- ಸಙ್ಕಟನಾಶನಗಣೇಶಸ್ತೋತ್ರಮ್ (saṅkaṭanāśanagaṇeśastotram)the hymn to Ganesha that destroys trouble
- ದೇವಕೃತಮ್ (devakṛtam)made by the gods
anvaya ಸಙ್ಕಟನಾಶನಗಣೇಶಸ್ತೋತ್ರಮ್ ದೇವಕೃತಮ್
chandas Prose, the title
ಸಙ್ಕಟ trouble — A tight spot, a crisis one cannot get out of alone. Sankashti, the monthly fast, takes its name from the same word.
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇಽಖಿಲಕಾರಣಾಯ ।
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇಽಖಿಲಕಾರಕಾಯ
ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮಧಿವಾಸಿನೇಽಪಿ ॥ ೧ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತೇ (te)to you
- ಪರಮಾರ್ಥರೂಪ (paramārtharūpa)O you whose form is the highest truth
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತೇ (te)to you
- ಅಖಿಲಕಾರಣಾಯ (akhilakāraṇāya)the cause of everything
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತೇ (te)to you
- ಅಖಿಲಕಾರಕಾಯ (akhilakārakāya)who make everything
- ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್ (sarvendriyāṇām)of all the senses
- ಅಧಿವಾಸಿನೇ (adhivāsine)who live in
- ಅಪಿ (api)too
anvaya ಪರಮಾರ್ಥರೂಪ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಅಖಿಲಕಾರಣಾಯ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಅಖಿಲಕಾರಕಾಯ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್ ಅಪಿ ಅಧಿವಾಸಿನೇ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
ಕಾರಣ, ಕಾರಕ the cause, the maker — The first is what a thing comes from, the second is the one who makes it. The hymn says he is both, as clay and potter at once.
ನಮೋ ನಮೋ ಭೂತಕೃತೇ ಸುರೇಶ ।
ನಮೋ ನಮಃ ಸರ್ವಧಿಯಾಂ ಪ್ರಬೋಧ
ನಮೋ ನಮೋ ವಿಶ್ವಲಯೋದ್ಭವಾಯ ॥ ೨ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಭೂತಮಯಾಯ (bhūtamayāya)who are made of all that exists
- ತೇ (te)to you
- ಅಸ್ತು (astu)let there be
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಭೂತಕೃತೇ (bhūtakṛte)to the maker of all beings
- ಸುರೇಶ (sureśa)O lord of the gods
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಸರ್ವಧಿಯಾಮ್ (sarvadhiyām)of every mind
- ಪ್ರಬೋಧ (prabodha)O you who wake up
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ವಿಶ್ವಲಯೋದ್ಭವಾಯ (viśvalayodbhavāya)to the one in whom the world dissolves and rises
anvaya ಭೂತಮಯಾಯ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಅಸ್ತು ಸುರೇಶ ಭೂತಕೃತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಸರ್ವಧಿಯಾಮ್ ಪ್ರಬೋಧ ನಮಃ ನಮಃ ವಿಶ್ವಲಯೋದ್ಭವಾಯ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
ನಮೋ ನಮಃ ಕಾರಣ ಕಾರಣಾಯ ।
ನಮೋ ನಮೋ ವೇದವಿದಾಮದೃಶ್ಯ
ನಮೋ ನಮಃ ಸರ್ವವರಪ್ರದಾಯ ॥ ೩ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ವಿಶ್ವಭೃತೇ (viśvabhṛte)to you who hold the world up
- ಅಖಿಲೇಶ (akhileśa)O lord of all
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಕಾರಣಕಾರಣಾಯ (kāraṇakāraṇāya)to the cause of every cause
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ವೇದವಿದಾಮ್ (vedavidām)by the knowers of the Veda
- ಅದೃಶ್ಯ (adṛśya)O you who cannot be seen
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಸರ್ವವರಪ್ರದಾಯ (sarvavarapradāya)to the giver of every boon
anvaya ಅಖಿಲೇಶ ವಿಶ್ವಭೃತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಕಾರಣಕಾರಣಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ವೇದವಿದಾಮ್ ಅದೃಶ್ಯ ನಮಃ ನಮಃ ಸರ್ವವರಪ್ರದಾಯ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
ನಮೋ ನಮೋ ವಿಘ್ನನಿವಾರಣಾಯ ।
ನಮೋ ನಮೋಽಭಕ್ತ ಮನೋರಥಘ್ನೇ
ನಮೋ ನಮೋ ಭಕ್ತ ಮನೋರಥಜ್ಞ ॥ ೪ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ವಾಗವಿಚಾರಭೂತ (vāgavicārabhūta)O you whom words cannot reach
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ವಿಘ್ನನಿವಾರಣಾಯ (vighnanivāraṇāya)to you who keep obstacles away
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಅಭಕ್ತಮನೋರಥಘ್ನೇ (abhaktamanorathaghne)to you who break the wishes of those without devotion
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಭಕ್ತಮನೋರಥಜ್ಞ (bhaktamanorathajña)O you who know the wishes of your devotees
anvaya ವಾಗವಿಚಾರಭೂತ ನಮಃ ನಮಃ ವಿಘ್ನನಿವಾರಣಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ಅಭಕ್ತಮನೋರಥಘ್ನೇ ನಮಃ ನಮಃ ಭಕ್ತಮನೋರಥಜ್ಞ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
note From here the hymn sets devotee against non-devotee line by line: he knows the wishes of one and blocks the wishes of the other.
