કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે સપ્તમઃ પ્રપાઠકઃ - શીક્ષાવલ્લી
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1
શન્નો મિત્ર-શ્શં-વઁરુણઃ । શન્નો ભવત્વર્યમા । શન્ન ઇન્દ્રો બૃહસ્પતિઃ । શન્નો વિષ્ણુ-રુરુક્રમઃ । નમો બ્રહ્મણે । નમસ્તે વાયો । ત્વમેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્માસિ । ત્વમેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્મ વદિષ્યામિ । ઋતં-વઁદિષ્યામિ । સત્યં-વઁદિષ્યામિ । તન્મામવતુ । તદ્વક્તારમવતુ । અવતુ મામ્ । અવતુ વક્તારમ્ ॥ ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥ 1 ॥
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1
શન્નો મિત્ર-શ્શં-વઁરુણઃ । શન્નો ભવત્વર્યમા । શન્ન ઇન્દ્રો બૃહસ્પતિઃ । શન્નો વિષ્ણુ-રુરુક્રમઃ । નમો બ્રહ્મણે । નમસ્તે વાયો । ત્વમેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્માસિ । ત્વમેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્મ વદિષ્યામિ । ઋતં-વઁદિષ્યામિ । સત્યં-વઁદિષ્યામિ । તન્મામવતુ । તદ્વક્તારમવતુ । અવતુ મામ્ । અવતુ વક્તારમ્ ॥ ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥ 1 ॥
(સત્ત્યમ્ ઁવદિષ્યામિ પઞ્ચ ચ) (અ. 1)
અનુવાકં 2
શીક્ષાં-વ્યાઁખ્યાસ્યામઃ । વર્ણ-સ્સ્વરઃ ।
માત્રા બલમ્ । સામ સન્તાનઃ ।
ઇત્યુક્ત-શ્શીક્ષાદ્ધ્યાયઃ ॥ 2 ॥
અનુવાકં 2
શીક્ષાં-વ્યાઁખ્યાસ્યામઃ । વર્ણ-સ્સ્વરઃ ।
માત્રા બલમ્ । સામ સન્તાનઃ ।
ઇત્યુક્ત-શ્શીક્ષાદ્ધ્યાયઃ ॥ 2 ॥
(શીક્ષા-મ્પઞ્ચ) (અ. 2)
અનુવાકં 3
સહ નૌ યશઃ । સહ નૌ બ્રહ્મવર્ચસમ્ ॥
અથાત-સ્સગ્ંહિતાયા ઉપનિષદં-વ્યાઁખ્યાસ્યામઃ । પઞ્ચસ્વધિ-કરણેષુ । અધિલોકમધિ-જ્યૌતિષ-મધિવિદ્ય-મધિપ્રજ-મદ્ધ્યાત્મમ્ । તા મહાસગ્ંહિતા ઇત્યાચક્ષતે ॥ અથાધિ લોકમ્ । પૃથિવી પૂર્વરૂપમ્ । દ્યૌરુત્તરરૂપમ્ । આકાશ-સ્સન્ધિઃ ॥ 3 ॥
અનુવાકં 3
સહ નૌ યશઃ । સહ નૌ બ્રહ્મવર્ચસમ્ ॥
અથાત-સ્સગ્ંહિતાયા ઉપનિષદં-વ્યાઁખ્યાસ્યામઃ । પઞ્ચસ્વધિ-કરણેષુ । અધિલોકમધિ-જ્યૌતિષ-મધિવિદ્ય-મધિપ્રજ-મદ્ધ્યાત્મમ્ । તા મહાસગ્ંહિતા ઇત્યાચક્ષતે ॥ અથાધિ લોકમ્ । પૃથિવી પૂર્વરૂપમ્ । દ્યૌરુત્તરરૂપમ્ । આકાશ-સ્સન્ધિઃ ॥ 3 ॥
વાયુઃ સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિ લોકમ્ ॥
અથાધિ જ્યૌતિષમ્ । અગ્નિઃ પૂર્વ રૂપમ્ । આદિત્ય ઉત્તરરૂપમ્ । આપ-સ્સન્ધિઃ । વૈદ્યુતઃ સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિ જ્યૌતિષમ્ ॥ અથાધિ વિદ્યમ્ । આચાર્યઃ પૂર્વ રૂપમ્ ॥ 4 ॥
