Lord Vishnu

adhika (puruṣottama) māsa kathā adhyāya 1

(Purushottam Maas Katha Adhyay 1 in English (IAST))

Also known as Purushottam Maas Katha · Adhik Maas Katha · Adhik Maas Katha adhyay 1

Purushottam Maas Katha Adhyay 1. The Adhik Maas Katha, also called the Purushottam Maas Mahatmya — the mahatmya of the intercalary month that the lunar calendar adds roughly every third year. The month was scorned as malmas, the impure month, until Vishnu took it as his own and gave it his name; the katha is read through, one adhyay a day, for the length of the month.

#of 225
śrī gaṇeśāya namaḥ ||
śrīsarasvatyai namaḥ || śrīgurubhyo namaḥ ||
śrīsītārāmacaṃdrābhyāṃ namaḥ || śrīpāṃḍuraṃgāya namaḥ ||
oṃ namojī gaṇarājā || ekadaṃtā caturbhujā ||
pharaśapāṇi adhokṣajā || ubhavīṃ dhvajā yaśācī || 1 ||
aisā tūṃ vighnaharuṃ || graṃthāraṃbhīṃ namaskārū ||
deūniyāṃ abhayavaruṃ || neī parapāru graṃtha hā || 2 ||
namūṃ ādījananī || carācara jiyepāsunī ||
te śāradā haṃsavāhinī || graṃthāraṃbhīṃ namiyelī || 3 ||
namūṃ śrīgururāmadāsa || jo sarvīsarvasva udāsa ||
tayācī dharūniyāṃ kāsa || graṃtha śevaṭāsa jāvo hā || 4 ||
prārthanece eka kāraṇa || āyuṣya nase āpulyā ādhīna ||
graṃthāraṃbhīṃ lobha dharūna || vadena mhaṇe to mūrkhaṃho || 5 ||
yetheṃ kartā āṇi karavitā || vaktā aṇi vadavitā ||
sarvahī raghunāthasattā || vṛthā ahaṃtā prāṇiyācī || 6 ||
aso ātāṃ he vārtāṃ || graṃtha tari hā koṇatā ||
tarī adhika māhātmya graṃthā || vaṃdū ātā nirdhāreṃ || 7 ||
saṃskṛta vāṇī vyāsokta || padmapurāṇīṃceṃ saṃmata ||
tayācā ase hā matitārtha || to aso avagatā śrotiyā || 8 ||
ekadā munayaḥ sarve naimiṣāraṇyamāgatāḥ ||
parabrahmaratāyeca haridvāranivāsinaḥ || 1 ||
kavaṇa eka avasarāce saṃdhīṃ || mil̤oniyāṃ ṛṣīṃcī māṃdī ||
nemiṣāraṇyāciye avadhī || yete jhāle satvara || 9 ||
je mahā tapasvī yogirāja || mahānubhāva tejaḥpuṃja ||
haridvāra-kurukṣetraja || samudāyeṃsīṃ pātale || 10 ||
śaśīsamāna śītal̤atā || bhānusamāna tejāl̤atā ||
tayāciyā āśīrvāde tatvatā || raṃka to prabhutvatā pāve pai || 11 ||
aise sarvahī ṛṣīśvara || gālava āṇi śukeṃdra ||
nāmeṃ sāṃgatāṃ apāra || hoīla prasara graṃthāteṃ || 12 ||
samagra ṛṣī mil̤ona || sūtāpratī karitī praśna ||
kaliyugīṃ annagataprāṇa || paramārthasādhana kevi ghaḍe || 13 ||
tyāhīvarī daridra vyathā || śarīrīṃ jaḍe roga avasthā ||
nitya nāmasmaraṇa karitāṃ || avakāśa kadā nase pai ||1 4 ||
jarī kīje tīrthāṭaṇa || vyādhigrasta śarīra kṣīṇa ||
saṃsāra dhaṃdā karitāṃ jāṇa || avakāśa kadāṃ nase pai || 15 ||
śaktīviṇa sarvathā || na jāvave tīrthapaṃthā ||
dravyeṃ jāveṃ jari tatvatā || tari daridravyathā apāra || 16 ||
svagṛhī karāveṃ dharmadāna || tari dravya pāhije tayālāguna ||
athavā bhagavaṃtīṃ hotā ananya || tari gatāyuṣī prāṇī hā || 17 ||
