Goddess Shakambhari

শাকংভৰী (শতাক্ষী) মাহাত্ম্যম্

(Shakambhari Mahatmyam (Shatakshi Mahatmyam) in Assamese)

Also known as janamejaya uvaca vicitramidamakhyanam hariscandrasya kirtitam

The full story the Shakambhari hymns only allude to, told by Vyasa when Janamejaya asks how the hundred-eyed goddess came to be. Durgama, born in Hiranyaksha's line, works out that the gods live on the Veda and that destroying it destroys them, and wins from Brahma the boon that every mantra in the three worlds come into his keeping. The Veda is at once forgotten. Bathing and twilight rites and offerings stop, so rain stops, and a drought of a hundred years follows: wells and tanks and rivers dry, and in house after house the dead pile up. The brahmins go to the Himalaya and fast, and she appears with countless eyes, dark as collyrium, and weeps for nine nights, and the water of her weeping is the rain. Then she feeds the world with vegetables from her own hands, and only afterwards fights Durgama. Each of her three names is earned in the course of it.

#of 83
জনমেজয উৱাচৱিচিত্ৰমিদমাখ্যানং হৰিশ্চন্দ্ৰস্য কীৰ্তিতম্ ।
শতাক্ষীপাদভক্তস্য ৰাজৰ্ষেধাৰ্মিকস্য চ ॥১॥
শতাক্ষী সা কুতো জাতা দেৱী ভগৱতী শিৱা ।
তত্কাৰণং ৱদ মুনে সাৰ্থকং জন্ম মে কুৰু ॥২॥
কো হি দেৱ্যা গুণাঞ্ছৃণ্ৱংস্তৃপ্তিং যাস্যতি শুদ্ধধীঃ ।
পদে পদেঽশ্ৱমেধস্য ফলমক্ষয্যমশ্নুতে ॥৩॥
ৱ্যাস উৱাচশৃণু ৰাজন্প্ৰৱক্ষ্যামি শতাক্ষীসম্ভৱং শুভম্ ।
তৱাৱাচ্যং ন মে কিংচিদ্দেৱীভক্তস্য ৱিদ্যতে ॥৪॥
দুৰ্গমাখ্যো মহাদৈত্যঃ পূৰ্ৱং পৰমদাৰুণঃ ।
হিৰণ্যাক্ষান্ৱযে জাতো ৰুৰুপুত্ৰো মহাখলঃ ॥৫॥
দেৱানাং তু বলং ৱেদো নাশে সুৰা অপি ।
নক্ষ্যংত্যেৱ ন সন্দেহো ৱিধেযং তাৱদেৱ তত্ ॥৬॥
ৱিমৃশ্যৈতত্তপশ্চৰ্যাং গতঃ কৰ্তুং হিমালযে ।