અથાધિ જ્યૌતિષમ્ । અગ્નિઃ પૂર્વ રૂપમ્ । આદિત્ય ઉત્તરરૂપમ્ । આપ-સ્સન્ધિઃ । વૈદ્યુતઃ સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિ જ્યૌતિષમ્ ॥ અથાધિ વિદ્યમ્ । આચાર્યઃ પૂર્વ રૂપમ્ ॥ 4 ॥
અન્તેવાસ્યુત્તરરૂપમ્ । વિદ્યા સન્ધિઃ ।
પ્રવચનગ્ં સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિ વિદ્યમ્ ॥
અથાધિપ્રજમ્ । માતા પૂર્વરૂપમ્ । પિતોત્તરરૂપમ્ । પ્રજા સન્ધિઃ । પ્રજનનગ્ં સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિપ્રજમ્ ॥ 5 ॥
પ્રવચનગ્ં સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિ વિદ્યમ્ ॥
અથાધિપ્રજમ્ । માતા પૂર્વરૂપમ્ । પિતોત્તરરૂપમ્ । પ્રજા સન્ધિઃ । પ્રજનનગ્ં સન્ધાનમ્ । ઇત્યધિપ્રજમ્ ॥ 5 ॥
અથાદ્ધ્યાત્મમ્ । અધરાહનુઃ પૂર્વ રૂપમ્ । ઉત્તરાહનુ-રુત્તરરૂપમ્ । વા-ખ્સન્ધિઃ । જિહ્વા સન્ધાનમ્ । ઇત્યદ્ધ્યાત્મમ્ ॥ ઇતી મામહા સગ્ંહિતાઃ ॥ ય એવમેતા મહાસગ્ંહિતા વ્યાખ્યાતા વેદ । સન્ધીયતે પ્રજયા પશુભિઃ । બ્રહ્મવર્ચ-સેનાન્નાદ્યેન સુવર્ગ્યેણ (સુવર્ગેણ) લોકેન ॥ 6 ॥
(સન્ધિ - રાચાર્યઃ પૂર્વરૂપ - મિત્યધિપ્રજમ્ - ઁલોકેન) (અ. 3)
અનુવાકં 4
ય શ્છન્દસા-મૃષભો વિશ્વરૂપઃ । છન્દોભ્યો-ઽદ્ધ્યમૃતા-થ્સમ્બભૂવ । સ મેન્દ્રો મેધયા સ્પૃણોતુ । અમૃતસ્ય દેવ ધારણો ભૂયાસમ્ ॥
શરીર-મ્મે વિચર્ષણમ્ । જિહ્વા મે મધુમત્તમા । કર્ણાભ્યા-મ્ભૂરિ વિશ્રુવમ્ । બ્રહ્મણઃ કોશો-ઽસિ મેધયા ઽપિહિતઃ । શ્રુત-મ્મે ગોપાય ॥ આવહન્તી વિતન્વાના ॥ 7 ॥
અનુવાકં 4
ય શ્છન્દસા-મૃષભો વિશ્વરૂપઃ । છન્દોભ્યો-ઽદ્ધ્યમૃતા-થ્સમ્બભૂવ । સ મેન્દ્રો મેધયા સ્પૃણોતુ । અમૃતસ્ય દેવ ધારણો ભૂયાસમ્ ॥
શરીર-મ્મે વિચર્ષણમ્ । જિહ્વા મે મધુમત્તમા । કર્ણાભ્યા-મ્ભૂરિ વિશ્રુવમ્ । બ્રહ્મણઃ કોશો-ઽસિ મેધયા ઽપિહિતઃ । શ્રુત-મ્મે ગોપાય ॥ આવહન્તી વિતન્વાના ॥ 7 ॥
કુર્વાણા ચીર-માત્મનઃ । વાસાગ્ંસિ મમ ગાવશ્ચ । અન્નપાને ચ સર્વદા । તતો મે શ્રિય-માવહ । લોમશા-મ્પશુભિઃ સહ સ્વાહા ॥ આમાયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા ।
વિમા-ઽઽયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા । પ્રમા-ઽઽયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા । દમાયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા । શમાયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા ॥ 8 ॥
