Goddess Shakambhari

శాకంభరీ (శతాక్షీ) మాహాత్మ్యమ్

(Shakambhari Mahatmyam (Shatakshi Mahatmyam) in Telugu)

Also known as janamejaya uvaca vicitramidamakhyanam hariscandrasya kirtitam

The full story the Shakambhari hymns only allude to, told by Vyasa when Janamejaya asks how the hundred-eyed goddess came to be. Durgama, born in Hiranyaksha's line, works out that the gods live on the Veda and that destroying it destroys them, and wins from Brahma the boon that every mantra in the three worlds come into his keeping. The Veda is at once forgotten. Bathing and twilight rites and offerings stop, so rain stops, and a drought of a hundred years follows: wells and tanks and rivers dry, and in house after house the dead pile up. The brahmins go to the Himalaya and fast, and she appears with countless eyes, dark as collyrium, and weeps for nine nights, and the water of her weeping is the rain. Then she feeds the world with vegetables from her own hands, and only afterwards fights Durgama. Each of her three names is earned in the course of it.

#of 83
జనమేజయ ఉవాచవిచిత్రమిదమాఖ్యానం హరిశ్చన్ద్రస్య కీర్తితమ్ ।
శతాక్షీపాదభక్తస్య రాజర్షేధార్మికస్య చ ॥౧॥
శతాక్షీ సా కుతో జాతా దేవీ భగవతీ శివా ।
తత్కారణం వద మునే సార్థకం జన్మ మే కురు ॥౨॥
కో హి దేవ్యా గుణాఞ్ఛృణ్వంస్తృప్తిం యాస్యతి శుద్ధధీః ।
పదే పదేఽశ్వమేధస్య ఫలమక్షయ్యమశ్నుతే ॥౩॥
వ్యాస ఉవాచశృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి శతాక్షీసమ్భవం శుభమ్ ।
తవావాచ్యం న మే కించిద్దేవీభక్తస్య విద్యతే ॥౪॥
దుర్గమాఖ్యో మహాదైత్యః పూర్వం పరమదారుణః ।
హిరణ్యాక్షాన్వయే జాతో రురుపుత్రో మహాఖలః ॥౫॥
దేవానాం తు బలం వేదో నాశే సురా అపి ।
నక్ష్యంత్యేవ న సన్దేహో విధేయం తావదేవ తత్ ॥౬॥
విమృశ్యైతత్తపశ్చర్యాం గతః కర్తుం హిమాలయే ।
బ్రహ్మాణం మనసా ధ్యాత్వా వాయుభక్షో వ్యతిష్ఠత ॥౭॥
సహస్రవర్షపర్యన్తం చకార పరమం తపః ।
తేజసా తస్య లోకాస్తు సంతప్తాః ససురాసురాః ॥౮॥
తతః ప్రసన్నో భగవాన్హంసారూఢశ్చతుర్ముఖః ।
యయౌ తస్మై వరం దాతుం ప్రసన్నముఖపఙ్కజః ॥౯॥
సమాధిస్థం మీలితాక్షం స్ఫుటమాహ చతుర్ముఖః ।
వరం వరయ భద్రం తే యస్తే మనసి వర్తతే ॥౧౦॥
తవాద్య తపసా తుష్టో వరదేశోఽహమాగతః ।
శ్రుత్వా బ్రహ్మముఖాద్వాణీం వ్యుత్థితః స సమాధితః ॥౧౧॥
పూజయిత్వా వరం వవ్రే వేదాన్దేహి సురేశ్వర ।
