kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mitra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvaryamā | śanna indro bṛhaspatiḥ̭ | śanno viṣṇṷ-rurukramaḥ | namo brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvameva pratyakṣa-mbrahmā̭si | tvameva pratyakṣa-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛtaṃ-va~̭diṣyāmi | satyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadvaktāra̭mavatu | ava̭tu mām | ava̭tu vaktāram || oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ || 1 ||
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mitra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvaryamā | śanna indro bṛhaspatiḥ̭ | śanno viṣṇṷ-rurukramaḥ | namo brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvameva pratyakṣa-mbrahmā̭si | tvameva pratyakṣa-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛtaṃ-va~̭diṣyāmi | satyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadvaktāra̭mavatu | ava̭tu mām | ava̭tu vaktāram || oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sattyam ~va̭diṣyāmi pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~khyāsyāmaḥ | varṇa-ssvaraḥ |
mātrā balam | sāma̭ santānaḥ |
ityukta-śśīkṣāddhyāyaḥ || 2 ||
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~khyāsyāmaḥ | varṇa-ssvaraḥ |
mātrā balam | sāma̭ santānaḥ |
ityukta-śśīkṣāddhyāyaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
saha nau yaśaḥ | saha nau bra̭hmavarcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~khyāsyāmaḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇeṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyātmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyācakṣate || athā̭dhi lokam | pṛthivī pūrvarūpam | dyaurutta̭rarūpam | ākā̭śa-ssandhiḥ || 3 ||
anuvākaṃ 3
saha nau yaśaḥ | saha nau bra̭hmavarcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~khyāsyāmaḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇeṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyātmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyācakṣate || athā̭dhi lokam | pṛthivī pūrvarūpam | dyaurutta̭rarūpam | ākā̭śa-ssandhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhānam | itya̭dhi lokam ||
athā̭dhi jyautiṣam | agniḥ pūrva rūpam | āditya utta̭rarūpam | ā̭pa-ssandhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhānam | itya̭dhi jyautiṣam || athā̭dhi vidyam | ācāryaḥ pūrva rūpam || 4 ||
athā̭dhi jyautiṣam | agniḥ pūrva rūpam | āditya utta̭rarūpam | ā̭pa-ssandhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhānam | itya̭dhi jyautiṣam || athā̭dhi vidyam | ācāryaḥ pūrva rūpam || 4 ||
antevāsyutta̭rarūpam | vi̭dyā sandhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhānam | itya̭dhi vidyam ||
athādhiprajam | mātā pūrvarūpam | pitotta̭rarūpam | pra̭jā sandhiḥ | prajananagṃ̭ sandhānam | ityadhiprajam || 5 ||
pravacanagṃ̭ sandhānam | itya̭dhi vidyam ||
athādhiprajam | mātā pūrvarūpam | pitotta̭rarūpam | pra̭jā sandhiḥ | prajananagṃ̭ sandhānam | ityadhiprajam || 5 ||
athāddhyātmam | adharāhanuḥ pūrva rūpam | uttarāhanu-rutta̭rarūpam | vā-khsandhiḥ | jihvā̭ sandhānam | ityaddhyātmam || itī māma̭hā sagṃhitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā veda | sandhīyate praja̭yā paśubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) lokena || 6 ||