aisiyāsī kavaṇa upāya || prāṇiyā kaisā taraṇopāya ||
amolya hā naradeha || kevīṃ pāve paralokāteṃ || 18 ||
anaṃta pāpāciyā rāśī || daridreṃ ghaḍatī prāṇiyāsī ||
maga pāve ravarava narakāsī || yamayātanesī apāra || 19 ||
nānāprakāreṃ yamayātanā || śāstrīṃ bolile prakāra nānā ||
te jācaṇī bhogitā janā || usaṃta jāṇā nasecī || 20 ||
aisiyā prāṇiyāsī || kaiseni karāveṃ paramārthāsī ||
tari kṛpā karūna āmhāṃsī || kāṃhīṃ upāya sāṃgāveṃ || 21 ||
aiseṃ samastāṃceṃ praśnākṣara || aikuniyāṃ savistara ||
bolatā jhālā uttara || vyāsaśiṣya sūta pai || 22 ||
śrṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve kathā paurāṇikīṃ śubhāṃ ||
lakṣmīmādhavasaṃvādaṃ śrṛṇvatāṃ pāpanāśanaṃ || 2 ||
sūta vade tevhāṃ vadanamaul̤ī || aikāho sarva ṛṣīmaṃḍal̤ī ||
ekadā śrī mādhava javal̤ī || prārthitī jālī kamal̤ajā || 23 ||
tumhā aisācī praśna || lakṣmī kari āpaṇa ||
he mādhava janārdana || aikā vacana pai mājheṃ || 24 ||
śrīlakṣmī uvāca|| devadeva jagannātha bhuktimuktipradāyaka ||
kathayasva prasādena || saṃśayome hradisthitaḥ || 3 ||
munīśvarāḥ pravadanti kṛṣṇadvaipāyanādayaḥ ||
adattaṃ naivalabhyeta dattaṃcaivopatiṣṭhati || 4 ||
yathā vaṃdhyā gṛhasyastha pativaṃśavināśinī ||
tathā dānavihīnaṃtu jaṃtorjanmanirarthakaṃ || 5 ||
he bhagavān devadeveśa || tumhī to sarva devāṃce īśa ||
āṇi prāṇimātrāṃce pāl̤aṇādhīśa || sarvatrāṃce svāmīyāṃ ||25||
tari kṛpāl̤utveṃ karūnī || nivedāveṃ majalāgunī ||
je carācara jīva prāṇī || kevī taratī bhavārṇavīṃ || 26 ||
jaisī pativīṇa ramaṇī || na śobhe kadāṃ dīna yāminī ||
tevī adatta jāliyā prāṇī || na śobhe dānīṃ kadā to || 27 ||
taise dānadharmāviṇa je nara || te dvipadāce keval̤a khara ||
tari alpa veṃcuna puṇya apāra || kavaṇa ase svāmiyāṃ || 28 ||
kavaṇa dāna kavaṇa tapa || heṃ kṛpā karūniyāṃ alpa ||
maja nivedāveṃ svalpasvalpa || taraṇopāya jagāteṃ || 29 ||
aisā praśna samudrataraṇyācā || ākarṇunī bolatase vācā ||
svāmī to dīna janācā || keśavarāja satya pai || 30 ||
tathāpi kathayaṃtīha daivajñāḥ śāsrakovidāḥ ||
malimlucetusaṃ prāpte kriyāḥ sarvāḥ parityajet || 6 ||
yuktāyuktaṃ yadā pūrvācāryeryathoditaṃ ||
devakāryaṃ pitṛkārya tīrthayātrāvratādikaṃ || 7 ||
kṣauraṃmaujīvivāhaṃca vrataṃkāmyopavāsikaṃ ||
malimlucesadātyājyaṃ gṛhasthaiśca viśeṣataḥ || 8 ||
aikeṃho kṣīrābdhitanaye || durlabha to naradeha ||
yetheṃ sahajāsahaja ghaḍatī apāya || sāyāsa nasatāṃ anāyāseṃ || 31 ||
te kavaṇa mhaṇasī tari aikeṃ || yuktāyukta prakāra dekheṃ ||
śāstrīṃ bolile aneke || te avaśyaka ghaḍatīkīṃ || 32 ||
snānasaṃdhyā devatārcana || kul̤adharma varṇāśrama jāṇa ||
parvakāl̤a na ghaḍe dāna || maga tīrthābhramaṇa kāyaseṃ || 33 ||
śarīrīṃ bharatāṃ vyādhī || maga kaice snāna devatārcana vidhī ||