త్రిషు లోకేషు యే మన్త్రా బ్రాహ్మణేషు సురేష్వపి ॥౧౨॥
విద్యన్తే తే తు సాన్నిధ్యే మమ సన్తు మహేశ్వర ।
బలం చ దేహి యేన స్యాద్దేవానాం చ పరాజయః ॥౧౩॥
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా తథాఽస్త్వితి వచో వదన్ ।
జగామ సత్యలోకం తు చతుర్వేదేశ్వరః పరః ॥౧౪॥
తతః ప్రభృతి విప్రైస్తు విస్మృతా వేదరాశయః ।
స్నానసంధ్యానిత్యహోమశ్రాద్ధ్యజ్ఞజపాదయః ॥౧౫॥
విలుప్తా ధరణీపృష్ఠే హాహాకారో మహానభూత్ ।
కిమిదం కిమిదం చేతి విప్రా ఊచుః పరస్పరమ్ ॥౧౬॥
వేదాభావాత్తదస్యాభిః కర్తవ్యం కిమతః పరమ్ ।
ఇతి భూమౌ మహానర్థే జాతే పరమదారుణే ॥౧౭॥
నిర్జరాః సజరా జాతా హవిర్భాగాద్యభావతః ।
రురోధ స తదా దైత్యో నగరీమమరావతీమ్ ॥౧౮॥
అశక్తాస్తేన తే యోద్ధుం వజ్రదేహాసురేణ చ ।
పలాయనం తదా కృత్వా నిర్గతా నిర్జరాః క్కచిత్ ॥౧౯॥
నిలయం గిరిదుర్గేషు రత్నసానుగుహాసు చ ।
సంస్థితాః పరమాం శక్తిం ధ్యాయంతస్తే పరాంబికామ్ ॥౨౦॥
అగ్నౌ హోమాద్యభావాత్తు వృష్ట్యభావోఽప్యభూన్నృప ।
వృష్టేరభావే సంశుష్కం నిర్జలం చాపి భూతలమ్ ॥౨౧॥
కూపవాపీతడాగాశ్చ సరితః శుష్కతాం గతాః ।
అనావృష్టిరియం రాజన్నభూచ్చ శతవార్షికీ ॥౨౨॥
మృతాః ప్రజాశ్చ బహుధా గోమహిష్యాదయస్తథా ।
గృహే గృహే మనుష్యాణామభవచ్ఛవసంగ్రహ ॥౨౩॥
అనర్థే త్వేవముద్భూతే బ్రాహ్మణాః శాంతచేతసః । గ
త్వా హిమవతః పార్శ్వే రిరాధయిషవః శివామ్ ॥౨౪॥
సమాధిధ్యానపూజాభిర్దేవీం తుష్టువురన్వహమ్ ।
నిరాహారాస్తదాసక్తాస్తామేవ శరణం యయుః ॥౨౫॥
దయాం కురు మహేశాని పామరేషు జనేషు హి ।
సర్వాపరాధయుక్తేషు నైతచ్ఛ్లాఘ్యం తవాంబికే ॥౨౬॥
కోపం సంహర దేవేశి సర్వాంతర్యామిరూపిణి ।
త్వయా యథాప్రేర్యతేఽయం కరోతి స తథా జనః ॥౨౭॥
నాన్యా గతిర్జనస్యాస్య కిం పశ్యసి పునః పునః ।
యథేచ్ఛసి తథా కర్తుం సమర్థాఽసి మహేశ్వర ి ॥౨౮॥
సముద్ధర మహేశాని సంకటాత్పరమోత్థితాత్ ।
జీవనేన వినాఽస్మాకం కథం స్యాత్స్థితిరంబికే ॥౨౯॥
ప్రసీద త్వం మహేశాని ప్రసీద జగదమ్బికే ।
అనన్తకోటిబ్రహ్మాణ్డనాయికే తే నమో నమః ॥౩౦॥
నమః కూటస్థంరూపాయై చిద్రూపాయై నమో నమః ।
నమో వేదాన్తవేద్యాయై భువనేశ్యై నమో నమః ॥౩౧॥
నేతి నేతీతి వాక్యైర్యా బోధ్యతే సకలాగమైః ।
తాం సర్వకారణాం దేవీం సర్వభావేన సన్నతాః ॥౩౨॥
ఇతి సంప్రార్థితా దేవీ భువనేశీ మహేశ్వరీ ।
అనంతాక్షిమయం రూపం దర్శయామాస పార్వతీ ॥౩౩॥
నీలాంజనసమప్రఖ్యం నీలపద్మాయతేక్షణమ్ ।
సుకర్కశసమోత్తుఙ్గవృత్తపీనఘనస్తనమ్ ॥౩౪॥
బాణముష్టిం చ కమలం పుష్పపల్లవమూలకాన్ ।
శాకాదీన్ఫలసంయుక్తననన్తరససంయుతాన్ ॥౩౫॥
క్షుత్తృఙ్జరాపహాన్హస్తైర్బిభ్రతీ చ మహాద్ధనుః ।
