॥ ওঁ নমঃ শিৱায ॥
॥ অথ শ্ৰী শিৱমহিম্নস্তোত্ৰম্ ॥
মহিম্নঃ পাৰং তে পৰমৱিদুষো যদ্যসদৃশী
স্তুতিৰ্ব্ৰহ্মাদীনামপি তদৱসন্নাস্ত্ৱযি গিৰঃ ।
অথাঽৱাচ্যঃ সৰ্ৱঃ স্ৱমতিপৰিণামাৱধি গৃণন্
মমাপ্যেষ স্তোত্ৰে হৰ নিৰপৱাদঃ পৰিকৰঃ ॥ ১॥
॥ অথ শ্ৰী শিৱমহিম্নস্তোত্ৰম্ ॥
মহিম্নঃ পাৰং তে পৰমৱিদুষো যদ্যসদৃশী
স্তুতিৰ্ব্ৰহ্মাদীনামপি তদৱসন্নাস্ত্ৱযি গিৰঃ ।
অথাঽৱাচ্যঃ সৰ্ৱঃ স্ৱমতিপৰিণামাৱধি গৃণন্
মমাপ্যেষ স্তোত্ৰে হৰ নিৰপৱাদঃ পৰিকৰঃ ॥ ১॥
- মহিম্নঃ (mahimnaḥ)of greatness
- পাৰং (pāraṃ)limit
- তে (te)your
- পৰমৱিদুষঃ (paramaviduṣaḥ)of the supreme wise (parama:supreme | viduṣaḥ:of the wise)
- যত্ (yat)which
- অসদৃশী (asadṛśī)inadequate
- স্তুতিঃ (stutiḥ)praise
- ব্ৰহ্মাদীনাম্ (brahmādīnām)of Brahma and others (brahma:Brahma | ādīnām:and others)
- অপি (api)even
- তত্ (tat)that
- অৱসন্নাঃ (avasannāḥ)unable
- ত্ৱযি (tvayi)in you
- গিৰঃ (giraḥ)words
- অথ (atha)then
- অৱাচ্যঃ (avācyaḥ)ineffable
- সৰ্ৱঃ (sarvaḥ)all
- স্ৱমতিপৰিণামাৱধি (svamatipariṇāmāvadhi)to the extent of one's intellect (sva:one's own | mati:intellect | pariṇāma:extent | avadhi:limit)
- গৃণন্ (gṛṇan)praising
- মম (mama)my
- অপি (api)also
- এষঃ (eṣaḥ)this
- স্তোত্ৰে (stotre)in the hymn
- হৰ (hara)O Hara (Shiva)
- নিৰপৱাদঃ (nirapavādaḥ)blameless
- পৰিকৰঃ (parikaraḥ)support
অতীতঃ পংথানং তৱ চ মহিমা ৱাঙ্মনসযোঃ
অতদ্ৱ্যাৱৃত্ত্যা যং চকিতমভিধত্তে শ্ৰুতিৰপি ।
স কস্য স্তোতৱ্যঃ কতিৱিধগুণঃ কস্য ৱিষযঃ
পদে ত্ৱৰ্ৱাচীনে পততি ন মনঃ কস্য ন ৱচঃ ॥ ২॥
অতদ্ৱ্যাৱৃত্ত্যা যং চকিতমভিধত্তে শ্ৰুতিৰপি ।
স কস্য স্তোতৱ্যঃ কতিৱিধগুণঃ কস্য ৱিষযঃ
পদে ত্ৱৰ্ৱাচীনে পততি ন মনঃ কস্য ন ৱচঃ ॥ ২॥
- অতীতঃ (atītaḥ)beyond
- পংথানং (paṃthānam)path
- তৱ (tava)your
- চ (ca)and
- মহিমা (mahimā)greatness
- ৱাঙ্মনসযোঃ (vāṅmanasayoḥ)of speech and mind (vāk:speech | manasayoḥ:of mind)
- অতদ্ৱ্যাৱৃত্ত্যা (atadvyāvṛttyā)by negation (a:not | tad:that | vyāvṛttyā:by exclusion)
- যং (yaṃ)whom
- চকিতম্ (cakitam)astonished
- অভিধত্তে (abhidhatte)describes
- শ্ৰুতিঃ (śrutiḥ)Vedas
- অপি (api)also
- স (sa)he
- কস্য (kasya)whose
- স্তোতৱ্যঃ (stotavyaḥ)to be praised
- কতিৱিধগুণঃ (katividhaguṇaḥ)of how many qualities (kati:how many | vidha:types | guṇaḥ:qualities)
- কস্য (kasya)whose
- ৱিষযঃ (viṣayaḥ)subject
- পদে (pade)in the state
- তু (tu)but
- অৰ্ৱাচীনে (arvācīne)in the present
- পততি (patati)falls
- ন (na)not
- মনঃ (manaḥ)mind
- কস্য (kasya)whose
- ন (na)not
- ৱচঃ (vacaḥ)speech
মধুস্ফীতা ৱাচঃ পৰমমমৃতং নিৰ্মিতৱতঃ
তৱ ব্ৰহ্মন্ কিং ৱাগপি সুৰগুৰোৰ্ৱিস্মযপদম্ ।
মম ত্ৱেতাং ৱাণীং গুণকথনপুণ্যেন ভৱতঃ
পুনামীত্যৰ্থেঽস্মিন্ পুৰমথন বুদ্ধিৰ্ৱ্যৱসিতা ॥ ৩॥
তৱ ব্ৰহ্মন্ কিং ৱাগপি সুৰগুৰোৰ্ৱিস্মযপদম্ ।
মম ত্ৱেতাং ৱাণীং গুণকথনপুণ্যেন ভৱতঃ
পুনামীত্যৰ্থেঽস্মিন্ পুৰমথন বুদ্ধিৰ্ৱ্যৱসিতা ॥ ৩॥
- মধুস্ফীতা (madhusphītā)sweet as honey (madhu:honey | sphītā:swollen, abundant)
- ৱাচঃ (vācaḥ)speech
- পৰমমমৃতং (paramamamṛtaṃ)highest nectar (parama:highest | amṛtaṃ:nectar)
- নিৰ্মিতৱতঃ (nirmitavataḥ)created by
- তৱ (tava)your
- ব্ৰহ্মন্ (brahman)O Brahman
- কিং (kiṃ)what
- ৱাক্ (vāk)speech
- অপি (api)even
- সুৰগুৰোঃ (suraguroḥ)of the guru of gods (sura:gods | guroḥ:of the guru)
- ৱিস্মযপদম্ (vismayapadam)cause of wonder (vismaya:wonder | padam:cause)
- মম (mama)my
- তু (tu)but
- এতাং (etāṃ)this
- ৱাণীং (vāṇīṃ)speech
- গুণকথনপুণ্যেন (guṇakathanapuṇyena)by virtue of praising qualities (guṇa:qualities | kathana:praising | puṇyena:by virtue of)
- ভৱতঃ (bhavataḥ)of you
- পুনামী (punāmī)purify
- ইতি (iti)thus
- অৰ্থে (arthe)for the purpose
- অস্মিন্ (asmin)in this
- পুৰমথন (puramathana)destroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- বুদ্ধিঃ (buddhiḥ)intellect
- ৱ্যৱসিতা (vyavasitā)determined
তৱৈশ্ৱৰ্যং যত্তজ্জগদুদযৰক্ষাপ্ৰলযকৃত্
ত্ৰযীৱস্তু ৱ্যস্তং তিস্ৰুষু গুণভিন্নাসু তনুষু ।
অভৱ্যানামস্মিন্ ৱৰদ ৰমণীযামৰমণীং
ৱিহন্তুং ৱ্যাক্ৰোশীং ৱিদধত ইহৈকে জডধিযঃ ॥ ৪॥
ত্ৰযীৱস্তু ৱ্যস্তং তিস্ৰুষু গুণভিন্নাসু তনুষু ।
অভৱ্যানামস্মিন্ ৱৰদ ৰমণীযামৰমণীং
ৱিহন্তুং ৱ্যাক্ৰোশীং ৱিদধত ইহৈকে জডধিযঃ ॥ ৪॥
- তৱৈশ্ৱৰ্যং (tavaiśvaryaṃ)your greatness (tava:your | aiśvaryaṃ:greatness)
- যত্ (yat)which
- তত্ (tat)that
- জগত্ (jagat)universe
- উদয (udaya)creation
- ৰক্ষা (rakṣā)maintenance
- প্ৰলয (pralaya)destruction
- কৃত্ (kṛt)cause
- ত্ৰযীৱস্তু (trayīvastu)supported by three Vedas (trayī:three Vedas | vastu:supported by)
- ৱ্যস্তং (vyastaṃ)distributed
- তিস্ৰুষু (tisruṣu)in the three
- গুণ (guṇa)qualities
- ভিন্নাসু (bhinnāsu)divided
- তনুষু (tanuṣu)bodies
- অভৱ্যানাম্ (abhavyānām)of the unworthy
- অস্মিন্ (asmin)in this
- ৱৰদ (varada)O, Giver of Boons
- ৰমণীযাম্ (ramaṇīyām)delightful
- অৰমণীং (aramaṇīṃ)undelightful
- ৱিহন্তুং (vihantuṃ)to destroy
- ৱ্যাক্ৰোশীং (vyākrośīṃ)slander
- ৱিদধত (vidadhata)doing
- ইহ (iha)here
- একে (eke)some
- জডধিযঃ (jaḍadhiyaḥ)stupid persons (jaḍa:stupid | dhiyaḥ:persons)
কিমীহঃ কিংকাযঃ স খলু কিমুপাযস্ত্ৰিভুৱনং
কিমাধাৰো ধাতা সৃজতি কিমুপাদান ইতি চ ।
অতৰ্ক্যৈশ্ৱৰ্যে ত্ৱয্যনৱসৰ দুঃস্থো হতধিযঃ
কুতৰ্কোঽযং কাংশ্চিত্ মুখৰযতি মোহায জগতঃ ॥ ৫॥
কিমাধাৰো ধাতা সৃজতি কিমুপাদান ইতি চ ।
অতৰ্ক্যৈশ্ৱৰ্যে ত্ৱয্যনৱসৰ দুঃস্থো হতধিযঃ
কুতৰ্কোঽযং কাংশ্চিত্ মুখৰযতি মোহায জগতঃ ॥ ৫॥
- কিম্ (kim)what
- ঈহঃ (īhaḥ)effort
- কিম্ (kim)what
- কাযঃ (kāyaḥ)body
- স (sa)he
- খলু (khalu)indeed
- কিম্ (kim)what
- উপাযঃ (upāyaḥ)means
- ত্ৰিভুৱনম্ (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- কিম্ (kim)what
- আধাৰঃ (ādhāraḥ)basis
- ধাতা (dhātā)creator
- সৃজতি (sṛjati)creates
- কিম্ (kim)what
- উপাদান (upādāna)resources
- ইতি (iti)thus
- চ (ca)and
- অতৰ্ক্য (atarkya)incomprehensible
- ঐশ্ৱৰ্যে (aiśvarye)in majesty
- ত্ৱযি (tvayi)in you
- অনৱসৰ (anavasara)without opportunity
- দুঃস্থঃ (duḥsthaḥ)disturbed
- হতধিযঃ (hatadhiyaḥ)of confused mind
- কুতৰ্কঃ (kutarkaḥ)false argument
- অযম্ (ayam)this
- কাংশ্চিত্ (kāṃścit)some
- মুখৰযতি (mukharayati)makes vocal
- মোহায (mohāya)for delusion
- জগতঃ (jagataḥ)of the world
অজন্মানো লোকাঃ কিমৱযৱৱন্তোঽপি জগতাং
অধিষ্ঠাতাৰং কিং ভৱৱিধিৰনাদৃত্য ভৱতি ।
অনীশো ৱা কুৰ্যাদ্ ভুৱনজননে কঃ পৰিকৰো
