କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ । ଋଦ୍ଧିପରିମିତମ୍ ଁଯଶସ୍କାମାଃ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଶ ଋଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେଷା-ନ୍ନସ୍ତ-ଥ୍ସହାସଦିତି ।
ତେଷା-ଙ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ-ଵେଁଦିରାସୀତ୍ । ତସ୍ଯୈ ଖାଣ୍ଡଵୋ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧ ଆସୀତ୍ । ତୂର୍ଘ୍ନମୁତ୍ତରାର୍ଧଃ । ପରୀଣଜ୍ଜଘନାର୍ଧଃ । ମରଵ ଉତ୍କରଃ ॥ 1 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ । ଋଦ୍ଧିପରିମିତମ୍ ଁଯଶସ୍କାମାଃ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଶ ଋଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେଷା-ନ୍ନସ୍ତ-ଥ୍ସହାସଦିତି ।
ତେଷା-ଙ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ-ଵେଁଦିରାସୀତ୍ । ତସ୍ଯୈ ଖାଣ୍ଡଵୋ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧ ଆସୀତ୍ । ତୂର୍ଘ୍ନମୁତ୍ତରାର୍ଧଃ । ପରୀଣଜ୍ଜଘନାର୍ଧଃ । ମରଵ ଉତ୍କରଃ ॥ 1 ॥
ତେଷା-ମ୍ମଖଂ-ଵୈଁଷ୍ଣଵଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତନ୍ନ୍ଯକାମଯତ । ତେନାପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ନ୍ଦେଵା ଅନ୍ଵାଯନ୍ନ୍ । ଯଶୋ-ଽଵରୁରୁଥ୍ସମାନାଃ । ତସ୍ଯାନ୍ଵାଗତସ୍ଯ ।
ସଵ୍ଯାଦ୍ଧନୁରଜାଯତ । ଦକ୍ଷିଣାଦିଷଵଃ । ତସ୍ମାଦିଷୁଧନ୍ଵ-ମ୍ପୁଣ୍ଯଜନ୍ମ ।
ଯଜ୍ଞଜନ୍ମା ହି ॥ 2 ॥
ସଵ୍ଯାଦ୍ଧନୁରଜାଯତ । ଦକ୍ଷିଣାଦିଷଵଃ । ତସ୍ମାଦିଷୁଧନ୍ଵ-ମ୍ପୁଣ୍ଯଜନ୍ମ ।
ଯଜ୍ଞଜନ୍ମା ହି ॥ 2 ॥
ତମେକଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ବହଵୋ ନାଭ୍ଯଧୃଷ୍ଣୁଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାଦେକମିଷୁଧନ୍ଵିନମ୍ । ବହଵୋ-ଽନିଷୁଧନ୍ଵା ନାଭିଧୃଷ୍ଣୁଵନ୍ତି । ସୋ-ଽସ୍ମଯତ । ଏକ-ମ୍ମା ସନ୍ତ-ମ୍ବହଵୋ ନାଭ୍ଯଧର୍ଷିଷୁରିତି ।
ତସ୍ଯ ସିଷ୍ମିଯାଣସ୍ଯ ତେଜୋ-ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ଦ୍ଦେଵା ଓଷଧୀଷୁ ନ୍ଯମୃଜୁଃ । ତେ ଶ୍ଯାମାକା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ସ୍ମଯାକା ଵୈ ନାମୈତେ ॥ 3 ॥
ତସ୍ଯ ସିଷ୍ମିଯାଣସ୍ଯ ତେଜୋ-ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ଦ୍ଦେଵା ଓଷଧୀଷୁ ନ୍ଯମୃଜୁଃ । ତେ ଶ୍ଯାମାକା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ସ୍ମଯାକା ଵୈ ନାମୈତେ ॥ 3 ॥
ତ-ଥ୍ସ୍ମଯାକାନାଗ୍ ସ୍ମଯାକତ୍ଵମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦୀକ୍ଷିତେନାପିଗୃହ୍ଯ ସ୍ମେତଵ୍ଯମ୍ । ତେଜସୋ ଧୃତ୍ଯୈ । ସ ଧନୁଃ ପ୍ରତିଷ୍କଭ୍ଯାତିଷ୍ଠତ୍ । ତା ଉପଦୀକା ଅବ୍ରୁଵନ୍-ଵରମ୍ ଁଵୃଣାମହୈ । ଅଥ ଵ ଇମଗ୍ଂ ରନ୍ଧଯାମ ।
ଯତ୍ର କ୍ଵ ଚ ଖନାମ । ତଦପୋ-ଽଭିତୃଣଦାମେତି ।
ତସ୍ମାଦୁପଦୀକା ଯତ୍ର କ୍ଵ ଚ ଖନନ୍ତି । ତଦପୋ-ଽଭିତୃନ୍ଦନ୍ତି ॥ 4 ॥
ଯତ୍ର କ୍ଵ ଚ ଖନାମ । ତଦପୋ-ଽଭିତୃଣଦାମେତି ।
ତସ୍ମାଦୁପଦୀକା ଯତ୍ର କ୍ଵ ଚ ଖନନ୍ତି । ତଦପୋ-ଽଭିତୃନ୍ଦନ୍ତି ॥ 4 ॥
ଵାରେଵୃତଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯାସାମ୍ । ତସ୍ଯ ଜ୍ଯାମପ୍ଯାଦନ୍ନ୍ ।
ତସ୍ଯ ଧନୁର୍ଵିପ୍ରଵମାଣଗ୍ଂ ଶିର ଉଦଵର୍ତଯତ୍ ।
ତ-ଦ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନୁପ୍ରାଵର୍ତତ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାଵର୍ତତ ।
ତ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯଦ୍ଘ୍ରାଁ(4) ଇତ୍ଯପତତ୍ ।
ତଦ୍ଧର୍ମସ୍ଯ ଘର୍ମତ୍ଵମ୍ ।
ମହତୋ ଵୀର୍ଯମପପ୍ତଦିତି । ତ-ନ୍ମହାଵୀରସ୍ଯ ମହାଵୀରତ୍ଵମ୍ ॥ 5 ॥
ତସ୍ଯ ଧନୁର୍ଵିପ୍ରଵମାଣଗ୍ଂ ଶିର ଉଦଵର୍ତଯତ୍ ।
ତ-ଦ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନୁପ୍ରାଵର୍ତତ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାଵର୍ତତ ।
ତ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯଦ୍ଘ୍ରାଁ(4) ଇତ୍ଯପତତ୍ ।
ତଦ୍ଧର୍ମସ୍ଯ ଘର୍ମତ୍ଵମ୍ ।
ମହତୋ ଵୀର୍ଯମପପ୍ତଦିତି । ତ-ନ୍ମହାଵୀରସ୍ଯ ମହାଵୀରତ୍ଵମ୍ ॥ 5 ॥
ଯଦସ୍ଯା-ସ୍ସମଭରନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସମ୍ରାଜ୍ଞଃ ସମ୍ରାଟ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୃତ-ନ୍ଦେଵତାସ୍ତ୍ରେଧା ଵ୍ଯଗୃହ୍ଣତ । ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରାତସ୍ସଵନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତୃତୀଯସଵନମ୍ । ତେନାପଶୀର୍ଷ୍ଣା ଯଜ୍ଞେନ ଯଜମାନାଃ । ନାଶିଷୋ-ଽଵାରୁନ୍ଧତ ।
ନ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଭ୍ଯଜଯନ୍ନ୍ ।
ତେ ଦେଵା ଅଶ୍ଵିନାଵବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ॥ 6 ॥
ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୃତ-ନ୍ଦେଵତାସ୍ତ୍ରେଧା ଵ୍ଯଗୃହ୍ଣତ । ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରାତସ୍ସଵନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତୃତୀଯସଵନମ୍ । ତେନାପଶୀର୍ଷ୍ଣା ଯଜ୍ଞେନ ଯଜମାନାଃ । ନାଶିଷୋ-ଽଵାରୁନ୍ଧତ ।
ନ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଭ୍ଯଜଯନ୍ନ୍ ।
ତେ ଦେଵା ଅଶ୍ଵିନାଵବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ॥ 6 ॥
ଭିଷଜୌ ଵୈ ସ୍ଥଃ । ଇଦଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଧତ୍ତମିତି । ତାଵବ୍ରୂତାଂ-ଵଁରମ୍ ଁଵୃଣାଵହୈ । ଗ୍ରହ ଏଵ ନାଵତ୍ରାପି ଗୃହ୍ଯତାମିତି ।
ତାଭ୍ଯା-ମେତମାଶ୍ଵିନ-ମଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ ।
ତାଵେତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତ୍ଯଧତ୍ତାମ୍ ।
ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତେନ ସଶୀର୍ଷ୍ଣା ଯଜ୍ଞେନ ଯଜମାନାଃ । ଅଵାଶିଷୋ-ଽରୁନ୍ଧତ ।
ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଜଯନ୍ନ୍ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵ ତଚ୍ଛିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ।
ତେନ ସଶୀର୍ଷ୍ଣା ଯଜ୍ଞେନ ଯଜମାନଃ ।
ଅଵାଶିଷୋ ରୁନ୍ଧେ । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ।
ତସ୍ମାଦେଷ ଆଶ୍ଵିନପ୍ରଵଯା ଇଵ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ॥ 7 ॥
ତାଭ୍ଯା-ମେତମାଶ୍ଵିନ-ମଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ ।
ତାଵେତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତ୍ଯଧତ୍ତାମ୍ ।
ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତେନ ସଶୀର୍ଷ୍ଣା ଯଜ୍ଞେନ ଯଜମାନାଃ । ଅଵାଶିଷୋ-ଽରୁନ୍ଧତ ।
ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଜଯନ୍ନ୍ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵ ତଚ୍ଛିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ।
ତେନ ସଶୀର୍ଷ୍ଣା ଯଜ୍ଞେନ ଯଜମାନଃ ।
ଅଵାଶିଷୋ ରୁନ୍ଧେ । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ।
ତସ୍ମାଦେଷ ଆଶ୍ଵିନପ୍ରଵଯା ଇଵ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ॥ 7 ॥
(ଉତ୍କରୋ - ହ୍ଯେ - ତେ - ତୃନ୍ଦନ୍ତି - ମହାଵୀରତ୍ଵ - ମବ୍ରୁଵନ୍ - ନଜଯନ୍-ଥ୍ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ସାଵିତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୋତି ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଚତୁର୍ଗୃହୀତେନ ଜୁହୋତି ।
ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ପଶଵଃ । ପଶୂନେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଚତସ୍ରୋ ଦିଶଃ । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଦେଵେଭ୍ଯୋ-ଽପାକ୍ରାମନ୍ନ୍ ।
ନ ଵୋ-ଽଭାଗାନି ହଵ୍ଯଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି ।
ତେଭ୍ଯ ଏତ-ଚ୍ଚତୁର୍ଗୃହୀତ-ମଧାରଯନ୍ନ୍ । ପୁରୋନୁଵାକ୍ଯାଯୈ ଯାଜ୍ଯାଯୈ ॥ 8 ॥
ଅନୁଵାକଂ 2
ସାଵିତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୋତି ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଚତୁର୍ଗୃହୀତେନ ଜୁହୋତି ।
ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ପଶଵଃ । ପଶୂନେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଚତସ୍ରୋ ଦିଶଃ । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଦେଵେଭ୍ଯୋ-ଽପାକ୍ରାମନ୍ନ୍ ।
ନ ଵୋ-ଽଭାଗାନି ହଵ୍ଯଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି ।
ତେଭ୍ଯ ଏତ-ଚ୍ଚତୁର୍ଗୃହୀତ-ମଧାରଯନ୍ନ୍ । ପୁରୋନୁଵାକ୍ଯାଯୈ ଯାଜ୍ଯାଯୈ ॥ 8 ॥
ଦେଵତାଯୈ ଵଷଟ୍କାରାଯ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ଗୃହୀତ-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ତାନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରୀତାନି ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ହୋତଵ୍ଯ-ନ୍ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ଗୃହା(3) ଇ ନ ହୋତଵ୍ଯା(3) ମିତି । ହଵିର୍ଵୈ ଦୀକ୍ଷିତଃ । ଯଜ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ହଵିଷ୍କୃତଂ-ଯଁଜମାନମଗ୍ନୌ ପ୍ରଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ।
ଯନ୍ନ ଜୁହୁଯାତ୍ ॥ 9 ॥
ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ତାନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରୀତାନି ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ହୋତଵ୍ଯ-ନ୍ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ଗୃହା(3) ଇ ନ ହୋତଵ୍ଯା(3) ମିତି । ହଵିର୍ଵୈ ଦୀକ୍ଷିତଃ । ଯଜ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ହଵିଷ୍କୃତଂ-ଯଁଜମାନମଗ୍ନୌ ପ୍ରଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ।
ଯନ୍ନ ଜୁହୁଯାତ୍ ॥ 9 ॥
ଯଜ୍ଞପରୁରନ୍ତରିଯାତ୍ । ଯଜୁରେଵ ଵଦେତ୍ ।
ନ ହଵିଷ୍କୃତଂ-ଯଁଜମାନମଗ୍ନୌ ପ୍ରଦଧାତି । ନ ଯଜ୍ଞପରୁରନ୍ତରେତି । ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯତ୍ଯମନ୍ଯତ ।
ତସ୍ଯୈ ଵଷଟ୍କାରୋ-ଽଭ୍ଯଯ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛିନତ୍ ।
ତସ୍ଯୈ ଦ୍ଵେଧା ରସଃ ପରା-ଽପତତ୍ । ପୃଥିଵୀମର୍ଧଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ପଶୂନର୍ଧଃ । ଯଃ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵିଶତ୍ ॥ 10 ॥
ନ ହଵିଷ୍କୃତଂ-ଯଁଜମାନମଗ୍ନୌ ପ୍ରଦଧାତି । ନ ଯଜ୍ଞପରୁରନ୍ତରେତି । ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯତ୍ଯମନ୍ଯତ ।
ତସ୍ଯୈ ଵଷଟ୍କାରୋ-ଽଭ୍ଯଯ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛିନତ୍ ।
ତସ୍ଯୈ ଦ୍ଵେଧା ରସଃ ପରା-ଽପତତ୍ । ପୃଥିଵୀମର୍ଧଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ପଶୂନର୍ଧଃ । ଯଃ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵିଶତ୍ ॥ 10 ॥
ସ ଖଦିରୋ-ଽଭଵତ୍ । ଯଃ ପଶୂନ୍ । ସୋ-ଽଜାମ୍ । ଯତ୍ଖାଦିର୍ଯଭ୍ରି-ର୍ଭଵତି । ଛନ୍ଦସାମେଵ ରସେନ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଯଦୌଦୁମ୍ବରୀ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଊର୍ଜୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଯ-ଦ୍ଵୈଣଵୀ । ତେଜୋ ଵୈ ଵେଣୁଃ ॥ 11 ॥
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଊର୍ଜୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଯ-ଦ୍ଵୈଣଵୀ । ତେଜୋ ଵୈ ଵେଣୁଃ ॥ 11 ॥
ତେଜସୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଯ-ଦ୍ଵୈକଙ୍କତୀ ।
ଭା ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯଭ୍ରିମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ । ଵଜ୍ର ଇଵ ଵା ଏଷା । ଯଦଭ୍ରିଃ । ଅଭ୍ରିରସି ନାରିରସୀତ୍ଯାହ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ 12 ॥
ଭା ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯଭ୍ରିମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ । ଵଜ୍ର ଇଵ ଵା ଏଷା । ଯଦଭ୍ରିଃ । ଅଭ୍ରିରସି ନାରିରସୀତ୍ଯାହ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ 12 ॥
ଅଦ୍ଧ୍ଵରକୃ-ଦ୍ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵରଃ । ଯଜ୍ଞକୃ-ଦ୍ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତି ଵାଵୈତଦାହ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତ ଇତ୍ଯାହ ।
ବ୍ରହ୍ମଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈତି ।
ପ୍ରୈତୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରେତ୍ଯୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈତି । ପ୍ର ଦେଵ୍ଯେତୁ ସୂନୃତେତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ସୂନୃତା । ଅଚ୍ଛା ଵୀରନ୍ନର୍ଯ-ମ୍ପଙ୍କ୍ତିରାଧସମିତ୍ଯାହ ॥ 13 ॥
ବ୍ରହ୍ମଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈତି ।
ପ୍ରୈତୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରେତ୍ଯୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈତି । ପ୍ର ଦେଵ୍ଯେତୁ ସୂନୃତେତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ସୂନୃତା । ଅଚ୍ଛା ଵୀରନ୍ନର୍ଯ-ମ୍ପଙ୍କ୍ତିରାଧସମିତ୍ଯାହ ॥ 13 ॥
ପାଙ୍କ୍ତୋ ହି ଯଜ୍ଞଃ । ଦେଵା ଯଜ୍ଞନ୍ନଯନ୍ତୁ ନ ଇତ୍ଯାହ ।
ଦେଵାନେଵ ଯଜ୍ଞନିଯଃ କୁରୁତେ । ଦେଵୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନୁ ମେ ମଗ୍ଂସାଥାମିତ୍ଯାହ । ଆଭ୍ଯାମେଵାନୁମତୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ମଖସ୍ଯ ଶିର ଇତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର ଇତି ଵାଵୈତଦାହ ।
ମଖାଯ ତ୍ଵା ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣ ଇତ୍ଯାହ ।
ନିର୍ଦିଶ୍ଯୈଵୈନଦ୍ଧରତି ॥ 14 ॥
ଦେଵାନେଵ ଯଜ୍ଞନିଯଃ କୁରୁତେ । ଦେଵୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନୁ ମେ ମଗ୍ଂସାଥାମିତ୍ଯାହ । ଆଭ୍ଯାମେଵାନୁମତୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ମଖସ୍ଯ ଶିର ଇତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର ଇତି ଵାଵୈତଦାହ ।
ମଖାଯ ତ୍ଵା ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣ ଇତ୍ଯାହ ।
ନିର୍ଦିଶ୍ଯୈଵୈନଦ୍ଧରତି ॥ 14 ॥
ତ୍ରିର୍ହରତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ତୂଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚତୁର୍ଥଗ୍ଂ ହରତି । ଅପରିମିତାଦେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି ।
ମୃତ୍ଖନାଦଗ୍ରେ ହରତି । ତସ୍ମା-ନ୍ମୃତ୍ଖନଃ କରୁଣ୍ଯତମଃ । ଇଯତ୍ଯଗ୍ର ଆସୀରିତ୍ଯାହ । ଅସ୍ଯାମେଵାଛମ୍ବଟ୍କାରଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଊର୍ଜମ୍ ଁଵା ଏତଗ୍ଂ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଉପଦୀକା ଉଦ୍ଦିହନ୍ତି ॥ 15 ॥
