॥ ഓം നമഃ ശിവായ ॥
॥ അഥ ശ്രീ ശിവമഹിമ്നസ്തോത്രമ് ॥
മഹിമ്നഃ പാരം തേ പരമവിദുഷോ യദ്യസദൃശീ
സ്തുതിര്ബ്രഹ്മാദീനാമപി തദവസന്നാസ്ത്വയി ഗിരഃ ।
അഥാഽവാച്യഃ സര്വഃ സ്വമതിപരിണാമാവധി ഗൃണന്
മമാപ്യേഷ സ്തോത്രേ ഹര നിരപവാദഃ പരികരഃ ॥ ൧॥
॥ അഥ ശ്രീ ശിവമഹിമ്നസ്തോത്രമ് ॥
മഹിമ്നഃ പാരം തേ പരമവിദുഷോ യദ്യസദൃശീ
സ്തുതിര്ബ്രഹ്മാദീനാമപി തദവസന്നാസ്ത്വയി ഗിരഃ ।
അഥാഽവാച്യഃ സര്വഃ സ്വമതിപരിണാമാവധി ഗൃണന്
മമാപ്യേഷ സ്തോത്രേ ഹര നിരപവാദഃ പരികരഃ ॥ ൧॥
- മഹിമ്നഃ (mahimnaḥ)of greatness
- പാരം (pāraṃ)limit
- തേ (te)your
- പരമവിദുഷഃ (paramaviduṣaḥ)of the supreme wise (parama:supreme | viduṣaḥ:of the wise)
- യത് (yat)which
- അസദൃശീ (asadṛśī)inadequate
- സ്തുതിഃ (stutiḥ)praise
- ബ്രഹ്മാദീനാമ് (brahmādīnām)of Brahma and others (brahma:Brahma | ādīnām:and others)
- അപി (api)even
- തത് (tat)that
- അവസന്നാഃ (avasannāḥ)unable
- ത്വയി (tvayi)in you
- ഗിരഃ (giraḥ)words
- അഥ (atha)then
- അവാച്യഃ (avācyaḥ)ineffable
- സര്വഃ (sarvaḥ)all
- സ്വമതിപരിണാമാവധി (svamatipariṇāmāvadhi)to the extent of one's intellect (sva:one's own | mati:intellect | pariṇāma:extent | avadhi:limit)
- ഗൃണന് (gṛṇan)praising
- മമ (mama)my
- അപി (api)also
- ഏഷഃ (eṣaḥ)this
- സ്തോത്രേ (stotre)in the hymn
- ഹര (hara)O Hara (Shiva)
- നിരപവാദഃ (nirapavādaḥ)blameless
- പരികരഃ (parikaraḥ)support
അതീതഃ പംഥാനം തവ ച മഹിമാ വാങ്മനസയോഃ
അതദ്വ്യാവൃത്ത്യാ യം ചകിതമഭിധത്തേ ശ്രുതിരപി ।
സ കസ്യ സ്തോതവ്യഃ കതിവിധഗുണഃ കസ്യ വിഷയഃ
പദേ ത്വര്വാചീനേ പതതി ന മനഃ കസ്യ ന വചഃ ॥ ൨॥
അതദ്വ്യാവൃത്ത്യാ യം ചകിതമഭിധത്തേ ശ്രുതിരപി ।
സ കസ്യ സ്തോതവ്യഃ കതിവിധഗുണഃ കസ്യ വിഷയഃ
പദേ ത്വര്വാചീനേ പതതി ന മനഃ കസ്യ ന വചഃ ॥ ൨॥
- അതീതഃ (atītaḥ)beyond
- പംഥാനം (paṃthānam)path
- തവ (tava)your
- ച (ca)and
- മഹിമാ (mahimā)greatness
- വാങ്മനസയോഃ (vāṅmanasayoḥ)of speech and mind (vāk:speech | manasayoḥ:of mind)
- അതദ്വ്യാവൃത്ത്യാ (atadvyāvṛttyā)by negation (a:not | tad:that | vyāvṛttyā:by exclusion)
- യം (yaṃ)whom
- ചകിതമ് (cakitam)astonished
- അഭിധത്തേ (abhidhatte)describes
- ശ്രുതിഃ (śrutiḥ)Vedas
- അപി (api)also
- സ (sa)he
- കസ്യ (kasya)whose
- സ്തോതവ്യഃ (stotavyaḥ)to be praised
- കതിവിധഗുണഃ (katividhaguṇaḥ)of how many qualities (kati:how many | vidha:types | guṇaḥ:qualities)
- കസ്യ (kasya)whose
- വിഷയഃ (viṣayaḥ)subject
- പദേ (pade)in the state
- തു (tu)but
- അര്വാചീനേ (arvācīne)in the present
- പതതി (patati)falls
- ന (na)not
- മനഃ (manaḥ)mind
- കസ്യ (kasya)whose
- ന (na)not
- വചഃ (vacaḥ)speech
മധുസ്ഫീതാ വാചഃ പരമമമൃതം നിര്മിതവതഃ
തവ ബ്രഹ്മന് കിം വാഗപി സുരഗുരോര്വിസ്മയപദമ് ।
മമ ത്വേതാം വാണീം ഗുണകഥനപുണ്യേന ഭവതഃ
പുനാമീത്യര്ഥേഽസ്മിന് പുരമഥന ബുദ്ധിര്വ്യവസിതാ ॥ ൩॥
തവ ബ്രഹ്മന് കിം വാഗപി സുരഗുരോര്വിസ്മയപദമ് ।
മമ ത്വേതാം വാണീം ഗുണകഥനപുണ്യേന ഭവതഃ
പുനാമീത്യര്ഥേഽസ്മിന് പുരമഥന ബുദ്ധിര്വ്യവസിതാ ॥ ൩॥
- മധുസ്ഫീതാ (madhusphītā)sweet as honey (madhu:honey | sphītā:swollen, abundant)
- വാചഃ (vācaḥ)speech
- പരമമമൃതം (paramamamṛtaṃ)highest nectar (parama:highest | amṛtaṃ:nectar)
- നിര്മിതവതഃ (nirmitavataḥ)created by
- തവ (tava)your
- ബ്രഹ്മന് (brahman)O Brahman
- കിം (kiṃ)what
- വാക് (vāk)speech
- അപി (api)even
- സുരഗുരോഃ (suraguroḥ)of the guru of gods (sura:gods | guroḥ:of the guru)
- വിസ്മയപദമ് (vismayapadam)cause of wonder (vismaya:wonder | padam:cause)
- മമ (mama)my
- തു (tu)but
- ഏതാം (etāṃ)this
- വാണീം (vāṇīṃ)speech
- ഗുണകഥനപുണ്യേന (guṇakathanapuṇyena)by virtue of praising qualities (guṇa:qualities | kathana:praising | puṇyena:by virtue of)
- ഭവതഃ (bhavataḥ)of you
- പുനാമീ (punāmī)purify
- ഇതി (iti)thus
- അര്ഥേ (arthe)for the purpose