વિમા-ઽઽયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા । પ્રમા-ઽઽયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા । દમાયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા । શમાયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા ॥ 8 ॥
યશો જને-ઽસાનિ સ્વાહા । શ્રેયાન્. વસ્યસો-ઽસાનિ સ્વાહા ॥ ત-ન્ત્વા ભગ પ્રવિશાનિ સ્વાહા । સ મા ભગ પ્રવિશ સ્વાહા । તસ્મિન-થ્સહસ્ર શાખે । નિભગાહ-ન્ત્વયિ મૃજે સ્વાહા ॥ યથા-ઽઽપઃ પ્રવતા-ઽઽયન્તિ । યથા માસા અહર્જરમ્ ।
એવ-મ્મા-મ્બ્રહ્મચારિણઃ ।
ધાતરાયન્તુ સર્વત-સ્સ્વાહા ॥
પ્રતિવેશો-ઽસિ પ્ર મા ભાહિ પ્ર મા પદ્યસ્વ ॥ 9 ॥
એવ-મ્મા-મ્બ્રહ્મચારિણઃ ।
ધાતરાયન્તુ સર્વત-સ્સ્વાહા ॥
પ્રતિવેશો-ઽસિ પ્ર મા ભાહિ પ્ર મા પદ્યસ્વ ॥ 9 ॥
(વિતન્વાના - શમાયન્તુ બ્રહ્મચારિણ-સ્સ્વાહા-ધાતરાયન્તુ સર્વત-સ્સ્વાહૈક-ઞ્ચ) (અ. 4)
અનુવાકં 5
ભૂ-ર્ભુવ-સ્સુવ-રિતિ વા એતા સ્તિસ્રો વ્યાહૃતયઃ ॥
તાસામુહસ્મૈ તા-ઞ્ચતુર્થીમ્ । માહાચમસ્યઃ પ્રવેદયતે । મહ ઇતિ ॥ ત-દ્બ્રહ્મ । સ આત્મા । અઙ્ગાન્યન્યા દેવતાઃ ॥ ભૂરિતિ વા અયં-લોઁકઃ । ભુવ ઇત્યન્તરિક્ષમ્ । સુવ-રિત્યસૌ લોકઃ ॥ 10 ॥
અનુવાકં 5
ભૂ-ર્ભુવ-સ્સુવ-રિતિ વા એતા સ્તિસ્રો વ્યાહૃતયઃ ॥
તાસામુહસ્મૈ તા-ઞ્ચતુર્થીમ્ । માહાચમસ્યઃ પ્રવેદયતે । મહ ઇતિ ॥ ત-દ્બ્રહ્મ । સ આત્મા । અઙ્ગાન્યન્યા દેવતાઃ ॥ ભૂરિતિ વા અયં-લોઁકઃ । ભુવ ઇત્યન્તરિક્ષમ્ । સુવ-રિત્યસૌ લોકઃ ॥ 10 ॥
મહ ઇત્યાદિત્યઃ । આદિત્યેન વાવ સર્વે લોકા મહીયન્તે ॥ ભૂરિતિ વા અગ્નિઃ । ભુવ ઇતિ વાયુઃ । સુવરિત્યાદિત્યઃ । મહ ઇતિ ચન્દ્રમાઃ । ચન્દ્રમસા વાવ સર્વાણિ જ્યોતીગ્ંષિ મહીયન્તે ॥ ભૂ-રિતિ વા ઋચઃ । ભુવ ઇતિ સામાનિ ।
સુવ રિતિ યજૂગ્ંષિ ॥ 11 ॥
સુવ રિતિ યજૂગ્ંષિ ॥ 11 ॥
મહ ઇતિ બ્રહ્મ । બ્રહ્મણા વાવ સર્વે વેદા મહીયન્તે ॥ ભૂરિતિ વૈ પ્રાણઃ । ભુવ ઇત્યપાનઃ । સુવરિતિ વ્યાનઃ । મહ ઇત્યન્નમ્ । અન્નેન વાવ સર્વે પ્રાણા મહીયન્તે ॥ તા વા એતા-શ્ચતસ્ર શ્ચતુર્ધા । ચતસ્ર-શ્ચતસ્રો વ્યાહૃતયઃ । તા યો વેદ ।
સ વેદ બ્રહ્મ । સર્વે-ઽસ્મૈ દેવા બલિમાવહન્તિ ॥ 12 ॥
સ વેદ બ્રહ્મ । સર્વે-ઽસ્મૈ દેવા બલિમાવહન્તિ ॥ 12 ॥
(અસૌ લોકો - યજૂગ્ંષિ - વેદ દ્વે ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6
સ ય એષો-ઽન્તર્-હૃદય આકાશઃ । તસ્મિન્નય-મ્પુરુષો મનોમયઃ । અમૃતો હિરણ્મયઃ ॥ અન્તરેણ તાલુકે । ય એષ સ્તન ઇવાવલમ્બતે ।