(sandhi - rācāryaḥ pūrvarūpa - mityadhiprajam - ~lo̭kena) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣabho viśvarṷ̄paḥ | chandobhyo-'ddhyamṛtā-thsambabhūva̭ | sa mendro̭ medhayā spṛṇotu | amṛta̭sya deva dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme vica̭rṣaṇam | jihvā me madhṷmattamā | karṇābhyā-mbhūri viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ kośo̭-'si medhayā 'pi̭hitaḥ | śruta-mmḙ gopāya || āvaha̭ntī vitanvānā || 7 ||
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣabho viśvarṷ̄paḥ | chandobhyo-'ddhyamṛtā-thsambabhūva̭ | sa mendro̭ medhayā spṛṇotu | amṛta̭sya deva dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme vica̭rṣaṇam | jihvā me madhṷmattamā | karṇābhyā-mbhūri viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ kośo̭-'si medhayā 'pi̭hitaḥ | śruta-mmḙ gopāya || āvaha̭ntī vitanvānā || 7 ||
kurvāṇā cīra̭-mātmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si mama gāva̭śca | annapāne ca̭ sarvadā | tato̭ me śriya-māva̭ha | lomaśā-mpaśubhiḥ̭ saha svāhā || āmā̭yantu brahmacāriṇa-ssvāhā |
vimā̭-''yantu brahmacāriṇa-ssvāhā | pramā̭-''yantu brahmacāriṇa-ssvāhā | damā̭yantu brahmacāriṇa-ssvāhā | śamā̭yantu brahmacāriṇa-ssvāhā || 8 ||
vimā̭-''yantu brahmacāriṇa-ssvāhā | pramā̭-''yantu brahmacāriṇa-ssvāhā | damā̭yantu brahmacāriṇa-ssvāhā | śamā̭yantu brahmacāriṇa-ssvāhā || 8 ||
yaśo janḙ-'sāni svāhā | śreyān. vasya̭so-'sāni svāhā || ta-ntvā̭ bhaga pravi̭śāni svāhā | sa mā̭ bhaga pravi̭śa svāhā | tasmina-thsahasra̭ śākhe | nibha̭gāha-ntvayi̭ mṛje svāhā || yathā-''paḥ prava̭tā-''yanti̭ | yathā māsā̭ aharjaram |
eva-mmā-mbra̭hmacāriṇaḥ̭ |
dhātarāya̭ntu sarvata-ssvāhā ||
prativeśo̭-'si pra mā̭ bhāhi pra mā̭ padyasva || 9 ||
eva-mmā-mbra̭hmacāriṇaḥ̭ |
dhātarāya̭ntu sarvata-ssvāhā ||
prativeśo̭-'si pra mā̭ bhāhi pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vitanvānā - śamā̭yantu brahmacāriṇa-ssvāhā-dhātarāya̭ntu sarvata-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva-ssuva-riti vā etā stisro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai tā-ñca̭turthīm | māhā̭camasyaḥ pravḙdayate | maha iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ātmā | aṅgānyanyā devatāḥ || bhūriti vā ayaṃ-lo~kaḥ | bhuva ityantari̭kṣam | suva-rityasau lokaḥ || 10 ||
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva-ssuva-riti vā etā stisro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai tā-ñca̭turthīm | māhā̭camasyaḥ pravḙdayate | maha iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ātmā | aṅgānyanyā devatāḥ || bhūriti vā ayaṃ-lo~kaḥ | bhuva ityantari̭kṣam | suva-rityasau lokaḥ || 10 ||
maha ityā̭dityaḥ | ādityena vāva sarvḙ lokā mahī̭yante || bhūriti vā agniḥ | bhuva iti̭ vāyuḥ | suvarityā̭dityaḥ | maha iti̭ candramāḥ | candrama̭sā vāva sarvā̭ṇi jyotīgṃ̭ṣi mahī̭yante || bhū-riti vā ṛcaḥ̭ | bhuva iti sāmā̭ni |
suva riti yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
suva riti yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha iti brahma̭ | brahma̭ṇā vāva sarvḙ vedā mahī̭yante || bhūriti vai prāṇaḥ | bhuva itya̭pānaḥ | suvariti̭ vyānaḥ | maha ityannam | annḙna vāva sarve prāṇā mahī̭yante || tā vā etā-ścata̭sra ścaturdhā | cata̭sra-ścatasro vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda brahma̭ | sarve-'smai devā balimāva̭hanti || 12 ||
sa vḙda brahma̭ | sarve-'smai devā balimāva̭hanti || 12 ||
(asau loko - yajūgṃ̭ṣi - veda dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya eṣo-'ntar-hṛ̭daya ākāśaḥ | tasmi̭nnaya-mpurṷṣo manomayaḥ̭ | amṛ̭to hiraṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa tālṷke | ya eṣa stana̭ ivāvalamba̭te |
sendra yoniḥ | yatrāsau kḙśānto vivarta̭te | vyapohya̭ śīrṣakapāle || bhūrityagnau prati̭tiṣṭhati | bhuva iti̭ vāyau || 13 ||