যতো মন্দাস্ত্ৱাং প্ৰত্যমৰৱৰ সংশেৰত ইমে ॥ ৬॥
অধিষ্ঠাতাৰং কিং ভৱৱিধিৰনাদৃত্য ভৱতি ।
অনীশো ৱা কুৰ্যাদ্ ভুৱনজননে কঃ পৰিকৰো
যতো মন্দাস্ত্ৱাং প্ৰত্যমৰৱৰ সংশেৰত ইমে ॥ ৬॥
- অজন্মানঃ (ajanmānaḥ)unborn
- লোকাঃ (lokāḥ)worlds
- কিম্ (kim)whether
- অৱযৱৱন্তঃ (avayavavantaḥ)having parts (avayava:parts | vantaḥ:having)
- অপি (api)also
- জগতাম্ (jagatām)of the worlds
- অধিষ্ঠাতাৰম্ (adhiṣṭhātāram)ruler
- কিম্ (kim)whether
- ভৱৱিধিঃ (bhavavidhiḥ)creation process (bhava:existence | vidhiḥ:process)
- অনাদৃত্য (anādṛtya)disregarding
- ভৱতি (bhavati)becomes
- অনীশঃ (anīśaḥ)powerless
- ৱা (vā)or
- কুৰ্যাত্ (kuryāt)would do
- ভুৱনজননে (bhuvanajanane)in world creation (bhuvana:world | janane:creation)
- কঃ (kaḥ)who
- পৰিকৰঃ (parikaraḥ)means
- যতঃ (yataḥ)from which
- মন্দাঃ (mandāḥ)fools
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- প্ৰতি (prati)towards
- অমৰৱৰ (amaravara)best of the gods (amara:immortal | vara:best)
- সংশেৰতে (saṃśerate)doubt
- ইমে (ime)these
ত্ৰযী সাঙ্খ্যং যোগঃ পশুপতিমতং ৱৈষ্ণৱমিতি
প্ৰভিন্নে প্ৰস্থানে পৰমিদমদঃ পথ্যমিতি চ ।
ৰুচীনাং ৱৈচিত্ৰ্যাদৃজুকুটিল নানাপথজুষাং
নৃণামেকো গম্যস্ত্ৱমসি পযসামৰ্ণৱ ইৱ ॥ ৭॥
প্ৰভিন্নে প্ৰস্থানে পৰমিদমদঃ পথ্যমিতি চ ।
ৰুচীনাং ৱৈচিত্ৰ্যাদৃজুকুটিল নানাপথজুষাং
নৃণামেকো গম্যস্ত্ৱমসি পযসামৰ্ণৱ ইৱ ॥ ৭॥
- ত্ৰযী (trayī)threefold
- সাঙ্খ্যম্ (sāṅkhyam)Sankhya philosophy
- যোগঃ (yogaḥ)Yoga
- পশুপতিমতম্ (paśupatimataṃ)Pashupata doctrine (paśupati:Lord of creatures | matam:doctrine)
- ৱৈষ্ণৱম্ (vaiṣṇavam)Vaishnava doctrine
- ইতি (iti)thus
- প্ৰভিন্নে (prabhinne)divided
- প্ৰস্থানে (prasthāne)in paths
- পৰম্ (param)supreme
- ইদম্ (idam)this
- অদঃ (adaḥ)that
- পথ্যম্ (pathyam)suitable
- ইতি (iti)thus
- চ (ca)and
- ৰুচীনাম্ (rucīnām)of tastes
- ৱৈচিত্ৰ্যাত্ (vaicitryāt)due to variety
- ঋজুকুটিল (ṛjukuṭila)straight and crooked (ṛju:straight | kuṭila:crooked)
- নানাপথজুষাম্ (nānāpathajuṣām)of various path followers (nānā:various | patha:path | juṣām:followers)
- নৃণাম্ (nṛṇām)of people
- একঃ (ekaḥ)one
- গম্যঃ (gamyaḥ)destination
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অসি (asi)are
- পযসাম্ (payasām)of waters
- অৰ্ণৱঃ (arṇavaḥ)ocean
- ইৱ (iva)like
মহোক্ষঃ খট্ৱাঙ্গং পৰশুৰজিনং ভস্ম ফণিনঃ
কপালং চেতীযত্তৱ ৱৰদ তন্ত্ৰোপকৰণম্ ।
সুৰাস্তাং তামৃদ্ধিং দধতি তু ভৱদ্ভূপ্ৰণিহিতাং
ন হি স্ৱাত্মাৰামং ৱিষযমৃগতৃষ্ণা ভ্ৰমযতি ॥ ৮॥
কপালং চেতীযত্তৱ ৱৰদ তন্ত্ৰোপকৰণম্ ।
সুৰাস্তাং তামৃদ্ধিং দধতি তু ভৱদ্ভূপ্ৰণিহিতাং
ন হি স্ৱাত্মাৰামং ৱিষযমৃগতৃষ্ণা ভ্ৰমযতি ॥ ৮॥
- মহোক্ষঃ (mahokṣaḥ)the bull
- খট্ৱাঙ্গং (khaṭvāṅgaṃ)parts of a cot
- পৰশু (paraśu)chisel
- অজিনং (ajinaṃ)elephant-skin
- ভস্ম (bhasma)ashes
- ফণিনঃ (phaṇinaḥ)of the serpent
- কপালং (kapālaṃ)the skull
- চ (ca)and
- ইতি (iti)thus
- যত্ (yat)which
- তৱ (tava)your
- ৱৰদ (varada)Giver of the Boons
- তন্ত্ৰ (tantra)articles
- উপকৰণম্ (upakaraṇam)household
- সুৰাঃ (surāḥ)gods
- তাম্ (tām)that
- তাম্ (tām)that
- ঋদ্ধিং (ṛddhiṃ)riches
- দধতি (dadhati)get
- তু (tu)but
- ভৱত্ (bhavat)your
- ভূ (bhū)earth
- প্ৰণিহিতাং (praṇihitāṃ)by movement
- ন (na)not
- হি (hi)indeed
- স্ৱাত্মাৰামং (svātmārāmaṃ)absorbed in his soul (sva:own | ātma:soul | ārāmaṃ:absorbed)
- ৱিষয (viṣaya)worldly things
- মৃগতৃষ্ণা (mṛgatṛṣṇā)false desires
- ভ্ৰমযতি (bhramayati)mislead
ধ্ৰুৱং কশ্চিত্ সৰ্ৱং সকলমপৰস্ত্ৱধ্ৰুৱমিদং
পৰো ধ্ৰৌৱ্যাঽধ্ৰৌৱ্যে জগতি গদতি ৱ্যস্তৱিষযে ।
সমস্তেঽপ্যেতস্মিন্ পুৰমথন তৈৰ্ৱিস্মিত ইৱ
স্তুৱন্ জিহ্ৰেমি ত্ৱাং ন খলু ননু ধৃষ্টা মুখৰতা ॥ ৯॥
পৰো ধ্ৰৌৱ্যাঽধ্ৰৌৱ্যে জগতি গদতি ৱ্যস্তৱিষযে ।
সমস্তেঽপ্যেতস্মিন্ পুৰমথন তৈৰ্ৱিস্মিত ইৱ
স্তুৱন্ জিহ্ৰেমি ত্ৱাং ন খলু ননু ধৃষ্টা মুখৰতা ॥ ৯॥
- ধ্ৰুৱং (dhruvam)eternal
- কশ্চিত্ (kaścit)some
- সৰ্ৱং (sarvam)all
- সকলম্ (sakalam)entire
- অপৰঃ (aparaḥ)another
- তু (tu)but
- অধ্ৰুৱম্ (adhruvam)temporary
- ইদং (idaṃ)this
- পৰঃ (paraḥ)another
- ধ্ৰৌৱ্যে (dhrauvye)eternal
- অধ্ৰৌৱ্যে (adhrauvye)temporary
- জগতি (jagati)in the world
- গদতি (gadati)speaks
- ৱ্যস্তৱিষযে (vyastaviṣaye)in contradictory subjects (vyasta:contradictory | viṣaye:in subjects)
- সমস্তে (samaste)in all
- অপি (api)even
- এতস্মিন্ (etasmin)in this
- পুৰমথন (puramathana)Destroyer of Cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- তৈঃ (taiḥ)by them
- ৱিস্মিত (vismita)astonished
- ইৱ (iva)as if
- স্তুৱন্ (stuvan)praising
- জিহ্ৰেমি (jihremi)I am ashamed
- ত্ৱাং (tvāṃ)you
- ন (na)not
- খলু (khalu)indeed
- ননু (nanu)certainly
- ধৃষ্টা (dhṛṣṭā)bold
- মুখৰতা (mukharatā)loquacity
তৱৈশ্ৱৰ্যং যত্নাদ্ যদুপৰি ৱিৰিঞ্চিৰ্হৰিৰধঃ
পৰিচ্ছেতুং যাতাৱনিলমনলস্কন্ধৱপুষঃ ।
ততো ভক্তিশ্ৰদ্ধা-ভৰগুৰু-গৃণদ্ভ্যাং গিৰিশ যত্
স্ৱযং তস্থে তাভ্যাং তৱ কিমনুৱৃত্তিৰ্ন ফলতি ॥ ১০॥
পৰিচ্ছেতুং যাতাৱনিলমনলস্কন্ধৱপুষঃ ।
ততো ভক্তিশ্ৰদ্ধা-ভৰগুৰু-গৃণদ্ভ্যাং গিৰিশ যত্
স্ৱযং তস্থে তাভ্যাং তৱ কিমনুৱৃত্তিৰ্ন ফলতি ॥ ১০॥
- তৱৈশ্ৱৰ্যং (tavaiśvaryam)your greatness (tava:your | aiśvaryam:greatness)
- যত্নাত্ (yatnāt)by effort
- যদুপৰি (yadupari)above which (yat:which | upari:above)
- ৱিৰিঞ্চিঃ (viriñciḥ)Brahma
- হৰিঃ (hariḥ)Vishnu
- অধঃ (adhaḥ)below
- পৰিচ্ছেতুং (paricchetuṃ)to measure
- যাতৌ (yātau)went
- অনিল (anila)wind
- অনল (anala)fire
- স্কন্ধৱপুষঃ (skandhavapuṣaḥ)having a body like a column (skandha:column | vapuṣaḥ:of body)
- ততঃ (tataḥ)then
- ভক্তিশ্ৰদ্ধা-ভৰগুৰু-গৃণদ্ভ্যাং (bhaktiśraddhā-bharaguru-gṛṇadbhyām)by those filled with devotion and faith (bhakti:devotion | śraddhā:faith | bhara:filled with | guru:heavy | gṛṇadbhyām:by those praising)
- গিৰিশ (giriśa)O mountain-dweller
- যত্ (yat)which
- স্ৱযং (svayam)yourself
- তস্থে (tasthe)stood
- তাভ্যাং (tābhyām)by them
- তৱ (tava)your
- কিমনুৱৃত্তিঃ (kimanuvṛttiḥ)does not following (kim:does not | anuvṛttiḥ:following)
- ন (na)not
- ফলতি (phalati)bear fruit
অযত্নাদাসাদ্য ত্ৰিভুৱনমৱৈৰৱ্যতিকৰং
দশাস্যো যদ্বাহূনভৃত-ৰণকণ্ডূ-পৰৱশান্ ।
শিৰঃপদ্মশ্ৰেণী-ৰচিতচৰণাম্ভোৰুহ-বলেঃ
স্থিৰাযাস্ত্ৱদ্ভক্তেস্ত্ৰিপুৰহৰ ৱিস্ফূৰ্জিতমিদম্ ॥ ১১॥
দশাস্যো যদ্বাহূনভৃত-ৰণকণ্ডূ-পৰৱশান্ ।
শিৰঃপদ্মশ্ৰেণী-ৰচিতচৰণাম্ভোৰুহ-বলেঃ