- അസ്മിന് (asmin)in this
- പുരമഥന (puramathana)destroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- ബുദ്ധിഃ (buddhiḥ)intellect
- വ്യവസിതാ (vyavasitā)determined
തവൈശ്വര്യം യത്തജ്ജഗദുദയരക്ഷാപ്രലയകൃത്
ത്രയീവസ്തു വ്യസ്തം തിസ്രുഷു ഗുണഭിന്നാസു തനുഷു ।
അഭവ്യാനാമസ്മിന് വരദ രമണീയാമരമണീം
വിഹന്തും വ്യാക്രോശീം വിദധത ഇഹൈകേ ജഡധിയഃ ॥ ൪॥
ത്രയീവസ്തു വ്യസ്തം തിസ്രുഷു ഗുണഭിന്നാസു തനുഷു ।
അഭവ്യാനാമസ്മിന് വരദ രമണീയാമരമണീം
വിഹന്തും വ്യാക്രോശീം വിദധത ഇഹൈകേ ജഡധിയഃ ॥ ൪॥
- തവൈശ്വര്യം (tavaiśvaryaṃ)your greatness (tava:your | aiśvaryaṃ:greatness)
- യത് (yat)which
- തത് (tat)that
- ജഗത് (jagat)universe
- ഉദയ (udaya)creation
- രക്ഷാ (rakṣā)maintenance
- പ്രലയ (pralaya)destruction
- കൃത് (kṛt)cause
- ത്രയീവസ്തു (trayīvastu)supported by three Vedas (trayī:three Vedas | vastu:supported by)
- വ്യസ്തം (vyastaṃ)distributed
- തിസ്രുഷു (tisruṣu)in the three
- ഗുണ (guṇa)qualities
- ഭിന്നാസു (bhinnāsu)divided
- തനുഷു (tanuṣu)bodies
- അഭവ്യാനാമ് (abhavyānām)of the unworthy
- അസ്മിന് (asmin)in this
- വരദ (varada)O, Giver of Boons
- രമണീയാമ് (ramaṇīyām)delightful
- അരമണീം (aramaṇīṃ)undelightful
- വിഹന്തും (vihantuṃ)to destroy
- വ്യാക്രോശീം (vyākrośīṃ)slander
- വിദധത (vidadhata)doing
- ഇഹ (iha)here
- ഏകേ (eke)some
- ജഡധിയഃ (jaḍadhiyaḥ)stupid persons (jaḍa:stupid | dhiyaḥ:persons)
കിമീഹഃ കിംകായഃ സ ഖലു കിമുപായസ്ത്രിഭുവനം
കിമാധാരോ ധാതാ സൃജതി കിമുപാദാന ഇതി ച ।
അതര്ക്യൈശ്വര്യേ ത്വയ്യനവസര ദുഃസ്ഥോ ഹതധിയഃ
കുതര്കോഽയം കാംശ്ചിത് മുഖരയതി മോഹായ ജഗതഃ ॥ ൫॥
കിമാധാരോ ധാതാ സൃജതി കിമുപാദാന ഇതി ച ।
അതര്ക്യൈശ്വര്യേ ത്വയ്യനവസര ദുഃസ്ഥോ ഹതധിയഃ
കുതര്കോഽയം കാംശ്ചിത് മുഖരയതി മോഹായ ജഗതഃ ॥ ൫॥
- കിമ് (kim)what
- ഈഹഃ (īhaḥ)effort
- കിമ് (kim)what
- കായഃ (kāyaḥ)body
- സ (sa)he
- ഖലു (khalu)indeed
- കിമ് (kim)what
- ഉപായഃ (upāyaḥ)means
- ത്രിഭുവനമ് (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- കിമ് (kim)what
- ആധാരഃ (ādhāraḥ)basis
- ധാതാ (dhātā)creator
- സൃജതി (sṛjati)creates
- കിമ് (kim)what
- ഉപാദാന (upādāna)resources
- ഇതി (iti)thus
- ച (ca)and
- അതര്ക്യ (atarkya)incomprehensible
- ഐശ്വര്യേ (aiśvarye)in majesty
- ത്വയി (tvayi)in you
- അനവസര (anavasara)without opportunity
- ദുഃസ്ഥഃ (duḥsthaḥ)disturbed
- ഹതധിയഃ (hatadhiyaḥ)of confused mind
- കുതര്കഃ (kutarkaḥ)false argument
- അയമ് (ayam)this
- കാംശ്ചിത് (kāṃścit)some
- മുഖരയതി (mukharayati)makes vocal
- മോഹായ (mohāya)for delusion
- ജഗതഃ (jagataḥ)of the world
അജന്മാനോ ലോകാഃ കിമവയവവന്തോഽപി ജഗതാം
അധിഷ്ഠാതാരം കിം ഭവവിധിരനാദൃത്യ ഭവതി ।
അനീശോ വാ കുര്യാദ് ഭുവനജനനേ കഃ പരികരോ
യതോ മന്ദാസ്ത്വാം പ്രത്യമരവര സംശേരത ഇമേ ॥ ൬॥
അധിഷ്ഠാതാരം കിം ഭവവിധിരനാദൃത്യ ഭവതി ।
അനീശോ വാ കുര്യാദ് ഭുവനജനനേ കഃ പരികരോ
യതോ മന്ദാസ്ത്വാം പ്രത്യമരവര സംശേരത ഇമേ ॥ ൬॥
- അജന്മാനഃ (ajanmānaḥ)unborn
- ലോകാഃ (lokāḥ)worlds
- കിമ് (kim)whether
- അവയവവന്തഃ (avayavavantaḥ)having parts (avayava:parts | vantaḥ:having)
- അപി (api)also
- ജഗതാമ് (jagatām)of the worlds
- അധിഷ്ഠാതാരമ് (adhiṣṭhātāram)ruler
- കിമ് (kim)whether
- ഭവവിധിഃ (bhavavidhiḥ)creation process (bhava:existence | vidhiḥ:process)
- അനാദൃത്യ (anādṛtya)disregarding
- ഭവതി (bhavati)becomes
- അനീശഃ (anīśaḥ)powerless
- വാ (vā)or
- കുര്യാത് (kuryāt)would do
- ഭുവനജനനേ (bhuvanajanane)in world creation (bhuvana:world | janane:creation)
- കഃ (kaḥ)who
- പരികരഃ (parikaraḥ)means
- യതഃ (yataḥ)from which
- മന്ദാഃ (mandāḥ)fools
- ത്വാമ് (tvām)you
- പ്രതി (prati)towards
- അമരവര (amaravara)best of the gods (amara:immortal | vara:best)
- സംശേരതേ (saṃśerate)doubt
- ഇമേ (ime)these
