഭ്യോ-ഽപാക്രാമത് । താന്ദേവാഃ പ്രവര്ഗ്യേണൈവാനു വ്യഭവന്ന് ।
പ്രവര്ഗ്യേണാപ്നുവന്ന് । യച്ചതുര്വിഗ്ംശതിഃ കൃത്വഃ പ്രവര്ഗ്യ-മ്പ്രവൃണക്തി । ഗായത്രീമേവ തദനു വിഭവതി । ഗായത്രീമാപ്നോതി । പൂര്വാ-ഽസ്യ ജനം-യഁതഃ കീര്തിര്ഗച്ഛതി । വൈശ്വദേവ-സ്സഗ്ംസന്നഃ ॥ 102 ॥

വസവഃ പ്രവൃക്തഃ । സോമോ-ഽഭികീര്യമാണഃ । ആശ്വിനഃ പയസ്യാനീയമാനേ ।
മാരുതഃ ക്വഥന്ന് । പൌഷ്ണ ഉദന്തഃ । സാരസ്വതോ വിഷ്യന്ദമാനഃ । മൈത്ര-ശ്ശരോ ഗൃഹീതഃ । തേജ ഉദ്യതോ വായുഃ । ഹ്രിയമാണഃ പ്രജാപതിഃ ।
ഹൂയമാനോ വാഘുതഃ ॥ 103 ॥

അസൌ ഖലു വാവൈഷ ആദിത്യഃ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ ।
സ ഏതാനി നാമാന്യകുരുത । യ ഏവം-വേഁദ । വിദുരേനന്നാമ്നാ । ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി ।
യന്മൃന്മയ-മാഹുതിന്നാശ്ഞുതേ-ഽഥ । കസ്മാദേഷോ-ഽശ്ഞുത ഇതി । വാഗേഷ ഇതി ബ്രൂയാത് । വാച്യേവ വാച-ന്ദധാതി ॥ 104 ॥

തസ്മാദശ്ഞുതേ । പ്രജാപതിര്വാ ഏഷ ദ്വാദശധാ വിഹിതഃ । യ-ത്പ്രവര്ഗ്യഃ । യ-ത്പ്രാഗവകാശേഭ്യഃ । തേന പ്രജാ അസൃജത । അവകാശൈ-ര്ദേവാസുരാനസൃജത । യദൂര്ധ്വമവകാശേഭ്യഃ ।
തേനാന്നമസൃജത । അന്ന-മ്പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതിര്വാവൈഷഃ ॥ 105 ॥

(വദന്തി - തനുവാ - സഗ്ംസന്നോ - ഹൂയമാനോ വാഘുതോ - ദധാ - ത്യേഷഃ) (അ. 11)
അനുവാകം 12
സവിതാ ഭൂത്വാ പ്രഥമേ-ഽഹ-ന്പ്രവൃജ്യതേ । തേന കാമാഗ്ം ഏതി । യ-ദ്ദ്വിതീയേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । അഗ്നി-ര്ഭൂത്വാ ദേവാനേതി । യത്-തൃതീയേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । വായു-ര്ഭൂത്വാ പ്രാണാനേതി ।
യച്ചതുര്ഥേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । ആദിത്യോ ഭൂത്വാ രശ്മീനേതി । യ-ത്പഞ്ചമേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । ചന്ദ്രമാ ഭൂത്വാ നക്ഷത്രാണ്യേതി ॥ 106 ॥

യ-ഥ്ഷഷ്ഠേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । ഋതു-ര്ഭൂത്വാ സംവഁഥ്സരമേതി । യ-ഥ്സപ്തമേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । ധാതാ ഭൂത്വാ ശക്വരീമേതി । യദഷ്ടമേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । ബൃഹസ്പതി-ര്ഭൂത്വാ ഗായത്രീമേതി ।
യ-ന്നവമേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । മിത്രോ ഭൂത്വാ ത്രിവൃത ഇമാന് ഁലോകാനേതി । യ-ദ്ദശമേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । വരുണോ ഭൂത്വാ വിരാജമേതി ॥ 107 ॥

യദേകാദശേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । ഇന്ദ്രോ ഭൂത്വാ ത്രിഷ്ടുഭമേതി । യ-ദ്ദ്വാദശേ-ഽഹന്-പ്രവൃജ്യതേ । സോമോ ഭൂത്വാ സുത്യാമേതി । യത്-പുരസ്താദുപസദാ-മ്പ്രവൃജ്യതേ । തസ്മാദിതഃ പരാംഅമൂം-ലോഁകാഗ്സ്തപന്നേതി । യദുപരിഷ്ടാ-ദുപസദാ-മ്പ്രവൃജ്യതേ । തസ്മാദമുതോ-ഽര്വാംഇമാം-ലോഁകാഗ്സ്തപന്നേതി । യ ഏവം-വേഁദ ।
ഐവ തപതി ॥ 108 ॥
(നക്ഷത്രാണ്യേതി - വിരാജമേതി - തപതി) (അ. 12)
ദേവാ വൈ സത്രഗ്ം - സാവിത്രമ് - പരിശ്രിതേ - ബ്രഹ്മ-ന്പ്രചരിഷ്യാമോ - ഽഗ്നിഷ്ട്വാ - ശിരോ ഗ്രീവാ - ദേവസ്യ രശനാം - ഁവിശ്വാ ആശാ - ധര്മ യാ ത - പ്രജാപതിഗ്ം ശുക്രമ് - പ്രജാപതി-സ്സമ്ഭ്രിയമാണഃ -
സവിതാ ഭൂത്വാ ദ്വാദശ)
(ദേവാ വൈ സത്രഗ്ം - സ ഖദിരഃ - പരിശ്രിതേ - ഽഭിപൂര്വ - മഥോ രക്ഷസാമ് - ഗ്രൈഷ്മാവേവാസ്മൈ - ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ - മശ്വിനാ ഘര്മ-മ്പാതമ് - പ്രാണോ വൈ - വൃഷാ ഹരി--ര് യോ വൈ വസീയാഗ്ം സംയഁഥാനാമ
മഷ്ടോത്തരശതമ്)
(ദേവാ വൈ സത്ര - മൈവ തപതി)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ പഞ്ചമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