ব্ৰহ্মাণং মনসা ধ্যাত্ৱা ৱাযুভক্ষো ৱ্যতিষ্ঠত ॥৭॥
সহস্ৰৱৰ্ষপৰ্যন্তং চকাৰ পৰমং তপঃ ।
তেজসা তস্য লোকাস্তু সংতপ্তাঃ সসুৰাসুৰাঃ ॥৮॥
ততঃ প্ৰসন্নো ভগৱান্হংসাৰূঢশ্চতুৰ্মুখঃ ।
যযৌ তস্মৈ ৱৰং দাতুং প্ৰসন্নমুখপঙ্কজঃ ॥৯॥
সমাধিস্থং মীলিতাক্ষং স্ফুটমাহ চতুৰ্মুখঃ ।
ৱৰং ৱৰয ভদ্ৰং তে যস্তে মনসি ৱৰ্ততে ॥১০॥
তৱাদ্য তপসা তুষ্টো ৱৰদেশোঽহমাগতঃ ।
শ্ৰুত্ৱা ব্ৰহ্মমুখাদ্ৱাণীং ৱ্যুত্থিতঃ স সমাধিতঃ ॥১১॥
পূজযিত্ৱা ৱৰং ৱৱ্ৰে ৱেদান্দেহি সুৰেশ্ৱৰ ।
ত্ৰিষু লোকেষু যে মন্ত্ৰা ব্ৰাহ্মণেষু সুৰেষ্ৱপি ॥১২॥
ৱিদ্যন্তে তে তু সান্নিধ্যে মম সন্তু মহেশ্ৱৰ ।
বলং চ দেহি যেন স্যাদ্দেৱানাং চ পৰাজযঃ ॥১৩॥
ইতি তস্য ৱচঃ শ্ৰুত্ৱা তথাঽস্ত্ৱিতি ৱচো ৱদন্ ।
জগাম সত্যলোকং তু চতুৰ্ৱেদেশ্ৱৰঃ পৰঃ ॥১৪॥
ততঃ প্ৰভৃতি ৱিপ্ৰৈস্তু ৱিস্মৃতা ৱেদৰাশযঃ ।
স্নানসংধ্যানিত্যহোমশ্ৰাদ্ধ্যজ্ঞজপাদযঃ ॥১৫॥
ৱিলুপ্তা ধৰণীপৃষ্ঠে হাহাকাৰো মহানভূত্ ।
কিমিদং কিমিদং চেতি ৱিপ্ৰা ঊচুঃ পৰস্পৰম্ ॥১৬॥
ৱেদাভাৱাত্তদস্যাভিঃ কৰ্তৱ্যং কিমতঃ পৰম্ ।
ইতি ভূমৌ মহানৰ্থে জাতে পৰমদাৰুণে ॥১৭॥
নিৰ্জৰাঃ সজৰা জাতা হৱিৰ্ভাগাদ্যভাৱতঃ ।
ৰুৰোধ স তদা দৈত্যো নগৰীমমৰাৱতীম্ ॥১৮॥
অশক্তাস্তেন তে যোদ্ধুং ৱজ্ৰদেহাসুৰেণ চ ।
পলাযনং তদা কৃত্ৱা নিৰ্গতা নিৰ্জৰাঃ ক্কচিত্ ॥১৯॥
নিলযং গিৰিদুৰ্গেষু ৰত্নসানুগুহাসু চ ।
সংস্থিতাঃ পৰমাং শক্তিং ধ্যাযংতস্তে পৰাংবিকাম্ ॥২০॥
অগ্নৌ হোমাদ্যভাৱাত্তু ৱৃষ্ট্যভাৱোঽপ্যভূন্নৃপ ।
ৱৃষ্টেৰভাৱে সংশুষ্কং নিৰ্জলং চাপি ভূতলম্ ॥২১॥
কূপৱাপীতডাগাশ্চ সৰিতঃ শুষ্কতাং গতাঃ ।
অনাৱৃষ্টিৰিযং ৰাজন্নভূচ্চ শতৱাৰ্ষিকী ॥২২॥
মৃতাঃ প্ৰজাশ্চ বহুধা গোমহিষ্যাদযস্তথা ।
গৃহে গৃহে মনুষ্যাণামভৱচ্ছৱসংগ্ৰহ ॥২৩॥
অনৰ্থে ত্ৱেৱমুদ্ভূতে ব্ৰাহ্মণাঃ শাংতচেতসঃ । গ
ত্ৱা হিমৱতঃ পাৰ্শ্ৱে ৰিৰাধযিষৱঃ শিৱাম্ ॥২৪॥
সমাধিধ্যানপূজাভিৰ্দেৱীং তুষ্টুৱুৰন্ৱহম্ ।
নিৰাহাৰাস্তদাসক্তাস্তামেৱ শৰণং যযুঃ ॥২৫॥
দযাং কুৰু মহেশানি পামৰেষু জনেষু হি ।
সৰ্ৱাপৰাধযুক্তেষু নৈতচ্ছ্লাঘ্যং তৱাংবিকে ॥২৬॥