স্থিৰাযাস্ত্ৱদ্ভক্তেস্ত্ৰিপুৰহৰ ৱিস্ফূৰ্জিতমিদম্ ॥ ১১॥
- অযত্নাত্ (ayatnāt)effortlessly
- আসাদ্য (āsādya)having achieved
- ত্ৰিভুৱনম্ (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- অৱৈৰৱ্যতিকৰম্ (avairavyatikaram)enemyless (avaira:without enemies | vyatikaram:conflict)
- দশাস্যঃ (daśāsyaḥ)ten-headed (daśa:ten | āsyaḥ:headed)
- যত্ (yat)whose
- বাহূন্ (bāhūn)arms
- অভৃত (abhṛta)bearing
- ৰণকণ্ডূ (raṇakaṇḍū)itch for battle (raṇa:battle | kaṇḍū:itch)
- পৰৱশান্ (paravaśān)subdued
- শিৰঃপদ্মশ্ৰেণী (śiraḥpadmaśreṇī)garland of lotus heads (śiraḥ:heads | padma:lotus | śreṇī:garland)
- ৰচিত (racita)made
- চৰণাম্ভোৰুহ (caraṇāmbhoruha)lotus feet (caraṇa:feet | ambhoruha:lotus)
- বলেঃ (baleḥ)strength
- স্থিৰাযাঃ (sthirāyāḥ)steadfast
- ত্ৱদ্ভক্তেঃ (tvadbhakteḥ)your devotion (tvad:your | bhakteḥ:devotion)
- ত্ৰিপুৰহৰ (tripurahara)destroyer of three cities (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- ৱিস্ফূৰ্জিতম্ (visphūrjitam)manifestation
- ইদম্ (idam)this
অমুষ্য ত্ৱত্সেৱা-সমধিগতসাৰং ভুজৱনং
বলাত্ কৈলাসেঽপি ত্ৱদধিৱসতৌ ৱিক্ৰমযতঃ ।
অলভ্যাপাতালেঽপ্যলসচলিতাংগুষ্ঠশিৰসি
প্ৰতিষ্ঠা ত্ৱয্যাসীদ্ ধ্ৰুৱমুপচিতো মুহ্যতি খলঃ ॥ ১২॥
বলাত্ কৈলাসেঽপি ত্ৱদধিৱসতৌ ৱিক্ৰমযতঃ ।
অলভ্যাপাতালেঽপ্যলসচলিতাংগুষ্ঠশিৰসি
প্ৰতিষ্ঠা ত্ৱয্যাসীদ্ ধ্ৰুৱমুপচিতো মুহ্যতি খলঃ ॥ ১২॥
- অমুষ্য (amuṣya)of him
- ত্ৱত্সেৱা-সমধিগতসাৰং (tvatsevā-samadhigatasāraṃ)obtained essence through serving you (tvat:your | sevā:service | samadhigata:obtained | sāraṃ:essence)
- ভুজৱনং (bhujavanaṃ)strength of arms (bhuja:arm | vanaṃ:forest/strength)
- বলাত্ (balāt)by force
- কৈলাসেঽপি (kailāse'pi)even at Kailasa (kailāse:at Kailasa | api:even)
- ত্ৱদধিৱসতৌ (tvadadhivasatau)at your dwelling (tvad:your | adhivasatau:dwelling)
- ৱিক্ৰমযতঃ (vikramayataḥ)of the one exerting
- অলভ্যাপাতালেঽপি (alabhyāpātāle'pi)even in unreachable nether-world (alabhya:unreachable | pātāle:in nether-world | api:even)
- অলসচলিতাংগুষ্ঠশিৰসি (alasacalitāṃguṣṭhaśirasi)on the moved toe head (alasa:moved | calita:moved | aṅguṣṭha:toe | śirasi:on the head)
- প্ৰতিষ্ঠা (pratiṣṭhā)established
- ত্ৱয্যাসীদ্ (tvayyāsīd)was in you (tvayi:in you | āsīt:was)
- ধ্ৰুৱম্ (dhruvam)surely
- উপচিতো (upacito)accumulated
- মুহ্যতি (muhyati)bewildered
- খলঃ (khalaḥ)wicked person
যদৃদ্ধিং সুত্ৰাম্ণো ৱৰদ পৰমোচ্চৈৰপি সতীং
অধশ্চক্ৰে বাণঃ পৰিজনৱিধেযত্ৰিভুৱনঃ ।
ন তচ্চিত্ৰং তস্মিন্ ৱৰিৱসিতৰি ত্ৱচ্চৰণযোঃ
ন কস্যাপ্যুন্নত্যৈ ভৱতি শিৰসস্ত্ৱয্যৱনতিঃ ॥ ১৩॥
অধশ্চক্ৰে বাণঃ পৰিজনৱিধেযত্ৰিভুৱনঃ ।
ন তচ্চিত্ৰং তস্মিন্ ৱৰিৱসিতৰি ত্ৱচ্চৰণযোঃ
ন কস্যাপ্যুন্নত্যৈ ভৱতি শিৰসস্ত্ৱয্যৱনতিঃ ॥ ১৩॥
- যদৃদ্ধিং (yadṛddhiṃ)that prosperity
- সুত্ৰাম্ণঃ (sutrāmṇaḥ)of Indra
- ৱৰদ (varada)Oh boon-giver
- পৰমোচ্চৈঃ (paramoccaiḥ)extremely high
- অপি (api)even
- সতীম্ (satīm)existing
- অধঃচক্ৰে (adhaścakre)made lower
- বাণঃ (bāṇaḥ)BaaNa
- পৰিজনৱিধেযত্ৰিভুৱনঃ (parijanavidheyatribhuvanaḥ)serving three worlds with attendants (parijana:attendants | vidheya:obedient | tribhuvanaḥ:three worlds)
- ন (na)not
- তত্ (tat)that
- চিত্ৰম্ (citram)surprising
- তস্মিন্ (tasmin)in him
- ৱৰিৱসিতৰি (varivasitari)dwelling
- ত্ৱচ্চৰণযোঃ (tvaccaraṇayoḥ)in your feet (tvat:your | caraṇayoḥ:feet)
- ন (na)not
- কস্যাপি (kasyāpi)of anyone
- উন্নত্যৈ (unnatyai)for elevation
- ভৱতি (bhavati)becomes
- শিৰসঃ (śirasaḥ)of the head
- ত্ৱযি (tvayi)to you
- অৱনতিঃ (avanatiḥ)bowing
অকাণ্ড-ব্ৰহ্মাণ্ড-ক্ষযচকিত-দেৱাসুৰকৃপা
ৱিধেযস্যাঽঽসীদ্ যস্ত্ৰিনযন ৱিষং সংহৃতৱতঃ ।
স কল্মাষঃ কণ্ঠে তৱ ন কুৰুতে ন শ্ৰিযমহো
ৱিকাৰোঽপি শ্লাঘ্যো ভুৱন-ভয- ভঙ্গ- ৱ্যসনিনঃ ॥ ১৪॥
ৱিধেযস্যাঽঽসীদ্ যস্ত্ৰিনযন ৱিষং সংহৃতৱতঃ ।
স কল্মাষঃ কণ্ঠে তৱ ন কুৰুতে ন শ্ৰিযমহো
ৱিকাৰোঽপি শ্লাঘ্যো ভুৱন-ভয- ভঙ্গ- ৱ্যসনিনঃ ॥ ১৪॥
- অকাণ্ড (akāṇḍa)uninterrupted
- ব্ৰহ্মাণ্ড (brahmāṇḍa)universe
- ক্ষযচকিত (kṣayacakita)fearful of destruction (kṣaya:destruction | cakita:fearful)
- দেৱাসুৰকৃপা (devāsurakṛpā)compassion for gods and demons (deva:gods | asura:demons | kṛpā:compassion)
- ৱিধেযস্য (vidheyasya)of the obedient
- আসীত্ (āsīt)was
- যঃ (yaḥ)who
- ত্ৰিনযন (trinayana)three-eyed (tri:three | nayana:eye)
- ৱিষং (viṣaṃ)poison
- সংহৃতৱতঃ (saṃhṛtavataḥ)who consumed
- স (sa)that
- কল্মাষঃ (kalmāṣaḥ)stain
- কণ্ঠে (kaṇṭhe)in the throat
- তৱ (tava)your
- ন (na)not
- কুৰুতে (kurute)does
- ন (na)not
- শ্ৰিযম্ (śriyam)beauty
- অহো (aho)indeed
- ৱিকাৰঃ (vikāraḥ)deformity
- অপি (api)even
- শ্লাঘ্যঃ (ślāghyaḥ)praiseworthy
- ভুৱন (bhuvana)world
- ভয (bhaya)fear
- ভঙ্গ (bhaṅga)removal
- ৱ্যসনিনঃ (vyasaninaḥ)engaged in
অসিদ্ধাৰ্থা নৈৱ ক্ৱচিদপি সদেৱাসুৰনৰে
নিৱৰ্তন্তে নিত্যং জগতি জযিনো যস্য ৱিশিখাঃ ।
স পশ্যন্নীশ ত্ৱামিতৰসুৰসাধাৰণমভূত্
স্মৰঃ স্মৰ্তৱ্যাত্মা ন হি ৱশিষু পথ্যঃ পৰিভৱঃ ॥ ১৫॥
নিৱৰ্তন্তে নিত্যং জগতি জযিনো যস্য ৱিশিখাঃ ।
স পশ্যন্নীশ ত্ৱামিতৰসুৰসাধাৰণমভূত্
স্মৰঃ স্মৰ্তৱ্যাত্মা ন হি ৱশিষু পথ্যঃ পৰিভৱঃ ॥ ১৫॥
- অসিদ্ধাৰ্থাঃ (asiddhārthāḥ)unaccomplished
- ন (na)not
- এৱ (eva)indeed
- ক্ৱচিত্ (kvacit)anywhere
- অপি (api)even
- সদেৱ-অসুৰ-নৰে (sadeva-asura-nare)with gods, demons, men (sadeva:with gods | asura:demons | nare:men)
- নিৱৰ্তন্তে (nivartante)return
- নিত্যং (nityaṃ)always
- জগতি (jagati)in the world
- জযিনঃ (jayinaḥ)victorious
- যস্মিন্ (yasmin)whose
- ৱিশিখাঃ (viśikhāḥ)arrows
- সঃ (saḥ)he
- পশ্যন্ (paśyan)seeing
- ঈশ (īśa)O Lord
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- ইতৰ-সুৰ-সাধাৰণম্ (itara-sura-sādhāraṇam)ordinary among other gods (itara:other | sura:gods | sādhāraṇam:ordinary)
- অভূত্ (abhūt)became
- স্মৰঃ (smaraḥ)Cupid
- স্মৰ্তৱ্য-আত্মা (smartavya-ātmā)remembered soul (smartavya:remembered | ātmā:soul)
- ন (na)not
- হি (hi)indeed
- ৱশিষু (vaśiṣu)among the controlled
- পথ্যঃ (pathyaḥ)beneficial
- পৰিভৱঃ (paribhavaḥ)insult
মহী পাদাঘাতাদ্ ৱ্ৰজতি সহসা সংশযপদং
পদং ৱিষ্ণোৰ্ভ্ৰাম্যদ্ ভুজ-পৰিঘ-ৰুগ্ণ-গ্ৰহ- গণম্ ।
মুহুৰ্দ্যৌৰ্দৌস্থ্যং যাত্যনিভৃত-জটা-তাডিত-তটা
জগদ্ৰক্ষাযৈ ত্ৱং নটসি ননু ৱামৈৱ ৱিভুতা ॥ ১৬॥
পদং ৱিষ্ণোৰ্ভ্ৰাম্যদ্ ভুজ-পৰিঘ-ৰুগ্ণ-গ্ৰহ- গণম্ ।