anuvākaṃ 6
sa ya eṣo-'ntar-hṛ̭daya ākāśaḥ | tasmi̭nnaya-mpurṷṣo manomayaḥ̭ | amṛ̭to hiraṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa tālṷke | ya eṣa stana̭ ivāvalamba̭te |
sendra yoniḥ | yatrāsau kḙśānto vivarta̭te | vyapohya̭ śīrṣakapāle || bhūrityagnau prati̭tiṣṭhati | bhuva iti̭ vāyau || 13 ||
suvarityā̭ditye | maha iti brahma̭ṇi | āpnoti svārājyam | āpnoti mana̭saspatim | vākpa̭ti ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvijñāna̭patiḥ |
eta-ttato̭ bhavati | ākāśa śa̭rīra-mbrahma̭ |
satyātma̭ prāṇārā̭ma-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-mamṛtam ||
iti̭ prācīna yogyopāsva || 14 ||
eta-ttato̭ bhavati | ākāśa śa̭rīra-mbrahma̭ |
satyātma̭ prāṇārā̭ma-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-mamṛtam ||
iti̭ prācīna yogyopāsva || 14 ||
(vāyā-vamṛta meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛthivya̭ntari̭kṣa-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradiśāḥ | agni-rvāyu-rā̭ditya-ścandramā nakṣa̭trāṇi |
āpa oṣa̭dhayo vanaspata̭ya ākāśa ātmā | itya̭dhibhūtam || athāddhyātmam | prāṇo vyāno̭-'pāna ṷdāna-ssa̭mānaḥ | cakṣu-śśrotra-mmano vā-ktvak |
carma̭ māgṃ saggsnāvāsthi̭ majjā ||
eta da̭dhividhāyarṣi ravo̭cat |
pāṅktaṃ-vā~ idagṃ sarvam |
pāṅkta̭naiva pāṅktagg̭ spṛṇotīti̭ || 15 ||
anuvākaṃ 7
pṛthivya̭ntari̭kṣa-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradiśāḥ | agni-rvāyu-rā̭ditya-ścandramā nakṣa̭trāṇi |
āpa oṣa̭dhayo vanaspata̭ya ākāśa ātmā | itya̭dhibhūtam || athāddhyātmam | prāṇo vyāno̭-'pāna ṷdāna-ssa̭mānaḥ | cakṣu-śśrotra-mmano vā-ktvak |
carma̭ māgṃ saggsnāvāsthi̭ majjā ||
eta da̭dhividhāyarṣi ravo̭cat |
pāṅktaṃ-vā~ idagṃ sarvam |
pāṅkta̭naiva pāṅktagg̭ spṛṇotīti̭ || 15 ||
(sarvameka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti brahma̭ || o-mitīdagṃ sarvam ||
omityeta-da̭nukṛti hasma vā apyo śrā̭vayetyā-śrā̭vayanti | o-miti sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śastrāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhvaryuḥ pra̭tigara-mprati̭gṛṇāti | omiti brahmā prasaṷti |
omitya̭gnihotra-manṷjānāti | omiti̭ brāhmaṇaḥ pra̭vakṣyannā̭ha brahmopāpnavānīti̭ |
brahmaivo-pāpnoti || 16 ||
anuvākaṃ 8
o-miti brahma̭ || o-mitīdagṃ sarvam ||
omityeta-da̭nukṛti hasma vā apyo śrā̭vayetyā-śrā̭vayanti | o-miti sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śastrāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhvaryuḥ pra̭tigara-mprati̭gṛṇāti | omiti brahmā prasaṷti |
omitya̭gnihotra-manṷjānāti | omiti̭ brāhmaṇaḥ pra̭vakṣyannā̭ha brahmopāpnavānīti̭ |
brahmaivo-pāpnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśiṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudgalyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi tapaḥ || 17 ||
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśiṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudgalyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
ahaṃ-vṛ~kṣasya reri̭vā |
kīrtiḥ pṛṣṭha-ṅgireri̭va |
ūrdhva pa̭vitro vājinī̭va svamṛta̭masmi | dravi̭ṇagṃ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛtokṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuvacanam || 18 ||
anuvākaṃ 10
ahaṃ-vṛ~kṣasya reri̭vā |
kīrtiḥ pṛṣṭha-ṅgireri̭va |
ūrdhva pa̭vitro vājinī̭va svamṛta̭masmi | dravi̭ṇagṃ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛtokṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuvacanam || 18 ||
(ahagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśāsti ||