athavā parvakāl̤a kul̤adharmasaṃdhī || dravyāviṇa siddhī kevi hoya || 34 ||
kiṃvā akāl̤ī ghaḍe mauṃjī lagna || dravya nāhīṃ mhaṇavūna ||
śāstrīṃ nirdhāra kelā jāṇa || aṣṭa varṣāṃcā nirdhāreṃ || 35 ||
aṣṭa varṣī caulopanayana || taiseṃca kanyeceṃ kanyādāna ||
he samayāsīṃ na ghaḍatī jāṇa || mhaṇoni akāl̤a bolije || 36 ||
kāṃ āliyā pitṛdivasa || kāṃtā jāliyā asparśa ||
mhaṇoni akāl̤īṃ to divasa || śāstrājñeneṃ aiseṃ bolatī || 37 ||
athavā vyādhigrasta jāleṃ śarīra || maga rāhilā sahajacī ācāra ||
taiseṃca prāśana karaṇeṃ lāge nīra || annahī parikara śayyevarī || 38 ||
itukiyā doṣāṃcyā mal̤āsī || saṃcaya hotāṃci samarasī ||
tayāte mhaṇatī malamāsī || ghaṭakā pal̤a divasa gaṇitāṃ || 39 ||
nakṣatra āṇi māsatithī || he kavaṇeṃ arthe uṇe hotī ||
tari aisiyā doṣāci hotāṃ bharatī || maga te pāvatī kṣayāte || 40 ||
mhaṇonī tisare varuṣīṃ jāṇa || yeka māsa adhika teṇeṃ guṇa ||
maga te hoya mhaṇoni nāmābhidhāna || malamāsa jāṇa bolije || 41 ||
tari aisiyā doṣāṃceṃ kṣāl̤aṇa || hoīla tecīṃ aike sādhana ||
mala māsāceṃ jeṃ adhiṣṭhāna || teṃ svayeṃ mīca jāṇa vallabhe || 42 ||
jevī triguṇa nirasīliyāvarī || vastu ure sākṣātkārīṃ ||
heṃ khūṇa jāṇāvī caturīṃ || saṃta sevā dharije || 43 ||
taiseṃ tīna saṃvatsara geliyāṃ || ure māsa jyotirmayā ||
nāma dharitī jāṇatī tayā|| keśavarāyā mhaṇonī ||44||
kelā sarva karmācā nāśa || uralā nāhīṃ lavaleśa ||
mhaṇoni bolije keśa || doṣagrāsaka jo mī || 45 ||
tayā māsāceṃ mahimāna || aikeṃ hounī sāvadhāna ||
malamāsa prāpta jhāliyā jāṇa || māṃgalya vidhāna lopatī || 46 ||
na hotī vivāha kārya || na hotī upanayana ācārya ||
tīrthāṭaṇa paryāya || tohī na ghaḍe jāṇa pai || 47 ||
tarī aisiyāsī kāya kīje || kavaṇa puṇyeṃ doṣakṣāl̤īje ||
tari aikeṃ kamal̤aje || jeṃ sugama bhūmaṃḍal̤ī || 48 ||
asaṃkrāṃto yadā māsaḥ || prāpyatemānavaiḥ priye ||
mahotsavastadā kārya || ātmanohitakāṃkṣibhiḥ || 9 ||
saṃkrāṃtīhīna jo māsa || mhaṇoniyāṃ malamāsa ||
yetheṃ jayā vāṭe havyāsa || paralokīcā pai || 49 ||
tayāneṃ kāya ācarāveṃ || strī athavā puruṣa bhāveṃ ||
puṇyakriyā svabhāveṃ || ācaraṇa pai kīje || 50 ||
aikūnī aiseṃ uttara || lakṣmī bole pratyuttara ||
kavaṇa vidhī kavaṇa prakāra || kṛpā karūni sāṃgije || 51 ||
lakṣmī uvāca|| yadi nāthatvayā proktāmahameva pradāyakaḥ ||
udyāpanaṃca vidhivaditihāsasamanvitaṃ || 10 ||
he nātha kṛpāl̤uvā || yathānukrameṃ nivedāvā ||
udyāpana vidhī baravā || jeṃ pūrvī keśavā pusileṃ || 52 ||
maga boloṃ ādarileṃ || deveṃ parama hāsya keleṃ ||
mhaṇe adyāpī nāhīṃ geleṃ || ajñāna pai tujheṃ || 53 ||
brāhmaṇosya mukhamāsīt || aisī to śrutī garjata ||
te brāhmaṇa mukha mājheṃ niścita || heṃ tūṃ jāṇata asasī kīṃ || 54 ||
tarī te brāhmaṇa mhaṇasī kaise || sāṃgato tū teṃ jāṇa aiseṃ ||