মুহুৰ্দ্যৌৰ্দৌস্থ্যং যাত্যনিভৃত-জটা-তাডিত-তটা
জগদ্ৰক্ষাযৈ ত্ৱং নটসি ননু ৱামৈৱ ৱিভুতা ॥ ১৬॥
- মহী (mahī)earth
- পাদাঘাতাত্ (pādāghātāt)from the strike of feet (pāda:feet | āghātāt:from the strike)
- ৱ্ৰজতি (vrajati)goes
- সহসা (sahasā)suddenly
- সংশযপদং (saṃśayapadaṃ)state of doubt (saṃśaya:doubt | padam:state)
- পদং (padam)state
- ৱিষ্ণোঃ (viṣṇoḥ)of Vishnu
- ভ্ৰাম্যদ্ (bhrāmyad)whirling
- ভুজ-পৰিঘ-ৰুগ্ণ-গ্ৰহ-গণম্ (bhuja-parigha-rugṇa-graha-gaṇam)group of planets struck by arms (bhuja:arms | parigha:mace-like | rugṇa:struck | graha:planets | gaṇam:group)
- মুহুঃ (muhuḥ)repeatedly
- দ্যৌঃ (dyauḥ)heaven
- দৌস্থ্যং (dausthyaṃ)misery
- যাতি (yāti)goes
- অনিভৃত-জটা-তাডিত-তটা (anibhṛta-jaṭā-tāḍita-taṭā)banks struck by matted locks (anibhṛta:agitated | jaṭā:matted locks | tāḍita:struck | taṭā:banks)
- জগদ্ৰক্ষাযৈ (jagadrakṣāyai)for protecting the world (jagat:world | rakṣāyai:for protecting)
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- নটসি (naṭasi)dance
- ননু (nanu)indeed
- ৱামৈৱ (vāmaiva)strangely
- ৱিভুতা (vibhutā)glorious act
ৱিযদ্ৱ্যাপী তাৰা-গণ-গুণিত-ফেনোদ্গম-ৰুচিঃ
প্ৰৱাহো ৱাৰাং যঃ পৃষতলঘুদৃষ্টঃ শিৰসি তে ।
জগদ্দ্ৱীপাকাৰং জলধিৱলযং তেন কৃতমিতি
অনেনৈৱোন্নেযং ধৃতমহিম দিৱ্যং তৱ ৱপুঃ ॥ ১৭॥
প্ৰৱাহো ৱাৰাং যঃ পৃষতলঘুদৃষ্টঃ শিৰসি তে ।
জগদ্দ্ৱীপাকাৰং জলধিৱলযং তেন কৃতমিতি
অনেনৈৱোন্নেযং ধৃতমহিম দিৱ্যং তৱ ৱপুঃ ॥ ১৭॥
- ৱিযদ্ৱ্যাপী (viyadvyāpī)pervading the sky (viyat:sky | vyāpī:pervading)
- তাৰা-গণ-গুণিত-ফেনোদ্গম-ৰুচিঃ (tārā-gaṇa-guṇita-phenodgama-ruciḥ)charm enhanced by star groups (tārā:stars | gaṇa:group | guṇita:enhanced | phena:foam | udgama:emergence | ruciḥ:charm)
- প্ৰৱাহঃ (pravāhaḥ)flow
- ৱাৰাং (vārāṃ)of waters
- যঃ (yaḥ)which
- পৃষতলঘুদৃষ্টঃ (pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ)seen as a droplet (pṛṣata:droplet | laghu:small | dṛṣṭaḥ:seen)
- শিৰসি (śirasi)on the head
- তে (te)your
- জগদ্দ্ৱীপাকাৰং (jagaddvīpākāraṃ)world-island form (jagat:world | dvīpa:island | ākāraṃ:form)
- জলধিৱলযং (jaladhivalayaṃ)ocean circle (jaladhi:ocean | valayaṃ:circle)
- তেন (tena)by that
- কৃতমিতি (kṛtamiti)is made (kṛtam:made | iti:thus)
- অনেনৈৱোন্নেযং (anenaivonneyaṃ)by this itself inferred (anena:by this | eva:itself | unneyam:inferred)
- ধৃতমহিম (dhṛtamahima)bearing greatness (dhṛta:bearing | mahima:greatness)
- দিৱ্যং (divyaṃ)divine
- তৱ (tava)your
- ৱপুঃ (vapuḥ)form
ৰথঃ ক্ষোণী যন্তা শতধৃতিৰগেন্দ্ৰো ধনুৰথো
ৰথাঙ্গে চন্দ্ৰাৰ্কৌ ৰথ-চৰণ-পাণিঃ শৰ ইতি ।
দিধক্ষোস্তে কোঽযং ত্ৰিপুৰতৃণমাডম্বৰ ৱিধিঃ
ৱিধেযৈঃ ক্ৰীডন্ত্যো ন খলু পৰতন্ত্ৰাঃ প্ৰভুধিযঃ ॥ ১৮॥
ৰথাঙ্গে চন্দ্ৰাৰ্কৌ ৰথ-চৰণ-পাণিঃ শৰ ইতি ।
দিধক্ষোস্তে কোঽযং ত্ৰিপুৰতৃণমাডম্বৰ ৱিধিঃ
ৱিধেযৈঃ ক্ৰীডন্ত্যো ন খলু পৰতন্ত্ৰাঃ প্ৰভুধিযঃ ॥ ১৮॥
- ৰথঃ (rathaḥ)chariot
- ক্ষোণী (kṣoṇī)earth
- যন্তা (yantā)charioteer
- শতধৃতিঃ (śatadhṛtiḥ)Brahma
- অগেন্দ্ৰঃ (agendraḥ)Meru mountain
- ধনুঃ (dhanuḥ)bow
- অথ (atha)then
- ৰথাঙ্গে (rathāṅge)parts of the chariot (ratha:chariot | aṅge:parts)
- চন্দ্ৰাৰ্কৌ (candrārkau)moon and sun (candra:moon | arka:sun)
- ৰথ-চৰণ-পাণিঃ (ratha-caraṇa-pāṇiḥ)chariot-wheel holder (ratha:chariot | caraṇa:wheel | pāṇiḥ:holder)
- শৰঃ (śaraḥ)arrow
- ইতি (iti)thus
- দিধক্ষোঃ (didhakṣoḥ)desiring to burn
- তে (te)your
- কঃ (kaḥ)what
- অযম্ (ayam)this
- ত্ৰিপুৰতৃণম্ (tripuratṛṇam)three cities as grass (tripura:three cities | tṛṇam:grass)
- আডম্বৰ (āḍambara)demonstrative show
- ৱিধিঃ (vidhiḥ)method
- ৱিধেযৈঃ (vidheyaiḥ)by subordinates
- ক্ৰীডন্ত্যঃ (krīḍantyaḥ)playing
- ন (na)not
- খলু (khalu)indeed
- পৰতন্ত্ৰাঃ (paratantrāḥ)dependent
- প্ৰভুধিযঃ (prabhudhiyaḥ)minds of the lord (prabhu:lord | dhiyaḥ:minds)
হৰিস্তে সাহস্ৰং কমল বলিমাধায পদযোঃ
যদেকোনে তস্মিন্ নিজমুদহৰন্নেত্ৰকমলম্ ।
গতো ভক্ত্যুদ্ৰেকঃ পৰিণতিমসৌ চক্ৰৱপুষঃ
ত্ৰযাণাং ৰক্ষাযৈ ত্ৰিপুৰহৰ জাগৰ্তি জগতাম্ ॥ ১৯॥
যদেকোনে তস্মিন্ নিজমুদহৰন্নেত্ৰকমলম্ ।
গতো ভক্ত্যুদ্ৰেকঃ পৰিণতিমসৌ চক্ৰৱপুষঃ
ত্ৰযাণাং ৰক্ষাযৈ ত্ৰিপুৰহৰ জাগৰ্তি জগতাম্ ॥ ১৯॥
- হৰিঃ (hariḥ)Vishnu
- তে (te)your
- সাহস্ৰং (sāhasraṃ)thousand
- কমল (kamala)lotuses
- বলিম্ (balim)offering
- আধায (ādhāya)having placed
- পদযোঃ (padayoḥ)at the feet
- যত্ (yat)which
- একোনে (ekone)one less
- তস্মিন্ (tasmin)in that
- নিজম্ (nijam)own
- উদহৰন্ (udaharan)uttering
- নেত্ৰকমলম্ (netrakamalam)eye as lotus (netra:eye | kamalam:lotus)
- গতঃ (gataḥ)gone
- ভক্ত্যুদ্ৰেকঃ (bhaktyudrekaḥ)intense devotion (bhakti:devotion | udrekaḥ:intensity)
- পৰিণতিম্ (pariṇatim)transformation
- অসৌ (asau)this
- চক্ৰৱপুষঃ (cakravapuṣaḥ)form of a wheel (cakra:wheel | vapuṣaḥ:form of)
- ত্ৰযাণাং (trayāṇāṃ)of the three
- ৰক্ষাযৈ (rakṣāyai)for protection
- ত্ৰিপুৰহৰ (tripurahara)destroyer of Tripura (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- জাগৰ্তি (jāgarti)awakens
- জগতাম্ (jagatām)of the worlds
ক্ৰতৌ সুপ্তে জাগ্ৰত্ ত্ৱমসি ফলযোগে ক্ৰতুমতাং
ক্ৱ কৰ্ম প্ৰধ্ৱস্তং ফলতি পুৰুষাৰাধনমৃতে ।
অতস্ত্ৱাং সম্প্ৰেক্ষ্য ক্ৰতুষু ফলদান-প্ৰতিভুৱং
শ্ৰুতৌ শ্ৰদ্ধাং বধ্ৱা দৃঢপৰিকৰঃ কৰ্মসু জনঃ ॥ ২০॥
ক্ৱ কৰ্ম প্ৰধ্ৱস্তং ফলতি পুৰুষাৰাধনমৃতে ।
অতস্ত্ৱাং সম্প্ৰেক্ষ্য ক্ৰতুষু ফলদান-প্ৰতিভুৱং
শ্ৰুতৌ শ্ৰদ্ধাং বধ্ৱা দৃঢপৰিকৰঃ কৰ্মসু জনঃ ॥ ২০॥
- ক্ৰতৌ (kratau)in the sacrifice
- সুপ্তে (supte)asleep
- জাগ্ৰত্ (jāgrat)awake
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অসি (asi)are
- ফলযোগে (phalayoge)in the connection with results (phala:result | yoge:in the connection)
- ক্ৰতুমতাং (kratumatām)of the sacrificers (kratu:sacrifice | matām:of those having)
- ক্ৱ (kva)where
- কৰ্ম (karma)action
- প্ৰধ্ৱস্তং (pradhvastaṃ)destroyed
- ফলতি (phalati)bears fruit
- পুৰুষাৰাধনমৃতে (puruṣārādhanamṛte)without worship of the Supreme (puruṣa:Supreme Person | ārādhana:worship | mṛte:without)
- অতঃ (ataḥ)therefore
- ত্ৱাং (tvāṃ)you
- সম্প্ৰেক্ষ্য (samprekṣya)seeing
- ক্ৰতুষু (kratuṣu)in sacrifices
- ফলদান-প্ৰতিভুৱং (phaladāna-pratibhuvaṃ)guarantor of fruit-giving (phala:fruit | dāna:giving | pratibhuvaṃ:guarantor)