సర్వసౌందర్యసారం తద్రూపం లావణ్యశోభితమ్ ॥౩౬॥
కోటిసూర్యప్రతీకాశం కరుణారససాగరమ్ ।
దర్శయిత్వా జగద్ధాత్రీ సాఽనంతనయనోద్భవో ॥౩౭॥
మోచయామాస లోకేషు వారిధారాః సహస్రశః ।
నవరాత్రం మహావృష్టిరభూన్నేత్రోద్భవైర్జలః ॥౩౮॥
దుఃఖితాన్వీక్ష్య సకలాన్నేత్రాశ్రూణి విముఞ్చతీ ।
తర్పితాస్తేన తే లోకా ఓషధ్యః సకలా అపి ॥౩౯॥
నదీనదప్రవాహాస్తైర్జలైః సమభవన్నృప ।
నిలీయ సంస్థితాః పూర్వం సురాస్తే నిర్గతా బహీః ॥౪౦॥
మిలిత్వా ససురా విప్రా దేవీం సమభితుష్టువుః ।
నమో వేదాన్తవేద్యే తే నమో బ్రహ్మస్వరూపిణి ॥౪౧॥
స్వమాయయా సర్వజగద్విధాత్ర్యై తే నమో నమః ।
భక్తకల్పద్రుమే దేవి భక్తార్థం దేహధారిణీ ॥౪౨॥
నిత్యతృప్తే నిరూపమే భువనేశ్వరి తే నమః ।
అస్మచ్ఛాన్త్యర్థమతులం లోచనానాం సహస్రకమ్ ॥౪౩॥
త్వయా యతో ధృతం దేవి శతాక్షీ త్వం తతో భవ ।
క్షుధయా పీడితా మాతః స్తోతుంశక్తిర్న చాస్తి నః ॥౪౪॥
కృపాం కురు మహేశాని వేదానప్యాహరాంబికే ।
వ్యాస ఉవాచఇతి తేషాం వచః శ్రుత్వా శాకాన్స్వకరసంస్థితాన్ ॥౪౫॥
స్వాదూని ఫలమూలాని భక్షణార్థం దదౌ శివా ।
నానావిధాని చాన్నాని పశుభోజ్యాని యాని చ ॥౪౬॥
కామ్యానన్తరసైర్యుక్తాన్యానవీనోద్భవం దదౌ ।
శాకంభరీతి నామాపి తద్దినాత్సమభూన్నృప ॥౪౭॥
తతః కోలాహలే జాతే దూతవాక్యేన బోధితః ।
ససైన్యః సాయుధో యోద్ధుం దుర్గమాఖ్యోఽసురో యయౌ ॥౪౮॥
సహస్రాక్షౌహిణీయుక్తః శరాన్ముంచంస్త్వరాన్వితః ।
రురోధ దేవసైన్యం తద్యద్దేవ్యగ్రే స్థితం పురా ॥౪౯॥
తథా విప్రగణం చైవ రోధయామాస సర్వతః ।
తతః కిలకిలాశబ్దః సమభూద్దేవమణ్డలే ॥౫౦॥
త్రాహి త్రాహీతి వాక్యాని ప్రోచుః సర్వే ద్విజామరాః ।
తతస్తేజోమయం చక్రం దేవానాం పరితః శివా ॥౫౧॥
చకార రక్షణార్థాయ స్వయం తస్మాద్బహిః స్థితా ।
తతః సమభవద్యుద్ధం దేవ్యా దైత్యస్థ చోభయోః ॥౫౨॥
శరవర్షసమాచ్ఛన్నం సూర్యమణ్డలమద్భుతమ్ ।
పరస్పరశరోద్ధర్షసముద్భూతాగ్రిసుప్రభమ్ ॥౫౩॥
కఠోరజ్యాటణత్కారబధిరీకృదిక్తటమ్ ।
తతో దేవీశరీరాత్తు నిర్గతాస్తీవ్రశక్తయః ॥౫౪॥
కాలికా తారిణీ బాలా త్రిపురా భైరవీ రమా ।
బగలా చైవ మాతంగీ తథా త్రిపురసున్దరీ ॥౫౫॥
కామాక్షీ తులజా దేవి జంభినీ మోహినీ తథా ।
ఛిన్నమస్తా గుహ్యకాలీ దశసాహస్రబాహుకా ॥౫౬॥
ద్వాత్రింశచ్ఛక్తయశ్చాన్యాశ్చతుఃషష్టిమితాః పరాః ।
అసంఖ్యాతాస్తతో దేవ్యః సముద్భూతాస్తు సాయుధాః ॥౫౭॥
మృదంగశంఖవీణాదినాదితం సంగరస్థలమ్ ।
శక్తిభిర్దైత్యసైన్యే తు నాశితేఽక్షౌహిణీశతే ॥౫౮॥
అగ్రేసరః సమభవద్దుర్గమో వాహినీపతిః ।
శక్తిభిః సహ యుద్ధం చ చకార ప్రథమం రిపుః ॥౫౯॥
మహద్యుద్ధం సమభవద్యత్రాభూద్క్తవాహినీ ।
అక్షౌహిణ్యస్తు తాః సర్వా వినష్టా దశాభిర్దినైః ॥౬౦॥