vedatrayī jñānaprakāśe || anāriseṃ sarvadāṃ || 55 ||
vidyāvinayasaṃpanne || brāmhaṇegavihastinī ||
śunicaivaśvapākeca paṃḍitāḥ || samadarśinaḥ || 11 ||
ihīṃ lakṣaṇīṃ je maṃḍita || snānasaṃdhyāśīl̤a sadāyukta ||
vidyā asoni agarvita || te priya hota majalāgīṃ || 56 ||
svagṛhīṃ jeṃ pacate anna || agnihotra śrautasmārtajāṇa ||
vedāṃtaraṃgīṃce jñāna || teṃ priya jāṇa majalāgīṃ || 57 ||
vedajña āṇi śāstrasaṃpanna || paṃḍita āṇi vipra jāṇa ||
yājñīka ajñāīka jāṇa || te priya majalāgīṃ || 58 ||
itukeṃ asūni agarvita || vol̤aṃgatā nāhīṃ kiṃcita ||
samāna dṛṣṭī sarvātīta || to priya niścita majalāgīṃ || 59 ||
mhaṇoni mājheṃ mukha he nirdhāra || vedeṃce kelā ase sācāra ||
aikūniyāṃ aiseṃ uttara || lakṣmī bolatī jāhalī || 60 ||
aikā vinaṃtī svāmināthā || yevaḍhī padavī brāhmaṇā detā ||
tarī kāṃ phiratī lolaṃgatā || kavaḍīsāṭhī videśīṃ || 61 ||
tari ye viṣayīṃcā saṃśayo || nirasāvā jī saṃdeho ||
taṃva boleti ye teṃ mādhavo || aikeṃ abhiprāve paiṃ yācā || 62 ||
kṛta treta dvāpāra āṇi kalī || he nirmāṇa jāle jiye kāl̤īṃ ||
sūryakarṇīṃ udbhave yekacī vel̤īṃ || tayā kāl̤īṃcā vṛttāṃta ase pai || 63 ||
cāriyugeṃ nirmāṇa hotāṃ || mūrtimaṃta ubhī rāhilīṃ tatvatāṃ ||
tai tetīsa koṭīsī vidhātā || tohī hotā javal̤īke || 64 ||
te vel̤īṃ yugācā yugadharma || cārī varṇācā varṇāśrama ||
tayāmājī śreṣṭha brāhmaṇa dharma || tocī nema avadhārī || 65 ||
kṛta yugāmājhārī || snānasaṃdhyādī karme mādhyānavarī ||
brāhmaṇeṃ saṃpādāvī baravī parī || maga āśramā bhītarī pai yāveṃ || 66 ||
parī tayāṃcī yogakṣemaciṃtā || rāyānī karāvī vyavasthā ||
na māgatāṃ puravitī padārthā || kārya prasaṃgatā saṃpādī || 67 ||
aisā prathamayugīṃ dharma hotā || dusariyācā aika ātāṃ ||
tretā yuga prāpta hotāṃ || dharma koṇatā avadhārīṃ || 68 ||
eka yāma pariyaṃta varī || nitya nema sārāvā bhūsurīṃ ||
maga jāūna rājadvārīṃ || joḍalyā karīṃ vinavāveṃ || 69 ||
taṃva tayā prabhūneṃ jāṇā || puravijeṃ brāhmaṇācī vāsanā ||
dvitīya yugīṃcīhī racanā || karmācaraṇa aṃtaraleṃ || 70 ||
ātāṃ tisareṃ dvāpāra || aikeṃ tayācā nirdhāra ||
yajñādī karme karitī rājeśvara || tethe jātī na pācāritāṃ || 71 ||
dhana āśesāṭhīṃ bāpuḍīṃ || hiṃḍatātī deśodhaḍī ||
tetheṃ svadharmāteṃ bāpuḍīṃ || aṃtaralīṃ anāyāseṃ || 72 ||
kaicī saṃdhyā kaice snāna || avagheṃ dravyāceṃca dhyāna ||
mhaṇona hiṃḍatī rānorāna || karmabhogeṃ āpuliyā || 73 ||
aiseṃ caturyugāceṃ vivaraṇa || tuja kele myā kathana ||
tarī brāmhaṇāṃcā anyāya kavaṇa || pāhe śodhuna aṃtarī || 74 ||
kelā avatāra to mīca jāṇa || mhaṇona brāmhaṇosyamukha mhaṇona ||
yā lāgīṃ doṣa na ṭhevūna || nirdoṣī jāṇa bhūsura || 75 ||
jaiseṃ svargīṃ suravara || taiseṃ pṛthvīvarī bhūsura ||
hoto mājhāca avatāra || mhaṇona agodara pūjāve || 76 ||
mhaṇona jayā vāṭe punita vhāve || teṇeṃ he vrata karāveṃ baraveṃ ||