- শ্ৰুতৌ (śrutau)in the Vedas
- শ্ৰদ্ধাং (śraddhāṃ)faith
- বধ্ৱা (badhvā)having bound
- দৃঢপৰিকৰঃ (dṛḍhaparikaraḥ)firmly engaged (dṛḍha:firm | parikaraḥ:engaged)
- কৰ্মসু (karmasu)in actions
- জনঃ (janaḥ)people
ক্ৰিযাদক্ষো দক্ষঃ ক্ৰতুপতিৰধীশস্তনুভৃতাং
ঋষীণামাৰ্ত্ৱিজ্যং শৰণদ সদস্যাঃ সুৰ-গণাঃ ।
ক্ৰতুভ্ৰংশস্ত্ৱত্তঃ ক্ৰতুফল-ৱিধান-ৱ্যসনিনঃ
ধ্ৰুৱং কৰ্তুং শ্ৰদ্ধা ৱিধুৰমভিচাৰায হি মখাঃ ॥ ২১॥
ঋষীণামাৰ্ত্ৱিজ্যং শৰণদ সদস্যাঃ সুৰ-গণাঃ ।
ক্ৰতুভ্ৰংশস্ত্ৱত্তঃ ক্ৰতুফল-ৱিধান-ৱ্যসনিনঃ
ধ্ৰুৱং কৰ্তুং শ্ৰদ্ধা ৱিধুৰমভিচাৰায হি মখাঃ ॥ ২১॥
- ক্ৰিযাদক্ষঃ (kriyādakṣaḥ)skilled in rituals (kriyā:rituals | dakṣaḥ:skilled)
- দক্ষঃ (dakṣaḥ)Daksha
- ক্ৰতুপতিঃ (kratupatiḥ)lord of sacrifices (kratu:sacrifice | patiḥ:lord)
- অধীশঃ (adhīśaḥ)supreme lord
- তনুভৃতাম্ (tanubhṛtām)of embodied beings (tanu:body | bhṛtām:of those who bear)
- ঋষীণাম্ (ṛṣīṇām)of sages
- আৰ্ত্ৱিজ্যং (ārtvijyaṃ)priesthood
- শৰণদ (śaraṇada)O protector
- সদস্যাঃ (sadasyāḥ)participants
- সুৰ-গণাঃ (sura-gaṇāḥ)groups of gods (sura:god | gaṇāḥ:groups)
- ক্ৰতুভ্ৰংশঃ (kratubhraṃśaḥ)sacrifice destruction (kratu:sacrifice | bhraṃśaḥ:destruction)
- ত্ৱত্তঃ (tvattaḥ)from you
- ক্ৰতুফল-ৱিধান-ৱ্যসনিনঃ (kratuphala-vidhāna-vyasaninaḥ)obsessed with sacrifice results (kratu:sacrifice | phala:result | vidhāna:arrangement | vyasaninaḥ:obsessed)
- ধ্ৰুৱং (dhruvaṃ)certainly
- কৰ্তুং (kartuṃ)to perform
- শ্ৰদ্ধা (śraddhā)faith
- ৱিধুৰম্ (vidhuram)lacking
- অভিচাৰায (abhicārāya)for counter-productive
- হি (hi)indeed
- মখাঃ (makhāḥ)sacrifices
প্ৰজানাথং নাথ প্ৰসভমভিকং স্ৱাং দুহিতৰং
গতং ৰোহিদ্ ভূতাং ৰিৰমযিষুমৃষ্যস্য ৱপুষা ।
ধনুষ্পাণেৰ্যাতং দিৱমপি সপত্ৰাকৃতমমুং
ত্ৰসন্তং তেঽদ্যাপি ত্যজতি ন মৃগৱ্যাধৰভসঃ ॥ ২২॥
গতং ৰোহিদ্ ভূতাং ৰিৰমযিষুমৃষ্যস্য ৱপুষা ।
ধনুষ্পাণেৰ্যাতং দিৱমপি সপত্ৰাকৃতমমুং
ত্ৰসন্তং তেঽদ্যাপি ত্যজতি ন মৃগৱ্যাধৰভসঃ ॥ ২২॥
- প্ৰজানাথং (prajānāthaṃ)Protector of beings (prajā:beings | nāthaṃ:protector)
- নাথ (nātha)O Lord
- প্ৰসভম্ (prasabham)forcefully
- অভিকং (abhikaṃ)towards
- স্ৱাং (svāṃ)own
- দুহিতৰং (duhitaraṃ)daughter
- গতং (gataṃ)went
- ৰোহিদ্ (rohid)female deer
- ভূতাং (bhūtāṃ)having become
- ৰিৰমযিষুম্ (riramayiṣum)desiring to enjoy
- ঋষ্যস্য (ṛṣyasya)of a male deer
- ৱপুষা (vapuṣā)with the form
- ধনুষ্পাণেঃ (dhanuṣpāṇeḥ)with bow in hand (dhanuṣ:bow | pāṇeḥ:in hand)
- যাতং (yātaṃ)went
- দিৱম্ (divam)to the sky
- অপি (api)even
- সপত্ৰাকৃতম্ (sapatrākṛtam)made with wings (sa:with | patra:wings | ākṛtam:made)
- অমুম্ (amum)him
- ত্ৰসন্তং (trasantaṃ)frightened
- তে (te)by you
- অদ্যাপি (adyāpi)even today
- ত্যজতি (tyajati)leaves
- ন (na)not
- মৃগৱ্যাধৰভসঃ (mṛgavyādharabhasaḥ)hunter's force (mṛga:deer | vyādha:hunter | rabhasaḥ:force)
স্ৱলাৱণ্যাশংসা ধৃতধনুষমহ্নায তৃণৱত্
পুৰঃ প্লুষ্টং দৃষ্ট্ৱা পুৰমথন পুষ্পাযুধমপি ।
যদি স্ত্ৰৈণং দেৱী যমনিৰত-দেহাৰ্ধ-ঘটনাত্
অৱৈতি ত্ৱামদ্ধা বত ৱৰদ মুগ্ধা যুৱতযঃ ॥ ২৩॥
পুৰঃ প্লুষ্টং দৃষ্ট্ৱা পুৰমথন পুষ্পাযুধমপি ।
যদি স্ত্ৰৈণং দেৱী যমনিৰত-দেহাৰ্ধ-ঘটনাত্
অৱৈতি ত্ৱামদ্ধা বত ৱৰদ মুগ্ধা যুৱতযঃ ॥ ২৩॥
- স্ৱলাৱণ্যাশংসা (svalāvaṇyāśaṃsā)desire for own beauty (sva:own | lāvaṇya:beauty | āśaṃsā:desire)
- ধৃতধনুষম্ (dhṛtadhanuṣam)holding the bow (dhṛta:holding | dhanuṣam:bow)
- অহ্নায (ahnāya)to the day
- তৃণৱত্ (tṛṇavat)like grass
- পুৰঃ (puraḥ)before
- প্লুষ্টং (pluṣṭam)burnt
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- পুৰমথন (puramathana)destroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- পুষ্পাযুধম্ (puṣpāyudham)flower-weaponed (puṣpa:flower | āyudham:weapon)
- অপি (api)even
- যদি (yadi)if
- স্ত্ৰৈণম্ (straiṇam)womanly
- দেৱী (devī)goddess
- যমনিৰত (yamanirata)engaged in control (yama:control | nirata:engaged)
- দেহাৰ্ধ (dehārdha)half of the body (deha:body | ardha:half)
- ঘটনাত্ (ghaṭanāt)due to union
- অৱৈতি (avaiti)considers
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- অদ্ধা (addhā)certainly
- বত (bata)alas
- ৱৰদ (varada)boon-giver
- মুগ্ধা (mugdhā)deluded
- যুৱতযঃ (yuvatayaḥ)young women
শ্মশানেষ্ৱাক্ৰীডা স্মৰহৰ পিশাচাঃ সহচৰাঃ
চিতা-ভস্মালেপঃ স্ৰগপি নৃকৰোটী-পৰিকৰঃ ।
অমঙ্গল্যং শীলং তৱ ভৱতু নামৈৱমখিলং
তথাপি স্মৰ্তৄণাং ৱৰদ পৰমং মঙ্গলমসি ॥ ২৪॥
চিতা-ভস্মালেপঃ স্ৰগপি নৃকৰোটী-পৰিকৰঃ ।
অমঙ্গল্যং শীলং তৱ ভৱতু নামৈৱমখিলং
তথাপি স্মৰ্তৄণাং ৱৰদ পৰমং মঙ্গলমসি ॥ ২৪॥
- শ্মশানেষু (śmaśāneṣu)in the cremation grounds
- আক্ৰীডা (ākrīḍā)play
- স্মৰহৰ (smarahara)destroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- পিশাচাঃ (piśācāḥ)ghosts
- সহচৰাঃ (sahacarāḥ)companions
- চিতা-ভস্মালেপঃ (citā-bhasmālepaḥ)smeared with ashes (citā:funeral pyre | bhasma:ashes | ālepaḥ:smeared)
- স্ৰগপি (sragapi)garland also (srag:garland | api:also)
- নৃকৰোটী-পৰিকৰঃ (nṛkaroṭī-parikaraḥ)adorned with skulls (nṛ:human | karoṭī:skull | parikaraḥ:adorned)
- অমঙ্গল্যম্ (amaṅgalyam)inauspicious
- শীলং (śīlaṃ)character
- তৱ (tava)your
- ভৱতু (bhavatu)let it be
- নাম (nāma)indeed
- এৱম্ (evam)thus
- অখিলং (akhilaṃ)entirely
- তথাপি (tathāpi)nevertheless
- স্মৰ্তৄণাং (smartṝṇāṃ)of those who remember
- ৱৰদ (varada)boon giver
- পৰমং (paramaṃ)supreme
- মঙ্গলম্ (maṅgalam)auspiciousness
- অসি (asi)you are
মনঃ প্ৰত্যক্ চিত্তে সৱিধমৱিধাযাত্ত-মৰুতঃ
প্ৰহৃষ্যদ্ৰোমাণঃ প্ৰমদ-সলিলোত্সঙ্গতি-দৃশঃ ।
যদালোক্যাহ্লাদং হ্ৰদ ইৱ নিমজ্যামৃতমযে
দধত্যন্তস্তত্ত্ৱং কিমপি যমিনস্তত্ কিল ভৱান্ ॥ ২৫॥
প্ৰহৃষ্যদ্ৰোমাণঃ প্ৰমদ-সলিলোত্সঙ্গতি-দৃশঃ ।
যদালোক্যাহ্লাদং হ্ৰদ ইৱ নিমজ্যামৃতমযে
দধত্যন্তস্তত্ত্ৱং কিমপি যমিনস্তত্ কিল ভৱান্ ॥ ২৫॥
- মনঃ (manaḥ)mind
- প্ৰত্যক্ (pratyak)inward
- চিত্তে (citte)in the consciousness
- সৱিধম্ (savidham)together
- অৱিধায (avidhāya)without placing
- আত্ত (ātta)controlled
- মৰুতঃ (marutaḥ)breaths
- প্ৰহৃষ্যদ্ৰোমাণঃ (prahṛṣyadromāṇaḥ)with hair standing on end (prahṛṣyat:thrilled | romāṇaḥ:hair)
- প্ৰমদ-সলিলোত্সঙ্গতি-দৃশঃ (pramada-salilotsaṅgati-dṛśaḥ)eyes filled with tears of joy (pramada:joy | salila:water | utsaṅgati:overflowing | dṛśaḥ:eyes)
- যদালোক্য (yadālokya)having seen which