ମୃତ୍ଖନାଦଗ୍ରେ ହରତି । ତସ୍ମା-ନ୍ମୃତ୍ଖନଃ କରୁଣ୍ଯତମଃ । ଇଯତ୍ଯଗ୍ର ଆସୀରିତ୍ଯାହ । ଅସ୍ଯାମେଵାଛମ୍ବଟ୍କାରଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଊର୍ଜମ୍ ଁଵା ଏତଗ୍ଂ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଉପଦୀକା ଉଦ୍ଦିହନ୍ତି ॥ 15 ॥
ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଵପା ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି ।
ଊର୍ଜମେଵ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଶ୍ରୋତ୍ରମେଵ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଃ । ଅବଧିରୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରାଯ ଵଜ୍ରମୁଦଯଚ୍ଛତ୍ ।
ସ ଯତ୍ରଯତ୍ର ପରାକ୍ରମତ ॥ 16 ॥
ଊର୍ଜମେଵ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଶ୍ରୋତ୍ରମେଵ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଃ । ଅବଧିରୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରାଯ ଵଜ୍ରମୁଦଯଚ୍ଛତ୍ ।
ସ ଯତ୍ରଯତ୍ର ପରାକ୍ରମତ ॥ 16 ॥
ତନ୍ନାଦ୍ଧ୍ରିଯତ । ସ ପୂତୀକସ୍ତମ୍ବେ ପରାକ୍ରମତ । ସୋ-ଽଦ୍ଧ୍ରିଯତ । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଊତିଂ-ଵୈଁ ମେ ଧା ଇତି । ତଦୂତୀକାନା-ମୂତୀକତ୍ଵମ୍ । ଯଦୂତୀକା ଭଵନ୍ତି ।
ଯଜ୍ଞାଯୈଵୋତି-ନ୍ଦଧତି । ଅଗ୍ନିଜା ଅସି ପ୍ରଜାପତେ ରେତ ଇତ୍ଯାହ । ଯ ଏଵ ରସଃ ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଵିଶତ୍ ॥ 17 ॥
ଯଜ୍ଞାଯୈଵୋତି-ନ୍ଦଧତି । ଅଗ୍ନିଜା ଅସି ପ୍ରଜାପତେ ରେତ ଇତ୍ଯାହ । ଯ ଏଵ ରସଃ ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଵିଶତ୍ ॥ 17 ॥
ତମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ପଞ୍ଚୈତେ ସମ୍ଭାରା ଭଵନ୍ତି । ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞଃ । ଯାଵାନେଵ ଯଜ୍ଞଃ । ତସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଯଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାଣା-ମ୍ପଶୂନାଞ୍ଚର୍ମଣା ସମ୍ଭରେତ୍ । ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂଞ୍ଛୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । କୃଷ୍ଣାଜିନେନ ସମ୍ଭରତି । ଆରଣ୍ଯାନେଵ ପଶୂଞ୍ଛୁଚା-ଽର୍ପଯତି । ତସ୍ମା-ଥ୍ସମାଵତ୍-ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରଜାଯମାନାନାମ୍ ॥ 18 ॥
ଆରଣ୍ଯାଃ ପଶଵଃ କନୀଯାଗ୍ଂସଃ । ଶୁଚା ହ୍ଯୃତାଃ ।
ଲୋମତ-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଅତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ପରିଗୃହ୍ଯା ଯନ୍ତି । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ।
ବହଵୋ ହରନ୍ତି । ଅପଚିତିମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧତି ।
ଉଦ୍ଧତେ ସିକତୋପୋପ୍ତେ ପରିଶ୍ରିତେ ନିଦଧତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ।
ମଦନ୍ତୀଭିରୁପ ସୃଜତି ॥ 19 ॥
ଲୋମତ-ସ୍ସମ୍ଭରତି । ଅତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ପରିଗୃହ୍ଯା ଯନ୍ତି । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ।
ବହଵୋ ହରନ୍ତି । ଅପଚିତିମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧତି ।
ଉଦ୍ଧତେ ସିକତୋପୋପ୍ତେ ପରିଶ୍ରିତେ ନିଦଧତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ।
ମଦନ୍ତୀଭିରୁପ ସୃଜତି ॥ 19 ॥
ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ମଧୁ ତ୍ଵା ମଧୁଲା କରୋତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ବ୍ରହ୍ମଣୈଵାସ୍ମିନ୍ -ତେଜୋ ଦଧାତି ।
ଯଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାଣା-ମ୍ପାତ୍ରାଣା-ଙ୍କପାଲୈ-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜେତ୍ ।
ଗ୍ରାମ୍ଯାଣି ପାତ୍ରାଣି ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ଅର୍ମକପାଲୈ-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଏତାନି ଵା ଅନୁପଜୀଵନୀଯାନି । ତାନ୍ଯେଵ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯତି ।
ଶର୍କରାଭି-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି ଧୃତ୍ଯୈ । ଅଥୋ ଶନ୍ତ୍ଵାଯ । ଅଜଲୋମୈ-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଏଷା ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂଃ । ଯଦଜା । ପ୍ରିଯଯୈଵୈନ-ନ୍ତନୁଵା ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଅଥୋ ତେଜସା । କୃଷ୍ଣାଜିନସ୍ଯ ଲୋମଭି-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ କୃଷ୍ଣାଜିନମ୍ ।
ଯଜ୍ଞେନୈଵ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଜତି ॥ 20 ॥
ଯଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାଣା-ମ୍ପାତ୍ରାଣା-ଙ୍କପାଲୈ-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜେତ୍ ।
ଗ୍ରାମ୍ଯାଣି ପାତ୍ରାଣି ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ଅର୍ମକପାଲୈ-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଏତାନି ଵା ଅନୁପଜୀଵନୀଯାନି । ତାନ୍ଯେଵ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯତି ।
ଶର୍କରାଭି-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି ଧୃତ୍ଯୈ । ଅଥୋ ଶନ୍ତ୍ଵାଯ । ଅଜଲୋମୈ-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଏଷା ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂଃ । ଯଦଜା । ପ୍ରିଯଯୈଵୈନ-ନ୍ତନୁଵା ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଅଥୋ ତେଜସା । କୃଷ୍ଣାଜିନସ୍ଯ ଲୋମଭି-ସ୍ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ କୃଷ୍ଣାଜିନମ୍ ।
ଯଜ୍ଞେନୈଵ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଜତି ॥ 20 ॥
(ଯାଜାଯୈ - ନ ଜୁହୁଯା - ଦଵିଶ-ଦ୍- ଵେଣଃ - ଶାନ୍ତ୍ଯୈ - ପଙ୍କ୍ତିରାଧସମିତ୍ଯାହ - ହରତି - ଦିହନ୍ତି - ପରାକ୍ରମ - ତାଵିଶତ୍ - ପ୍ରଜାଯମାନାନାଗ୍ଂ - ସୃଜତି - ଶନ୍ତ୍ଵାଯା ଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ପରିଶ୍ରିତେ କରୋତି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସସ୍ଯ ପରିଗୃହୀତ୍ଯୈ । ନ କୁର୍ଵନ୍ନଭି ପ୍ରାଣ୍ଯାତ୍ । ଯ-ତ୍କୁର୍ଵନ୍ନଭି ପ୍ରାଣ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରାଣାଞ୍ଛୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ଅପହାଯ ପ୍ରାଣିତି ।
ପ୍ରାଣାନା-ଙ୍ଗୋପୀଥାଯ । ନ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମ୍-ଚାଦିତ୍ଯମ୍-ଚାନ୍ତରେଯାତ୍ । ଯଦନ୍ତରେଯାତ୍ । ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 21 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3
ପରିଶ୍ରିତେ କରୋତି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସସ୍ଯ ପରିଗୃହୀତ୍ଯୈ । ନ କୁର୍ଵନ୍ନଭି ପ୍ରାଣ୍ଯାତ୍ । ଯ-ତ୍କୁର୍ଵନ୍ନଭି ପ୍ରାଣ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରାଣାଞ୍ଛୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ଅପହାଯ ପ୍ରାଣିତି ।
ପ୍ରାଣାନା-ଙ୍ଗୋପୀଥାଯ । ନ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମ୍-ଚାଦିତ୍ଯମ୍-ଚାନ୍ତରେଯାତ୍ । ଯଦନ୍ତରେଯାତ୍ । ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 21 ॥
ତସ୍ମାନ୍ନାନ୍ତରାଯ୍ଯମ୍ । ଆତ୍ମନୋ ଗୋପୀଥାଯ । ଵେଣୁନା କରୋତି । ତେଜୋ ଵୈ ଵେଣୁଃ । ତେଜଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତେଜସୈଵ ତେଜ-ସ୍ସମର୍ଧଯତି । ମଖସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ । ତସ୍ଯୈତଚ୍ଛିରଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ॥ 22 ॥
ତସ୍ମାଦେଵମାହ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପଦେ ସ୍ଥ ଇତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ହ୍ଯେତେ ପଦେ । ଅଥୋ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଗାଯତ୍ରେଣ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା କରୋମୀତ୍ଯାହ ।
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ର୍ଯୁଦ୍ଧି-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷାମ୍ ଁଲୋକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ । ଛନ୍ଦୋଭିଃ କରୋତି ॥ 23 ॥
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ର୍ଯୁଦ୍ଧି-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷାମ୍ ଁଲୋକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ । ଛନ୍ଦୋଭିଃ କରୋତି ॥ 23 ॥
ଵୀର୍ଯମ୍ ଁଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି । ଵୀର୍ଯେଣୈଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ।
ଯଜୁଷା ବିଲ-ଙ୍କରୋତି ଵ୍ଯାଵୃଯୈ । ଇଯନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତମ୍ । ଇଯନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ଯଜ୍ଞପରୁଷା ସମ୍ମିତମ୍ । ଇଯନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ଏତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯମ୍ । ଵୀର୍ଯସମ୍ମିତମ୍ ॥ 24 ॥
ଯଜୁଷା ବିଲ-ଙ୍କରୋତି ଵ୍ଯାଵୃଯୈ । ଇଯନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତମ୍ । ଇଯନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ଯଜ୍ଞପରୁଷା ସମ୍ମିତମ୍ । ଇଯନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ଏତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯମ୍ । ଵୀର୍ଯସମ୍ମିତମ୍ ॥ 24 ॥
ଅପରିମିତ-ଙ୍କରୋତି । ଅପରିମିତସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ପରିଗ୍ରୀଵ-ଙ୍କରୋତି ଧୃତ୍ଯୈ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ହରସା ଶ୍ରାଯେତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଅଶ୍ଵଶକେନ ଧୂପଯତି । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ସଯୋନିତ୍ଵାଯ । ଵୃଷ୍ଣୋ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ନିଷ୍ପଦସୀତ୍ଯାହ ।
ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ ଵୃଷା-ଽଶ୍ଵଃ । ତସ୍ଯ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ନିଷ୍ପତ୍ ॥ 25 ॥
ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ ଵୃଷା-ଽଶ୍ଵଃ । ତସ୍ଯ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ନିଷ୍ପତ୍ ॥ 25 ॥
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନ-ନ୍ଧୂପଯତି । ଅର୍ଚିଷେ ତ୍ଵା ଶୋଚିଷେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ଵାରୁଣୋ-ଽଭୀଦ୍ଧଃ । ମୈତ୍ରିଯୋପୈତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ । ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତୋଦ୍ଵପତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଦେଵତାଭିରୁଦ୍ଵପତି । ଅପଦ୍ଯମାନଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମାଶା ଦିଶ ଆପୃଣେତ୍ଯାହ ॥ 26 ॥
ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଦେଵତାଭିରୁଦ୍ଵପତି । ଅପଦ୍ଯମାନଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମାଶା ଦିଶ ଆପୃଣେତ୍ଯାହ ॥ 26 ॥
ତସ୍ମାଦଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵିଭାତି ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବୃହନ୍-ଭଵୋର୍ଧ୍ଵସ୍ତିଷ୍ଠ ଧ୍ରୁଵସ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ।
ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷୋ-ଽନ୍ଧୋ ଭଵିତୋଃ ।
ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମନ୍ଵୀକ୍ଷତେ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷା-ଽନ୍ଵୀକ୍ଷ ଇତ୍ଯାହ ।
ଚକ୍ଷୁଷୋ ଗୋପୀଥାଯ । ଋଜଵେ ତ୍ଵା ସାଧଵେ ତ୍ଵା ସୁକ୍ଷିତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଭୂତ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଋଜୁଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସାଧୁ । ଅସୌ ସୁକ୍ଷିତିଃ ॥ 27 ॥
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବୃହନ୍-ଭଵୋର୍ଧ୍ଵସ୍ତିଷ୍ଠ ଧ୍ରୁଵସ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ।
ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷୋ-ଽନ୍ଧୋ ଭଵିତୋଃ ।
ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମନ୍ଵୀକ୍ଷତେ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷା-ଽନ୍ଵୀକ୍ଷ ଇତ୍ଯାହ ।
ଚକ୍ଷୁଷୋ ଗୋପୀଥାଯ । ଋଜଵେ ତ୍ଵା ସାଧଵେ ତ୍ଵା ସୁକ୍ଷିତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଭୂତ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଋଜୁଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସାଧୁ । ଅସୌ ସୁକ୍ଷିତିଃ ॥ 27 ॥
ଦିଶୋ ଭୂତିଃ । ଇମାନେଵାସ୍ମୈ ଲୋକାନ୍ କଲ୍ପଯତି । ଅଥୋ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଇଦ-ମହ-ମମୁମାମୁଷ୍ଯାଯଣମ୍ ଁଵିଶା ପଶୁଭି-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ପର୍ଯୂହାମୀତ୍ଯାହ ।
ଵିଶୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭି-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ପର୍ଯୂହତି ।
ଵିଶେତି ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଵିଶୈଵୈନ-ମ୍ପର୍ଯୂହତି । ପଶୁଭିରିତି ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ । ପଶୁଭିରେଵୈନ-ମ୍ପର୍ଯୂହତି । ଅସୁର୍ଯ-ମ୍ପାତ୍ରମନାଚ୍ଛୃଣ୍ଣମ୍ ॥ 28 ॥
ଵିଶୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭି-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ପର୍ଯୂହତି ।
ଵିଶେତି ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଵିଶୈଵୈନ-ମ୍ପର୍ଯୂହତି । ପଶୁଭିରିତି ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ । ପଶୁଭିରେଵୈନ-ମ୍ପର୍ଯୂହତି । ଅସୁର୍ଯ-ମ୍ପାତ୍ରମନାଚ୍ଛୃଣ୍ଣମ୍ ॥ 28 ॥
ଆଚ୍ଛୃଣତ୍ତି । ଦେଵତ୍ରା-ଽକଃ । ଅଜକ୍ଷୀରେଣାଚ୍ଛୃଣତ୍ତି ।
ପରମଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପଯଃ । ଯଦଜକ୍ଷୀରମ୍ । ପରମେଣୈଵୈନ-ମ୍ପଯସା-ଽଽଚ୍ଛୃଣତ୍ତି ।
ଯଜୁଷା ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ । ଛନ୍ଦୋଭିରାଚ୍ଛୃଣତ୍ତି । ଛନ୍ଦୋଭିର୍ଵା ଏଷ କ୍ରିଯତେ । ଛନ୍ଦୋଭିରେଵ ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯାଚ୍ଛୃଣତ୍ତି । ଛୃନ୍ଧି ଵାଚମିତ୍ଯାହ ।
ଵାଚମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଛୃନ୍ଧ୍ଯୂର୍ଜମିତ୍ଯାହ । ଊର୍ଜମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଛୃନ୍ଧି ହଵିରିତ୍ଯାହ । ହଵିରେଵାକଃ । ଦେଵ ପୁରଶ୍ଚର ସଘ୍ଯାସନ୍ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥ 29 ॥
ପରମଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପଯଃ । ଯଦଜକ୍ଷୀରମ୍ । ପରମେଣୈଵୈନ-ମ୍ପଯସା-ଽଽଚ୍ଛୃଣତ୍ତି ।
ଯଜୁଷା ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ । ଛନ୍ଦୋଭିରାଚ୍ଛୃଣତ୍ତି । ଛନ୍ଦୋଭିର୍ଵା ଏଷ କ୍ରିଯତେ । ଛନ୍ଦୋଭିରେଵ ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯାଚ୍ଛୃଣତ୍ତି । ଛୃନ୍ଧି ଵାଚମିତ୍ଯାହ ।
ଵାଚମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଛୃନ୍ଧ୍ଯୂର୍ଜମିତ୍ଯାହ । ଊର୍ଜମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଛୃନ୍ଧି ହଵିରିତ୍ଯାହ । ହଵିରେଵାକଃ । ଦେଵ ପୁରଶ୍ଚର ସଘ୍ଯାସନ୍ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥ 29 ॥
(ସ୍ଯା-ଦ୍ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ - ଛନ୍ଦୋଭିଃ କରୋତି - ଵୀର୍ଯ ସମ୍ମିତମ୍ - ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ନିଷ୍ପତ୍ - ପୃଣେତ୍ଯାହ - ସୁକ୍ଷିତି - ରନାଚ୍ଛୃଣ୍ଣମ୍ - ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯାଚ୍ଛୃଣ ତ୍ତ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମୋ ହୋତ-ର୍ଘର୍ମମଭିଷ୍ଟୁହୀତ୍ଯାହ ।
ଏଷ ଵା ଏତର୍ହି ବୃହସ୍ପତିଃ । ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ।
ତସ୍ମା ଏଵ ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯ ପ୍ରଚରତି ।
ଆତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ । ଯମାଯ ତ୍ଵା ମଖାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଏତା ଵା ଏତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ । ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି । ମଦନ୍ତୀଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ॥ 30 ॥
ଅନୁଵାକଂ 4
ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମୋ ହୋତ-ର୍ଘର୍ମମଭିଷ୍ଟୁହୀତ୍ଯାହ ।
ଏଷ ଵା ଏତର୍ହି ବୃହସ୍ପତିଃ । ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ।
ତସ୍ମା ଏଵ ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯ ପ୍ରଚରତି ।
ଆତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ । ଯମାଯ ତ୍ଵା ମଖାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଏତା ଵା ଏତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ । ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି । ମଦନ୍ତୀଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ॥ 30 ॥
ଅଭିପୂର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ଅଭିପୂର୍ଵ-ମେଵାସ୍ମିନ୍-ତେଜୋ ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ହୋତା-ଽନ୍ଵାହ । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅନଵାନମ୍ । ପ୍ରାଣାନାଗ୍ଂ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ।
ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭଃ ସତୀ-ର୍ଗାଯତ୍ରୀରିଵାନ୍ଵାହ ॥ 31 ॥
ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭଃ ସତୀ-ର୍ଗାଯତ୍ରୀରିଵାନ୍ଵାହ ॥ 31 ॥
ଗାଯତ୍ରୋ ହି ପ୍ରାଣଃ । ପ୍ରାଣମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ସନ୍ତତମନ୍ଵାହ । ପ୍ରାଣାନାମନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ । ଅଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଯ-ତ୍ପରିମିତା ଅନୁବ୍ରୂଯାତ୍ । ପରିମିତମଵରୁନ୍ଧୀତ । ଅପରିମିତା ଅନ୍ଵାହ ।
ଅପରିମିତସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ॥ 32 ॥
ଅପରିମିତସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ॥ 32 ॥
ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ଊଂର୍ମୁଞ୍ଜାଃ । ଯ-ନ୍ମୌଞ୍ଜୋ ଵେଦୋ ଭଵତି । ଊର୍ଜୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିର-ସ୍ସମର୍ଧଯତି । ପ୍ରାଣାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରାଣାନେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ସପ୍ତ ଜୁହୋତି । ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ । ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ॥ 33 ॥
ତେଜସୈଵୈନମନକ୍ତି । ପୃଥିଵୀ-ନ୍ତପସସ୍ତ୍ରାଯସ୍ଵେତି ହିରଣ୍ଯମୁପାସ୍ଯତି । ଅସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ଅଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତାଃ । ପ୍ରଲଵାନାଦୀପ୍ଯୋପାସ୍ଯତି । ଦେଵତାସ୍ଵେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ଅପ୍ରତିଶୀର୍ଣାଗ୍ର-ମ୍ଭଵତି ।
ଏତ-ଦ୍ବର୍ହିର୍ହ୍ଯେଷଃ ॥ 34 ॥
ଏତ-ଦ୍ବର୍ହିର୍ହ୍ଯେଷଃ ॥ 34 ॥
ଅର୍ଚିରସି ଶୋଚିରସୀତ୍ଯାହ । ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ନ୍ଦଧାତି । ସଗ୍ଂସୀଦସ୍ଵ ମହାଗ୍ଂ ଅସୀତ୍ଯାହ । ମହାନ୍. ହ୍ଯେଷଃ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ।
ଏତେ ଵାଵ ତ ଋତ୍ଵିଜଃ । ଯେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସଯୋଃ ।
ଅଥ କଥା ହୋତା ଯଜମାନାଯାଶିଷୋ ନାଶାସ୍ତ ଇତି ।
ପୁରସ୍ତାଦାଶୀଃ ଖଲୁ ଵା ଅନ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଃ । ଉପରିଷ୍ଟାଦାଶୀରନ୍ଯଃ ॥ 35 ॥
ଏତେ ଵାଵ ତ ଋତ୍ଵିଜଃ । ଯେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସଯୋଃ ।
ଅଥ କଥା ହୋତା ଯଜମାନାଯାଶିଷୋ ନାଶାସ୍ତ ଇତି ।
ପୁରସ୍ତାଦାଶୀଃ ଖଲୁ ଵା ଅନ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଃ । ଉପରିଷ୍ଟାଦାଶୀରନ୍ଯଃ ॥ 35 ॥
ଅନାଧୃଷ୍ଯା ପୁରସ୍ତାଦିତି ଯଦେତାନି ଯଜୂଗ୍ଷ୍ଯାହ । ଶୀର୍ଷତ ଏଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଜମାନ ଆଶିଷୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଆଯୁଃ ପୁରସ୍ତାଦାହ । ପ୍ରଜା-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ପ୍ରାଣ-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରମୁତ୍ତରତଃ । ଵିଧୃତିମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୋ ଦଧାତି ।
ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷ ଦିଶୋ-ଽନୂନ୍ମଦିତୋଃ ।
ଯନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵ୍ଯାସ୍ଥାପଯନ୍ତି ॥ 36 ॥
ଶ୍ରୋତ୍ରମୁତ୍ତରତଃ । ଵିଧୃତିମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୋ ଦଧାତି ।
ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷ ଦିଶୋ-ଽନୂନ୍ମଦିତୋଃ ।
ଯନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵ୍ଯାସ୍ଥାପଯନ୍ତି ॥ 36 ॥
ମନୋରଶ୍ଵା-ଽସି ଭୂରିପୁତ୍ରେତୀମା-ମଭିମୃଶତି ।
ଇଯଂ-ଵୈଁ ମନୋରଶ୍ଵା ଭୂରିପୁତ୍ରା । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ୍ଯନୁନ୍ମାଦାଯ । ସୂପସଦା ମେ ଭୂଯା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ଚିତଃ ସ୍ଥ ପରିଚିତ ଇତ୍ଯାହ । ଅପଚିତିମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତସ୍ଯ ମରୁତୋ ରଶ୍ମଯଃ ॥ 37 ॥
ଇଯଂ-ଵୈଁ ମନୋରଶ୍ଵା ଭୂରିପୁତ୍ରା । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ୍ଯନୁନ୍ମାଦାଯ । ସୂପସଦା ମେ ଭୂଯା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ଚିତଃ ସ୍ଥ ପରିଚିତ ଇତ୍ଯାହ । ଅପଚିତିମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତସ୍ଯ ମରୁତୋ ରଶ୍ମଯଃ ॥ 37 ॥
ସ୍ଵାହା ମରୁଦ୍ଭିଃ ପରିଶ୍ରଯସ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଅମୁମେଵାଦିତ୍ଯଗ୍ଂ ରଶ୍ମିଭିଃ ପର୍ଯୂହତି ।
ତସ୍ମା-ଦସାଵାଦିତ୍ଯୋ-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ରଶ୍ମିଭିଃ ପର୍ଯୂଢଃ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜା ଵିଶା ପର୍ଯୂଢଃ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଗ୍ରାମଣୀ-ସ୍ସଜାତୈଃ ପର୍ଯୂଢଃ । ଅଗ୍ନେ-ସ୍ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତଃ । ଵିକଙ୍କତ-ମ୍ଭା ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ।
ଯ-ଦ୍ଵୈକଙ୍କତାଃ ପରିଧଯୋ ଭଵନ୍ତି ।
ଭା ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦଶ ଭଵନ୍ତି ॥ 38 ॥
ତସ୍ମା-ଦସାଵାଦିତ୍ଯୋ-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ରଶ୍ମିଭିଃ ପର୍ଯୂଢଃ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜା ଵିଶା ପର୍ଯୂଢଃ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଗ୍ରାମଣୀ-ସ୍ସଜାତୈଃ ପର୍ଯୂଢଃ । ଅଗ୍ନେ-ସ୍ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତଃ । ଵିକଙ୍କତ-ମ୍ଭା ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ।
ଯ-ଦ୍ଵୈକଙ୍କତାଃ ପରିଧଯୋ ଭଵନ୍ତି ।
ଭା ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦଶ ଭଵନ୍ତି ॥ 38 ॥
ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ।
ଅସ୍ତି ତ୍ରଯୋଦଶୋ ମାସ ଇତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ତ୍ତ୍ରଯୋଦଶଃ ପରିଧିର୍ଭଵତି । ତେନୈଵ ତ୍ରଯୋଦଶ-ମ୍ମାସମଵରୁନ୍ଧେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯାନ୍ତ-ର୍ଧିରସୀତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ । ଦିଵ-ନ୍ତପସସ୍ତ୍ରାଯସ୍ଵେ-ତ୍ଯୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଧିରଣ୍ଯମଧି ନିଦଧାତି । ଅମୁଷ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ । ଅଥୋ ଆଭ୍ଯାମେଵୈନମୁଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ।
ଅର୍ହ-ନ୍ବିଭର୍ଷି ସାଯକାନି ଧନ୍ଵେତ୍ଯାହ ॥ 39 ॥
ଅସ୍ତି ତ୍ରଯୋଦଶୋ ମାସ ଇତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ତ୍ତ୍ରଯୋଦଶଃ ପରିଧିର୍ଭଵତି । ତେନୈଵ ତ୍ରଯୋଦଶ-ମ୍ମାସମଵରୁନ୍ଧେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯାନ୍ତ-ର୍ଧିରସୀତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ । ଦିଵ-ନ୍ତପସସ୍ତ୍ରାଯସ୍ଵେ-ତ୍ଯୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଧିରଣ୍ଯମଧି ନିଦଧାତି । ଅମୁଷ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ । ଅଥୋ ଆଭ୍ଯାମେଵୈନମୁଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ।
ଅର୍ହ-ନ୍ବିଭର୍ଷି ସାଯକାନି ଧନ୍ଵେତ୍ଯାହ ॥ 39 ॥
ସ୍ତୌତ୍ଯେଵୈନମେତତ୍ । ଗାଯତ୍ରମସି ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭମସି ଜାଗତମସୀତି ଧଵିତ୍ରାଣ୍ଯାଦତ୍ତେ । ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନାନ୍ଯାଦତ୍ତେ । ମଧୁ ମଦ୍ଧ୍ଵିତି ଧୂନୋତି । ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ମଧୁ । ପ୍ରାଣମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପରିଯନ୍ତି । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଧି ପ୍ରାଣଃ ।
ତ୍ରିଃ ପରିଯନ୍ତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ ॥ 40 ॥
ତ୍ରିଃ ପରିଯନ୍ତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ ॥ 40 ॥
ଅଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ ପରିଯନ୍ତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ । ଋତୁଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଯୋ ଵୈ ଘର୍ମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାନ୍-ତନୁଵମାକ୍ରାମତି । ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ଵୈ ସ ଭଵତି ।
ଏଷ ହ ଵା ଅସ୍ଯ ପ୍ରିଯା-ନ୍ତନୁଵମାକ୍ରାମତି ।
ଯ ସ୍ତ୍ରିଃ ପରୀତ୍ଯ ଚତୁର୍ଥ-ମ୍ପର୍ଯେତି ।
ଏତାଗ୍ଂ ହ ଵା ଅସ୍ଯୋଗ୍ରଦେଵୋ ରାଜନିରାଚକ୍ରାମ ॥ 41 ॥
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ । ଋତୁଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଯୋ ଵୈ ଘର୍ମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାନ୍-ତନୁଵମାକ୍ରାମତି । ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ଵୈ ସ ଭଵତି ।
ଏଷ ହ ଵା ଅସ୍ଯ ପ୍ରିଯା-ନ୍ତନୁଵମାକ୍ରାମତି ।
ଯ ସ୍ତ୍ରିଃ ପରୀତ୍ଯ ଚତୁର୍ଥ-ମ୍ପର୍ଯେତି ।
ଏତାଗ୍ଂ ହ ଵା ଅସ୍ଯୋଗ୍ରଦେଵୋ ରାଜନିରାଚକ୍ରାମ ॥ 41 ॥
ତତୋ ଵୈ ସ ଦୁଶ୍ଚର୍ମା-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ତ୍ତ୍ରିଃ ପରୀତ୍ଯ ନ ଚତୁର୍ଥ-ମ୍ପରୀଯାତ୍ । ଆତ୍ମନୋ ଗୋପୀଥାଯ । ପ୍ରାଣା ଵୈ ଧଵିତ୍ରାଣି । ଅଵ୍ଯତିଷଙ୍ଗ-ନ୍ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ପ୍ରାଣାନା-ମଵ୍ଯତିଷଙ୍ଗାଯ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ । ଵିନିଷଦ୍ଯ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଊର୍ଧ୍ଵନ୍ଧୂନ୍ଵନ୍ତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ । ସର୍ଵତୋ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦଯଗ୍ଂ ସର୍ଵତଃ ପଵତେ ॥ 42 ॥
ପ୍ରାଣାନା-ମଵ୍ଯତିଷଙ୍ଗାଯ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ । ଵିନିଷଦ୍ଯ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଊର୍ଧ୍ଵନ୍ଧୂନ୍ଵନ୍ତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ । ସର୍ଵତୋ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦଯଗ୍ଂ ସର୍ଵତଃ ପଵତେ ॥ 42 ॥
(ଦଧା- ତୀଵାନ୍ଵାହ - ଯଜ୍ଞ - ସ୍ଯାହୈ - ଷ - ଉପରିଷ୍ଟାଦାଶୀରନ୍ଯୋ - ଵ୍ଯାସ୍ଥାପଯନ୍ତି - ରଶ୍ମଯୋ - ଭଵନ୍ତି - ଧନ୍ଵେତ୍ଯାହ - ଯଜ୍ଞ - ଶ୍ଚକ୍ରାମ - ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନିରେଵୈନଂ-ଵଁସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ରୋଚଯତି ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରୈ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ରୋଚଯତୁ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ
ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ର ଏଵୈନଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରୈ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ରୋଚଯତି ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ଜାଗତେନ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ । ଵରୁଣ ଏଵୈନମାଦିତ୍ଯୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋଚଯତି ଜାଗତେନ ଛନ୍ଦସା ॥ 43 ॥
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନିରେଵୈନଂ-ଵଁସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ରୋଚଯତି ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରୈ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ରୋଚଯତୁ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ
ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ର ଏଵୈନଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରୈ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ରୋଚଯତି ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ଜାଗତେନ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ । ଵରୁଣ ଏଵୈନମାଦିତ୍ଯୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋଚଯତି ଜାଗତେନ ଛନ୍ଦସା ॥ 43 ॥
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଦ୍ଯୁତାନସ୍ତ୍ଵା ମାରୁତୋ ମରୁଦ୍ଭିରୁତ୍ତରତୋ ରୋଚଯତ୍ଵାନୁଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯୁତାନ ଏଵୈନ-ମ୍ମାରୁତୋ ମରୁଦ୍ଭିରୁତ୍ତରତୋ ରୋଚଯତ୍ଯାନୁଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ବୃହସ୍ପତିସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈରୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ ।
ବୃହସ୍ପତିରେଵୈନମ୍ ଁଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈରୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚଯତି ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥ 44 ॥
ଦ୍ଯୁତାନସ୍ତ୍ଵା ମାରୁତୋ ମରୁଦ୍ଭିରୁତ୍ତରତୋ ରୋଚଯତ୍ଵାନୁଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯୁତାନ ଏଵୈନ-ମ୍ମାରୁତୋ ମରୁଦ୍ଭିରୁତ୍ତରତୋ ରୋଚଯତ୍ଯାନୁଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ବୃହସ୍ପତିସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈରୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସେତ୍ଯାହ ।
ବୃହସ୍ପତିରେଵୈନମ୍ ଁଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈରୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚଯତି ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥ 44 ॥
ରୋଚିତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵେଷ୍ଵସୀତ୍ଯାହ । ରୋଚିତୋ ହ୍ଯେଷ ଦେଵେଷୁ । ରୋଚିଷୀଯାହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵିତ୍ଯାହ । ରୋଚତ ଏଵୈଷ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ । ସମ୍ରାଡ୍ ଘର୍ମ ରୁଚିତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯସୀତ୍ଯାହ ।
ରୁଚିତୋ ହ୍ଯେଷ ଦେଵେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ।
ରୁଚିତୋ-ଽହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭୂଯାସମିତ୍ଯାହ ।
ରୁଚିତ ଏଵୈଷ ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭଵତି । ରୁଗସି ରୁଚ-ମ୍ମଯି ଧେହି ମଯି ରୁଗିତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ତଂ-ଯଁଦେତୈ-ର୍ଯଜୁର୍ଭିରରୋଚଯିତ୍ଵା । ରୁଚିତୋ ଘର୍ମ ଇତି ପ୍ରବ୍ରୂଯାତ୍ । ଅରୋଚୁକୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ ।
ଅରୋଚୁକୋ ଯଜମାନଃ । ଅଥ ଯଦେନମେତୈର୍ଯଜୁର୍ଭୀ ରୋଚଯିତ୍ଵା । ରୁଚିତୋ ଘର୍ମ ଇତି ପ୍ରାହ । ରୋଚୁକୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଭଵତି । ରୋଚୁକୋ ଯଜମାନଃ ॥ 45 ॥
ରୁଚିତୋ ହ୍ଯେଷ ଦେଵେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ।
ରୁଚିତୋ-ଽହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭୂଯାସମିତ୍ଯାହ ।
ରୁଚିତ ଏଵୈଷ ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭଵତି । ରୁଗସି ରୁଚ-ମ୍ମଯି ଧେହି ମଯି ରୁଗିତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ତଂ-ଯଁଦେତୈ-ର୍ଯଜୁର୍ଭିରରୋଚଯିତ୍ଵା । ରୁଚିତୋ ଘର୍ମ ଇତି ପ୍ରବ୍ରୂଯାତ୍ । ଅରୋଚୁକୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ ।
ଅରୋଚୁକୋ ଯଜମାନଃ । ଅଥ ଯଦେନମେତୈର୍ଯଜୁର୍ଭୀ ରୋଚଯିତ୍ଵା । ରୁଚିତୋ ଘର୍ମ ଇତି ପ୍ରାହ । ରୋଚୁକୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଭଵତି । ରୋଚୁକୋ ଯଜମାନଃ ॥ 45 ॥
(ପଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋଚଯତି ଜଗତେନ ଛନ୍ଦସା - ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସା ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯେତ୍ଯାହାଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ - ଶାସ୍ତେ ଽଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ଗ୍ରୀଵା ଉପସଦଃ । ପୁରସ୍ତାଦୁପସଦା-ମ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଗ୍ରୀଵାସ୍ଵେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ ॥ 46 ॥
ଅନୁଵାକଂ 6
ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ଗ୍ରୀଵା ଉପସଦଃ । ପୁରସ୍ତାଦୁପସଦା-ମ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଗ୍ରୀଵାସ୍ଵେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ ॥ 46 ॥
ଋତୁଭ୍ଯ ଏଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦଶ କୃତ୍ଵଃ ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରାଦେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତି-ସ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିରର୍ଧମାସାଃ ।
ଅର୍ଧମାସେଭ୍ଯ ଏଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଖଲୁ । ସକୃଦେଵ ପ୍ରଵୃଜ୍ଯଃ । ଏକଗ୍ଂ ହି ଶିରଃ ॥ 47 ॥
ଅର୍ଧମାସେଭ୍ଯ ଏଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଖଲୁ । ସକୃଦେଵ ପ୍ରଵୃଜ୍ଯଃ । ଏକଗ୍ଂ ହି ଶିରଃ ॥ 47 ॥
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମେ ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଏତାଵାନ୍. ଵୈ ଯଜ୍ଞଃ । ଯାଵାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଃ । ଯାଵାନେଵ ଯଜ୍ଞଃ । ତସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ନୋକ୍ଥ୍ଯେ ପ୍ରଵୃଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ ।
ପ୍ରଜା ଵୈ ପଶଵ ଉକ୍ଥାନି । ଯଦୁକ୍ଥ୍ଯେ ପ୍ରଵୃଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ ।
ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନସ୍ଯ ନିର୍ଦହେତ୍ । ଵିଶ୍ଵଜିତି ସର୍ଵପୃଷ୍ଠେ ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି ॥ 48 ॥
ପ୍ରଜା ଵୈ ପଶଵ ଉକ୍ଥାନି । ଯଦୁକ୍ଥ୍ଯେ ପ୍ରଵୃଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ ।
ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନସ୍ଯ ନିର୍ଦହେତ୍ । ଵିଶ୍ଵଜିତି ସର୍ଵପୃଷ୍ଠେ ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି ॥ 48 ॥
ପୃଷ୍ଠାନି ଵା ଅଚ୍ଯୁତଞ୍ଚ୍ଯାଵଯନ୍ତି ।
ପୃଷ୍ଠୈରେଵାସ୍ମା ଅଚ୍ଯୁତଞ୍ଚ୍ଯାଵଯିତ୍ଵା-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଅପଶ୍ଯ-ଙ୍ଗୋପାମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ଗୋପାଃ । ପ୍ରାଣମେଵ ପ୍ରଜାସୁ ଵିଯାତଯତି ।
ଅପଶ୍ଯ-ଙ୍ଗୋପାମିତ୍ଯାହ । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ ଗୋପାଃ । ସ ହୀମାଃ ପ୍ରଜା ଗୋପାଯତି । ତମେଵ ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗୋପ୍ତାର-ଙ୍କୁରୁତେ । ଅନିପଦ୍ଯମାନମିତ୍ଯାହ ॥ 49 ॥
ପୃଷ୍ଠୈରେଵାସ୍ମା ଅଚ୍ଯୁତଞ୍ଚ୍ଯାଵଯିତ୍ଵା-ଽଵରୁନ୍ଧେ । ଅପଶ୍ଯ-ଙ୍ଗୋପାମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ଗୋପାଃ । ପ୍ରାଣମେଵ ପ୍ରଜାସୁ ଵିଯାତଯତି ।
ଅପଶ୍ଯ-ଙ୍ଗୋପାମିତ୍ଯାହ । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ ଗୋପାଃ । ସ ହୀମାଃ ପ୍ରଜା ଗୋପାଯତି । ତମେଵ ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗୋପ୍ତାର-ଙ୍କୁରୁତେ । ଅନିପଦ୍ଯମାନମିତ୍ଯାହ ॥ 49 ॥
ନ ହ୍ଯେଷ ନିପଦ୍ଯତେ । ଆ ଚ ପରା ଚ ପଥିଭିଶ୍ଚରନ୍ତମିତ୍ଯାହ । ଆ ଚ ହ୍ଯେଷ ପରା ଚ ପଥିଭିଶ୍ଚରତି । ସ ସଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ-ସ୍ସ ଵିଷୂଚୀର୍ଵସାନ ଇତ୍ଯାହ । ସଦ୍ଧ୍ରୀଚୀଶ୍ଚ ହ୍ଯେଷ ଵିଷୂଚୀଶ୍ଚ ଵସାନଃ ପ୍ରଜା ଅଭି ଵିପଶ୍ଯତି । ଆ ଵରୀଵର୍ତି ଭୁଵନେଷ୍ଵନ୍ତରିତ୍ଯାହ । ଆ ହ୍ଯେଷ ଵରୀଵର୍ତି ଭୁଵନେଷ୍ଵନ୍ତଃ । ଅତ୍ର ପ୍ରାଵୀର୍ମଧୁ ମାଦ୍ଧ୍ଵୀଭ୍ଯା-ମ୍ମଧୁ ମାଧୂଚୀଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଵାସନ୍ତିକାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ସମଗ୍ନିରଗ୍ନିନା ଗତେତ୍ଯାହ ॥ 50 ॥
ଵାସନ୍ତିକାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ସମଗ୍ନିରଗ୍ନିନା ଗତେତ୍ଯାହ ॥ 50 ॥
ଗ୍ରୈଷ୍ମାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି । ସମଗ୍ନିରଗ୍ନିନା ଗତେତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନିର୍ହ୍ଯେଵୈଷୋ-ଽଗ୍ନିନା ସଙ୍ଗଚ୍ଛତେ । ସ୍ଵାହା ସମଗ୍ନିସ୍ତପସା ଗତେତ୍ଯାହ ।
ପୂର୍ଵମେଵୋଦିତମ୍ । ଉତ୍ତରେଣାଭିଗୃଣାତି ।
ଧର୍ତା ଦିଵୋ ଵିଭାସି ରଜସଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ ।
ଵାର୍ଷିକାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ହୃଦେ ତ୍ଵା ମନସେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଶାରଦାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ॥ 51 ॥
ପୂର୍ଵମେଵୋଦିତମ୍ । ଉତ୍ତରେଣାଭିଗୃଣାତି ।
ଧର୍ତା ଦିଵୋ ଵିଭାସି ରଜସଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ ।
ଵାର୍ଷିକାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ହୃଦେ ତ୍ଵା ମନସେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଶାରଦାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ॥ 51 ॥
ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ହୋତ୍ରା ଯଚ୍ଛେତ୍ଯାହ । ହୋତ୍ରାଭିରେଵେମାନ୍ ଁଲୋକାନ୍-ଥ୍ସ-ନ୍ଦଧାତି । ଵିଶ୍ଵାସା-ମ୍ଭୁଵା-ମ୍ପତ ଇତ୍ଯାହ । ହୈମନ୍ତିକାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ଦେଵଶ୍ରୂସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵା-ନ୍ପାହୀତ୍ଯାହ ।
ଶୈଶିରାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ତପୋଜାଂ-ଵାଁଚମସ୍ମେ ନିଯଚ୍ଛ ଦେଵାଯୁଵମିତ୍ଯାହ ।
ଯା ଵୈ ମେଦ୍ଧ୍ଯା ଵାକ୍ । ସା ତପୋଜାଃ । ତାମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ 52 ॥
ଦେଵଶ୍ରୂସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵା-ନ୍ପାହୀତ୍ଯାହ ।
ଶୈଶିରାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି ।
ତପୋଜାଂ-ଵାଁଚମସ୍ମେ ନିଯଚ୍ଛ ଦେଵାଯୁଵମିତ୍ଯାହ ।
ଯା ଵୈ ମେଦ୍ଧ୍ଯା ଵାକ୍ । ସା ତପୋଜାଃ । ତାମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ 52 ॥
ଗର୍ଭୋ ଦେଵାନାମିତ୍ଯାହ । ଗର୍ଭୋ ହ୍ଯେଷ ଦେଵାନାମ୍ । ପିତା ମତୀନାମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଵୈ ମତଯଃ । ତାସାମେଷ ଏଵ ପିତା । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ତସ୍ମାଦେଵମାହ । ପତିଃ ପ୍ରଜାନାମିତ୍ଯାହ । ପତିର୍ହ୍ଯେଷ ପ୍ରଜାନାମ୍ । ମତିଃ କଵୀନାମିତ୍ଯାହ ॥ 53 ॥
ତସ୍ମାଦେଵମାହ । ପତିଃ ପ୍ରଜାନାମିତ୍ଯାହ । ପତିର୍ହ୍ଯେଷ ପ୍ରଜାନାମ୍ । ମତିଃ କଵୀନାମିତ୍ଯାହ ॥ 53 ॥
ମତିର୍ହ୍ଯେଷ କଵୀନାମ୍ । ସ-ନ୍ଦେଵୋ ଦେଵେନ ସଵିତ୍ରା ଽଯତିଷ୍ଟ ସଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେଣାରୁକ୍ତେତ୍ଯାହ ।
ଅମୁଞ୍ଚୈଵାଦିତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଞ୍ଚ ସଗ୍ଂଶାସ୍ତି ।
ଆଯୁର୍ଦାସ୍ତ୍ଵମସ୍ମଭ୍ଯ-ଙ୍ଘର୍ମ ଵର୍ଚୋଦା ଅସୀତ୍ଯାହ ।
ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ । ପିତା ନୋ-ଽସି ପିତା ନୋ ବୋଧେତ୍ଯାହ । ବୋଧଯତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ନ ଵୈ ତେ-ଽଵକାଶା ଭଵନ୍ତି । ପତ୍ନିଯୈ ଦଶମଃ ।
ନଵ ଵୈ ପୁରୁଷେ ପ୍ରାଣାଃ ॥ 54 ॥
ଅମୁଞ୍ଚୈଵାଦିତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଞ୍ଚ ସଗ୍ଂଶାସ୍ତି ।
ଆଯୁର୍ଦାସ୍ତ୍ଵମସ୍ମଭ୍ଯ-ଙ୍ଘର୍ମ ଵର୍ଚୋଦା ଅସୀତ୍ଯାହ ।
ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ । ପିତା ନୋ-ଽସି ପିତା ନୋ ବୋଧେତ୍ଯାହ । ବୋଧଯତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ନ ଵୈ ତେ-ଽଵକାଶା ଭଵନ୍ତି । ପତ୍ନିଯୈ ଦଶମଃ ।
ନଵ ଵୈ ପୁରୁଷେ ପ୍ରାଣାଃ ॥ 54 ॥
ନାଭିର୍ଦଶମୀ । ପ୍ରାଣାନେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ଅଥୋ ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈଵାନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛିଦ୍ଯତ । ତ-ଦ୍ଦେଵା ହୋତ୍ରାଭିଃ ପ୍ରତ୍ଯଦଧୁଃ । ଋତ୍ଵିଜୋ-ଽଵେକ୍ଷନ୍ତେ । ଏତା ଵୈ ହୋତ୍ରାଃ । ହୋତ୍ରାଭିରେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ॥ 55 ॥
ରୁଚିତମଵେକ୍ଷନ୍ତେ । ରୁଚିତାଦ୍ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ପ୍ରଜାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ । ରୁଚିତମଵେକ୍ଷନ୍ତେ । ରୁଚିତାଦ୍ଵୈ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷତି । ଵର୍ଷୁକଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଭଵତି । ସ-ମ୍ପ୍ରଜା ଏଧନ୍ତେ । ରୁଚିତମଵେକ୍ଷନ୍ତେ । ରୁଚିତମ୍ ଁଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସିନୋ ଭଵନ୍ତି ॥ 56 ॥
ଅଧୀଯନ୍ତୋ-ଽଵେକ୍ଷନ୍ତେ । ସର୍ଵମାଯୁର୍ଯନ୍ତି । ନ ପତ୍ନ୍ଯଵେକ୍ଷେତ । ଯ-ତ୍ପନ୍ତ୍ଯଵେକ୍ଷେତ । ପ୍ରଜାଯେତ । ପ୍ରଜାନ୍ତ୍ଵସ୍ଯୈ ନିର୍ଦହେତ୍ । ଯନ୍ନାଵେକ୍ଷେତ । ନ ପ୍ରଜାଯେତ ।
ନାସ୍ଯୈ ପ୍ରଜାନ୍ନିର୍ଦହେତ୍ । ତିରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଜୁ-ର୍ଵାଚଯତି । ପ୍ରଜାଯତେ । ନାସ୍ଯୈ ପ୍ରଜାନ୍ନିର୍ଦହତି । ତ୍ଵଷ୍ଟୀମତୀ ତେ ସପେଯେତ୍ଯାହ । ସପାଦ୍ଧି ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ॥ 57 ॥
ନାସ୍ଯୈ ପ୍ରଜାନ୍ନିର୍ଦହେତ୍ । ତିରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଜୁ-ର୍ଵାଚଯତି । ପ୍ରଜାଯତେ । ନାସ୍ଯୈ ପ୍ରଜାନ୍ନିର୍ଦହତି । ତ୍ଵଷ୍ଟୀମତୀ ତେ ସପେଯେତ୍ଯାହ । ସପାଦ୍ଧି ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ॥ 57 ॥
(ଋତଵୋ - ହି ଶିରଃ - ସର୍ଵପୃଷ୍ଠେ ପ୍ରଵୃଣ - କ୍ତ୍ଯନିପଦ୍ଯମାନମିତ୍ଯାହ - ଗତେତ୍ଯାହ - ଶାରଦାଵେଵାସ୍ମା ଋତୂ କଲ୍ପଯତି - ରୁନ୍ଧେ - କଵିନାମିତ୍ଯାହ - ପ୍ରାଣାଃ - ପ୍ରତିଦଧାତି - ଭଵନ୍ତି - ଵାଚଯତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି ରଶନାମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ । ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ । ଆଦଦେ-ଽଦିତ୍ଯୈ ରାସ୍ନା-ଽସୀତ୍ଯାହ ଯଜୁଷ୍କୃତ୍ଯୈ । ଇଡ ଏହ୍ଯଦିତ ଏହି ସରସ୍ଵତ୍ଯେହୀତ୍ଯାହ । ଏତାନି ଵା ଅସ୍ଯୈ ଦେଵନାମାନି ।
ଦେଵନାମୈରେଵୈନା-ମାହ୍ଵଯତି । ଅସାଵେହ୍ଯ-ସାଵେହ୍ଯ-ସାଵେହୀତ୍ଯାହ । ଏତାନି ଵା ଅସ୍ଯୈ ମନୁଷ୍ଯନାମାନି ॥ 58 ॥