સેન્દ્ર યોનિઃ । યત્રાસૌ કેશાન્તો વિવર્તતે । વ્યપોહ્ય શીર્ષકપાલે ॥ ભૂરિત્યગ્નૌ પ્રતિતિષ્ઠતિ । ભુવ ઇતિ વાયૌ ॥ 13 ॥
અનુવાકં 6
સ ય એષો-ઽન્તર્-હૃદય આકાશઃ । તસ્મિન્નય-મ્પુરુષો મનોમયઃ । અમૃતો હિરણ્મયઃ ॥ અન્તરેણ તાલુકે । ય એષ સ્તન ઇવાવલમ્બતે ।
સેન્દ્ર યોનિઃ । યત્રાસૌ કેશાન્તો વિવર્તતે । વ્યપોહ્ય શીર્ષકપાલે ॥ ભૂરિત્યગ્નૌ પ્રતિતિષ્ઠતિ । ભુવ ઇતિ વાયૌ ॥ 13 ॥
સુવરિત્યાદિત્યે । મહ ઇતિ બ્રહ્મણિ । આપ્નોતિ સ્વારાજ્યમ્ । આપ્નોતિ મનસસ્પતિમ્ । વાક્પતિ શ્ચક્ષુષ્પતિઃ । શ્રોત્રપતિ ર્વિજ્ઞાનપતિઃ ।
એત-ત્તતો ભવતિ । આકાશ શરીર-મ્બ્રહ્મ ।
સત્યાત્મ પ્રાણારામ-મ્મન આનન્દમ્ । શાન્તિ સમૃદ્ધ-મમૃતમ્ ॥
ઇતિ પ્રાચીન યોગ્યોપાસ્વ ॥ 14 ॥
એત-ત્તતો ભવતિ । આકાશ શરીર-મ્બ્રહ્મ ।
સત્યાત્મ પ્રાણારામ-મ્મન આનન્દમ્ । શાન્તિ સમૃદ્ધ-મમૃતમ્ ॥
ઇતિ પ્રાચીન યોગ્યોપાસ્વ ॥ 14 ॥
(વાયા-વમૃત મેક-ઞ્ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7
પૃથિવ્યન્તરિક્ષ-ન્દ્યૌ-ર્દિશો-ઽવાન્તરદિશાઃ । અગ્નિ-ર્વાયુ-રાદિત્ય-શ્ચન્દ્રમા નક્ષત્રાણિ ।
આપ ઓષધયો વનસ્પતય આકાશ આત્મા । ઇત્યધિભૂતમ્ ॥ અથાદ્ધ્યાત્મમ્ । પ્રાણો વ્યાનો-ઽપાન ઉદાન-સ્સમાનઃ । ચક્ષુ-શ્શ્રોત્ર-મ્મનો વા-ક્ત્વક્ ।
ચર્મ માગ્ં સગ્ગ્સ્નાવાસ્થિ મજ્જા ॥
એત દધિવિધાયર્ષિ રવોચત્ ।
પાઙ્ક્તં-વાઁ ઇદગ્ં સર્વમ્ ।
પાઙ્ક્તનૈવ પાઙ્ક્તગ્ગ્ સ્પૃણોતીતિ ॥ 15 ॥
અનુવાકં 7
પૃથિવ્યન્તરિક્ષ-ન્દ્યૌ-ર્દિશો-ઽવાન્તરદિશાઃ । અગ્નિ-ર્વાયુ-રાદિત્ય-શ્ચન્દ્રમા નક્ષત્રાણિ ।
આપ ઓષધયો વનસ્પતય આકાશ આત્મા । ઇત્યધિભૂતમ્ ॥ અથાદ્ધ્યાત્મમ્ । પ્રાણો વ્યાનો-ઽપાન ઉદાન-સ્સમાનઃ । ચક્ષુ-શ્શ્રોત્ર-મ્મનો વા-ક્ત્વક્ ।
ચર્મ માગ્ં સગ્ગ્સ્નાવાસ્થિ મજ્જા ॥
એત દધિવિધાયર્ષિ રવોચત્ ।
પાઙ્ક્તં-વાઁ ઇદગ્ં સર્વમ્ ।
પાઙ્ક્તનૈવ પાઙ્ક્તગ્ગ્ સ્પૃણોતીતિ ॥ 15 ॥
(સર્વમેક-ઞ્ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8
ઓ-મિતિ બ્રહ્મ ॥ ઓ-મિતીદગ્ં સર્વમ્ ॥
ઓમિત્યેત-દનુકૃતિ હસ્મ વા અપ્યો શ્રાવયેત્યા-શ્રાવયન્તિ । ઓ-મિતિ સામાનિ ગાયન્તિ । ઓગ્ં શોમિતિ શસ્ત્રાણિ શગ્ંસન્તિ । ઓમિત્યદ્ધ્વર્યુઃ પ્રતિગર-મ્પ્રતિગૃણાતિ । ઓમિતિ બ્રહ્મા પ્રસૌતિ ।
ઓમિત્યગ્નિહોત્ર-મનુજાનાતિ । ઓમિતિ બ્રાહ્મણઃ પ્રવક્ષ્યન્નાહ બ્રહ્મોપાપ્નવાનીતિ ।
બ્રહ્મૈવો-પાપ્નોતિ ॥ 16 ॥
અનુવાકં 8
ઓ-મિતિ બ્રહ્મ ॥ ઓ-મિતીદગ્ં સર્વમ્ ॥