- আহ্লাদং (āhlādam)bliss
- হ্ৰদ (hrada)lake
- ইৱ (iva)like
- নিমজ্য (nimajya)immersed
- অমৃতমযে (amṛtamaye)in nectar (amṛta:nectar | maye:in)
- দধতি (dadhati)hold
- অন্তঃ (antaḥ)within
- তত্ত্ৱং (tattvam)truth
- কিমপি (kimapi)something
- যমিনঃ (yaminaḥ)ascetics
- তত্ (tat)that
- কিল (kila)indeed
- ভৱান্ (bhavān)you
ত্ৱমৰ্কস্ত্ৱং সোমস্ত্ৱমসি পৱনস্ত্ৱং হুতৱহঃ
ত্ৱমাপস্ত্ৱং ৱ্যোম ত্ৱমু ধৰণিৰাত্মা ত্ৱমিতি চ ।
পৰিচ্ছিন্নামেৱং ত্ৱযি পৰিণতা বিভ্ৰতি গিৰং
ন ৱিদ্মস্তত্তত্ত্ৱং ৱযমিহ তু যত্ ত্ৱং ন ভৱসি ॥ ২৬॥
ত্ৱমাপস্ত্ৱং ৱ্যোম ত্ৱমু ধৰণিৰাত্মা ত্ৱমিতি চ ।
পৰিচ্ছিন্নামেৱং ত্ৱযি পৰিণতা বিভ্ৰতি গিৰং
ন ৱিদ্মস্তত্তত্ত্ৱং ৱযমিহ তু যত্ ত্ৱং ন ভৱসি ॥ ২৬॥
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অৰ্কঃ (arkaḥ)sun
- ত্ৱম্ (tvam)you
- সোমঃ (somaḥ)moon
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অসি (asi)are
- পৱনঃ (pavanaḥ)air
- ত্ৱম্ (tvam)you
- হুতৱহঃ (hutavahaḥ)fire
- ত্ৱম্ (tvam)you
- আপঃ (āpaḥ)water
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ৱ্যোম (vyoma)sky
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ধৰণিঃ (dharaṇiḥ)earth
- আত্মা (ātmā)self
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ইতি (iti)thus
- চ (ca)and
- পৰিচ্ছিন্নাম্ (paricchinnām)limited
- এৱম্ (evam)thus
- ত্ৱযি (tvayi)in you
- পৰিণতা (pariṇatā)transformed
- বিভ্ৰতি (bibhrati)bear
- গিৰং (giraṃ)words
- ন (na)not
- ৱিদ্মঃ (vidmaḥ)know
- তত্তত্ত্ৱং (tattattvaṃ)that essence (tat:that | tattvaṃ:essence)
- ৱযম্ (vayam)we
- ইহ (iha)here
- তু (tu)but
- যত্ (yat)which
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ন (na)not
- ভৱসি (bhavasi)are
ত্ৰযীং তিস্ৰো ৱৃত্তীস্ত্ৰিভুৱনমথো ত্ৰীনপি সুৰান্
অকাৰাদ্যৈৰ্ৱৰ্ণৈস্ত্ৰিভিৰভিদধত্ তীৰ্ণৱিকৃতি ।
তুৰীযং তে ধাম ধ্ৱনিভিৰৱৰুন্ধানমণুভিঃ
সমস্ত-ৱ্যস্তং ত্ৱাং শৰণদ গৃণাত্যোমিতি পদম্ ॥ ২৭॥
অকাৰাদ্যৈৰ্ৱৰ্ণৈস্ত্ৰিভিৰভিদধত্ তীৰ্ণৱিকৃতি ।
তুৰীযং তে ধাম ধ্ৱনিভিৰৱৰুন্ধানমণুভিঃ
সমস্ত-ৱ্যস্তং ত্ৱাং শৰণদ গৃণাত্যোমিতি পদম্ ॥ ২৭॥
- ত্ৰযীং (trayīṃ)threefold
- তিস্ৰঃ (tisraḥ)three
- ৱৃত্তিঃ (vṛttiḥ)states
- ত্ৰিভুৱনম্ (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- অথ (atha)and
- ত্ৰীন্ (trīn)three
- অপি (api)also
- সুৰান্ (surān)gods
- অকাৰাদ্যৈঃ (akārādyaiḥ)beginning with 'a' (akāra:'a' | ādyaiḥ:beginning with)
- ৱৰ্ণৈঃ (varṇaiḥ)letters
- ত্ৰিভিঃ (tribhiḥ)by three
- অভিদধত্ (abhidadhat)expressing
- তীৰ্ণৱিকৃতি (tīrṇavikṛti)transcending change (tīrṇa:transcending | vikṛti:change)
- তুৰীযম্ (turīyam)fourth state
- তে (te)your
- ধাম (dhāma)abode
- ধ্ৱনিভিঃ (dhvanibhiḥ)by sounds
- অৱৰুন্ধান (avarundhāna)encompassing
- মণুভিঃ (maṇubhiḥ)by atoms
- সমস্ত-ৱ্যস্তম্ (samasta-vyastam)entire and distinct (samasta:entire | vyastam:distinct)
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- শৰণদ (śaraṇada)grantor of refuge (śaraṇa:refuge | da:giver)
- গৃণাতি (gṛṇāti)praises
- ওম্ (om)OM
- ইতি (iti)thus
- পদম্ (padam)word
ভৱঃ শৰ্ৱো ৰুদ্ৰঃ পশুপতিৰথোগ্ৰঃ সহমহান্
তথা ভীমেশানাৱিতি যদভিধানাষ্টকমিদম্ ।
অমুষ্মিন্ প্ৰত্যেকং প্ৰৱিচৰতি দেৱ শ্ৰুতিৰপি
প্ৰিযাযাস্মৈধাম্নে প্ৰণিহিত-নমস্যোঽস্মি ভৱতে ॥ ২৮॥
তথা ভীমেশানাৱিতি যদভিধানাষ্টকমিদম্ ।
অমুষ্মিন্ প্ৰত্যেকং প্ৰৱিচৰতি দেৱ শ্ৰুতিৰপি
প্ৰিযাযাস্মৈধাম্নে প্ৰণিহিত-নমস্যোঽস্মি ভৱতে ॥ ২৮॥
- ভৱঃ (bhavaḥ)Bhava
- শৰ্ৱঃ (śarvaḥ)Sharva
- ৰুদ্ৰঃ (rudraḥ)Rudra
- পশুপতিঃ (paśupatiḥ)Pashupati
- অথ (atha)and
- উগ্ৰঃ (ugraḥ)Ugra
- সহমহান্ (sahamahān)Sahamahān
- তথা (tathā)also
- ভীমেশানৌ (bhīmeśānau)Bhima and Ishana (bhīma:Bhima | īśāna:Ishana)
- ইতি (iti)thus
- যদ্ (yad)which
- অভিধানাষ্টকম্ (abhidhānāṣṭakam)eightfold names (abhidhāna:names | aṣṭakam:eightfold)
- ইদম্ (idam)this
- অমুষ্মিন্ (amuṣmin)in this
- প্ৰত্যেকং (pratyekaṃ)individually
- প্ৰৱিচৰতি (pravicarati)discusses
- দেৱ (deva)O God
- শ্ৰুতিঃ (śrutiḥ)Vedas
- অপি (api)also
- প্ৰিযায (priyāya)dear
- অস্মৈ (asmai)to this
- ধাম্নে (dhāmne)abode
- প্ৰণিহিত-নমস্যঃ (praṇihita-namasyaḥ)salutation offered (praṇihita:offered | namasyaḥ:salutation)
- অস্মি (asmi)I am
- ভৱতে (bhavate)to you
নমো নেদিষ্ঠায প্ৰিযদৱ দৱিষ্ঠায চ নমঃ
নমঃ ক্ষোদিষ্ঠায স্মৰহৰ মহিষ্ঠায চ নমঃ ।
নমো ৱৰ্ষিষ্ঠায ত্ৰিনযন যৱিষ্ঠায চ নমঃ
নমঃ সৰ্ৱস্মৈ তে তদিদমতিসৰ্ৱায চ নমঃ ॥ ২৯॥
নমঃ ক্ষোদিষ্ঠায স্মৰহৰ মহিষ্ঠায চ নমঃ ।
নমো ৱৰ্ষিষ্ঠায ত্ৰিনযন যৱিষ্ঠায চ নমঃ
নমঃ সৰ্ৱস্মৈ তে তদিদমতিসৰ্ৱায চ নমঃ ॥ ২৯॥
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নেদিষ্ঠায (nediṣṭhāya)to the nearest
- প্ৰিযদৱ (priyadava)forest-lover (priya:beloved | dava:forest)
- দৱিষ্ঠায (daviṣṭhāya)to the farthest
- চ (ca)and
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- ক্ষোদিষ্ঠায (kṣodiṣṭhāya)to the minutest
- স্মৰহৰ (smarahara)destroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- মহিষ্ঠায (mahiṣṭhāya)to the biggest
- চ (ca)and
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমো (namo)salutations
- ৱৰ্ষিষ্ঠায (varṣiṣṭhāya)to the oldest
- ত্ৰিনযন (trinayana)three-eyed one (tri:three | nayana:eye)
- যৱিষ্ঠায (yaviṣṭhāya)to the youngest
- চ (ca)and
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- সৰ্ৱস্মৈ (sarvasmai)to everything
- তে (te)to you
- তদিদম্ (tadidam)this
- অতিসৰ্ৱায (atisarvāya)beyond everything
- চ (ca)and
- নমঃ (namaḥ)salutations
বহুল-ৰজসে ৱিশ্ৱোত্পত্তৌ ভৱায নমো নমঃ
প্ৰবল-তমসে তত্ সংহাৰে হৰায নমো নমঃ ।
জন-সুখকৃতে সত্ত্ৱোদ্ৰিক্তৌ মৃডায নমো নমঃ
প্ৰমহসি পদে নিস্ত্ৰৈগুণ্যে শিৱায নমো নমঃ ॥ ৩০॥
প্ৰবল-তমসে তত্ সংহাৰে হৰায নমো নমঃ ।
জন-সুখকৃতে সত্ত্ৱোদ্ৰিক্তৌ মৃডায নমো নমঃ
প্ৰমহসি পদে নিস্ত্ৰৈগুণ্যে শিৱায নমো নমঃ ॥ ৩০॥
- বহুল-ৰজসে (bahula-rajase)abundant in rajas (bahula:abundant | rajase:in rajas)
- ৱিশ্ৱোত্পত্তৌ (viśvotpattau)in the creation of the world (viśva:world | utpattau:in creation)
- ভৱায (bhavāya)to Bhava
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- প্ৰবল-তমসে (prabala-tamase)strong in tamas (prabala:strong | tamase:in tamas)
- তত্ (tat)that
- সংহাৰে (saṃhāre)in destruction
- হৰায (harāya)to Hara