ଅନୁଵାକଂ 7
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି ରଶନାମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ । ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ । ଆଦଦେ-ଽଦିତ୍ଯୈ ରାସ୍ନା-ଽସୀତ୍ଯାହ ଯଜୁଷ୍କୃତ୍ଯୈ । ଇଡ ଏହ୍ଯଦିତ ଏହି ସରସ୍ଵତ୍ଯେହୀତ୍ଯାହ । ଏତାନି ଵା ଅସ୍ଯୈ ଦେଵନାମାନି ।
ଦେଵନାମୈରେଵୈନା-ମାହ୍ଵଯତି । ଅସାଵେହ୍ଯ-ସାଵେହ୍ଯ-ସାଵେହୀତ୍ଯାହ । ଏତାନି ଵା ଅସ୍ଯୈ ମନୁଷ୍ଯନାମାନି ॥ 58 ॥
ମନୁଷ୍ଯନାମୈରେଵୈନାମାହ୍ଵଯତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ ।
ଋତୁଭିରେଵୈନାମାହ୍ଵଯତି । ଅଦିତ୍ଯା ଉଷ୍ଣୀଷମସୀତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ ।
ଵାଯୁରସ୍ଯୈଡ ଇତ୍ଯାହ । ଵାଯୁଦେଵତ୍ଯୋ ଵୈ ଵଥ୍ସଃ ।
ପୂଷା ତ୍ଵୋପାଵସୃଜତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ପୌଷ୍ଣା ଵୈ ଦେଵତଯା ପଶଵଃ ॥ 59 ॥
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ ।
ଋତୁଭିରେଵୈନାମାହ୍ଵଯତି । ଅଦିତ୍ଯା ଉଷ୍ଣୀଷମସୀତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ ।
ଵାଯୁରସ୍ଯୈଡ ଇତ୍ଯାହ । ଵାଯୁଦେଵତ୍ଯୋ ଵୈ ଵଥ୍ସଃ ।
ପୂଷା ତ୍ଵୋପାଵସୃଜତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ପୌଷ୍ଣା ଵୈ ଦେଵତଯା ପଶଵଃ ॥ 59 ॥
ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯୋପାଵସୃଜତି । ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରଦାପଯେତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ଭିଷଜୌ । ତାଭ୍ଯାମେଵାସ୍ମୈ ଭେଷଜ-ଙ୍କରୋତି । ଯସ୍ତେ ସ୍ତନଃ ଶଶଯ ଇତ୍ଯାହ । ସ୍ତୌତ୍ଯେଵୈନାମ୍ । ଉସ୍ର ଘର୍ମଗ୍ଂ ଶିଗ୍ଂଷୋସ୍ର ଘର୍ମ-ମ୍ପାହି ଘର୍ମାଯ ଶିଗ୍ଂଷେତ୍ଯାହ । ଯଥା ବ୍ରୂଯାଦମୁଷ୍ମୈ ଦେହୀତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ବୃହସ୍ପତିସ୍ତ୍ଵୋପସୀଦତ୍ଵିତ୍ଯାହ ॥ 60 ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିଃ । ବ୍ରହ୍ମଣୈଵୈନାମୁପସୀଦତି ।
ଦାନଵ-ସ୍ସ୍ଥ ପେରଵ ଇତ୍ଯାହ । ମେଦ୍ଧ୍ଯାନେଵୈନାନ୍କରୋତି ।
ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵୃତୋ ଲୋହିତେନେତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ।
ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ମ୍ପିନ୍ଵସ୍ଵ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ପୂଷ୍ଣେ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ବୃହସ୍ପତଯେ ପିନ୍ଵସ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଏତାଭ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷା ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିନ୍ଵତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ପିନ୍ଵସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରାଯ ପିନ୍ଵସ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରମେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ଦ୍ଵିରିନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ ॥ 61 ॥
ଦାନଵ-ସ୍ସ୍ଥ ପେରଵ ଇତ୍ଯାହ । ମେଦ୍ଧ୍ଯାନେଵୈନାନ୍କରୋତି ।
ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵୃତୋ ଲୋହିତେନେତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ।
ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ମ୍ପିନ୍ଵସ୍ଵ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ପୂଷ୍ଣେ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ବୃହସ୍ପତଯେ ପିନ୍ଵସ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଏତାଭ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷା ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିନ୍ଵତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ପିନ୍ଵସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରାଯ ପିନ୍ଵସ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରମେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ଦ୍ଵିରିନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ ॥ 61 ॥
ତସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵତାନା-ମ୍ଭୂଯିଷ୍ଠଭାକ୍ତମଃ ।
ଗାଯତ୍ରୋ-ଽସି ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ-ଽସି ଜାଗତମସୀତି ଶଫୋପଯମାନାଦତ୍ତେ ।
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନାନାଦତ୍ତେ । ସହୋର୍ଜୋ ଭାଗେନୋପମେହୀତ୍ଯାହ ।
ଊର୍ଜ ଏଵୈନ-ମ୍ଭାଗମକଃ ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧତାଵବ୍ରୂତାମ୍ ।
ଆଵାଭ୍ଯାମେଵ ପୂର୍ଵାଭ୍ଯାଂ-ଵଁଷଟ୍କ୍ରିଯାତା ଇତି ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵିନା ମଧୁନ-ସ୍ସାରଘସ୍ଯେତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାମେଵ ପୂର୍ଵାଭ୍ଯାଂ-ଵଁଷଟ୍କରୋତି ।
ଅଥୋ ଅଶ୍ଵିନାଵେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି ॥ 62 ॥
ଗାଯତ୍ରୋ-ଽସି ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ-ଽସି ଜାଗତମସୀତି ଶଫୋପଯମାନାଦତ୍ତେ ।
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନାନାଦତ୍ତେ । ସହୋର୍ଜୋ ଭାଗେନୋପମେହୀତ୍ଯାହ ।
ଊର୍ଜ ଏଵୈନ-ମ୍ଭାଗମକଃ ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧତାଵବ୍ରୂତାମ୍ ।
ଆଵାଭ୍ଯାମେଵ ପୂର୍ଵାଭ୍ଯାଂ-ଵଁଷଟ୍କ୍ରିଯାତା ଇତି ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵିନା ମଧୁନ-ସ୍ସାରଘସ୍ଯେତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାମେଵ ପୂର୍ଵାଭ୍ଯାଂ-ଵଁଷଟ୍କରୋତି ।
ଅଥୋ ଅଶ୍ଵିନାଵେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି ॥ 62 ॥
ଘର୍ମ-ମ୍ପାତ ଵସଵୋ ଯଜତା ଵଡିତ୍ଯାହ ।
ଵସୂନେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ଯ-ଦ୍ଵଷଟ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ଯାତଯାମା-ଽସ୍ଯ ଵଷଟ୍କାର-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ ।
ଯନ୍ନ ଵଷଟ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ହନ୍ଯୁଃ । ଵଡିତ୍ଯାହ । ପରୋକ୍ଷମେଵ ଵଷଟ୍କରୋତି । ନାସ୍ଯ ଯାତଯାମା ଵଷଟ୍କାରୋ ଭଵତି ।
ନ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 63 ॥
ଵସୂନେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ଯ-ଦ୍ଵଷଟ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ଯାତଯାମା-ଽସ୍ଯ ଵଷଟ୍କାର-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ ।
ଯନ୍ନ ଵଷଟ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ହନ୍ଯୁଃ । ଵଡିତ୍ଯାହ । ପରୋକ୍ଷମେଵ ଵଷଟ୍କରୋତି । ନାସ୍ଯ ଯାତଯାମା ଵଷଟ୍କାରୋ ଭଵତି ।
ନ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 63 ॥
ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମଯେ ଵୃଷ୍ଟିଵନଯେ ଜୁହୋମୀତ୍ଯାହ । ଯୋ ଵା ଅସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯୋ ରଶ୍ମିଃ । ସ ଵୃଷ୍ଟିଵନିଃ । ତସ୍ମା ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ମଧୁ ହଵିରସୀତ୍ଯାହ । ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତପସ୍ତପେତ୍ଯାହ ।
ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ପରିଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ମେଵୈନ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି ॥ 64 ॥
ମଧୁ ହଵିରସୀତ୍ଯାହ । ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତପସ୍ତପେତ୍ଯାହ ।
ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ପରିଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ମେଵୈନ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି ॥ 64 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ତ୍ଵୋପଯଚ୍ଛାମୀତ୍ଯାହ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷେଣୈଵୈନ-ମୁପଯଚ୍ଛତି ।
ନ ଵା ଏତ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ଭର୍ତୁମର୍ହତି ।
ଦେଵାନା-ନ୍ତ୍ଵା ପିତୃଣାମନୁମତୋ ଭର୍ତୁଗ୍ଂ ଶକେଯମିତ୍ଯାହ । ଦେଵୈରେଵୈନ-ମ୍ପିତୃଭିରନୁମତ ଆଦତ୍ତେ । ଵି ଵା ଏନମେତଦର୍ଧଯନ୍ତି । ଯ-ତ୍ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରଵୃଜ୍ଯ ପୁରୋ ଜୁହ୍ଵତି । ତେଜୋ-ଽସି ତେଜୋ-ଽନୁ ପ୍ରେହୀତ୍ଯାହ । ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ଦିଵିସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀ-ରନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ
ପୃଥିଵିସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ 65 ॥
ନ ଵା ଏତ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ଭର୍ତୁମର୍ହତି ।
ଦେଵାନା-ନ୍ତ୍ଵା ପିତୃଣାମନୁମତୋ ଭର୍ତୁଗ୍ଂ ଶକେଯମିତ୍ଯାହ । ଦେଵୈରେଵୈନ-ମ୍ପିତୃଭିରନୁମତ ଆଦତ୍ତେ । ଵି ଵା ଏନମେତଦର୍ଧଯନ୍ତି । ଯ-ତ୍ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରଵୃଜ୍ଯ ପୁରୋ ଜୁହ୍ଵତି । ତେଜୋ-ଽସି ତେଜୋ-ଽନୁ ପ୍ରେହୀତ୍ଯାହ । ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି । ଦିଵିସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀ-ରନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ
ପୃଥିଵିସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ 65 ॥
ସୁଵରସି ସୁଵର୍ମେ ଯଚ୍ଛ ଦିଵଂ-ଯଁଚ୍ଛ ଦିଵୋ ମା ପାହୀତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ଆତ୍ମା ଵାଯୁଃ । ଉଦ୍ଯତ୍ଯ ଵାତନାମାନ୍ଯାହ ।
ଆତ୍ମନ୍ନେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ।
ଅନଵାନମ୍ । ପ୍ରାଣାନାଗ୍ଂ ସନ୍ତତ୍ଯୈ । ପଞ୍ଚାହ ॥ 66 ॥
ଆତ୍ମା ଵାଯୁଃ । ଉଦ୍ଯତ୍ଯ ଵାତନାମାନ୍ଯାହ ।
ଆତ୍ମନ୍ନେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ।
ଅନଵାନମ୍ । ପ୍ରାଣାନାଗ୍ଂ ସନ୍ତତ୍ଯୈ । ପଞ୍ଚାହ ॥ 66 ॥
ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞଃ । ଯାଵାନେଵ ଯଜ୍ଞଃ । ତସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵସୁମତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ର୍ଵସୁମାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ସୋମାଯ ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵୈ ସୋମୋ ରୁଦ୍ରଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁଣାଯ ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ॥ 67 ॥
ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ର୍ଵସୁମାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ସୋମାଯ ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵୈ ସୋମୋ ରୁଦ୍ରଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁଣାଯ ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ॥ 67 ॥
ଅଫ୍ସୁ ଵୈ ଵରୁଣ ଆଦିତ୍ଯଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି ।
ବୃହସ୍ପତଯେ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵଦେଵ୍ଯାଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି ।
ସଵିତ୍ରେ ତ୍ଵର୍ଭୁମତେ ଵିଭୁମତେ ପ୍ରଭୁମତେ ଵାଜଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵୈ ସଵିତର୍ଭୁମାନ୍. ଵିଭୁମା-ନ୍ପ୍ରଭୁମାନ୍. ଵାଜଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଯମାଯ ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵତେ ପିତୃମତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ଯମୋ-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵା-ନ୍ପିତୃମାନ୍ ॥ 68 ॥
ବୃହସ୍ପତଯେ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵଦେଵ୍ଯାଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି ।
ସଵିତ୍ରେ ତ୍ଵର୍ଭୁମତେ ଵିଭୁମତେ ପ୍ରଭୁମତେ ଵାଜଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵୈ ସଵିତର୍ଭୁମାନ୍. ଵିଭୁମା-ନ୍ପ୍ରଭୁମାନ୍. ଵାଜଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଯମାଯ ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵତେ ପିତୃମତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ଯମୋ-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵା-ନ୍ପିତୃମାନ୍ ॥ 68 ॥
ତସ୍ମା ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଏତାଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଜୁହୋତି । ଦଶ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈଵାନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ । ରୌହିଣାଭ୍ଯାଂ-ଵୈଁ ଦେଵା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ରୌହିଣଯୋ ରୌହିଣତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ରୌହିଣୌ ଭଵତଃ । ରୌହିଣାଭ୍ଯାମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ।
ଅହର୍ଜ୍ଯୋତିଃ କେତୁନା ଜୁଷତାଗ୍ଂ ସୁଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ ସ୍ଵାହା ରାତ୍ରିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ କେତୁନା ଜୁଷତାଗ୍ଂ ସୁଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଆଦିତ୍ଯମେଵ ତଦମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽହ୍ନା ପରସ୍ତା-ଦ୍ଦାଧାର । ରାତ୍ରିଯା ଅଵସ୍ତାତ୍ ।
ତସ୍ମାଦସାଵାଦିତ୍ଯୋ ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽହୋରାତ୍ରାଭ୍ଯା-ନ୍ଧୃତଃ ॥ 69 ॥
ଅହର୍ଜ୍ଯୋତିଃ କେତୁନା ଜୁଷତାଗ୍ଂ ସୁଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ ସ୍ଵାହା ରାତ୍ରିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ କେତୁନା ଜୁଷତାଗ୍ଂ ସୁଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଆଦିତ୍ଯମେଵ ତଦମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽହ୍ନା ପରସ୍ତା-ଦ୍ଦାଧାର । ରାତ୍ରିଯା ଅଵସ୍ତାତ୍ ।
ତସ୍ମାଦସାଵାଦିତ୍ଯୋ ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽହୋରାତ୍ରାଭ୍ଯା-ନ୍ଧୃତଃ ॥ 69 ॥