কোপং সংহৰ দেৱেশি সৰ্ৱাংতৰ্যামিৰূপিণি ।
ত্ৱযা যথাপ্ৰেৰ্যতেঽযং কৰোতি স তথা জনঃ ॥২৭॥
নান্যা গতিৰ্জনস্যাস্য কিং পশ্যসি পুনঃ পুনঃ ।
যথেচ্ছসি তথা কৰ্তুং সমৰ্থাঽসি মহেশ্ৱৰ ি ॥২৮॥
সমুদ্ধৰ মহেশানি সংকটাত্পৰমোত্থিতাত্ ।
জীৱনেন ৱিনাঽস্মাকং কথং স্যাত্স্থিতিৰংবিকে ॥২৯॥
প্ৰসীদ ত্ৱং মহেশানি প্ৰসীদ জগদম্বিকে ।
অনন্তকোটিব্ৰহ্মাণ্ডনাযিকে তে নমো নমঃ ॥৩০॥
নমঃ কূটস্থংৰূপাযৈ চিদ্ৰূপাযৈ নমো নমঃ ।
নমো ৱেদান্তৱেদ্যাযৈ ভুৱনেশ্যৈ নমো নমঃ ॥৩১॥
নেতি নেতীতি ৱাক্যৈৰ্যা বোধ্যতে সকলাগমৈঃ ।
তাং সৰ্ৱকাৰণাং দেৱীং সৰ্ৱভাৱেন সন্নতাঃ ॥৩২॥
ইতি সংপ্ৰাৰ্থিতা দেৱী ভুৱনেশী মহেশ্ৱৰী ।
অনংতাক্ষিমযং ৰূপং দৰ্শযামাস পাৰ্ৱতী ॥৩৩॥
নীলাংজনসমপ্ৰখ্যং নীলপদ্মাযতেক্ষণম্ ।
সুকৰ্কশসমোত্তুঙ্গৱৃত্তপীনঘনস্তনম্ ॥৩৪॥
বাণমুষ্টিং চ কমলং পুষ্পপল্লৱমূলকান্ ।
শাকাদীন্ফলসংযুক্তননন্তৰসসংযুতান্ ॥৩৫॥
ক্ষুত্তৃঙ্জৰাপহান্হস্তৈৰ্বিভ্ৰতী চ মহাদ্ধনুঃ ।
সৰ্ৱসৌংদৰ্যসাৰং তদ্ৰূপং লাৱণ্যশোভিতম্ ॥৩৬॥
কোটিসূৰ্যপ্ৰতীকাশং কৰুণাৰসসাগৰম্ ।
দৰ্শযিত্ৱা জগদ্ধাত্ৰী সাঽনংতনযনোদ্ভৱো ॥৩৭॥
মোচযামাস লোকেষু ৱাৰিধাৰাঃ সহস্ৰশঃ ।
নৱৰাত্ৰং মহাৱৃষ্টিৰভূন্নেত্ৰোদ্ভৱৈৰ্জলঃ ॥৩৮॥
দুঃখিতান্ৱীক্ষ্য সকলান্নেত্ৰাশ্ৰূণি ৱিমুঞ্চতী ।
তৰ্পিতাস্তেন তে লোকা ওষধ্যঃ সকলা অপি ॥৩৯॥
নদীনদপ্ৰৱাহাস্তৈৰ্জলৈঃ সমভৱন্নৃপ ।
নিলীয সংস্থিতাঃ পূৰ্ৱং সুৰাস্তে নিৰ্গতা বহীঃ ॥৪০॥
মিলিত্ৱা সসুৰা ৱিপ্ৰা দেৱীং সমভিতুষ্টুৱুঃ ।
নমো ৱেদান্তৱেদ্যে তে নমো ব্ৰহ্মস্ৱৰূপিণি ॥৪১॥
স্ৱমাযযা সৰ্ৱজগদ্ৱিধাত্ৰ্যৈ তে নমো নমঃ ।
ভক্তকল্পদ্ৰুমে দেৱি ভক্তাৰ্থং দেহধাৰিণী ॥৪২॥
নিত্যতৃপ্তে নিৰূপমে ভুৱনেশ্ৱৰি তে নমঃ ।
অস্মচ্ছান্ত্যৰ্থমতুলং লোচনানাং সহস্ৰকম্ ॥৪৩॥
ত্ৱযা যতো ধৃতং দেৱি শতাক্ষী ত্ৱং ততো ভৱ ।
ক্ষুধযা পীডিতা মাতঃ স্তোতুংশক্তিৰ্ন চাস্তি নঃ ॥৪৪॥
কৃপাং কুৰু মহেশানি ৱেদানপ্যাহৰাংবিকে ।
ৱ্যাস উৱাচইতি তেষাং ৱচঃ শ্ৰুত্ৱা শাকান্স্ৱকৰসংস্থিতান্ ॥৪৫॥