ઓમિત્યેત-દનુકૃતિ હસ્મ વા અપ્યો શ્રાવયેત્યા-શ્રાવયન્તિ । ઓ-મિતિ સામાનિ ગાયન્તિ । ઓગ્ં શોમિતિ શસ્ત્રાણિ શગ્ંસન્તિ । ઓમિત્યદ્ધ્વર્યુઃ પ્રતિગર-મ્પ્રતિગૃણાતિ । ઓમિતિ બ્રહ્મા પ્રસૌતિ ।
ઓમિત્યગ્નિહોત્ર-મનુજાનાતિ । ઓમિતિ બ્રાહ્મણઃ પ્રવક્ષ્યન્નાહ બ્રહ્મોપાપ્નવાનીતિ ।
બ્રહ્મૈવો-પાપ્નોતિ ॥ 16 ॥
(ઓ-ન્દશ) (અ. 8)
અનુવાકં 9
ઋત-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
સત્ય-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
તપશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
દમશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
શમશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
અગ્નયશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
અગ્નિહોત્ર-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
અતિથયશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
માનુષ-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
પ્રજા ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
પ્રજનશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
પ્રજાતિશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ॥
સત્યમિતિ સત્યવચા રાથી તરઃ ।
તપ ઇતિ તપોનિત્યઃ પૌરુશિષ્ટિઃ ।
સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને એવેતિ નાકો મૌદ્ગલ્યઃ ।
તદ્ધિ તપસ્તદ્ધિ તપઃ ॥ 17 ॥
અનુવાકં 9
ઋત-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
સત્ય-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
તપશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
દમશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
શમશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
અગ્નયશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
અગ્નિહોત્ર-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
અતિથયશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
માનુષ-ઞ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
પ્રજા ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
પ્રજનશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ।
પ્રજાતિશ્ચ સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને ચ ॥
સત્યમિતિ સત્યવચા રાથી તરઃ ।
તપ ઇતિ તપોનિત્યઃ પૌરુશિષ્ટિઃ ।
સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચને એવેતિ નાકો મૌદ્ગલ્યઃ ।
તદ્ધિ તપસ્તદ્ધિ તપઃ ॥ 17 ॥
(પ્રજા ચ સ્વાદ્ધ્યાયપ્રવચને ચ ષટ્ચ) (અ. 9)
અનુવાકં 10
અહં-વૃઁક્ષસ્ય રેરિવા ।
કીર્તિઃ પૃષ્ઠ-ઙ્ગિરેરિવ ।
ઊર્ધ્વ પવિત્રો વાજિનીવ સ્વમૃતમસ્મિ । દ્રવિણગ્ં સવર્ચસમ્ । સુમેધા અમૃતોક્ષિતઃ । ઇતિ ત્રિશઙ્કો-ર્વેદાનુવચનમ્ ॥ 18 ॥
અનુવાકં 10
અહં-વૃઁક્ષસ્ય રેરિવા ।
કીર્તિઃ પૃષ્ઠ-ઙ્ગિરેરિવ ।
ઊર્ધ્વ પવિત્રો વાજિનીવ સ્વમૃતમસ્મિ । દ્રવિણગ્ં સવર્ચસમ્ । સુમેધા અમૃતોક્ષિતઃ । ઇતિ ત્રિશઙ્કો-ર્વેદાનુવચનમ્ ॥ 18 ॥
(અહગ્ં ષટ્) (અ. 10)
અનુવાકં 11
વેદમનૂચ્યા- ઽચાર્યોન્તેવાસિન-મનુશાસ્તિ ॥
સત્યં-વઁદ । ધર્મ-ઞ્ચર ॥ સ્વાદ્ધ્યાયાન્મા પ્રમદઃ । આચાર્યાય પ્રિય-ન્ધનમાહૃત્ય પ્રજાતન્તુ-મ્મા વ્યવચ્છેથ્સીઃ । સત્યાન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ । ધર્માન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ । કુશલાન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ ।
ભૂત્યૈ ન પ્રમદિતવ્યમ્ । સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચનાભ્યા-ન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ ॥ 19 ॥
અનુવાકં 11
વેદમનૂચ્યા- ઽચાર્યોન્તેવાસિન-મનુશાસ્તિ ॥
સત્યં-વઁદ । ધર્મ-ઞ્ચર ॥ સ્વાદ્ધ્યાયાન્મા પ્રમદઃ । આચાર્યાય પ્રિય-ન્ધનમાહૃત્ય પ્રજાતન્તુ-મ્મા વ્યવચ્છેથ્સીઃ । સત્યાન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ । ધર્માન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ । કુશલાન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ ।
ભૂત્યૈ ન પ્રમદિતવ્યમ્ । સ્વાદ્ધ્યાય પ્રવચનાભ્યા-ન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ ॥ 19 ॥
દેવપિતૃકાર્યાભ્યા-ન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ ॥
માતૃદેવો ભવ । પિતૃદેવો ભવ ।
આચાર્ય દેવો ભવ । અતિથિદેવો ભવ ॥
યાન્યનવદ્યાનિ કર્માણિ । તાનિ સેવિતવ્યાનિ ।
નો ઇતરાણિ ॥ યાન્યસ્માકગ્ં સુચરિતાનિ । તાનિ ત્વયોપાસ્યાનિ ॥ 20 ॥
માતૃદેવો ભવ । પિતૃદેવો ભવ ।
આચાર્ય દેવો ભવ । અતિથિદેવો ભવ ॥
યાન્યનવદ્યાનિ કર્માણિ । તાનિ સેવિતવ્યાનિ ।
નો ઇતરાણિ ॥ યાન્યસ્માકગ્ં સુચરિતાનિ । તાનિ ત્વયોપાસ્યાનિ ॥ 20 ॥
નો ઇતરાણિ ॥ યે કે ચાસ્મ-ચ્છ્રેયાગ્ંસો બ્રાહ્મણાઃ । તેષા-ન્ત્વયા-ઽઽસને ન પ્રશ્વસિતવ્યમ્ ॥ શ્રદ્ધયા દેયમ્ । અશ્રદ્ધયા-ઽદેયમ્ । શ્રિયા દેયમ્ । હ્રિયા દેયમ્ । ભિયા દેયમ્ । સંવિઁદા દેયમ્ ॥