ത്രയീ സാങ്ഖ്യം യോഗഃ പശുപതിമതം വൈഷ്ണവമിതി
പ്രഭിന്നേ പ്രസ്ഥാനേ പരമിദമദഃ പഥ്യമിതി ച ।
രുചീനാം വൈചിത്ര്യാദൃജുകുടില നാനാപഥജുഷാം
നൃണാമേകോ ഗമ്യസ്ത്വമസി പയസാമര്ണവ ഇവ ॥ ൭॥
പ്രഭിന്നേ പ്രസ്ഥാനേ പരമിദമദഃ പഥ്യമിതി ച ।
രുചീനാം വൈചിത്ര്യാദൃജുകുടില നാനാപഥജുഷാം
നൃണാമേകോ ഗമ്യസ്ത്വമസി പയസാമര്ണവ ഇവ ॥ ൭॥
- ത്രയീ (trayī)threefold
- സാങ്ഖ്യമ് (sāṅkhyam)Sankhya philosophy
- യോഗഃ (yogaḥ)Yoga
- പശുപതിമതമ് (paśupatimataṃ)Pashupata doctrine (paśupati:Lord of creatures | matam:doctrine)
- വൈഷ്ണവമ് (vaiṣṇavam)Vaishnava doctrine
- ഇതി (iti)thus
- പ്രഭിന്നേ (prabhinne)divided
- പ്രസ്ഥാനേ (prasthāne)in paths
- പരമ് (param)supreme
- ഇദമ് (idam)this
- അദഃ (adaḥ)that
- പഥ്യമ് (pathyam)suitable
- ഇതി (iti)thus
- ച (ca)and
- രുചീനാമ് (rucīnām)of tastes
- വൈചിത്ര്യാത് (vaicitryāt)due to variety
- ഋജുകുടില (ṛjukuṭila)straight and crooked (ṛju:straight | kuṭila:crooked)
- നാനാപഥജുഷാമ് (nānāpathajuṣām)of various path followers (nānā:various | patha:path | juṣām:followers)
- നൃണാമ് (nṛṇām)of people
- ഏകഃ (ekaḥ)one
- ഗമ്യഃ (gamyaḥ)destination
- ത്വമ് (tvam)you
- അസി (asi)are
- പയസാമ് (payasām)of waters
- അര്ണവഃ (arṇavaḥ)ocean
- ഇവ (iva)like
മഹോക്ഷഃ ഖട്വാങ്ഗം പരശുരജിനം ഭസ്മ ഫണിനഃ
കപാലം ചേതീയത്തവ വരദ തന്ത്രോപകരണമ് ।
സുരാസ്താം താമൃദ്ധിം ദധതി തു ഭവദ്ഭൂപ്രണിഹിതാം
ന ഹി സ്വാത്മാരാമം വിഷയമൃഗതൃഷ്ണാ ഭ്രമയതി ॥ ൮॥
കപാലം ചേതീയത്തവ വരദ തന്ത്രോപകരണമ് ।
സുരാസ്താം താമൃദ്ധിം ദധതി തു ഭവദ്ഭൂപ്രണിഹിതാം
ന ഹി സ്വാത്മാരാമം വിഷയമൃഗതൃഷ്ണാ ഭ്രമയതി ॥ ൮॥
- മഹോക്ഷഃ (mahokṣaḥ)the bull
- ഖട്വാങ്ഗം (khaṭvāṅgaṃ)parts of a cot
- പരശു (paraśu)chisel
- അജിനം (ajinaṃ)elephant-skin
- ഭസ്മ (bhasma)ashes
- ഫണിനഃ (phaṇinaḥ)of the serpent
- കപാലം (kapālaṃ)the skull
- ച (ca)and
- ഇതി (iti)thus
- യത് (yat)which
- തവ (tava)your
- വരദ (varada)Giver of the Boons
- തന്ത്ര (tantra)articles
- ഉപകരണമ് (upakaraṇam)household
- സുരാഃ (surāḥ)gods
- താമ് (tām)that
- താമ് (tām)that
- ഋദ്ധിം (ṛddhiṃ)riches
- ദധതി (dadhati)get
- തു (tu)but
- ഭവത് (bhavat)your
- ഭൂ (bhū)earth
- പ്രണിഹിതാം (praṇihitāṃ)by movement
- ന (na)not
- ഹി (hi)indeed
- സ്വാത്മാരാമം (svātmārāmaṃ)absorbed in his soul (sva:own | ātma:soul | ārāmaṃ:absorbed)
- വിഷയ (viṣaya)worldly things
- മൃഗതൃഷ്ണാ (mṛgatṛṣṇā)false desires
- ഭ്രമയതി (bhramayati)mislead
ധ്രുവം കശ്ചിത് സര്വം സകലമപരസ്ത്വധ്രുവമിദം
പരോ ധ്രൌവ്യാഽധ്രൌവ്യേ ജഗതി ഗദതി വ്യസ്തവിഷയേ ।
സമസ്തേഽപ്യേതസ്മിന് പുരമഥന തൈര്വിസ്മിത ഇവ
സ്തുവന് ജിഹ്രേമി ത്വാം ന ഖലു നനു ധൃഷ്ടാ മുഖരതാ ॥ ൯॥
പരോ ധ്രൌവ്യാഽധ്രൌവ്യേ ജഗതി ഗദതി വ്യസ്തവിഷയേ ।
സമസ്തേഽപ്യേതസ്മിന് പുരമഥന തൈര്വിസ്മിത ഇവ
സ്തുവന് ജിഹ്രേമി ത്വാം ന ഖലു നനു ധൃഷ്ടാ മുഖരതാ ॥ ൯॥
- ധ്രുവം (dhruvam)eternal
- കശ്ചിത് (kaścit)some
- സര്വം (sarvam)all
- സകലമ് (sakalam)entire
- അപരഃ (aparaḥ)another
- തു (tu)but
- അധ്രുവമ് (adhruvam)temporary
- ഇദം (idaṃ)this
- പരഃ (paraḥ)another
- ധ്രൌവ്യേ (dhrauvye)eternal
- അധ്രൌവ്യേ (adhrauvye)temporary
- ജഗതി (jagati)in the world
- ഗദതി (gadati)speaks
- വ്യസ്തവിഷയേ (vyastaviṣaye)in contradictory subjects (vyasta:contradictory | viṣaye:in subjects)
- സമസ്തേ (samaste)in all
- അപി (api)even
- ഏതസ്മിന് (etasmin)in this
- പുരമഥന (puramathana)Destroyer of Cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- തൈഃ (taiḥ)by them
- വിസ്മിത (vismita)astonished
- ഇവ (iva)as if
- സ്തുവന് (stuvan)praising
- ജിഹ്രേമി (jihremi)I am ashamed
- ത്വാം (tvāṃ)you
- ന (na)not
- ഖലു (khalu)indeed
- നനു (nanu)certainly
- ധൃഷ്ടാ (dhṛṣṭā)bold
- മുഖരതാ (mukharatā)loquacity
തവൈശ്വര്യം യത്നാദ് യദുപരി വിരിഞ്ചിര്ഹരിരധഃ