স্ৱাদূনি ফলমূলানি ভক্ষণাৰ্থং দদৌ শিৱা ।
নানাৱিধানি চান্নানি পশুভোজ্যানি যানি চ ॥৪৬॥
কাম্যানন্তৰসৈৰ্যুক্তান্যানৱীনোদ্ভৱং দদৌ ।
শাকংভৰীতি নামাপি তদ্দিনাত্সমভূন্নৃপ ॥৪৭॥
ততঃ কোলাহলে জাতে দূতৱাক্যেন বোধিতঃ ।
সসৈন্যঃ সাযুধো যোদ্ধুং দুৰ্গমাখ্যোঽসুৰো যযৌ ॥৪৮॥
সহস্ৰাক্ষৌহিণীযুক্তঃ শৰান্মুংচংস্ত্ৱৰান্ৱিতঃ ।
ৰুৰোধ দেৱসৈন্যং তদ্যদ্দেৱ্যগ্ৰে স্থিতং পুৰা ॥৪৯॥
তথা ৱিপ্ৰগণং চৈৱ ৰোধযামাস সৰ্ৱতঃ ।
ততঃ কিলকিলাশব্দঃ সমভূদ্দেৱমণ্ডলে ॥৫০॥
ত্ৰাহি ত্ৰাহীতি ৱাক্যানি প্ৰোচুঃ সৰ্ৱে দ্ৱিজামৰাঃ ।
ততস্তেজোমযং চক্ৰং দেৱানাং পৰিতঃ শিৱা ॥৫১॥
চকাৰ ৰক্ষণাৰ্থায স্ৱযং তস্মাদ্বহিঃ স্থিতা ।
ততঃ সমভৱদ্যুদ্ধং দেৱ্যা দৈত্যস্থ চোভযোঃ ॥৫২॥
শৰৱৰ্ষসমাচ্ছন্নং সূৰ্যমণ্ডলমদ্ভুতম্ ।
পৰস্পৰশৰোদ্ধৰ্ষসমুদ্ভূতাগ্ৰিসুপ্ৰভম্ ॥৫৩॥
কঠোৰজ্যাটণত্কাৰবধিৰীকৃদিক্তটম্ ।
ততো দেৱীশৰীৰাত্তু নিৰ্গতাস্তীৱ্ৰশক্তযঃ ॥৫৪॥
কালিকা তাৰিণী বালা ত্ৰিপুৰা ভৈৰৱী ৰমা ।
বগলা চৈৱ মাতংগী তথা ত্ৰিপুৰসুন্দৰী ॥৫৫॥
কামাক্ষী তুলজা দেৱি জংভিনী মোহিনী তথা ।
ছিন্নমস্তা গুহ্যকালী দশসাহস্ৰবাহুকা ॥৫৬॥
দ্ৱাত্ৰিংশচ্ছক্তযশ্চান্যাশ্চতুঃষষ্টিমিতাঃ পৰাঃ ।
অসংখ্যাতাস্ততো দেৱ্যঃ সমুদ্ভূতাস্তু সাযুধাঃ ॥৫৭॥
মৃদংগশংখৱীণাদিনাদিতং সংগৰস্থলম্ ।
শক্তিভিৰ্দৈত্যসৈন্যে তু নাশিতেঽক্ষৌহিণীশতে ॥৫৮॥
অগ্ৰেসৰঃ সমভৱদ্দুৰ্গমো ৱাহিনীপতিঃ ।
শক্তিভিঃ সহ যুদ্ধং চ চকাৰ প্ৰথমং ৰিপুঃ ॥৫৯॥
মহদ্যুদ্ধং সমভৱদ্যত্ৰাভূদ্ক্তৱাহিনী ।
অক্ষৌহিণ্যস্তু তাঃ সৰ্ৱা ৱিনষ্টা দশাভিৰ্দিনৈঃ ॥৬০॥
তত একাদশে প্ৰাপ্তে দিনেপৰমদাৰুণে ।
ৰক্তমাল্যাংৱৰধৰো ৰক্তগন্ধানুলেপনঃ ॥৬১॥
কৃত্ৱোত্সৱং মহান্তং তু যুদ্ধায ৰথসংস্থিতঃ ।
সৰংভেণৈৱ মহতা শক্তী সৰ্ৱা ৱিজিত্য চ ॥৬২॥
মহাদেৱীৰথাগ্ৰে তু স্ৱৰথং সংন্যৱেশযত্ ।
ততোঽভৱন্মহদ্যুদ্ধং দেৱ্যা দৈত্যস্য চোভযোঃ ॥৬৩॥
প্ৰহৰদ্ৱযপৰ্যংতং হৃদযত্ৰাসকাৰকম্ ।
ততঃ পঞ্চদশাত্যুগ্ৰবাণান্দেৱীমুমোচ হ ॥৬৪॥
চতুৰ্ভিশ্চতুৰো ৱাহান্বাণেনৈকেন সাৰথিম্ ।