తత ఏకాదశే ప్రాప్తే దినేపరమదారుణే ।
రక్తమాల్యాంవరధరో రక్తగన్ధానులేపనః ॥౬౧॥
కృత్వోత్సవం మహాన్తం తు యుద్ధాయ రథసంస్థితః ।
సరంభేణైవ మహతా శక్తీ సర్వా విజిత్య చ ॥౬౨॥
మహాదేవీరథాగ్రే తు స్వరథం సంన్యవేశయత్ ।
తతోఽభవన్మహద్యుద్ధం దేవ్యా దైత్యస్య చోభయోః ॥౬౩॥
ప్రహరద్వయపర్యంతం హృదయత్రాసకారకమ్ ।
తతః పఞ్చదశాత్యుగ్రబాణాన్దేవీముమోచ హ ॥౬౪॥
చతుర్భిశ్చతురో వాహాన్బాణేనైకేన సారథిమ్ ।
ద్వాభ్యాం నేత్రే భుజౌ ద్వాభ్యాం ధ్వజమేకేన పత్రిణా ॥౬౫॥
పఞ్చభిర్హృదయం తస్య వివ్యాధ జగదమ్బికా ।
తతో వమన్స రుధిరం మమార పుర ఈశితుః ॥౬౬॥
తస్య తేజస్తు నిర్గత్య దేవీరూపే వివేశ హ ।
హతే తస్మిన్మహావీర్యే శాన్తమాసీజ్జగత్త్రయమ్ ॥౬౭॥
తతో బ్రహ్మాదయః సర్వే తుష్టువుర్జగదంబికామ్ ।
పురస్కృత్య హరీశానౌ భక్త్యా గద్గదయా గిరా ॥౬౮॥
దేవా ఊచుః జగద్భ్రమవివర్తైకకారణే పరమేశ్వరి ।
నమః శాకంభరి శివే నమస్తే శతలోచనే ॥౬౯॥
సర్వోపనిషదుద్ఘుష్టే దుర్గమాసురనాశిని ।
నమో మాహేశ్వరి శివే పఞ్చకోశాన్తరస్థితే ॥౭౦॥
చేతసా నిర్వికల్పేన యాం ధ్యాయంతి మునీశ్వరాః ।
ప్రణవార్థస్వరూపాం తాం భజామో భువనేశ్వరీమ్ ॥౭౧॥
అనన్తకోటిబ్రహ్మాణ్డజననీం దివ్యవిగ్రహామ్ ।
బ్రహ్మవిష్ణ్వాదిజననీం సర్వభావైర్నతా వయమ్ ॥౭౨॥
కః కుర్యాత్పామరాన్దృష్ట్వా రోదనం సకలేశ్వరః ।
సదయాం పరమేశానీం శతాక్షీం మాతరం వినా ॥౭౩॥
వ్యాస ఉవాచఇతి స్తుతా సురైర్దేవీ బ్రహ్మవిష్ణవాదిభిర్వరైః ।
పూజితా వివిధైర్ద్రవ్యైః సంతుష్టాఽభూచ్చ తత్క్షణే ॥౭౪॥
ప్రసన్నా సా తదాదేవీ వేదానాహృత్య సా దదౌ ।
బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషణ ప్రోవాచ పికభాషిణీ ॥౭౫॥
మమేయం తనురుత్కృష్టా పాలనీయా విశేషతః ।
యయా వినాఽనర్థ ఏవ జాతో దృష్టోఽధునైవ హి ॥౭౬॥
పూజ్యాఽహం సర్వదా సేవ్యా యుష్మాభి సర్వదైవ హి ।
నాత పరతరం కించిత్కల్యాణాయోపదిశ్యతే ॥౭౭॥
పఠనీయం మమైతద్ధి మాహాత్మ్యం సర్వదోత్తమమ్ ।
తేన తుష్టా భవిష్యామి హరిష్యామి తథాఽఽపద ॥౭౮॥
దుర్గమాసురహన్త్రీంత్వాద్దుర్గేతి మమ నామ యః ।
గృహ్ణాతి చ శతాక్షీతి మాయాం భిత్త్వా వ్రజత్యసౌ ॥౭౯॥
కిముక్తేనాత్ర బహునా సారం వక్ష్యామి తత్త్వతః ।
సంసేవ్యాఽహం సదా దేవా సర్వైరతి సురాసురైః ॥౮౦॥
వ్యాస ఉవాచఇత్యుక్త్వాంతర్హితా దేవీ దేవానాం చైవ పశ్యతామ్ ।
సన్తోషం జనయంత్యేవం సచ్చిదానన్దరూపిణీ ॥౮౧॥
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం రహస్యం పరమం మహత్ ।
గోపనీయం ప్రయత్నేన సర్వకల్యాణకారకమ్ ॥౮౨॥
య ఇమం శృణుయాన్నిత్యమధ్యాయం భక్తితత్పరః ।
సర్వాన్కామానవాప్నోతి దేవీలోకే మహియతే ॥౮౩॥

Explore More