പരിച്ഛേതും യാതാവനിലമനലസ്കന്ധവപുഷഃ ।
തതോ ഭക്തിശ്രദ്ധാ-ഭരഗുരു-ഗൃണദ്ഭ്യാം ഗിരിശ യത്
സ്വയം തസ്ഥേ താഭ്യാം തവ കിമനുവൃത്തിര്ന ഫലതി ॥ ൧൦॥
പരിച്ഛേതും യാതാവനിലമനലസ്കന്ധവപുഷഃ ।
തതോ ഭക്തിശ്രദ്ധാ-ഭരഗുരു-ഗൃണദ്ഭ്യാം ഗിരിശ യത്
സ്വയം തസ്ഥേ താഭ്യാം തവ കിമനുവൃത്തിര്ന ഫലതി ॥ ൧൦॥
- തവൈശ്വര്യം (tavaiśvaryam)your greatness (tava:your | aiśvaryam:greatness)
- യത്നാത് (yatnāt)by effort
- യദുപരി (yadupari)above which (yat:which | upari:above)
- വിരിഞ്ചിഃ (viriñciḥ)Brahma
- ഹരിഃ (hariḥ)Vishnu
- അധഃ (adhaḥ)below
- പരിച്ഛേതും (paricchetuṃ)to measure
- യാതൌ (yātau)went
- അനില (anila)wind
- അനല (anala)fire
- സ്കന്ധവപുഷഃ (skandhavapuṣaḥ)having a body like a column (skandha:column | vapuṣaḥ:of body)
- തതഃ (tataḥ)then
- ഭക്തിശ്രദ്ധാ-ഭരഗുരു-ഗൃണദ്ഭ്യാം (bhaktiśraddhā-bharaguru-gṛṇadbhyām)by those filled with devotion and faith (bhakti:devotion | śraddhā:faith | bhara:filled with | guru:heavy | gṛṇadbhyām:by those praising)
- ഗിരിശ (giriśa)O mountain-dweller
- യത് (yat)which
- സ്വയം (svayam)yourself
- തസ്ഥേ (tasthe)stood
- താഭ്യാം (tābhyām)by them
- തവ (tava)your
- കിമനുവൃത്തിഃ (kimanuvṛttiḥ)does not following (kim:does not | anuvṛttiḥ:following)
- ന (na)not
- ഫലതി (phalati)bear fruit
അയത്നാദാസാദ്യ ത്രിഭുവനമവൈരവ്യതികരം
ദശാസ്യോ യദ്ബാഹൂനഭൃത-രണകണ്ഡൂ-പരവശാന് ।
ശിരഃപദ്മശ്രേണീ-രചിതചരണാമ്ഭോരുഹ-ബലേഃ
സ്ഥിരായാസ്ത്വദ്ഭക്തേസ്ത്രിപുരഹര വിസ്ഫൂര്ജിതമിദമ് ॥ ൧൧॥
ദശാസ്യോ യദ്ബാഹൂനഭൃത-രണകണ്ഡൂ-പരവശാന് ।
ശിരഃപദ്മശ്രേണീ-രചിതചരണാമ്ഭോരുഹ-ബലേഃ
സ്ഥിരായാസ്ത്വദ്ഭക്തേസ്ത്രിപുരഹര വിസ്ഫൂര്ജിതമിദമ് ॥ ൧൧॥
- അയത്നാത് (ayatnāt)effortlessly
- ആസാദ്യ (āsādya)having achieved
- ത്രിഭുവനമ് (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- അവൈരവ്യതികരമ് (avairavyatikaram)enemyless (avaira:without enemies | vyatikaram:conflict)
- ദശാസ്യഃ (daśāsyaḥ)ten-headed (daśa:ten | āsyaḥ:headed)
- യത് (yat)whose
- ബാഹൂന് (bāhūn)arms
- അഭൃത (abhṛta)bearing
- രണകണ്ഡൂ (raṇakaṇḍū)itch for battle (raṇa:battle | kaṇḍū:itch)
- പരവശാന് (paravaśān)subdued
- ശിരഃപദ്മശ്രേണീ (śiraḥpadmaśreṇī)garland of lotus heads (śiraḥ:heads | padma:lotus | śreṇī:garland)
- രചിത (racita)made
- ചരണാമ്ഭോരുഹ (caraṇāmbhoruha)lotus feet (caraṇa:feet | ambhoruha:lotus)
- ബലേഃ (baleḥ)strength
- സ്ഥിരായാഃ (sthirāyāḥ)steadfast
- ത്വദ്ഭക്തേഃ (tvadbhakteḥ)your devotion (tvad:your | bhakteḥ:devotion)
- ത്രിപുരഹര (tripurahara)destroyer of three cities (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- വിസ്ഫൂര്ജിതമ് (visphūrjitam)manifestation
- ഇദമ് (idam)this
അമുഷ്യ ത്വത്സേവാ-സമധിഗതസാരം ഭുജവനം
ബലാത് കൈലാസേഽപി ത്വദധിവസതൌ വിക്രമയതഃ ।
അലഭ്യാപാതാലേഽപ്യലസചലിതാംഗുഷ്ഠശിരസി
പ്രതിഷ്ഠാ ത്വയ്യാസീദ് ധ്രുവമുപചിതോ മുഹ്യതി ഖലഃ ॥ ൧൨॥
ബലാത് കൈലാസേഽപി ത്വദധിവസതൌ വിക്രമയതഃ ।
അലഭ്യാപാതാലേഽപ്യലസചലിതാംഗുഷ്ഠശിരസി
പ്രതിഷ്ഠാ ത്വയ്യാസീദ് ധ്രുവമുപചിതോ മുഹ്യതി ഖലഃ ॥ ൧൨॥
- അമുഷ്യ (amuṣya)of him
- ത്വത്സേവാ-സമധിഗതസാരം (tvatsevā-samadhigatasāraṃ)obtained essence through serving you (tvat:your | sevā:service | samadhigata:obtained | sāraṃ:essence)
- ഭുജവനം (bhujavanaṃ)strength of arms (bhuja:arm | vanaṃ:forest/strength)
- ബലാത് (balāt)by force
- കൈലാസേഽപി (kailāse'pi)even at Kailasa (kailāse:at Kailasa | api:even)
- ത്വദധിവസതൌ (tvadadhivasatau)at your dwelling (tvad:your | adhivasatau:dwelling)
- വിക്രമയതഃ (vikramayataḥ)of the one exerting
- അലഭ്യാപാതാലേഽപി (alabhyāpātāle'pi)even in unreachable nether-world (alabhya:unreachable | pātāle:in nether-world | api:even)
- അലസചലിതാംഗുഷ്ഠശിരസി (alasacalitāṃguṣṭhaśirasi)on the moved toe head (alasa:moved | calita:moved | aṅguṣṭha:toe | śirasi:on the head)