deva brāmhaṇa pūjāve || aika baraveṃ parī kaisī || 77 ||
prātaḥkāl̤īṃ uṭhoniyāṃ || nitya nemādikākriyā ||
sārūniyāṃ snānavidhī baraviyā || mūrtī pūjāvyā devatārcanīṃ || 78 ||
uparī sapatnika brāmhaṇāteṃ || pācārije bhāvārthe ||
āsana deuni tayāteṃ || pūjāvidhānāteṃ paiṃ kīje || 79 ||
arghyapādyādi pūjā baravī || caṃdana sugaṃdhī puṣpeṃ āṇāvī ||
teṇeṃ vidhī samarpāvī || pūjā majaprītyartha || 80 ||
maga nānā prakāreṃ miṣṭānna || apūpalāḍū pakvānna ||
kṣīrakhāṃḍa pāyasānna || karāvī nirmāṇa tayālāgī || 81 ||
nānā prakāreṃ citravicitra || śākhā nirmāvyā supavitra ||
kathikavaṭakādī yaṃtra || dadhī miśrita karāve || 82 ||
aneka prakāracī rāyatīṃ || bhāveṃ karāvī tayāpratī ||
dadhyodana bhojanāṃtīṃ || tayāprati samarpāve || 83 ||
aiseṃ ṣaḍrasa miṣṭānna || ākaṃṭha ghālāveṃ bhojana ||
yeṇeṃ karitāṃ mī janārdana || saṃtuṣṭa hoya tayāvarī || 84 ||
arghyadadyātsapatnīkaḥ prahraṣṭenāṃtarātmanā ||
maṃtreṇānena deveśi brāhmaṇaiḥ sahamāṃsmaran || 12 ||
arcayitvārdhyadānena brāhmaṇā pūjayettataḥ ||
sapatnīkān śucīn śāṃtanmadhucūrṇaiḥ sabhojanaiḥ || 13 ||
smartavyo dvijarūpeṇa tatpatnītvāmanusmaran ||
paridhāya yathā śaktyā vastrālaṃkāracaṃdanaiḥ || 14 ||
bhojaneṃ jhāliyāvarī || yathāśaktyā vastreṃ al̤aṃkāra barī ||
madarpaṇa baraviyāparī || tayā karīṃ arpāveṃ || 85 ||
maga ghṛtapakva pāṃca pakvānneṃ karūna || phala tāṃbūla dakṣiṇā dāna ||
yeṇeṃ karūnī vāyanadāna || dyāveṃ jāṇa tayāsī || 86 ||
elā lavaṃgā jāyaphal̤a || patrīsahita trayodaśaguṇī tāṃbūla ||
arpunī ghālīje māl̤a || gal̤āṃ sugaṃdha puṣpācī || 87 ||
aiseṃ pūjana karūna baraveṃ || tayāṃce āśīrvāda ghyāve ||
lakṣmīnārāyaṇa jāṇūni namaskārāve || maga bol̤avāve svaāśramā || 88 ||
aiseṃ vrata eka māsavarī || karāve sahaparivārīṃ ||
āpaṇa nakta karāveṃ astamānāvarī || maga bhojanaparīsārāvī || 89 ||
aiseṃ karitāṃ vratācaraṇa || hoya doṣa mal̤āceṃ kṣāl̤aṇa ||
maga śucismaṃta hoūna || pāve sadana mājheṃ to || 90 ||
aisā itihāsa baravā jāṇa || lakṣmīpratī śrīnārāyaṇa ||
svamukheṃ śruta karī āpaṇa || teṃcī kathana kathilese || 91 ||
prākṛta bhāṣā baravī || tumhāṃteṃ arpilī āvaghī ||
saṃśaya na dharā jīvī || purāṇīṃ pāhāvī pracīta || 92 ||
aisā prathamodhyāya baravā || tujapratī pāvo mādhavā ||
yethunī kathābhāga avaghā || avadharāvā puḍheṃ pai || 93 ||
karitāṃ aise vrata || nā daridra nā vaidhavya apamṛtya ||
yadarthī ślokācā guhyārtha || svayeṃ bhagavaṃta bolilāse || 94 ||
malamāsavrataṃ nārīyā || karoti samudraje ||
na vaidhavyaṃ na dāridryaṃ || putraśokaḥ kadācana || 15 ||
itiśrī adhika māhātmya || padma purāṇīṃceṃ saṃmata ||
manoharasuta viracita || prathamo'dhyāya goḍa hā || 95 ||
śrīkṛṣṇārpaṇamastu || oṃvyā || 95||
|| iti prathamodhyāyaḥ ||

Explore More