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- জন-সুখকৃতে (jana-sukhakṛte)for the happiness of people (jana:people | sukhakṛte:for happiness)
- সত্ত্ৱোদ্ৰিক্তৌ (sattvodriktau)in the abundance of sattva (sattva:sattva | udriktau:in abundance)
- মৃডায (mṛḍāya)to Mṛḍa
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- প্ৰমহসি (pramahasi)in the supreme
- পদে (pade)in the state
- নিস্ত্ৰৈগুণ্যে (nistraiguṇye)beyond three qualities (nis:beyond | trai:three | guṇye:qualities)
- শিৱায (śivāya)to Shiva
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
কৃশ-পৰিণতি-চেতঃ ক্লেশৱশ্যং ক্ৱ চেদং
ক্ৱ চ তৱ গুণ-সীমোল্লঙ্ঘিনী শশ্ৱদৃদ্ধিঃ ।
ইতি চকিতমমন্দীকৃত্য মাং ভক্তিৰাধাদ্
ৱৰদ চৰণযোস্তে ৱাক্য-পুষ্পোপহাৰম্ ॥ ৩১॥
ক্ৱ চ তৱ গুণ-সীমোল্লঙ্ঘিনী শশ্ৱদৃদ্ধিঃ ।
ইতি চকিতমমন্দীকৃত্য মাং ভক্তিৰাধাদ্
ৱৰদ চৰণযোস্তে ৱাক্য-পুষ্পোপহাৰম্ ॥ ৩১॥
- কৃশ (kṛśa)thin
- পৰিণতি (pariṇati)matured
- চেতঃ (cetaḥ)mind
- ক্লেশৱশ্যম্ (kleśavaśyam)subject to suffering (kleśa:suffering | vaśyam:subject to)
- ক্ৱ (kva)where
- চ (ca)and
- ইদং (idaṃ)this
- ক্ৱ (kva)where
- চ (ca)and
- তৱ (tava)your
- গুণ (guṇa)qualities
- সীমোল্লঙ্ঘিনী (sīmollaṅghinī)transcending limits (sīmā:limit | ullaṅghinī:transcending)
- শশ্ৱদৃদ্ধিঃ (śaśvadṛddhiḥ)ever-increasing prosperity (śaśvat:ever | ṛddhiḥ:prosperity)
- ইতি (iti)thus
- চকিতম্ (cakitam)fearful
- অমন্দীকৃত্য (amandīkṛtya)making not slow (amanda:not slow | kṛtya:making)
- মাম্ (mām)me
- ভক্তিঃ (bhaktiḥ)devotion
- আধাত্ (ādhāt)placed
- ৱৰদ (varada)boon-giver
- চৰণযোঃ (caraṇayoḥ)at the feet
- তে (te)your
- ৱাক্য (vākya)words
- পুষ্পোপহাৰম্ (puṣpopahāram)floral offering (puṣpa:flower | upahāram:offering)
অসিত-গিৰি-সমং স্যাত্ কজ্জলং সিন্ধু-পাত্ৰে
সুৰ-তৰুৱৰ-শাখা লেখনী পত্ৰমুৰ্ৱী ।
লিখতি যদি গৃহীত্ৱা শাৰদা সৰ্ৱকালং
তদপি তৱ গুণানামীশ পাৰং ন যাতি ॥ ৩২॥
সুৰ-তৰুৱৰ-শাখা লেখনী পত্ৰমুৰ্ৱী ।
লিখতি যদি গৃহীত্ৱা শাৰদা সৰ্ৱকালং
তদপি তৱ গুণানামীশ পাৰং ন যাতি ॥ ৩২॥
- অসিত (asita)dark
- গিৰি (giri)mountain
- সমং (samaṃ)equal to
- স্যাত্ (syāt)may be
- কজ্জলং (kajjalaṃ)ink
- সিন্ধু (sindhu)ocean
- পাত্ৰে (pātre)in the pot
- সুৰ (sura)divine
- তৰুৱৰ (taruvara)best divine tree (taru:tree | vara:best)
- শাখা (śākhā)branch
- লেখনী (lekhanī)pen
- পত্ৰম্ (patram)paper
- উৰ্ৱী (urvī)earth
- লিখতি (likhati)writes
- যদি (yadi)if
- গৃহীত্ৱা (gṛhītvā)having taken
- শাৰদা (śāradā)Saraswati
- সৰ্ৱকালং (sarvakālaṃ)all the time (sarva:all | kālaṃ:time)
- তদপি (tadapi)even then
- তৱ (tava)your
- গুণানাম্ (guṇānām)qualities
- ঈশ (īśa)O Lord
- পাৰং (pāraṃ)limit
- ন (na)not
- যাতি (yāti)reaches
অসুৰ-সুৰ-মুনীন্দ্ৰৈৰৰ্চিতস্যেন্দু-মৌলেঃ
গ্ৰথিত-গুণমহিম্নো নিৰ্গুণস্যেশ্ৱৰস্য ।
সকল-গণ-ৱৰিষ্ঠঃ পুষ্পদন্তাভিধানঃ
ৰুচিৰমলঘুৱৃত্তৈঃ স্তোত্ৰমেতচ্চকাৰ ॥ ৩৩॥
গ্ৰথিত-গুণমহিম্নো নিৰ্গুণস্যেশ্ৱৰস্য ।
সকল-গণ-ৱৰিষ্ঠঃ পুষ্পদন্তাভিধানঃ
ৰুচিৰমলঘুৱৃত্তৈঃ স্তোত্ৰমেতচ্চকাৰ ॥ ৩৩॥
- অসুৰ (asura)demon
- সুৰ (sura)god
- মুনীন্দ্ৰৈঃ (munīndraiḥ)by the great sages (muni:sage | indra:great)
- অৰ্চিতস্য (arcitasya)worshipped
- ইন্দু-মৌলেঃ (indu-mauleḥ)of the moon-crested (indu:moon | mauli:crest)
- গ্ৰথিত-গুণমহিম্নঃ (grathita-guṇamahimnaḥ)of bound virtues and greatness (grathita:bound | guṇa:virtue | mahima:greatness)
- নিৰ্গুণস্য (nirguṇasya)of the attributeless
- ঈশ্ৱৰস্য (īśvarasya)of the lord
- সকল-গণ-ৱৰিষ্ঠঃ (sakala-gaṇa-variṣṭhaḥ)best among all groups (sakala:all | gaṇa:groups | variṣṭha:best)
- পুষ্পদন্তাভিধানঃ (puṣpadantābhidhānaḥ)named Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | abhidhāna:named)
- ৰুচিৰমলঘুৱৃত্তৈঃ (ruciramalaghuvṛttaiḥ)with charming, not short metres (rucira:charming | alaghu:not short | vṛttaiḥ:metres)
- স্তোত্ৰম্ (stotram)hymn
- এতত্ (etat)this
- চকাৰ (cakāra)composed
অহৰহৰনৱদ্যং ধূৰ্জটেঃ স্তোত্ৰমেতত্
পঠতি পৰমভক্ত্যা শুদ্ধ-চিত্তঃ পুমান্ যঃ ।
স ভৱতি শিৱলোকে ৰুদ্ৰতুল্যস্তথাঽত্ৰ
প্ৰচুৰতৰ-ধনাযুঃ পুত্ৰৱান্ কীৰ্তিমাংশ্চ ॥ ৩৪॥
পঠতি পৰমভক্ত্যা শুদ্ধ-চিত্তঃ পুমান্ যঃ ।
স ভৱতি শিৱলোকে ৰুদ্ৰতুল্যস্তথাঽত্ৰ
প্ৰচুৰতৰ-ধনাযুঃ পুত্ৰৱান্ কীৰ্তিমাংশ্চ ॥ ৩৪॥
- অহৰহৰনৱদ্যং (aharaharanavadyaṃ)daily faultless (ahara:daily | anavadyaṃ:faultless)
- ধূৰ্জটেঃ (dhūrjaṭeḥ)of Dhūrjaṭi (Shiva)
- স্তোত্ৰমেতত্ (stotrametat)this hymn (stotram:hymn | etat:this)
- পঠতি (paṭhati)reads
- পৰমভক্ত্যা (paramabhaktyā)with great devotion (parama:great | bhaktyā:with devotion)
- শুদ্ধ-চিত্তঃ (śuddha-cittaḥ)pure-minded (śuddha:pure | cittaḥ:mind)
- পুমান্ (pumān)man
- যঃ (yaḥ)who
- স (sa)he
- ভৱতি (bhavati)becomes
- শিৱলোকে (śivaloke)in Shiva's domain (śiva:Shiva | loke:in the domain)
- ৰুদ্ৰতুল্যঃ (rudratulyaḥ)equal to Rudra (rudra:Rudra | tulyaḥ:equal to)
- তথাঽত্ৰ (tathā'tra)and here (tathā:and | atra:here)
- প্ৰচুৰতৰ-ধনাযুঃ (pracuratara-dhanāyuḥ)abundant wealth and life (pracuratara:abundant | dhana:wealth | āyuḥ:life)
- পুত্ৰৱান্ (putravān)endowed with children
- কীৰ্তিমাংশ্চ (kīrtimāṃśca)and famous (kīrtimān:famous | ca:and)
মহেশান্নাপৰো দেৱো মহিম্নো নাপৰা স্তুতিঃ ।
অঘোৰান্নাপৰো মন্ত্ৰো নাস্তি তত্ত্ৱং গুৰোঃ পৰম্ ॥ ৩৫॥
অঘোৰান্নাপৰো মন্ত্ৰো নাস্তি তত্ত্ৱং গুৰোঃ পৰম্ ॥ ৩৫॥
- মহেশাত্ (maheśāt)than Mahesha
- ন (na)not
- অপৰো (aparo)higher
- দেৱঃ (devaḥ)God
- মহিম্নঃ (mahimnaḥ)than greatness
- ন (na)not
- অপৰঃ (aparaḥ)better
- স্তুতিঃ (stutiḥ)hymn
- অঘোৰাত্ (aghorāt)than Aghora
- ন (na)not
- অপৰো (aparo)greater
- মন্ত্ৰঃ (mantraḥ)mantra
- নাস্তি (nāsti)there is not
- তত্ত্ৱম্ (tattvam)truth
- গুৰোঃ (guroḥ)than teacher's
- পৰম্ (param)beyond
দীক্ষা দানং তপস্তীৰ্থং জ্ঞানং যাগাদিকাঃ ক্ৰিযাঃ ।
মহিম্নস্তৱ পাঠস্য কলাং নাৰ্হন্তি ষোডশীম্ ॥ ৩৬॥
মহিম্নস্তৱ পাঠস্য কলাং নাৰ্হন্তি ষোডশীম্ ॥ ৩৬॥
- দীক্ষা (dīkṣā)initiation
- দানং (dānaṃ)charity
- তপঃ (tapaḥ)penance
- তীৰ্থং (tīrthaṃ)pilgrimage
- জ্ঞানং (jñānaṃ)spiritual knowledge
- যাগাদিকাঃ (yāgādikāḥ)sacrifices and similar acts (yāga:sacrifice | ādikāḥ:and similar acts)
- ক্ৰিযাঃ (kriyāḥ)acts
- মহিম্নস্তৱ (mahimnastava)of the hymn's greatness (mahimnaḥ:of greatness | stava:hymn)
- পাঠস্য (pāṭhasya)of the reading