- പ്രതിഷ്ഠാ (pratiṣṭhā)established
- ത്വയ്യാസീദ് (tvayyāsīd)was in you (tvayi:in you | āsīt:was)
- ധ്രുവമ് (dhruvam)surely
- ഉപചിതോ (upacito)accumulated
- മുഹ്യതി (muhyati)bewildered
- ഖലഃ (khalaḥ)wicked person
യദൃദ്ധിം സുത്രാമ്ണോ വരദ പരമോച്ചൈരപി സതീം
അധശ്ചക്രേ ബാണഃ പരിജനവിധേയത്രിഭുവനഃ ।
ന തച്ചിത്രം തസ്മിന് വരിവസിതരി ത്വച്ചരണയോഃ
ന കസ്യാപ്യുന്നത്യൈ ഭവതി ശിരസസ്ത്വയ്യവനതിഃ ॥ ൧൩॥
അധശ്ചക്രേ ബാണഃ പരിജനവിധേയത്രിഭുവനഃ ।
ന തച്ചിത്രം തസ്മിന് വരിവസിതരി ത്വച്ചരണയോഃ
ന കസ്യാപ്യുന്നത്യൈ ഭവതി ശിരസസ്ത്വയ്യവനതിഃ ॥ ൧൩॥
- യദൃദ്ധിം (yadṛddhiṃ)that prosperity
- സുത്രാമ്ണഃ (sutrāmṇaḥ)of Indra
- വരദ (varada)Oh boon-giver
- പരമോച്ചൈഃ (paramoccaiḥ)extremely high
- അപി (api)even
- സതീമ് (satīm)existing
- അധഃചക്രേ (adhaścakre)made lower
- ബാണഃ (bāṇaḥ)BaaNa
- പരിജനവിധേയത്രിഭുവനഃ (parijanavidheyatribhuvanaḥ)serving three worlds with attendants (parijana:attendants | vidheya:obedient | tribhuvanaḥ:three worlds)
- ന (na)not
- തത് (tat)that
- ചിത്രമ് (citram)surprising
- തസ്മിന് (tasmin)in him
- വരിവസിതരി (varivasitari)dwelling
- ത്വച്ചരണയോഃ (tvaccaraṇayoḥ)in your feet (tvat:your | caraṇayoḥ:feet)
- ന (na)not
- കസ്യാപി (kasyāpi)of anyone
- ഉന്നത്യൈ (unnatyai)for elevation
- ഭവതി (bhavati)becomes
- ശിരസഃ (śirasaḥ)of the head
- ത്വയി (tvayi)to you
- അവനതിഃ (avanatiḥ)bowing
അകാണ്ഡ-ബ്രഹ്മാണ്ഡ-ക്ഷയചകിത-ദേവാസുരകൃപാ
വിധേയസ്യാഽഽസീദ് യസ്ത്രിനയന വിഷം സംഹൃതവതഃ ।
സ കല്മാഷഃ കണ്ഠേ തവ ന കുരുതേ ന ശ്രിയമഹോ
വികാരോഽപി ശ്ലാഘ്യോ ഭുവന-ഭയ- ഭങ്ഗ- വ്യസനിനഃ ॥ ൧൪॥
വിധേയസ്യാഽഽസീദ് യസ്ത്രിനയന വിഷം സംഹൃതവതഃ ।
സ കല്മാഷഃ കണ്ഠേ തവ ന കുരുതേ ന ശ്രിയമഹോ
വികാരോഽപി ശ്ലാഘ്യോ ഭുവന-ഭയ- ഭങ്ഗ- വ്യസനിനഃ ॥ ൧൪॥
- അകാണ്ഡ (akāṇḍa)uninterrupted
- ബ്രഹ്മാണ്ഡ (brahmāṇḍa)universe
- ക്ഷയചകിത (kṣayacakita)fearful of destruction (kṣaya:destruction | cakita:fearful)
- ദേവാസുരകൃപാ (devāsurakṛpā)compassion for gods and demons (deva:gods | asura:demons | kṛpā:compassion)
- വിധേയസ്യ (vidheyasya)of the obedient
- ആസീത് (āsīt)was
- യഃ (yaḥ)who
- ത്രിനയന (trinayana)three-eyed (tri:three | nayana:eye)
- വിഷം (viṣaṃ)poison
- സംഹൃതവതഃ (saṃhṛtavataḥ)who consumed
- സ (sa)that
- കല്മാഷഃ (kalmāṣaḥ)stain
- കണ്ഠേ (kaṇṭhe)in the throat
- തവ (tava)your
- ന (na)not
- കുരുതേ (kurute)does
- ന (na)not
- ശ്രിയമ് (śriyam)beauty
- അഹോ (aho)indeed
- വികാരഃ (vikāraḥ)deformity
- അപി (api)even
- ശ്ലാഘ്യഃ (ślāghyaḥ)praiseworthy
- ഭുവന (bhuvana)world
- ഭയ (bhaya)fear
- ഭങ്ഗ (bhaṅga)removal
- വ്യസനിനഃ (vyasaninaḥ)engaged in
അസിദ്ധാര്ഥാ നൈവ ക്വചിദപി സദേവാസുരനരേ
നിവര്തന്തേ നിത്യം ജഗതി ജയിനോ യസ്യ വിശിഖാഃ ।
സ പശ്യന്നീശ ത്വാമിതരസുരസാധാരണമഭൂത്
സ്മരഃ സ്മര്തവ്യാത്മാ ന ഹി വശിഷു പഥ്യഃ പരിഭവഃ ॥ ൧൫॥
നിവര്തന്തേ നിത്യം ജഗതി ജയിനോ യസ്യ വിശിഖാഃ ।
സ പശ്യന്നീശ ത്വാമിതരസുരസാധാരണമഭൂത്
സ്മരഃ സ്മര്തവ്യാത്മാ ന ഹി വശിഷു പഥ്യഃ പരിഭവഃ ॥ ൧൫॥
- അസിദ്ധാര്ഥാഃ (asiddhārthāḥ)unaccomplished
- ന (na)not
- ഏവ (eva)indeed
- ക്വചിത് (kvacit)anywhere
- അപി (api)even
- സദേവ-അസുര-നരേ (sadeva-asura-nare)with gods, demons, men (sadeva:with gods | asura:demons | nare:men)
- നിവര്തന്തേ (nivartante)return
- നിത്യം (nityaṃ)always
- ജഗതി (jagati)in the world
- ജയിനഃ (jayinaḥ)victorious
- യസ്മിന് (yasmin)whose
- വിശിഖാഃ (viśikhāḥ)arrows
- സഃ (saḥ)he
- പശ്യന് (paśyan)seeing
- ഈശ (īśa)O Lord
- ത്വാമ് (tvām)you
- ഇതര-സുര-സാധാരണമ് (itara-sura-sādhāraṇam)ordinary among other gods (itara:other | sura:gods | sādhāraṇam:ordinary)
- അഭൂത് (abhūt)became
- സ്മരഃ (smaraḥ)Cupid