satyaṃ-va~da | dharma-ñcara || svāddhyāyānmā pramadaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacchethsīḥ | satyānna prama̭ditavyam | dharmānna prama̭ditavyam | kuśalānna prama̭ditavyam |
bhūtyai na prama̭ditavyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭ditavyam || 19 ||
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśāsti ||
satyaṃ-va~da | dharma-ñcara || svāddhyāyānmā pramadaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacchethsīḥ | satyānna prama̭ditavyam | dharmānna prama̭ditavyam | kuśalānna prama̭ditavyam |
bhūtyai na prama̭ditavyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭ditavyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭ditavyam ||
mātṛ̭devo bhava | pitṛ̭devo bhava |
ācārya̭ devo bhava | atithi̭devo bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmāṇi | tāni sevi̭tavyāni |
no i̭tarāṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritāni | tāni tvayo̭pāsyāni || 20 ||
mātṛ̭devo bhava | pitṛ̭devo bhava |
ācārya̭ devo bhava | atithi̭devo bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmāṇi | tāni sevi̭tavyāni |
no i̭tarāṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritāni | tāni tvayo̭pāsyāni || 20 ||
no i̭tarāṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brāhmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sitavyam || śraddha̭yā deyam | aśraddha̭yā-'deyam | śri̭yā deyam | hri̭yā deyam | bhi̭yā deyam | saṃvi~̭dā deyam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā syāt || 21 ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā-ssammara.śinaḥ | yuktā̭ āyuktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varterann | tathā tatra̭ vartethāḥ || athābhyākhyāteṣu | ye tatra brāhmaṇā-ssammarśinaḥ | yuktā̭ āyuktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varterann || 22 ||
alūkṣā̭ dharma̭kāmā-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varterann | tathā tatra̭ vartethāḥ || athābhyākhyāteṣu | ye tatra brāhmaṇā-ssammarśinaḥ | yuktā̭ āyuktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varterann || 22 ||
tathā teṣṷ vartethāḥ || eṣa̭ ādeśaḥ |
eṣa ṷpadeśaḥ | eṣā vḙdopaniṣat | etada̭nuśāsanam | eva mupā̭sitavyam | eva mucaita̭dupāsyam || 23 ||
eṣa ṷpadeśaḥ | eṣā vḙdopaniṣat | etada̭nuśāsanam | eva mupā̭sitavyam | eva mucaita̭dupāsyam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭ditavyam - tānitvayo̭pāsyāni - syāt - teṣṷ varteranth - +sapta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mitra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvaryamā |
śanna indro bṛhaspatiḥ̭ | śanno viṣṇṷ rurukramaḥ | namo brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvameva pratyakṣa-mbrahmā̭si |
tvāmeva pratyakṣa-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛtama̭vādiṣam | satyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadvaktāra̭māvīt | āvīnmām |
āvīdvaktāram || oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(satyama̭vādiṣa-mpañca̭ ca) (a. 12)
||
anuvākaṃ 12
śanno̭ mitra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvaryamā |
śanna indro bṛhaspatiḥ̭ | śanno viṣṇṷ rurukramaḥ | namo brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvameva pratyakṣa-mbrahmā̭si |
tvāmeva pratyakṣa-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛtama̭vādiṣam | satyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadvaktāra̭māvīt | āvīnmām |
āvīdvaktāram || oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(satyama̭vādiṣa-mpañca̭ ca) (a. 12)
||
iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