અથ યદિ તે કર્મવિચિકિથ્સા વા વૃત્ત વિચિકિથ્સા વા સ્યાત્ ॥ 21 ॥
અથ યદિ તે કર્મવિચિકિથ્સા વા વૃત્ત વિચિકિથ્સા વા સ્યાત્ ॥ 21 ॥
યે તત્ર બ્રાહ્મણા-સ્સમ્મર.શિનઃ । યુક્તા આયુક્તાઃ ।
અલૂક્ષા ધર્મકામા-સ્સ્યુઃ । યથા તે તત્ર વર્તેરન્ન્ । તથા તત્ર વર્તેથાઃ ॥ અથાભ્યાખ્યાતેષુ । યે તત્ર બ્રાહ્મણા-સ્સમ્મર્શિનઃ । યુક્તા આયુક્તાઃ ।
અલૂક્ષા ધર્મ કામા-સ્સ્યુઃ । યથા તે તેષુ વર્તેરન્ન્ ॥ 22 ॥
અલૂક્ષા ધર્મકામા-સ્સ્યુઃ । યથા તે તત્ર વર્તેરન્ન્ । તથા તત્ર વર્તેથાઃ ॥ અથાભ્યાખ્યાતેષુ । યે તત્ર બ્રાહ્મણા-સ્સમ્મર્શિનઃ । યુક્તા આયુક્તાઃ ।
અલૂક્ષા ધર્મ કામા-સ્સ્યુઃ । યથા તે તેષુ વર્તેરન્ન્ ॥ 22 ॥
તથા તેષુ વર્તેથાઃ ॥ એષ આદેશઃ ।
એષ ઉપદેશઃ । એષા વેદોપનિષત્ । એતદનુશાસનમ્ । એવ મુપાસિતવ્યમ્ । એવ મુચૈતદુપાસ્યમ્ ॥ 23 ॥
એષ ઉપદેશઃ । એષા વેદોપનિષત્ । એતદનુશાસનમ્ । એવ મુપાસિતવ્યમ્ । એવ મુચૈતદુપાસ્યમ્ ॥ 23 ॥
(સ્વાદ્ધ્યાયપ્રવચનાભ્યા-ન્ન પ્રમદિતવ્યમ્ - તાનિત્વયોપાસ્યાનિ - સ્યાત્ - તેષુ વર્તેરન્થ્ - +સપ્ત ચ) (અ. 11)
અનુવાકં 12
શન્નો મિત્ર-શ્શં-વઁરુણઃ । શન્નો ભવત્વર્યમા ।
શન્ન ઇન્દ્રો બૃહસ્પતિઃ । શન્નો વિષ્ણુ રુરુક્રમઃ । નમો બ્રહ્મણે । નમસ્તે વાયો ।
ત્વમેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્માસિ ।
ત્વામેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્મા વાદિષમ્ ।
ઋતમવાદિષમ્ । સત્યમવાદિષમ્ । તન્મામાવીત્ । તદ્વક્તારમાવીત્ । આવીન્મામ્ ।
આવીદ્વક્તારમ્ ॥ ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥ 24 ॥
(સત્યમવાદિષ-મ્પઞ્ચ ચ) (અ. 12)
॥
અનુવાકં 12
શન્નો મિત્ર-શ્શં-વઁરુણઃ । શન્નો ભવત્વર્યમા ।
શન્ન ઇન્દ્રો બૃહસ્પતિઃ । શન્નો વિષ્ણુ રુરુક્રમઃ । નમો બ્રહ્મણે । નમસ્તે વાયો ।
ત્વમેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્માસિ ।
ત્વામેવ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રહ્મા વાદિષમ્ ।
ઋતમવાદિષમ્ । સત્યમવાદિષમ્ । તન્મામાવીત્ । તદ્વક્તારમાવીત્ । આવીન્મામ્ ।
આવીદ્વક્તારમ્ ॥ ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥ 24 ॥
(સત્યમવાદિષ-મ્પઞ્ચ ચ) (અ. 12)
॥
ઇતિ શીક્ષાવલ્લી સમાપ્તા ॥
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે સપ્તમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