- സ്മര്തവ്യ-ആത്മാ (smartavya-ātmā)remembered soul (smartavya:remembered | ātmā:soul)
- ന (na)not
- ഹി (hi)indeed
- വശിഷു (vaśiṣu)among the controlled
- പഥ്യഃ (pathyaḥ)beneficial
- പരിഭവഃ (paribhavaḥ)insult
മഹീ പാദാഘാതാദ് വ്രജതി സഹസാ സംശയപദം
പദം വിഷ്ണോര്ഭ്രാമ്യദ് ഭുജ-പരിഘ-രുഗ്ണ-ഗ്രഹ- ഗണമ് ।
മുഹുര്ദ്യൌര്ദൌസ്ഥ്യം യാത്യനിഭൃത-ജടാ-താഡിത-തടാ
ജഗദ്രക്ഷായൈ ത്വം നടസി നനു വാമൈവ വിഭുതാ ॥ ൧൬॥
പദം വിഷ്ണോര്ഭ്രാമ്യദ് ഭുജ-പരിഘ-രുഗ്ണ-ഗ്രഹ- ഗണമ് ।
മുഹുര്ദ്യൌര്ദൌസ്ഥ്യം യാത്യനിഭൃത-ജടാ-താഡിത-തടാ
ജഗദ്രക്ഷായൈ ത്വം നടസി നനു വാമൈവ വിഭുതാ ॥ ൧൬॥
- മഹീ (mahī)earth
- പാദാഘാതാത് (pādāghātāt)from the strike of feet (pāda:feet | āghātāt:from the strike)
- വ്രജതി (vrajati)goes
- സഹസാ (sahasā)suddenly
- സംശയപദം (saṃśayapadaṃ)state of doubt (saṃśaya:doubt | padam:state)
- പദം (padam)state
- വിഷ്ണോഃ (viṣṇoḥ)of Vishnu
- ഭ്രാമ്യദ് (bhrāmyad)whirling
- ഭുജ-പരിഘ-രുഗ്ണ-ഗ്രഹ-ഗണമ് (bhuja-parigha-rugṇa-graha-gaṇam)group of planets struck by arms (bhuja:arms | parigha:mace-like | rugṇa:struck | graha:planets | gaṇam:group)
- മുഹുഃ (muhuḥ)repeatedly
- ദ്യൌഃ (dyauḥ)heaven
- ദൌസ്ഥ്യം (dausthyaṃ)misery
- യാതി (yāti)goes
- അനിഭൃത-ജടാ-താഡിത-തടാ (anibhṛta-jaṭā-tāḍita-taṭā)banks struck by matted locks (anibhṛta:agitated | jaṭā:matted locks | tāḍita:struck | taṭā:banks)
- ജഗദ്രക്ഷായൈ (jagadrakṣāyai)for protecting the world (jagat:world | rakṣāyai:for protecting)
- ത്വം (tvaṃ)you
- നടസി (naṭasi)dance
- നനു (nanu)indeed
- വാമൈവ (vāmaiva)strangely
- വിഭുതാ (vibhutā)glorious act
വിയദ്വ്യാപീ താരാ-ഗണ-ഗുണിത-ഫേനോദ്ഗമ-രുചിഃ
പ്രവാഹോ വാരാം യഃ പൃഷതലഘുദൃഷ്ടഃ ശിരസി തേ ।
ജഗദ്ദ്വീപാകാരം ജലധിവലയം തേന കൃതമിതി
അനേനൈവോന്നേയം ധൃതമഹിമ ദിവ്യം തവ വപുഃ ॥ ൧൭॥
പ്രവാഹോ വാരാം യഃ പൃഷതലഘുദൃഷ്ടഃ ശിരസി തേ ।
ജഗദ്ദ്വീപാകാരം ജലധിവലയം തേന കൃതമിതി
അനേനൈവോന്നേയം ധൃതമഹിമ ദിവ്യം തവ വപുഃ ॥ ൧൭॥
- വിയദ്വ്യാപീ (viyadvyāpī)pervading the sky (viyat:sky | vyāpī:pervading)
- താരാ-ഗണ-ഗുണിത-ഫേനോദ്ഗമ-രുചിഃ (tārā-gaṇa-guṇita-phenodgama-ruciḥ)charm enhanced by star groups (tārā:stars | gaṇa:group | guṇita:enhanced | phena:foam | udgama:emergence | ruciḥ:charm)
- പ്രവാഹഃ (pravāhaḥ)flow
- വാരാം (vārāṃ)of waters
- യഃ (yaḥ)which
- പൃഷതലഘുദൃഷ്ടഃ (pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ)seen as a droplet (pṛṣata:droplet | laghu:small | dṛṣṭaḥ:seen)
- ശിരസി (śirasi)on the head
- തേ (te)your
- ജഗദ്ദ്വീപാകാരം (jagaddvīpākāraṃ)world-island form (jagat:world | dvīpa:island | ākāraṃ:form)
- ജലധിവലയം (jaladhivalayaṃ)ocean circle (jaladhi:ocean | valayaṃ:circle)
- തേന (tena)by that
- കൃതമിതി (kṛtamiti)is made (kṛtam:made | iti:thus)
- അനേനൈവോന്നേയം (anenaivonneyaṃ)by this itself inferred (anena:by this | eva:itself | unneyam:inferred)
- ധൃതമഹിമ (dhṛtamahima)bearing greatness (dhṛta:bearing | mahima:greatness)
- ദിവ്യം (divyaṃ)divine
- തവ (tava)your
- വപുഃ (vapuḥ)form
രഥഃ ക്ഷോണീ യന്താ ശതധൃതിരഗേന്ദ്രോ ധനുരഥോ
രഥാങ്ഗേ ചന്ദ്രാര്കൌ രഥ-ചരണ-പാണിഃ ശര ഇതി ।
ദിധക്ഷോസ്തേ കോഽയം ത്രിപുരതൃണമാഡമ്ബര വിധിഃ
വിധേയൈഃ ക്രീഡന്ത്യോ ന ഖലു പരതന്ത്രാഃ പ്രഭുധിയഃ ॥ ൧൮॥
രഥാങ്ഗേ ചന്ദ്രാര്കൌ രഥ-ചരണ-പാണിഃ ശര ഇതി ।
ദിധക്ഷോസ്തേ കോഽയം ത്രിപുരതൃണമാഡമ്ബര വിധിഃ
വിധേയൈഃ ക്രീഡന്ത്യോ ന ഖലു പരതന്ത്രാഃ പ്രഭുധിയഃ ॥ ൧൮॥
- രഥഃ (rathaḥ)chariot
- ക്ഷോണീ (kṣoṇī)earth
- യന്താ (yantā)charioteer
- ശതധൃതിഃ (śatadhṛtiḥ)Brahma
- അഗേന്ദ്രഃ (agendraḥ)Meru mountain
- ധനുഃ (dhanuḥ)bow
- അഥ (atha)then
- രഥാങ്ഗേ (rathāṅge)parts of the chariot (ratha:chariot | aṅge:parts)
- ചന്ദ്രാര്കൌ (candrārkau)moon and sun (candra:moon | arka:sun)