(ମନୁଷ୍ଯନାମାନି - ପଶଵଃ - ସୀଦତ୍ଵିତ୍ଯା - ହେନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହା - ର୍ଧଯତି - ଘ୍ନନ୍ତି - ଗୃହ୍ଣା - ତ୍ଯହିଗ୍ଂସାଯୈ - ପଞ୍ଚାହା - ଦିତ୍ଯଵତେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ - ପିତୃମା - ନେତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଵିଶ୍ଵା ଆଶା ଦକ୍ଷିଣସଦିତ୍ଯାହ । ଵିଶ୍ଵାନେଵ ଦେଵା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି । ଅଥୋ ଦୁରିଷ୍ଟ୍ଯା ଏଵୈନ-ମ୍ପାତି । ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାନଯାଡିହେତ୍ଯାହ । ଵିଶ୍ଵାନେଵ ଦେଵା-ନ୍ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ସ୍ଵାହାକୃତସ୍ଯ ଘର୍ମସ୍ଯ ମଧୋଃ ପିବତମଶ୍ଵିନେତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିନାଵେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି ।
ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନଯେ ଯଜ୍ଞିଯାଯ ଶଂଯଁଜୁର୍ଭିରିତ୍ଯାହ । ଅଭ୍ଯେଵୈନ-ଙ୍ଘାରଯତି । ଅଥୋ ହଵିରେଵାକଃ ॥ 70 ॥
ଅନୁଵାକଂ 8
ଵିଶ୍ଵା ଆଶା ଦକ୍ଷିଣସଦିତ୍ଯାହ । ଵିଶ୍ଵାନେଵ ଦେଵା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି । ଅଥୋ ଦୁରିଷ୍ଟ୍ଯା ଏଵୈନ-ମ୍ପାତି । ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାନଯାଡିହେତ୍ଯାହ । ଵିଶ୍ଵାନେଵ ଦେଵା-ନ୍ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ସ୍ଵାହାକୃତସ୍ଯ ଘର୍ମସ୍ଯ ମଧୋଃ ପିବତମଶ୍ଵିନେତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିନାଵେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି ।
ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନଯେ ଯଜ୍ଞିଯାଯ ଶଂଯଁଜୁର୍ଭିରିତ୍ଯାହ । ଅଭ୍ଯେଵୈନ-ଙ୍ଘାରଯତି । ଅଥୋ ହଵିରେଵାକଃ ॥ 70 ॥
ଅଶ୍ଵିନା ଘର୍ମ-ମ୍ପାତଗ୍ଂ ହାର୍ଦିଵାନ-ମହର୍ଦିଵାଭି-ରୂତିଭିରିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନାଵେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ଅନୁ ଵା-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ମଗ୍ଂସାତାମିତ୍ଯାହାନୁମତ୍ଯୈ ।
ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରା ଵଡିତ୍ଯାହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ହି ପୁରୋ ହୂଯତେ । ଆଶ୍ରାଵ୍ଯାହ ଘର୍ମସ୍ଯ ଯଜେତି । ଵଷଟ୍କୃତେ ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅନୁଯଜତି ସ୍ଵଗାକୃତ୍ଯୈ ।
ଘର୍ମମପାତମଶ୍ଵିନେତ୍ଯାହ ॥ 71 ॥
ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରା ଵଡିତ୍ଯାହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ହି ପୁରୋ ହୂଯତେ । ଆଶ୍ରାଵ୍ଯାହ ଘର୍ମସ୍ଯ ଯଜେତି । ଵଷଟ୍କୃତେ ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅନୁଯଜତି ସ୍ଵଗାକୃତ୍ଯୈ ।
ଘର୍ମମପାତମଶ୍ଵିନେତ୍ଯାହ ॥ 71 ॥
ପୂର୍ଵମେଵୋଦିତମ୍ । ଉତ୍ତରେଣାଭିଗୃଣାତି ।
ଅନୁ ଵାନ୍-ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅମଗ୍ଂସାତାମିତ୍ଯାହାନୁମତ୍ଯୈ ।
ତ-ମ୍ପ୍ରାଵ୍ଯମ୍ ଁଯଥାଵଣ୍ଣମୋ ଦିଵେ ନମଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଦିଵି ଧା ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞଂ-ଯଁଜ୍ଞମିମ-ନ୍ଦିଵି ଧା ଇତ୍ଯାହ ।
ସୁଵର୍ଗମେଵୈନମ୍ ଁଲୋକ-ଙ୍ଗମଯତି ।
ଦିଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଙ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ।
ଏଷ୍ଵେଵୈନମ୍ ଁଲୋକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ପଞ୍ଚ ପ୍ରଦିଶୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ॥ 72 ॥
ଅନୁ ଵାନ୍-ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅମଗ୍ଂସାତାମିତ୍ଯାହାନୁମତ୍ଯୈ ।
ତ-ମ୍ପ୍ରାଵ୍ଯମ୍ ଁଯଥାଵଣ୍ଣମୋ ଦିଵେ ନମଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଦିଵି ଧା ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞଂ-ଯଁଜ୍ଞମିମ-ନ୍ଦିଵି ଧା ଇତ୍ଯାହ ।
ସୁଵର୍ଗମେଵୈନମ୍ ଁଲୋକ-ଙ୍ଗମଯତି ।
ଦିଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଙ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ।
ଏଷ୍ଵେଵୈନମ୍ ଁଲୋକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ପଞ୍ଚ ପ୍ରଦିଶୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ॥ 72 ॥
ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ।
ଦେଵା-ନ୍ଘର୍ମପା-ନ୍ଗଚ୍ଛ ପିତୄ-ନ୍ଘର୍ମପା-ନ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ । ଉଭଯେଷ୍ଵେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ଯ-ତ୍ପିନ୍ଵତେ । ଵର୍ଷୁକଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଭଵତି । ତସ୍ମା-ତ୍ପିନ୍ଵମାନଃ ପୁଣ୍ଯଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପିନ୍ଵତେ । ତ-ଦ୍ଦେଵାନାମ୍ । ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା । ତତ୍-ପିତୃଣାମ୍ ॥ 73 ॥
ଦେଵା-ନ୍ଘର୍ମପା-ନ୍ଗଚ୍ଛ ପିତୄ-ନ୍ଘର୍ମପା-ନ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ । ଉଭଯେଷ୍ଵେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ଯ-ତ୍ପିନ୍ଵତେ । ଵର୍ଷୁକଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଭଵତି । ତସ୍ମା-ତ୍ପିନ୍ଵମାନଃ ପୁଣ୍ଯଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପିନ୍ଵତେ । ତ-ଦ୍ଦେଵାନାମ୍ । ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା । ତତ୍-ପିତୃଣାମ୍ ॥ 73 ॥
ଯ-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ । ତ-ନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାମ୍ । ଯଦୁଦଙ୍ଙ୍ । ତ-ଦ୍ରୁଦ୍ରାଣାମ୍ । ପ୍ରାଞ୍ଚମୁଦଞ୍ଚ-ମ୍ପିନ୍ଵଯତି । ଦେଵତ୍ରା-ଽକଃ । ଅଥୋ ଖଲୁ । ସର୍ଵା ଅନୁ ଦିଶଃ ପିନ୍ଵଯତି । ସର୍ଵା ଦିଶ-ସ୍ସମେଧନ୍ତେ । ଅନ୍ତଃପରିଧି ପିନ୍ଵଯତି ॥ 74 ॥
ତେଜସୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ । ଇଷେ ପୀପିହ୍ଯୂର୍ଜେ ପୀପିହୀତ୍ଯାହ ।
ଇଷମେଵୋର୍ଜଂ-ଯଁଜମାନେ ଦଧାତି । ଯଜମାନାଯ ପୀପିହୀତ୍ଯାହ । ଯଜମାନାଯୈଵୈତା-ମାଶିଷମାଶାସ୍ତେ ।
ମହ୍ଯଞ୍ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ପୀପିହୀତ୍ଯାହ ।
ଆତ୍ମନ ଏଵୈତାମାଶିଷମାଶାସ୍ତେ ।
ତ୍ଵିଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ତ୍ଵା ଭୂତ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଧର୍ମା-ଽସି ସୁଧର୍ମା ମେ ନ୍ଯସ୍ମେ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଧାରଯେତ୍ଯାହ ॥ 75 ॥
ଇଷମେଵୋର୍ଜଂ-ଯଁଜମାନେ ଦଧାତି । ଯଜମାନାଯ ପୀପିହୀତ୍ଯାହ । ଯଜମାନାଯୈଵୈତା-ମାଶିଷମାଶାସ୍ତେ ।
ମହ୍ଯଞ୍ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ପୀପିହୀତ୍ଯାହ ।
ଆତ୍ମନ ଏଵୈତାମାଶିଷମାଶାସ୍ତେ ।
ତ୍ଵିଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ତ୍ଵା ଭୂତ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ଧର୍ମା-ଽସି ସୁଧର୍ମା ମେ ନ୍ଯସ୍ମେ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଧାରଯେତ୍ଯାହ ॥ 75 ॥
ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ନେତ୍ତ୍ଵା ଵାତଃ ସ୍କନ୍ଦଯାଦିତି ଯଦ୍ଯଭିଚରେତ୍ । ଅମୁଷ୍ଯ ତ୍ଵା ପ୍ରାଣେ ସାଦଯାମ୍ଯମୁନା ସହ ନିରର୍ଥ-ଙ୍ଗଚ୍ଛେତି ବ୍ରୂଯା-ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି । ତେନୈନଗ୍ଂ ସହ ନିରର୍ଥ-ଙ୍ଗମଯତି । ପୂଷ୍ଣେ ଶରସେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯା ଏଵ ଦେଵତା ହୁତଭାଗାଃ । ତାଭ୍ଯ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଗ୍ରାଵଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯା ଏଵାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଚଃ ॥ 76 ॥
ତାଭ୍ଯ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରତିରେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵୈ ଦେଵାଃ ପ୍ରତିରାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ମେଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ପିତୃଭ୍ଯୋ ଘର୍ମପେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯେ ଵୈ ଯଜ୍ଵାନଃ । ତେ ପିତରୋ ଘର୍ମପାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 77 ॥
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ମେଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି । ପିତୃଭ୍ଯୋ ଘର୍ମପେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯେ ଵୈ ଯଜ୍ଵାନଃ । ତେ ପିତରୋ ଘର୍ମପାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 77 ॥
ରୁଦ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରହୋତ୍ରେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ରୁଦ୍ରମେଵ ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି । ସର୍ଵତ-ସ୍ସମନକ୍ତି । ସର୍ଵତ ଏଵ ରୁଦ୍ରନ୍ନିରଵଦଯତେ । ଉଦଞ୍ଚନ୍ନିରସ୍ଯତି ।
ଏଷା ଵୈ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯାମେଵ ଦିଶି ରୁଦ୍ରନ୍ନିରଵଦଯତେ । ଅପ ଉପସ୍ପୃଶତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ନାନ୍ଵୀକ୍ଷେତ । ଯଦନ୍ଵୀକ୍ଷେତ ॥ 78 ॥
ଏଷା ଵୈ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯାମେଵ ଦିଶି ରୁଦ୍ରନ୍ନିରଵଦଯତେ । ଅପ ଉପସ୍ପୃଶତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ନାନ୍ଵୀକ୍ଷେତ । ଯଦନ୍ଵୀକ୍ଷେତ ॥ 78 ॥
ଚକ୍ଷୁରସ୍ଯ ପ୍ରମାଯୁକଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ନାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯଃ ।
ଅପୀପରୋ ମା-ଽହ୍ନୋ ରାତ୍ରିଯୈ ମା ପାହ୍ଯେଷା ତେ ଅଗ୍ନେ ସମିତ୍ତଯା ସମିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵାଯୁର୍ମେ ଦା ଵର୍ଚସା ମା-ଽଞ୍ଜୀରିତ୍ଯାହ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମିନ୍ ଵର୍ଚୋ ଦଧାତି ।
ଅପୀପରୋ ମା ରାତ୍ରିଯା ଅହ୍ନୋ ମା ପାହ୍ଯେଷା ତେ ଅଗ୍ନେ ସମିତ୍ତଯା ସମିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵାଯୁର୍ମେ ଦା ଵର୍ଚସା ମା-ଽଞ୍ଜୀରିତ୍ଯାହ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମିନ୍ ଵର୍ଚୋ ଦଧାତି ।
ଅଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହା ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ହୋତଵ୍ଯମଗ୍ନିହୋତ୍ରା(3) ନ୍ନ ହୋତଵ୍ଯା(3) ମିତି ॥ 79 ॥
ଅପୀପରୋ ମା-ଽହ୍ନୋ ରାତ୍ରିଯୈ ମା ପାହ୍ଯେଷା ତେ ଅଗ୍ନେ ସମିତ୍ତଯା ସମିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵାଯୁର୍ମେ ଦା ଵର୍ଚସା ମା-ଽଞ୍ଜୀରିତ୍ଯାହ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମିନ୍ ଵର୍ଚୋ ଦଧାତି ।
ଅପୀପରୋ ମା ରାତ୍ରିଯା ଅହ୍ନୋ ମା ପାହ୍ଯେଷା ତେ ଅଗ୍ନେ ସମିତ୍ତଯା ସମିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵାଯୁର୍ମେ ଦା ଵର୍ଚସା ମା-ଽଞ୍ଜୀରିତ୍ଯାହ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମିନ୍ ଵର୍ଚୋ ଦଧାତି ।
ଅଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହା ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ହୋତଵ୍ଯମଗ୍ନିହୋତ୍ରା(3) ନ୍ନ ହୋତଵ୍ଯା(3) ମିତି ॥ 79 ॥
ଯ-ଦ୍ଯଜୁଷା ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅଯଥାପୂର୍ଵମାହୁତୀ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିଃ ପରାଭଵେତ୍ । ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯେଵ ହୋତଵ୍ଯମ୍ । ଯଥାପୂର୍ଵମାହୁତୀ ଜୁହୋତି । ନାଗ୍ନିଃ ପରାଭଵତି । ହୁତଗ୍ଂ ହଵିର୍ମଧୁ ହଵିରିତ୍ଯାହ ।
ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରତମେ-ଽଗ୍ନାଵିତ୍ଯାହ ॥ 80 ॥
ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରତମେ-ଽଗ୍ନାଵିତ୍ଯାହ ॥ 80 ॥
ପ୍ରାଣୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ରତମୋ-ଽଗ୍ନିଃ ।
ପ୍ରାଣ ଏଵୈନମିନ୍ଦ୍ରତମେ-ଽଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ।
ପିତା ନୋ-ଽସି ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ଅଶ୍ଯାମ ତେ ଦେଵ ଘର୍ମ ମଧୁମତୋ ଵାଜଵତଃ ପିତୁମତ ଇତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ସ୍ଵଧାଵିନୋ-ଽଶୀମହି ତ୍ଵା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀ-ରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ । ତେଜସା ଵା ଏତେ ଵ୍ଯୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଯେ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ ଚରନ୍ତି । ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ।
ତେଜ ଏଵାତ୍ମନ୍-ଦଧତେ ॥ 81 ॥
ପ୍ରାଣ ଏଵୈନମିନ୍ଦ୍ରତମେ-ଽଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ।
ପିତା ନୋ-ଽସି ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ଅଶ୍ଯାମ ତେ ଦେଵ ଘର୍ମ ମଧୁମତୋ ଵାଜଵତଃ ପିତୁମତ ଇତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ସ୍ଵଧାଵିନୋ-ଽଶୀମହି ତ୍ଵା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀ-ରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ । ତେଜସା ଵା ଏତେ ଵ୍ଯୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଯେ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ ଚରନ୍ତି । ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ।
ତେଜ ଏଵାତ୍ମନ୍-ଦଧତେ ॥ 81 ॥
ସଂଵଁଥ୍ସରନ୍ନ ମାଗ୍ଂସମଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ନ ରାମାମୁପେଯାତ୍ । ନ ମୃନ୍ମଯେନ ପିବେତ୍ । ନାସ୍ଯ ରାମ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ-ମ୍ପିବେତ୍ । ତେଜ ଏଵ ତଥ୍ସଗ୍ଂଶ୍ଯତି ।
ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେଵା ଵିଜଯମୁପଯନ୍ତଃ । ଵିଭ୍ରାଜି ସୌର୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ନ୍ଯଦଧତ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚ ଦିଵାକୀର୍ତ୍ଯମ୍ ।
ତଦେତେନୈଵ ଵ୍ରତେନାଗୋପାଯତ୍ । ତସ୍ମାଦେତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ଞ୍ଚାର୍ଯମ୍ । ତେଜସୋ ଗୋପୀଥାଯ । ତସ୍ମାଦେତାନି ଯଜୂଗ୍ଂଷି ଵିଭ୍ରାଜଃ ସୌର୍ଯସ୍ଯେତ୍ଯାହୁଃ ।
ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରାତ-ସ୍ସଗ୍ଂସାଦଯତି । ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯ ଇତି ସାଯମ୍ ।
ଏତା ଵା ଏତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ । ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ 82 ॥
ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେଵା ଵିଜଯମୁପଯନ୍ତଃ । ଵିଭ୍ରାଜି ସୌର୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ନ୍ଯଦଧତ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚ ଦିଵାକୀର୍ତ୍ଯମ୍ ।
ତଦେତେନୈଵ ଵ୍ରତେନାଗୋପାଯତ୍ । ତସ୍ମାଦେତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ଞ୍ଚାର୍ଯମ୍ । ତେଜସୋ ଗୋପୀଥାଯ । ତସ୍ମାଦେତାନି ଯଜୂଗ୍ଂଷି ଵିଭ୍ରାଜଃ ସୌର୍ଯସ୍ଯେତ୍ଯାହୁଃ ।
ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରାତ-ସ୍ସଗ୍ଂସାଦଯତି । ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯ ଇତି ସାଯମ୍ ।
ଏତା ଵା ଏତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ । ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ 82 ॥
(ଅକ - ରଶ୍ଵିନେତ୍ଯାହ - ପ୍ରଦିଶୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ଯାହ - ପିତୃଣା - ମନ୍ତଃ ପରିଧି ପିନ୍ଵଯତି - ଧାରଯେତ୍ଯାହ - ଵାଚୋ - ଧର୍ମପା ସ୍ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋ - ତ୍ଯନ୍ଵୀକ୍ଷେତ - ହୋତଵ୍ଯା (3) ମି - ତ୍ଯଗ୍ରାଵିତ୍ଯାହ - ଦଧତେ - ଽଗୋପାଯ-ଥ୍ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଘର୍ମ ଯା ତେ ଦିଵି ଶୁଗିତି ତିସ୍ର ଆହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵାସ୍ଯୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶୁଚମଵ ଯଜତେ । ଇଯତ୍ଯଗ୍ରେ ଜୁହୋତି । ଅଥେଯତ୍ଯଥେଯତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ।
ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶୁଚମଵ ଯଜତେ ।
ଅନୁ ନୋ-ଽଦ୍ଯାନୁମତିରିତ୍ଯାହାନୁମତ୍ଯୈ । ଦିଵସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯା ଇତ୍ଯାହ । ଦିଵ ଏଵେମାନ୍ ଁଲୋକା-ନ୍ଦାଧାର ।
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯା ଇତ୍ଯାହ ॥ 83 ॥
ଅନୁଵାକଂ 9
ଘର୍ମ ଯା ତେ ଦିଵି ଶୁଗିତି ତିସ୍ର ଆହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଛନ୍ଦୋଭିରେଵାସ୍ଯୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶୁଚମଵ ଯଜତେ । ଇଯତ୍ଯଗ୍ରେ ଜୁହୋତି । ଅଥେଯତ୍ଯଥେଯତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ।
ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶୁଚମଵ ଯଜତେ ।
ଅନୁ ନୋ-ଽଦ୍ଯାନୁମତିରିତ୍ଯାହାନୁମତ୍ଯୈ । ଦିଵସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯା ଇତ୍ଯାହ । ଦିଵ ଏଵେମାନ୍ ଁଲୋକା-ନ୍ଦାଧାର ।
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯା ଇତ୍ଯାହ ॥ 83 ॥
ଏଷ୍ଵେଵ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରଜା ଦାଧାର । ପ୍ରାଣସ୍ଯ ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯା ଇତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାସ୍ଵେଵ ପ୍ରାଣା-ନ୍ଦାଧାର । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତଂ-ଯଁ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ-ମୁଦଞ୍ଚ-ମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ ।
ଜିହ୍ମଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ ହରେତ୍ ।
ପ୍ରାଞ୍ଚମୁଦ୍ଵାସଯତି । ପୁରସ୍ତାଦେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ॥ 84 ॥
ଜିହ୍ମଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରୋ ହରେତ୍ ।
ପ୍ରାଞ୍ଚମୁଦ୍ଵାସଯତି । ପୁରସ୍ତାଦେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି ॥ 84 ॥
ପ୍ରାଞ୍ଚମୁଦ୍ଵାସଯତି । ତସ୍ମାଦସାଵାଦିତ୍ଯଃ ପୁରସ୍ତାଦୁଦେତି । ଶଫୋପଯମାନ୍ଧଵିତ୍ରାଣି ଧୃଷ୍ଟୀ ଇତ୍ଯନ୍ଵଵହରନ୍ତି ।
ସାତ୍ମାନମେଵୈନଗ୍ଂ ସତନୁ-ଙ୍କରୋତି । ସାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଔଦୁମ୍ବରାଣି ଭଵନ୍ତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଊର୍ଜମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଵର୍ତ୍ମନା ଵା ଅନ୍ଵିତ୍ଯ ॥ 85 ॥
ସାତ୍ମାନମେଵୈନଗ୍ଂ ସତନୁ-ଙ୍କରୋତି । ସାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଔଦୁମ୍ବରାଣି ଭଵନ୍ତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଊର୍ଜମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଵର୍ତ୍ମନା ଵା ଅନ୍ଵିତ୍ଯ ॥ 85 ॥
ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି । ସାମ୍ନା ପ୍ରସ୍ତୋତା-ଽନ୍ଵଵୈତି । ସାମ ଵୈ ରକ୍ଷୋହା । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ତ୍ରିର୍ନିଧନମୁପୈତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି । ପୁରୁଷଃପୁରୁଷୋ ନିଧନମୁପୈତି । ପୁରୁଷଃପୁରୁଷୋ ହି ରକ୍ଷସ୍ଵୀ । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥ 86 ॥
ଯ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ଯଦଫ୍ସୁ । ଅପ-ଶ୍ଶୁଚାର୍ପଯେତ୍ । ଯଦୋଷଧୀଷୁ । ଓଷଧୀ-ଶ୍ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ ।
ଯ-ଦ୍ଵନସ୍ପତିଷୁ । ଵନସ୍ପତୀଞ୍ଛୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ହିରଣ୍ଯନ୍ନିଧାଯୋଦ୍ଵାସଯତି ।
ଅମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମ୍ ॥ 87 ॥
ଯ-ଦ୍ଵନସ୍ପତିଷୁ । ଵନସ୍ପତୀଞ୍ଛୁଚା-ଽର୍ପଯେତ୍ । ହିରଣ୍ଯନ୍ନିଧାଯୋଦ୍ଵାସଯତି ।
ଅମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମ୍ ॥ 87 ॥
ଅମୃତ ଏଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ।
ଵଲ୍ଗୁରସି ଶଂ-ଯୁଁଧାଯା ଇତି ତ୍ରିଃ ପରିଷିଞ୍ଚନ୍ପର୍ଯେତି । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵା ଅଗ୍ନିଃ । ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିଃ । ତସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ ପର୍ଯେତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ । ଋତୁଭିରେଵାସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତି । ଚତୁଃ ସ୍ରକ୍ତିର୍ନାଭିର୍-ଋତସ୍ଯେତ୍ଯାହ ॥ 88 ॥
ଵଲ୍ଗୁରସି ଶଂ-ଯୁଁଧାଯା ଇତି ତ୍ରିଃ ପରିଷିଞ୍ଚନ୍ପର୍ଯେତି । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵା ଅଗ୍ନିଃ । ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିଃ । ତସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ ପର୍ଯେତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ । ଋତୁଭିରେଵାସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତି । ଚତୁଃ ସ୍ରକ୍ତିର୍ନାଭିର୍-ଋତସ୍ଯେତ୍ଯାହ ॥ 88 ॥
ଇଯଂ-ଵାଁ ଋତମ୍ । ତସ୍ଯା ଏଷ ଏଵ ନାଭିଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତସ୍ମାଦେଵମାହ । ସଦୋ ଵିଶ୍ଵାଯୁରିତ୍ଯାହ । ସଦୋ ହୀଯମ୍ । ଅପ ଦ୍ଵେଷୋ ଅପ ହ୍ଵର ଇତ୍ଯାହ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାପନୁତ୍ତ୍ଯୈ । ଘର୍ମୈତତ୍ତେ-ଽନ୍ନମେତ-ତ୍ପୁରୀଷମିତି ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣ ପୂରଯତି ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଅନ୍ନାଦ୍ଯନ୍ଦଧି । ଊର୍ଜୈଵୈନମନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମର୍ଧଯତି ॥ 89 ॥
ଊର୍ଗ୍ଵା ଅନ୍ନାଦ୍ଯନ୍ଦଧି । ଊର୍ଜୈଵୈନମନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମର୍ଧଯତି ॥ 89 ॥
ଅନଶନାଯୁକୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ରନ୍ତିର୍ନାମାସି ଦିଵ୍ଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈ-ତ-ନ୍ମହିମାନଗ୍ଂ ରନ୍ତି-ମ୍ବନ୍ଧୁତାଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ । ସମହମାଯୁଷା ସ-ମ୍ପ୍ରାଣେନେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଵ୍ଯସୌ ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇତ୍ଯାହ । ଅଭିଚାର ଏଵାସ୍ଯୈଷଃ । ଅଚିକ୍ରଦ-ଦ୍ଵୃଷା ହରିରିତ୍ଯାହ । ଵୃଷା ହ୍ଯେଷଃ ॥ 90 ॥
ରନ୍ତିର୍ନାମାସି ଦିଵ୍ଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈ-ତ-ନ୍ମହିମାନଗ୍ଂ ରନ୍ତି-ମ୍ବନ୍ଧୁତାଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ । ସମହମାଯୁଷା ସ-ମ୍ପ୍ରାଣେନେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଵ୍ଯସୌ ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇତ୍ଯାହ । ଅଭିଚାର ଏଵାସ୍ଯୈଷଃ । ଅଚିକ୍ରଦ-ଦ୍ଵୃଷା ହରିରିତ୍ଯାହ । ଵୃଷା ହ୍ଯେଷଃ ॥ 90 ॥
ଵୃଷା ହରିଃ । ମହା-ନ୍ମିତ୍ରୋ ନ ଦର୍ଶତ ଇତ୍ଯାହ । ସ୍ତୌତ୍ଯେଵୈନମେତତ୍ । ଚିଦସି ସମୁଦ୍ରଯୋନିରିତ୍ଯାହ । ସ୍ଵାମେଵୈନଂ-ଯୋଁନିଙ୍ଗମଯତି ।
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁଗ୍ଂ ସୋମଗନ୍ଧର୍ଵମିତ୍ଯାହ । ଯଦେଵାସ୍ଯ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯାନ୍ତର୍ଯନ୍ତି । ତଦେଵାସ୍ଯୈତେନା ପ୍ଯାଯଯତି ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁରଭି ତନ୍ନୋ ଗୃଣାତ୍ଵିତ୍ଯାହ ॥ 91 ॥
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁଗ୍ଂ ସୋମଗନ୍ଧର୍ଵମିତ୍ଯାହ । ଯଦେଵାସ୍ଯ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯାନ୍ତର୍ଯନ୍ତି । ତଦେଵାସ୍ଯୈତେନା ପ୍ଯାଯଯତି ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁରଭି ତନ୍ନୋ ଗୃଣାତ୍ଵିତ୍ଯାହ ॥ 91 ॥
ପୂର୍ଵମେଵୋଦିତମ୍ । ଉତ୍ତରେଣାଭିଗୃଣାତି ।
ଧିଯୋ ହିନ୍ଵାନୋ ଧିଯ ଇନ୍ନୋ ଅଵ୍ଯାଦିତ୍ଯାହ । ଋତୂନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି । ପ୍ରାସା-ଙ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅମୃତାନି ଵୋଚଦିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵା ଅମୃତାଃ ।
ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି । ଏତତ୍ତ୍ଵନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵୋ ଦେଵାନୁପାଗା ଇତ୍ଯାହ । ଦେଵୋ ହ୍ଯେଷ ସନ୍ଦେଵାନୁପୈତି । ଇଦମହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯାନିତ୍ଯାହ ॥ 92 ॥
ଧିଯୋ ହିନ୍ଵାନୋ ଧିଯ ଇନ୍ନୋ ଅଵ୍ଯାଦିତ୍ଯାହ । ଋତୂନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି । ପ୍ରାସା-ଙ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅମୃତାନି ଵୋଚଦିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵା ଅମୃତାଃ ।
ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି । ଏତତ୍ତ୍ଵନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵୋ ଦେଵାନୁପାଗା ଇତ୍ଯାହ । ଦେଵୋ ହ୍ଯେଷ ସନ୍ଦେଵାନୁପୈତି । ଇଦମହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯାନିତ୍ଯାହ ॥ 92 ॥
ମନୁଷ୍ଯୋ ହି । ଏଷ ସ-ନ୍ମନୁଷ୍ଯାନୁପୈତି ।
ଈଶ୍ଵରୋ ଵୈ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମୁଦ୍ଵାସଯନ୍ନ୍ । ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍-ଥ୍ସୋମପୀଥମନୂଦ୍ଵାସ-ସ୍ସୋମପୀଥାନୁମେହି । ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାମେଵ ପଶୂନ୍-ଥ୍ସୋମପୀଥମାତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସୁମିତ୍ରା ନ ଆପ ଓଷଧଯ-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଦୁର୍ମିତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ ଭୂଯାସୁ-ର୍ଯୋ-ଽସ୍ମାନ୍-ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇତ୍ଯାହ । ଅଭିଚାର ଏଵାସ୍ଯୈଷଃ । ପ୍ର ଵା ଏଷୋ-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯଵତେ ।
ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମୁଦ୍ଵାସଯତି । ଉଦୁ ତ୍ଯ-ଞ୍ଚିତ୍ରମିତି ସୌରୀଭ୍ଯାମୃଗ୍ଭ୍ଯା-ମ୍ପୁନରେତ୍ଯ ଗାର୍ହପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି ।
ଅଯମ୍ ଁଵୈ ଲୋକୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯଃ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯ-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ଯ-ଥ୍ସୌରୀ ଭଵତଃ । ତେନୈଵ ସୁଵର୍ଗା-ଲ୍ଲୋକାନ୍ନୈତି ॥ 93 ॥
ଈଶ୍ଵରୋ ଵୈ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମୁଦ୍ଵାସଯନ୍ନ୍ । ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍-ଥ୍ସୋମପୀଥମନୂଦ୍ଵାସ-ସ୍ସୋମପୀଥାନୁମେହି । ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାମେଵ ପଶୂନ୍-ଥ୍ସୋମପୀଥମାତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସୁମିତ୍ରା ନ ଆପ ଓଷଧଯ-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ।
ଦୁର୍ମିତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ ଭୂଯାସୁ-ର୍ଯୋ-ଽସ୍ମାନ୍-ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇତ୍ଯାହ । ଅଭିଚାର ଏଵାସ୍ଯୈଷଃ । ପ୍ର ଵା ଏଷୋ-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯଵତେ ।
ଯଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯମୁଦ୍ଵାସଯତି । ଉଦୁ ତ୍ଯ-ଞ୍ଚିତ୍ରମିତି ସୌରୀଭ୍ଯାମୃଗ୍ଭ୍ଯା-ମ୍ପୁନରେତ୍ଯ ଗାର୍ହପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି ।
ଅଯମ୍ ଁଵୈ ଲୋକୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯଃ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯ-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ଯ-ଥ୍ସୌରୀ ଭଵତଃ । ତେନୈଵ ସୁଵର୍ଗା-ଲ୍ଲୋକାନ୍ନୈତି ॥ 93 ॥
(ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯା ଇତ୍ଯାହ - ଦଧା - ତ୍ଯନ୍ଵିତ୍ଯ - ରକ୍ଷସ୍ଵୀ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ - ଵୈ ହିରଣ୍ଯ - ମାହା - ର୍ଧଯତି - ହ୍ଯେଷ - ଗୃଣାତ୍ଵିତ୍ଯାହ - ମନୁଷ୍ଯାନିତ୍ଯାହା - ସ୍ଯୈଷୋ ଽଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ପ୍ରଜାପତିଂ-ଵୈଁ ଦେଵା-ଶ୍ଶୁକ୍ର-ମ୍ପଯୋ-ଽଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ତଦେଭ୍ଯୋ ନ ଵ୍ଯଭଵତ୍ । ତଦଗ୍ନିର୍ଵ୍ଯକରୋତ୍ । ତାନି ଶୁକ୍ରିଯାଣି ସାମାନ୍ଯଭଵନ୍ନ୍ । ତେଷାଂ-ଯୋଁ ରସୋ-ଽତ୍ଯକ୍ଷରତ୍ । ତାନି ଶୁକ୍ରଯଜୂଗ୍ଷ୍ଯଭଵନ୍ନ୍ ।
ଶୁକ୍ରିଯାଣାଂ-ଵାଁ ଏତାନି ଶୁକ୍ରିଯାଣି । ସାମପଯସଂଵାଁ ଏତଯୋରନ୍ଯତ୍ ।
ଦେଵାନାମନ୍ଯତ୍ପଯଃ । ଯଦ୍ଗୋଃ ପଯଃ ॥ 94 ॥
ଅନୁଵାକଂ 10
ପ୍ରଜାପତିଂ-ଵୈଁ ଦେଵା-ଶ୍ଶୁକ୍ର-ମ୍ପଯୋ-ଽଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ତଦେଭ୍ଯୋ ନ ଵ୍ଯଭଵତ୍ । ତଦଗ୍ନିର୍ଵ୍ଯକରୋତ୍ । ତାନି ଶୁକ୍ରିଯାଣି ସାମାନ୍ଯଭଵନ୍ନ୍ । ତେଷାଂ-ଯୋଁ ରସୋ-ଽତ୍ଯକ୍ଷରତ୍ । ତାନି ଶୁକ୍ରଯଜୂଗ୍ଷ୍ଯଭଵନ୍ନ୍ ।
ଶୁକ୍ରିଯାଣାଂ-ଵାଁ ଏତାନି ଶୁକ୍ରିଯାଣି । ସାମପଯସଂଵାଁ ଏତଯୋରନ୍ଯତ୍ ।
ଦେଵାନାମନ୍ଯତ୍ପଯଃ । ଯଦ୍ଗୋଃ ପଯଃ ॥ 94 ॥
ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ ପଯଃ । ଯଦଜାଯୈ ପଯଃ । ତ-ଦ୍ଦେଵାନା-ମ୍ପଯଃ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯତ୍ରୈତୈ-ର୍ଯଜୁର୍ଭିଶ୍ଚରନ୍ତି । ତ-ତ୍ପଯସା ଚରନ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିମେଵ ତ-ଦ୍ଦେଵାନ୍ପଯସା-ଽନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମର୍ଧଯନ୍ତି । ଏଷ ହ ତ୍ଵୈ ସାକ୍ଷା-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ଭକ୍ଷଯତି । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଉତ୍ତରଵେଦ୍ଯା-ମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍-ତେଜସ୍କାମସ୍ଯ । ତେଜୋ ଵା ଉତ୍ତରଵେଦିଃ ॥ 95 ॥
ତେଜଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ତେଜସୈଵ ତେଜ-ସ୍ସମର୍ଧଯତି ।
ଉତ୍ତରଵେଦ୍ଯା-ମୁଦ୍ଵାସଯେ-ଦନ୍ନକାମସ୍ଯ । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ମୁଖମୁତ୍ତରଵେଦିଃ ।
ଶୀର୍ଷ୍ଣୈଵ ମୁଖଗ୍ଂ ସନ୍ଦଧାତ୍ଯନ୍ନାଦ୍ଯାଯ । ଅନ୍ନାଦ ଏଵ ଭଵତି । ଯତ୍ର ଖଲୁ ଵା ଏତମୁଦ୍ଵାସିତଂ-ଵଁଯାଗ୍ଂସି ପର୍ଯାସତେ । ପରି ଵୈ ତାଗ୍ଂ ସମା-ମ୍ପ୍ରଜା ଵଯାଗ୍ସ୍ଯାସତେ ॥ 96 ॥
ଉତ୍ତରଵେଦ୍ଯା-ମୁଦ୍ଵାସଯେ-ଦନ୍ନକାମସ୍ଯ । ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ମୁଖମୁତ୍ତରଵେଦିଃ ।
ଶୀର୍ଷ୍ଣୈଵ ମୁଖଗ୍ଂ ସନ୍ଦଧାତ୍ଯନ୍ନାଦ୍ଯାଯ । ଅନ୍ନାଦ ଏଵ ଭଵତି । ଯତ୍ର ଖଲୁ ଵା ଏତମୁଦ୍ଵାସିତଂ-ଵଁଯାଗ୍ଂସି ପର୍ଯାସତେ । ପରି ଵୈ ତାଗ୍ଂ ସମା-ମ୍ପ୍ରଜା ଵଯାଗ୍ସ୍ଯାସତେ ॥ 96 ॥
ତସ୍ମା-ଦୁତ୍ତରଵେଦ୍ଯା-ମେଵୋଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗୋପୀଥାଯ । ପୁରୋ ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵୋଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵା ଏତଜ୍ଜ୍ଯୋତିରୁଦେତି । ତ-ତ୍ପଶ୍ଚାନ୍ନିମ୍ରୋଚତି । ସ୍ଵାମେଵୈନମ୍ ଁଯୋନିମନୂଦ୍ଵାସଯତି ।
ଅପା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ ଉଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ଅପାଂ-ଵାଁ ଏତନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯା-ଜ୍ଜ୍ଯୋତିରଜାଯତ । ଜ୍ଯୋତିଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 97 ॥
ଅପା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ ଉଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ଅପାଂ-ଵାଁ ଏତନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯା-ଜ୍ଜ୍ଯୋତିରଜାଯତ । ଜ୍ଯୋତିଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 97 ॥
ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ । ଯତ୍ର ସ ସ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ ।
ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନି-ର୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ । ଯତ୍-ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ଅଗ୍ନିନୈଵୈନଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନରେଣାଭି ପ୍ରଵର୍ତଯତି ।
ଔଦୁମ୍ବର୍ଯାଗ୍ଂ ଶାଖାଯାମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରାଣଃ । ଶୁଗ୍ଘର୍ମଃ ॥ 98 ॥
ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନି-ର୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ । ଯତ୍-ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ଅଗ୍ନିନୈଵୈନଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନରେଣାଭି ପ୍ରଵର୍ତଯତି ।
ଔଦୁମ୍ବର୍ଯାଗ୍ଂ ଶାଖାଯାମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରାଣଃ । ଶୁଗ୍ଘର୍ମଃ ॥ 98 ॥
ଇଦମହ-ମମୁଷ୍ଯାମୁଷ୍ଯାଯଣସ୍ଯ ଶୁଚା ପ୍ରାଣମପି ଦହାମୀତ୍ଯାହ । ଶୁଚୈଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣମପି ଦହତି । ତାଜଗାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଯତ୍ର ଦର୍ଭା ଉପଦୀକସନ୍ତତା-ସ୍ସ୍ଯୁଃ । ତଦୁଦ୍ଵାସଯେ-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟିକାମସ୍ଯ । ଏତା ଵା ଅପାମନୂଜ୍ଝାଵର୍ଯୋ ନାମ ।
ଯ-ଦ୍ଦର୍ଭାଃ । ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯ ଇତୋ ଵୃଷ୍ଟିମୁଦୀରଯତି । ଅସାଵେଵାସ୍ମା ଆଦିତ୍ଯୋ ଵୃଷ୍ଟିନ୍ନିଯଚ୍ଛତି । ତା ଆପୋ ନିଯତା ଧନ୍ଵନା ଯନ୍ତି ॥ 99 ॥
ଯ-ଦ୍ଦର୍ଭାଃ । ଅସୌ ଖଲୁ ଵା ଆଦିତ୍ଯ ଇତୋ ଵୃଷ୍ଟିମୁଦୀରଯତି । ଅସାଵେଵାସ୍ମା ଆଦିତ୍ଯୋ ଵୃଷ୍ଟିନ୍ନିଯଚ୍ଛତି । ତା ଆପୋ ନିଯତା ଧନ୍ଵନା ଯନ୍ତି ॥ 99 ॥
(ଗୋଃ ପଯ - ଉତ୍ତରଵେଦି - ରାସତେ - ସ୍ଥାପଯତି - ଘର୍ମୋ - ଯନ୍ତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରିଯମାଣଃ । ସମ୍ରାଟ୍-ଥ୍ସମ୍ଭୃତଃ । ଘର୍ମଃ ପ୍ରଵୃକ୍ତଃ । ମହାଵୀର ଉଦ୍ଵାସିତଃ । ଅସୌ ଖଲୁ ଵାଵୈଷ ଆଦିତ୍ଯଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ସ ଏତାନି ନାମାନ୍ଯକୁରୁତ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଵିଦୁରେନନ୍ନାମ୍ନା । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ॥ 100 ॥
ଅନୁଵାକଂ 11
ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରିଯମାଣଃ । ସମ୍ରାଟ୍-ଥ୍ସମ୍ଭୃତଃ । ଘର୍ମଃ ପ୍ରଵୃକ୍ତଃ । ମହାଵୀର ଉଦ୍ଵାସିତଃ । ଅସୌ ଖଲୁ ଵାଵୈଷ ଆଦିତ୍ଯଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ସ ଏତାନି ନାମାନ୍ଯକୁରୁତ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଵିଦୁରେନନ୍ନାମ୍ନା । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ॥ 100 ॥
ଯୋ ଵୈ ଵସୀଯାଗ୍ଂ ସଂଯଁଥାନାମମୁପଚରତି ।
ପୁଣ୍ଯାର୍ତିଂ-ଵୈଁ ସ ତସ୍ମୈ କାମଯତେ । ପୁଣ୍ଯାର୍ତିମସ୍ମୈ କାମଯନ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ତସ୍ମାଦେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ । ଘର୍ମ ଇତି ଦିଵା-ଽଽଚକ୍ଷୀତ । ସମ୍ରାଡିତି ନକ୍ତମ୍ । ଏତେ ଵା ଏତସ୍ଯ ପ୍ରିଯେ ତନୁଵୌ । ଏତେ ଅସ୍ଯ ପ୍ରିଯେ ନାମନୀ । ପ୍ରିଯଯୈଵୈନ-ନ୍ତନୁଵା ॥ 101 ॥
ପୁଣ୍ଯାର୍ତିଂ-ଵୈଁ ସ ତସ୍ମୈ କାମଯତେ । ପୁଣ୍ଯାର୍ତିମସ୍ମୈ କାମଯନ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ତସ୍ମାଦେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ । ଘର୍ମ ଇତି ଦିଵା-ଽଽଚକ୍ଷୀତ । ସମ୍ରାଡିତି ନକ୍ତମ୍ । ଏତେ ଵା ଏତସ୍ଯ ପ୍ରିଯେ ତନୁଵୌ । ଏତେ ଅସ୍ଯ ପ୍ରିଯେ ନାମନୀ । ପ୍ରିଯଯୈଵୈନ-ନ୍ତନୁଵା ॥ 101 ॥
ପ୍ରିଯେଣ ନାମ୍ନା ସମର୍ଧଯତି । କୀର୍ତିରସ୍ଯ ପୂର୍ଵା ଗଚ୍ଛତି ଜନତାମାଯତଃ । ଗାଯତ୍ରୀ ଦେଵେଭ୍ଯୋ-ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତାନ୍ଦେଵାଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣୈଵାନୁ ଵ୍ଯଭଵନ୍ନ୍ ।
ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ କୃତ୍ଵଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଗାଯତ୍ରୀମେଵ ତଦନୁ ଵିଭଵତି । ଗାଯତ୍ରୀମାପ୍ନୋତି । ପୂର୍ଵା-ଽସ୍ଯ ଜନଂ-ଯଁତଃ କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତି । ଵୈଶ୍ଵଦେଵ-ସ୍ସଗ୍ଂସନ୍ନଃ ॥ 102 ॥
ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ କୃତ୍ଵଃ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଵୃଣକ୍ତି । ଗାଯତ୍ରୀମେଵ ତଦନୁ ଵିଭଵତି । ଗାଯତ୍ରୀମାପ୍ନୋତି । ପୂର୍ଵା-ଽସ୍ଯ ଜନଂ-ଯଁତଃ କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତି । ଵୈଶ୍ଵଦେଵ-ସ୍ସଗ୍ଂସନ୍ନଃ ॥ 102 ॥
ଵସଵଃ ପ୍ରଵୃକ୍ତଃ । ସୋମୋ-ଽଭିକୀର୍ଯମାଣଃ । ଆଶ୍ଵିନଃ ପଯସ୍ଯାନୀଯମାନେ ।
ମାରୁତଃ କ୍ଵଥନ୍ନ୍ । ପୌଷ୍ଣ ଉଦନ୍ତଃ । ସାରସ୍ଵତୋ ଵିଷ୍ଯନ୍ଦମାନଃ । ମୈତ୍ର-ଶ୍ଶରୋ ଗୃହୀତଃ । ତେଜ ଉଦ୍ଯତୋ ଵାଯୁଃ । ହ୍ରିଯମାଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ହୂଯମାନୋ ଵାଘୁତଃ ॥ 103 ॥
ମାରୁତଃ କ୍ଵଥନ୍ନ୍ । ପୌଷ୍ଣ ଉଦନ୍ତଃ । ସାରସ୍ଵତୋ ଵିଷ୍ଯନ୍ଦମାନଃ । ମୈତ୍ର-ଶ୍ଶରୋ ଗୃହୀତଃ । ତେଜ ଉଦ୍ଯତୋ ଵାଯୁଃ । ହ୍ରିଯମାଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ହୂଯମାନୋ ଵାଘୁତଃ ॥ 103 ॥
ଅସୌ ଖଲୁ ଵାଵୈଷ ଆଦିତ୍ଯଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ ।
ସ ଏତାନି ନାମାନ୍ଯକୁରୁତ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଵିଦୁରେନନ୍ନାମ୍ନା । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ।
ଯନ୍ମୃନ୍ମଯ-ମାହୁତିନ୍ନାଶ୍ଞୁତେ-ଽଥ । କସ୍ମାଦେଷୋ-ଽଶ୍ଞୁତ ଇତି । ଵାଗେଷ ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଵାଚ୍ଯେଵ ଵାଚ-ନ୍ଦଧାତି ॥ 104 ॥
ସ ଏତାନି ନାମାନ୍ଯକୁରୁତ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଵିଦୁରେନନ୍ନାମ୍ନା । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ।
ଯନ୍ମୃନ୍ମଯ-ମାହୁତିନ୍ନାଶ୍ଞୁତେ-ଽଥ । କସ୍ମାଦେଷୋ-ଽଶ୍ଞୁତ ଇତି । ଵାଗେଷ ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଵାଚ୍ଯେଵ ଵାଚ-ନ୍ଦଧାତି ॥ 104 ॥
ତସ୍ମାଦଶ୍ଞୁତେ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵା ଏଷ ଦ୍ଵାଦଶଧା ଵିହିତଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଃ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାଗଵକାଶେଭ୍ଯଃ । ତେନ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ଅଵକାଶୈ-ର୍ଦେଵାସୁରାନସୃଜତ । ଯଦୂର୍ଧ୍ଵମଵକାଶେଭ୍ଯଃ ।
ତେନାନ୍ନମସୃଜତ । ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵାଵୈଷଃ ॥ 105 ॥
ତେନାନ୍ନମସୃଜତ । ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵାଵୈଷଃ ॥ 105 ॥
(ଵଦନ୍ତି - ତନୁଵା - ସଗ୍ଂସନ୍ନୋ - ହୂଯମାନୋ ଵାଘୁତୋ - ଦଧା - ତ୍ଯେଷଃ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ସଵିତା ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଥମେ-ଽହ-ନ୍ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ତେନ କାମାଗ୍ଂ ଏତି । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଭୂତ୍ଵା ଦେଵାନେତି । ଯତ୍-ତୃତୀଯେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଵାଯୁ-ର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନେତି ।
ଯଚ୍ଚତୁର୍ଥେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ରଶ୍ମୀନେତି । ଯ-ତ୍ପଞ୍ଚମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭୂତ୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯେତି ॥ 106 ॥
ଅନୁଵାକଂ 12
ସଵିତା ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଥମେ-ଽହ-ନ୍ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ତେନ କାମାଗ୍ଂ ଏତି । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଭୂତ୍ଵା ଦେଵାନେତି । ଯତ୍-ତୃତୀଯେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଵାଯୁ-ର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନେତି ।
ଯଚ୍ଚତୁର୍ଥେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ରଶ୍ମୀନେତି । ଯ-ତ୍ପଞ୍ଚମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭୂତ୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯେତି ॥ 106 ॥
ଯ-ଥ୍ଷଷ୍ଠେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଋତୁ-ର୍ଭୂତ୍ଵା ସଂଵଁଥ୍ସରମେତି । ଯ-ଥ୍ସପ୍ତମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଧାତା ଭୂତ୍ଵା ଶକ୍ଵରୀମେତି । ଯଦଷ୍ଟମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ବୃହସ୍ପତି-ର୍ଭୂତ୍ଵା ଗାଯତ୍ରୀମେତି ।
ଯ-ନ୍ନଵମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ମିତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ରିଵୃତ ଇମାନ୍ ଁଲୋକାନେତି । ଯ-ଦ୍ଦଶମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଵରୁଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିରାଜମେତି ॥ 107 ॥
ଯ-ନ୍ନଵମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ମିତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ରିଵୃତ ଇମାନ୍ ଁଲୋକାନେତି । ଯ-ଦ୍ଦଶମେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଵରୁଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିରାଜମେତି ॥ 107 ॥
ଯଦେକାଦଶେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭମେତି । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶେ-ଽହନ୍-ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ସୋମୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁତ୍ଯାମେତି । ଯତ୍-ପୁରସ୍ତାଦୁପସଦା-ମ୍ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ତସ୍ମାଦିତଃ ପରାଂଅମୂଂ-ଲୋଁକାଗ୍ସ୍ତପନ୍ନେତି । ଯଦୁପରିଷ୍ଟା-ଦୁପସଦା-ମ୍ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ତସ୍ମାଦମୁତୋ-ଽର୍ଵାଂଇମାଂ-ଲୋଁକାଗ୍ସ୍ତପନ୍ନେତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ଐଵ ତପତି ॥ 108 ॥
(ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯେତି - ଵିରାଜମେତି - ତପତି) (ଅ. 12)
ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରଗ୍ଂ - ସାଵିତ୍ରମ୍ - ପରିଶ୍ରିତେ - ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମୋ - ଽଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା - ଶିରୋ ଗ୍ରୀଵା - ଦେଵସ୍ଯ ରଶନାଂ - ଁଵିଶ୍ଵା ଆଶା - ଧର୍ମ ଯା ତ - ପ୍ରଜାପତିଗ୍ଂ ଶୁକ୍ରମ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରିଯମାଣଃ -
ସଵିତା ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶ)
(ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରଗ୍ଂ - ସ ଖଦିରଃ - ପରିଶ୍ରିତେ - ଽଭିପୂର୍ଵ - ମଥୋ ରକ୍ଷସାମ୍ - ଗ୍ରୈଷ୍ମାଵେଵାସ୍ମୈ - ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା - ମଶ୍ଵିନା ଘର୍ମ-ମ୍ପାତମ୍ - ପ୍ରାଣୋ ଵୈ - ଵୃଷା ହରି--ର୍ ଯୋ ଵୈ ଵସୀଯାଗ୍ଂ ସଂଯଁଥାନାମ
ମଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତମ୍)
(ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ର - ମୈଵ ତପତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ଐଵ ତପତି ॥ 108 ॥
(ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯେତି - ଵିରାଜମେତି - ତପତି) (ଅ. 12)
ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରଗ୍ଂ - ସାଵିତ୍ରମ୍ - ପରିଶ୍ରିତେ - ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମୋ - ଽଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା - ଶିରୋ ଗ୍ରୀଵା - ଦେଵସ୍ଯ ରଶନାଂ - ଁଵିଶ୍ଵା ଆଶା - ଧର୍ମ ଯା ତ - ପ୍ରଜାପତିଗ୍ଂ ଶୁକ୍ରମ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରିଯମାଣଃ -
ସଵିତା ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶ)
(ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରଗ୍ଂ - ସ ଖଦିରଃ - ପରିଶ୍ରିତେ - ଽଭିପୂର୍ଵ - ମଥୋ ରକ୍ଷସାମ୍ - ଗ୍ରୈଷ୍ମାଵେଵାସ୍ମୈ - ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା - ମଶ୍ଵିନା ଘର୍ମ-ମ୍ପାତମ୍ - ପ୍ରାଣୋ ଵୈ - ଵୃଷା ହରି--ର୍ ଯୋ ଵୈ ଵସୀଯାଗ୍ଂ ସଂଯଁଥାନାମ
ମଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତମ୍)
(ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ର - ମୈଵ ତପତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