ನಮೋ ನಮೋ ವಿಶ್ವವಿಧಾನದಕ್ಷ ।
ನಮೋ ನಮೋ ದೈತ್ಯವಿನಾಶಹೇತೋ
ನಮೋ ನಮಃ ಸಙ್ಕಟನಾಶಕಾಯ ॥ ೫ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಭಕ್ತಮನೋರಥೇಶ (bhaktamanoratheśa)O lord of what your devotees long for
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ವಿಶ್ವವಿಧಾನದಕ್ಷ (viśvavidhānadakṣa)O you who are skilled at ordering the world
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ದೈತ್ಯವಿನಾಶಹೇತೋ (daityavināśaheto)O cause of the demons' end
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಸಙ್ಕಟನಾಶಕಾಯ (saṅkaṭanāśakāya)to you who destroy trouble
anvaya ಭಕ್ತಮನೋರಥೇಶ ನಮಃ ನಮಃ ವಿಶ್ವವಿಧಾನದಕ್ಷ ನಮಃ ನಮಃ ದೈತ್ಯವಿನಾಶಹೇತೋ ನಮಃ ನಮಃ ಸಙ್ಕಟನಾಶಕಾಯ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
note The name of the hymn comes from the last line of this verse.
ನಮೋ ನಮೋ ಜ್ಞಾನಮಯಾಯ ತೇಽಸ್ತು ।
ನಮೋ ನಮೋಽಜ್ಞಾನವಿನಾಶನಾಯ
ನಮೋ ನಮೋ ಭಕ್ತ ವಿಭೂತಿದಾಯ ॥ ೬ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಕಾರುಣಿಕೋತ್ತಮಾಯ (kāruṇikottamāya)to the kindest of the kind
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಜ್ಞಾನಮಯಾಯ (jñānamayāya)who are made of knowledge
- ತೇ (te)to you
- ಅಸ್ತು (astu)let there be
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಅಜ್ಞಾನವಿನಾಶನಾಯ (ajñānavināśanāya)to you who destroy ignorance
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಭಕ್ತವಿಭೂತಿದಾಯ (bhaktavibhūtidāya)to you who give your devotees plenty
anvaya ಕಾರುಣಿಕೋತ್ತಮಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ಜ್ಞಾನಮಯಾಯ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಅಸ್ತು ಅಜ್ಞಾನವಿನಾಶನಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ಭಕ್ತವಿಭೂತಿದಾಯ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
ನಮೋ ನಮೋ ಭಕ್ತ ವಿಮೋಚನಾಯ ।
ನಮೋ ನಮೋಽಭಕ್ತ ವಿಬನ್ಧನಾಯ
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಮೂರ್ತೇ ॥ ೭ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಅಭಕ್ತವಿಭೂತಿಹನ್ತ್ರೇ (abhaktavibhūtihantre)to you who take away the plenty of those without devotion
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಭಕ್ತವಿಮೋಚನಾಯ (bhaktavimocanāya)to you who set your devotees free
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ಅಭಕ್ತವಿಬನ್ಧನಾಯ (abhaktavibandhanāya)to you who bind those without devotion
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತೇ (te)to you
- ಪ್ರವಿಭಕ್ತಮೂರ್ತೇ (pravibhaktamūrte)O you whose form is divided into many
anvaya ಅಭಕ್ತವಿಭೂತಿಹನ್ತ್ರೇ ನಮಃ ನಮಃ ಭಕ್ತವಿಮೋಚನಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ಅಭಕ್ತವಿಬನ್ಧನಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಮೂರ್ತೇ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
note Binding and freeing here are the bonds of worldly life. The one god is seen as many forms, so the last line turns the list of opposites into a single praise.
ನಮೋ ನಮಸ್ತತ್ತ್ವವಿದುತ್ತಮಾಯ ।
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇಽಖಿಲ ಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿಣೇ
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ ಗುಣನಾಯಕಾಯ ॥ ೮ ॥
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತತ್ತ್ವವಿಬೋಧಕಾಯ (tattvavibodhakāya)to you who make the truth known
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತತ್ತ್ವವಿದುತ್ತಮಾಯ (tattvaviduttamāya)to the best of those who know the truth
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತೇ (te)to you
- ಅಖಿಲಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿಣೇ (akhilakarmasākṣiṇe)the witness of every action
- ನಮಃ (namaḥ)I bow
- ನಮಃ (namaḥ)again
- ತೇ (te)to you
- ಗುಣನಾಯಕಾಯ (guṇanāyakāya)the lord of the gunas
anvaya ತತ್ತ್ವವಿಬೋಧಕಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ತತ್ತ್ವವಿದುತ್ತಮಾಯ ನಮಃ ನಮಃ ಅಖಿಲಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿಣೇ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ ಗುಣನಾಯಕಾಯ ತೇ ನಮಃ ನಮಃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas; the third pāda runs to 12
ಗುಣನಾಯಕ the lord of the gunas — The three strands of nature: clarity, passion and dullness. The name also echoes gananayaka, leader of the ganas.