- രഥ-ചരണ-പാണിഃ (ratha-caraṇa-pāṇiḥ)chariot-wheel holder (ratha:chariot | caraṇa:wheel | pāṇiḥ:holder)
- ശരഃ (śaraḥ)arrow
- ഇതി (iti)thus
- ദിധക്ഷോഃ (didhakṣoḥ)desiring to burn
- തേ (te)your
- കഃ (kaḥ)what
- അയമ് (ayam)this
- ത്രിപുരതൃണമ് (tripuratṛṇam)three cities as grass (tripura:three cities | tṛṇam:grass)
- ആഡമ്ബര (āḍambara)demonstrative show
- വിധിഃ (vidhiḥ)method
- വിധേയൈഃ (vidheyaiḥ)by subordinates
- ക്രീഡന്ത്യഃ (krīḍantyaḥ)playing
- ന (na)not
- ഖലു (khalu)indeed
- പരതന്ത്രാഃ (paratantrāḥ)dependent
- പ്രഭുധിയഃ (prabhudhiyaḥ)minds of the lord (prabhu:lord | dhiyaḥ:minds)
ഹരിസ്തേ സാഹസ്രം കമല ബലിമാധായ പദയോഃ
യദേകോനേ തസ്മിന് നിജമുദഹരന്നേത്രകമലമ് ।
ഗതോ ഭക്ത്യുദ്രേകഃ പരിണതിമസൌ ചക്രവപുഷഃ
ത്രയാണാം രക്ഷായൈ ത്രിപുരഹര ജാഗര്തി ജഗതാമ് ॥ ൧൯॥
യദേകോനേ തസ്മിന് നിജമുദഹരന്നേത്രകമലമ് ।
ഗതോ ഭക്ത്യുദ്രേകഃ പരിണതിമസൌ ചക്രവപുഷഃ
ത്രയാണാം രക്ഷായൈ ത്രിപുരഹര ജാഗര്തി ജഗതാമ് ॥ ൧൯॥
- ഹരിഃ (hariḥ)Vishnu
- തേ (te)your
- സാഹസ്രം (sāhasraṃ)thousand
- കമല (kamala)lotuses
- ബലിമ് (balim)offering
- ആധായ (ādhāya)having placed
- പദയോഃ (padayoḥ)at the feet
- യത് (yat)which
- ഏകോനേ (ekone)one less
- തസ്മിന് (tasmin)in that
- നിജമ് (nijam)own
- ഉദഹരന് (udaharan)uttering
- നേത്രകമലമ് (netrakamalam)eye as lotus (netra:eye | kamalam:lotus)
- ഗതഃ (gataḥ)gone
- ഭക്ത്യുദ്രേകഃ (bhaktyudrekaḥ)intense devotion (bhakti:devotion | udrekaḥ:intensity)
- പരിണതിമ് (pariṇatim)transformation
- അസൌ (asau)this
- ചക്രവപുഷഃ (cakravapuṣaḥ)form of a wheel (cakra:wheel | vapuṣaḥ:form of)
- ത്രയാണാം (trayāṇāṃ)of the three
- രക്ഷായൈ (rakṣāyai)for protection
- ത്രിപുരഹര (tripurahara)destroyer of Tripura (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- ജാഗര്തി (jāgarti)awakens
- ജഗതാമ് (jagatām)of the worlds
ക്രതൌ സുപ്തേ ജാഗ്രത് ത്വമസി ഫലയോഗേ ക്രതുമതാം
ക്വ കര്മ പ്രധ്വസ്തം ഫലതി പുരുഷാരാധനമൃതേ ।
അതസ്ത്വാം സമ്പ്രേക്ഷ്യ ക്രതുഷു ഫലദാന-പ്രതിഭുവം
ശ്രുതൌ ശ്രദ്ധാം ബധ്വാ ദൃഢപരികരഃ കര്മസു ജനഃ ॥ ൨൦॥
ക്വ കര്മ പ്രധ്വസ്തം ഫലതി പുരുഷാരാധനമൃതേ ।
അതസ്ത്വാം സമ്പ്രേക്ഷ്യ ക്രതുഷു ഫലദാന-പ്രതിഭുവം
ശ്രുതൌ ശ്രദ്ധാം ബധ്വാ ദൃഢപരികരഃ കര്മസു ജനഃ ॥ ൨൦॥
- ക്രതൌ (kratau)in the sacrifice
- സുപ്തേ (supte)asleep
- ജാഗ്രത് (jāgrat)awake
- ത്വമ് (tvam)you
- അസി (asi)are
- ഫലയോഗേ (phalayoge)in the connection with results (phala:result | yoge:in the connection)
- ക്രതുമതാം (kratumatām)of the sacrificers (kratu:sacrifice | matām:of those having)
- ക്വ (kva)where
- കര്മ (karma)action
- പ്രധ്വസ്തം (pradhvastaṃ)destroyed
- ഫലതി (phalati)bears fruit
- പുരുഷാരാധനമൃതേ (puruṣārādhanamṛte)without worship of the Supreme (puruṣa:Supreme Person | ārādhana:worship | mṛte:without)
- അതഃ (ataḥ)therefore
- ത്വാം (tvāṃ)you
- സമ്പ്രേക്ഷ്യ (samprekṣya)seeing
- ക്രതുഷു (kratuṣu)in sacrifices
- ഫലദാന-പ്രതിഭുവം (phaladāna-pratibhuvaṃ)guarantor of fruit-giving (phala:fruit | dāna:giving | pratibhuvaṃ:guarantor)
- ശ്രുതൌ (śrutau)in the Vedas
- ശ്രദ്ധാം (śraddhāṃ)faith
- ബധ്വാ (badhvā)having bound
- ദൃഢപരികരഃ (dṛḍhaparikaraḥ)firmly engaged (dṛḍha:firm | parikaraḥ:engaged)
- കര്മസു (karmasu)in actions
- ജനഃ (janaḥ)people
ക്രിയാദക്ഷോ ദക്ഷഃ ക്രതുപതിരധീശസ്തനുഭൃതാം
ഋഷീണാമാര്ത്വിജ്യം ശരണദ സദസ്യാഃ സുര-ഗണാഃ ।
ക്രതുഭ്രംശസ്ത്വത്തഃ ക്രതുഫല-വിധാന-വ്യസനിനഃ
ധ്രുവം കര്തും ശ്രദ്ധാ വിധുരമഭിചാരായ ഹി മഖാഃ ॥ ൨൧॥
ഋഷീണാമാര്ത്വിജ്യം ശരണദ സദസ്യാഃ സുര-ഗണാഃ ।
ക്രതുഭ്രംശസ്ത്വത്തഃ ക്രതുഫല-വിധാന-വ്യസനിനഃ
ധ്രുവം കര്തും ശ്രദ്ധാ വിധുരമഭിചാരായ ഹി മഖാഃ ॥ ൨൧॥
- ക്രിയാദക്ഷഃ (kriyādakṣaḥ)skilled in rituals (kriyā:rituals | dakṣaḥ:skilled)
- ദക്ഷഃ (dakṣaḥ)Daksha