দ্ৱাভ্যাং নেত্ৰে ভুজৌ দ্ৱাভ্যাং ধ্ৱজমেকেন পত্ৰিণা ॥৬৫॥
পঞ্চভিৰ্হৃদযং তস্য ৱিৱ্যাধ জগদম্বিকা ।
ততো ৱমন্স ৰুধিৰং মমাৰ পুৰ ঈশিতুঃ ॥৬৬॥
তস্য তেজস্তু নিৰ্গত্য দেৱীৰূপে ৱিৱেশ হ ।
হতে তস্মিন্মহাৱীৰ্যে শান্তমাসীজ্জগত্ত্ৰযম্ ॥৬৭॥
ততো ব্ৰহ্মাদযঃ সৰ্ৱে তুষ্টুৱুৰ্জগদংবিকাম্ ।
পুৰস্কৃত্য হৰীশানৌ ভক্ত্যা গদ্গদযা গিৰা ॥৬৮॥
দেৱা ঊচুঃ জগদ্ভ্ৰমৱিৱৰ্তৈককাৰণে পৰমেশ্ৱৰি ।
নমঃ শাকংভৰি শিৱে নমস্তে শতলোচনে ॥৬৯॥
সৰ্ৱোপনিষদুদ্ঘুষ্টে দুৰ্গমাসুৰনাশিনি ।
নমো মাহেশ্ৱৰি শিৱে পঞ্চকোশান্তৰস্থিতে ॥৭০॥
চেতসা নিৰ্ৱিকল্পেন যাং ধ্যাযংতি মুনীশ্ৱৰাঃ ।
প্ৰণৱাৰ্থস্ৱৰূপাং তাং ভজামো ভুৱনেশ্ৱৰীম্ ॥৭১॥
অনন্তকোটিব্ৰহ্মাণ্ডজননীং দিৱ্যৱিগ্ৰহাম্ ।
ব্ৰহ্মৱিষ্ণ্ৱাদিজননীং সৰ্ৱভাৱৈৰ্নতা ৱযম্ ॥৭২॥
কঃ কুৰ্যাত্পামৰান্দৃষ্ট্ৱা ৰোদনং সকলেশ্ৱৰঃ ।
সদযাং পৰমেশানীং শতাক্ষীং মাতৰং ৱিনা ॥৭৩॥
ৱ্যাস উৱাচইতি স্তুতা সুৰৈৰ্দেৱী ব্ৰহ্মৱিষ্ণৱাদিভিৰ্ৱৰৈঃ ।
পূজিতা ৱিৱিধৈৰ্দ্ৰৱ্যৈঃ সংতুষ্টাঽভূচ্চ তত্ক্ষণে ॥৭৪॥
প্ৰসন্না সা তদাদেৱী ৱেদানাহৃত্য সা দদৌ ।
ব্ৰাহ্মণেভ্যো ৱিশেষণ প্ৰোৱাচ পিকভাষিণী ॥৭৫॥
মমেযং তনুৰুত্কৃষ্টা পালনীযা ৱিশেষতঃ ।
যযা ৱিনাঽনৰ্থ এৱ জাতো দৃষ্টোঽধুনৈৱ হি ॥৭৬॥
পূজ্যাঽহং সৰ্ৱদা সেৱ্যা যুষ্মাভি সৰ্ৱদৈৱ হি ।
নাত পৰতৰং কিংচিত্কল্যাণাযোপদিশ্যতে ॥৭৭॥
পঠনীযং মমৈতদ্ধি মাহাত্ম্যং সৰ্ৱদোত্তমম্ ।
তেন তুষ্টা ভৱিষ্যামি হৰিষ্যামি তথাঽঽপদ ॥৭৮॥
দুৰ্গমাসুৰহন্ত্ৰীংত্ৱাদ্দুৰ্গেতি মম নাম যঃ ।
গৃহ্ণাতি চ শতাক্ষীতি মাযাং ভিত্ত্ৱা ৱ্ৰজত্যসৌ ॥৭৯॥
কিমুক্তেনাত্ৰ বহুনা সাৰং ৱক্ষ্যামি তত্ত্ৱতঃ ।
সংসেৱ্যাঽহং সদা দেৱা সৰ্ৱৈৰতি সুৰাসুৰৈঃ ॥৮০॥
ৱ্যাস উৱাচইত্যুক্ত্ৱাংতৰ্হিতা দেৱী দেৱানাং চৈৱ পশ্যতাম্ ।
সন্তোষং জনযংত্যেৱং সচ্চিদানন্দৰূপিণী ॥৮১॥
এতত্তে সৰ্ৱমাখ্যাতং ৰহস্যং পৰমং মহত্ ।
গোপনীযং প্ৰযত্নেন সৰ্ৱকল্যাণকাৰকম্ ॥৮২॥
য ইমং শৃণুযান্নিত্যমধ্যাযং ভক্তিতত্পৰঃ ।
সৰ্ৱান্কামানৱাপ্নোতি দেৱীলোকে মহিযতে ॥৮৩॥

Explore More