- কলাং (kalāṃ)one-sixteenth
- নাৰ্হন্তি (nārhanti)do not yield
- ষোডশীম্ (ṣoḍaśīm)sixteenth part
কুসুমদশন-নামা সৰ্ৱ-গন্ধৰ্ৱ-ৰাজঃ
শশিধৰৱৰ-মৌলেৰ্দেৱদেৱস্য দাসঃ ।
স খলু নিজ-মহিম্নো ভ্ৰষ্ট এৱাস্য ৰোষাত্
স্তৱনমিদমকাৰ্ষীদ্ দিৱ্য-দিৱ্যং মহিম্নঃ ॥ ৩৭॥
শশিধৰৱৰ-মৌলেৰ্দেৱদেৱস্য দাসঃ ।
স খলু নিজ-মহিম্নো ভ্ৰষ্ট এৱাস্য ৰোষাত্
স্তৱনমিদমকাৰ্ষীদ্ দিৱ্য-দিৱ্যং মহিম্নঃ ॥ ৩৭॥
- কুসুমদশন-নামা (kusumadaśana-nāmā)named Kusumadanta (kusuma:flower | daśana:tooth | nāmā:named)
- সৰ্ৱ-গন্ধৰ্ৱ-ৰাজঃ (sarva-gandharva-rājaḥ)king of all Gandharvas (sarva:all | gandharva:Gandharvas | rājaḥ:king)
- শশিধৰৱৰ-মৌলেঃ (śaśidharavara-mauleḥ)of the best moon-crested (śaśidhara:moon-crested | vara:best | mauleḥ:of the head)
- দেৱদেৱস্য (devadevasya)of the Lord of lords (deva:lord | devasya:of the lord)
- দাসঃ (dāsaḥ)servant
- স (sa)he
- খলু (khalu)indeed
- নিজ-মহিম্নঃ (nija-mahimnaḥ)of his own glory (nija:own | mahimnaḥ:of glory)
- ভ্ৰষ্টঃ (bhraṣṭaḥ)fallen
- এৱ (eva)indeed
- অস্য (asya)his
- ৰোষাত্ (roṣāt)due to anger
- স্তৱনম্ (stavanam)hymn
- ইদম্ (idam)this
- অকাৰ্ষীত্ (akārṣīt)composed
- দিৱ্য-দিৱ্যং (divya-divyaṃ)most divine (divya:divine | divyaṃ:most divine)
- মহিম্নঃ (mahimnaḥ)of glory
সুৰগুৰুমভিপূজ্য স্ৱৰ্গ-মোক্ষৈক-হেতুং
পঠতি যদি মনুষ্যঃ প্ৰাঞ্জলিৰ্নান্য-চেতাঃ ।
ৱ্ৰজতি শিৱ-সমীপং কিন্নৰৈঃ স্তূযমানঃ
স্তৱনমিদমমোঘং পুষ্পদন্তপ্ৰণীতম্ ॥ ৩৮॥
পঠতি যদি মনুষ্যঃ প্ৰাঞ্জলিৰ্নান্য-চেতাঃ ।
ৱ্ৰজতি শিৱ-সমীপং কিন্নৰৈঃ স্তূযমানঃ
স্তৱনমিদমমোঘং পুষ্পদন্তপ্ৰণীতম্ ॥ ৩৮॥
- সুৰগুৰুমভিপূজ্য (suragurumabhipūjya)worshipping the teacher of gods (sura:gods | gurum:teacher | abhipūjya:worshipping)
- স্ৱৰ্গ-মোক্ষৈক-হেতুং (svarga-mokṣaika-hetuṃ)cause of heaven and liberation (svarga:heaven | mokṣa:liberation | eka:one | hetuṃ:cause)
- পঠতি (paṭhati)reads
- যদি (yadi)if
- মনুষ্যঃ (manuṣyaḥ)a person
- প্ৰাঞ্জলিঃ (prāñjaliḥ)with folded hands
- ন (na)not
- অন্য-চেতাঃ (anya-cetāḥ)with single-mindedness (anya:other | cetāḥ:mind)
- ৱ্ৰজতি (vrajati)goes
- শিৱ-সমীপং (śiva-samīpaṃ)near Shiva (śiva:Shiva | samīpaṃ:near)
- কিন্নৰৈঃ (kinnaraiḥ)by kinnaras
- স্তূযমানঃ (stūyamānaḥ)being praised
- স্তৱনমিদমমোঘং (stavanamidamamoghaṃ)this unfailing hymn (stavanam:hymn | idam:this | amoghaṃ:unfailing)
- পুষ্পদন্তপ্ৰণীতম্ (puṣpadantapraṇītam)composed by Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | praṇītam:composed)
আসমাপ্তমিদং স্তোত্ৰং পুণ্যং গন্ধৰ্ৱ-ভাষিতম্ ।
অনৌপম্যং মনোহাৰি সৰ্ৱমীশ্ৱৰৱৰ্ণনম্ ॥ ৩৯॥
অনৌপম্যং মনোহাৰি সৰ্ৱমীশ্ৱৰৱৰ্ণনম্ ॥ ৩৯॥
- আসমাপ্তম্ (āsamāptam)here ends
- ইদং (idaṃ)this
- স্তোত্ৰং (stotraṃ)hymn
- পুণ্যং (puṇyaṃ)meritorious
- গন্ধৰ্ৱ-ভাষিতম্ (gandharva-bhāṣitam)uttered by the Gandharva (gandharva:Gandharva | bhāṣitam:uttered)
- অনৌপম্যম্ (anaupamyam)incomparable
- মনোহাৰি (manohāri)charming
- সৰ্ৱম্ (sarvam)all
- ঈশ্ৱৰৱৰ্ণনম্ (īśvaravarṇanam)description of the great master (īśvara:great master | varṇanam:description)
ইত্যেষা ৱাঙ্মযী পূজা শ্ৰীমচ্ছঙ্কৰ-পাদযোঃ ।
অৰ্পিতা তেন দেৱেশঃ প্ৰীযতাং মে সদাশিৱঃ ॥ ৪০॥
অৰ্পিতা তেন দেৱেশঃ প্ৰীযতাং মে সদাশিৱঃ ॥ ৪০॥
- ইতি (iti)thus
- এষা (eṣā)this
- ৱাঙ্মযী (vāṅmayī)in the form of words (vāk:speech | mayī:consisting of)
- পূজা (pūjā)worship
- শ্ৰীমচ্ছঙ্কৰ-পাদযোঃ (śrīmacchaṅkara-pādayoḥ)at the feet of Shri Shankara (śrīmat:venerable | śaṅkara:Shankara | pādayoḥ:at the feet)
- অৰ্পিতা (arpitā)dedicated
- তেন (tena)by this
- দেৱেশঃ (deveśaḥ)lord of the gods (deva:god | īśaḥ:lord)
- প্ৰীযতাং (prīyatām)be pleased
- মে (me)my
- সদাশিৱঃ (sadāśivaḥ)ever-auspicious (sadā:always | śivaḥ:auspicious)
তৱ তত্ত্ৱং ন জানামি কীদৃশোঽসি মহেশ্ৱৰ ।
যাদৃশোঽসি মহাদেৱ তাদৃশায নমো নমঃ ॥ ৪১॥
যাদৃশোঽসি মহাদেৱ তাদৃশায নমো নমঃ ॥ ৪১॥
- তৱ (tava)your
- তত্ত্ৱং (tattvaṃ)truth
- ন (na)not
- জানামি (jānāmi)I know
- কীদৃশঃ (kīdṛśaḥ)what kind
- অসি (asi)you are
- মহেশ্ৱৰ (maheśvara)great God (mahā:great | īśvara:God)
- যাদৃশঃ (yādṛśaḥ)as you are
- অসি (asi)you are
- মহাদেৱ (mahādeva)great God (mahā:great | deva:God)
- তাদৃশায (tādṛśāya)to that nature
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
এককালং দ্ৱিকালং ৱা ত্ৰিকালং যঃ পঠেন্নৰঃ ।
সৰ্ৱপাপ-ৱিনিৰ্মুক্তঃ শিৱ লোকে মহীযতে ॥ ৪২॥
সৰ্ৱপাপ-ৱিনিৰ্মুক্তঃ শিৱ লোকে মহীযতে ॥ ৪২॥
- এককালং (ekakālaṃ)once (eka:one | kālaṃ:time)
- দ্ৱিকালং (dvikālaṃ)twice (dvi:two | kālaṃ:time)
- ৱা (vā)or
- ত্ৰিকালং (trikālaṃ)thrice (tri:three | kālaṃ:time)
- যঃ (yaḥ)who
- পঠেন্নৰঃ (paṭhennaraḥ)a man reads (paṭhet:reads | naraḥ:man)
- সৰ্ৱপাপ-ৱিনিৰ্মুক্তঃ (sarvapāpa-vinirmuktaḥ)freed from all sins (sarva:all | pāpa:sins | vinirmuktaḥ:freed from)
- শিৱ (śiva)Shiva
- লোকে (loke)in the world
- মহীযতে (mahīyate)is honored
শ্ৰী পুষ্পদন্ত-মুখ-পঙ্কজ-নিৰ্গতেন
স্তোত্ৰেণ কিল্বিষ-হৰেণ হৰ-প্ৰিযেণ ।
কণ্ঠস্থিতেন পঠিতেন সমাহিতেন
সুপ্ৰীণিতো ভৱতি ভূতপতিৰ্মহেশঃ ॥ ৪৩॥
॥ ইতি শ্ৰী পুষ্পদন্ত ৱিৰচিতং শিৱমহিম্নঃ
স্তোত্ৰং সমাপ্তম্ ॥
স্তোত্ৰেণ কিল্বিষ-হৰেণ হৰ-প্ৰিযেণ ।
কণ্ঠস্থিতেন পঠিতেন সমাহিতেন
সুপ্ৰীণিতো ভৱতি ভূতপতিৰ্মহেশঃ ॥ ৪৩॥
॥ ইতি শ্ৰী পুষ্পদন্ত ৱিৰচিতং শিৱমহিম্নঃ
স্তোত্ৰং সমাপ্তম্ ॥
- শ্ৰী (śrī)auspicious
- পুষ্পদন্ত-মুখ-পঙ্কজ-নিৰ্গতেন (puṣpadanta-mukha-paṅkaja-nirgaten)emerged from Pushpadanta's lotus-like mouth (puṣpadanta:Pushpadanta | mukha:mouth | paṅkaja:lotus | nirgaten:emerged from)
- স্তোত্ৰেণ (stotreṇa)by the hymn
- কিল্বিষ-হৰেণ (kilbiṣa-hareṇa)remover of sins (kilbiṣa:sins | hareṇa:remover)
- হৰ-প্ৰিযেণ (hara-priyeṇa)dear to Hara (hara:Hara (Shiva) | priyeṇa:dear to)
- কণ্ঠস্থিতেন (kaṇṭhasthitena)held in the throat
- পঠিতেন (paṭhitena)recited
- সমাহিতেন (samāhitena)with concentration
- সুপ্ৰীণিতো (suprīṇito)greatly pleased
- ভৱতি (bhavati)becomes
- ভূতপতিঃ (bhūtapatiḥ)lord of beings
- মহেশঃ (maheśaḥ)Mahesha (Shiva)
- ইতি (iti)thus
- শ্ৰী (śrī)auspicious
- পুষ্পদন্ত (puṣpadanta)Pushpadanta
- ৱিৰচিতং (viracitaṃ)composed
- শিৱমহিম্নঃ (śivamahimnaḥ)of Shiva's greatness (śiva:Shiva | mahimnaḥ:greatness)
- স্তোত্ৰং (stotraṃ)hymn
- সমাপ্তম্ (samāptam)completed