- ക്രതുപതിഃ (kratupatiḥ)lord of sacrifices (kratu:sacrifice | patiḥ:lord)
- അധീശഃ (adhīśaḥ)supreme lord
- തനുഭൃതാമ് (tanubhṛtām)of embodied beings (tanu:body | bhṛtām:of those who bear)
- ഋഷീണാമ് (ṛṣīṇām)of sages
- ആര്ത്വിജ്യം (ārtvijyaṃ)priesthood
- ശരണദ (śaraṇada)O protector
- സദസ്യാഃ (sadasyāḥ)participants
- സുര-ഗണാഃ (sura-gaṇāḥ)groups of gods (sura:god | gaṇāḥ:groups)
- ക്രതുഭ്രംശഃ (kratubhraṃśaḥ)sacrifice destruction (kratu:sacrifice | bhraṃśaḥ:destruction)
- ത്വത്തഃ (tvattaḥ)from you
- ക്രതുഫല-വിധാന-വ്യസനിനഃ (kratuphala-vidhāna-vyasaninaḥ)obsessed with sacrifice results (kratu:sacrifice | phala:result | vidhāna:arrangement | vyasaninaḥ:obsessed)
- ധ്രുവം (dhruvaṃ)certainly
- കര്തും (kartuṃ)to perform
- ശ്രദ്ധാ (śraddhā)faith
- വിധുരമ് (vidhuram)lacking
- അഭിചാരായ (abhicārāya)for counter-productive
- ഹി (hi)indeed
- മഖാഃ (makhāḥ)sacrifices
പ്രജാനാഥം നാഥ പ്രസഭമഭികം സ്വാം ദുഹിതരം
ഗതം രോഹിദ് ഭൂതാം രിരമയിഷുമൃഷ്യസ്യ വപുഷാ ।
ധനുഷ്പാണേര്യാതം ദിവമപി സപത്രാകൃതമമും
ത്രസന്തം തേഽദ്യാപി ത്യജതി ന മൃഗവ്യാധരഭസഃ ॥ ൨൨॥
ഗതം രോഹിദ് ഭൂതാം രിരമയിഷുമൃഷ്യസ്യ വപുഷാ ।
ധനുഷ്പാണേര്യാതം ദിവമപി സപത്രാകൃതമമും
ത്രസന്തം തേഽദ്യാപി ത്യജതി ന മൃഗവ്യാധരഭസഃ ॥ ൨൨॥
- പ്രജാനാഥം (prajānāthaṃ)Protector of beings (prajā:beings | nāthaṃ:protector)
- നാഥ (nātha)O Lord
- പ്രസഭമ് (prasabham)forcefully
- അഭികം (abhikaṃ)towards
- സ്വാം (svāṃ)own
- ദുഹിതരം (duhitaraṃ)daughter
- ഗതം (gataṃ)went
- രോഹിദ് (rohid)female deer
- ഭൂതാം (bhūtāṃ)having become
- രിരമയിഷുമ് (riramayiṣum)desiring to enjoy
- ഋഷ്യസ്യ (ṛṣyasya)of a male deer
- വപുഷാ (vapuṣā)with the form
- ധനുഷ്പാണേഃ (dhanuṣpāṇeḥ)with bow in hand (dhanuṣ:bow | pāṇeḥ:in hand)
- യാതം (yātaṃ)went
- ദിവമ് (divam)to the sky
- അപി (api)even
- സപത്രാകൃതമ് (sapatrākṛtam)made with wings (sa:with | patra:wings | ākṛtam:made)
- അമുമ് (amum)him
- ത്രസന്തം (trasantaṃ)frightened
- തേ (te)by you
- അദ്യാപി (adyāpi)even today
- ത്യജതി (tyajati)leaves
- ന (na)not
- മൃഗവ്യാധരഭസഃ (mṛgavyādharabhasaḥ)hunter's force (mṛga:deer | vyādha:hunter | rabhasaḥ:force)
സ്വലാവണ്യാശംസാ ധൃതധനുഷമഹ്നായ തൃണവത്
പുരഃ പ്ലുഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ പുരമഥന പുഷ്പായുധമപി ।
യദി സ്ത്രൈണം ദേവീ യമനിരത-ദേഹാര്ധ-ഘടനാത്
അവൈതി ത്വാമദ്ധാ ബത വരദ മുഗ്ധാ യുവതയഃ ॥ ൨൩॥
പുരഃ പ്ലുഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ പുരമഥന പുഷ്പായുധമപി ।
യദി സ്ത്രൈണം ദേവീ യമനിരത-ദേഹാര്ധ-ഘടനാത്
അവൈതി ത്വാമദ്ധാ ബത വരദ മുഗ്ധാ യുവതയഃ ॥ ൨൩॥
- സ്വലാവണ്യാശംസാ (svalāvaṇyāśaṃsā)desire for own beauty (sva:own | lāvaṇya:beauty | āśaṃsā:desire)
- ധൃതധനുഷമ് (dhṛtadhanuṣam)holding the bow (dhṛta:holding | dhanuṣam:bow)
- അഹ്നായ (ahnāya)to the day
- തൃണവത് (tṛṇavat)like grass
- പുരഃ (puraḥ)before
- പ്ലുഷ്ടം (pluṣṭam)burnt
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- പുരമഥന (puramathana)destroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- പുഷ്പായുധമ് (puṣpāyudham)flower-weaponed (puṣpa:flower | āyudham:weapon)
- അപി (api)even
- യദി (yadi)if
- സ്ത്രൈണമ് (straiṇam)womanly
- ദേവീ (devī)goddess
- യമനിരത (yamanirata)engaged in control (yama:control | nirata:engaged)
- ദേഹാര്ധ (dehārdha)half of the body (deha:body | ardha:half)
- ഘടനാത് (ghaṭanāt)due to union
- അവൈതി (avaiti)considers
- ത്വാമ് (tvām)you
- അദ്ധാ (addhā)certainly
- ബത (bata)alas
- വരദ (varada)boon-giver
- മുഗ്ധാ (mugdhā)deluded
- യുവതയഃ (yuvatayaḥ)young women
ശ്മശാനേഷ്വാക്രീഡാ സ്മരഹര പിശാചാഃ സഹചരാഃ
ചിതാ-ഭസ്മാലേപഃ സ്രഗപി നൃകരോടീ-പരികരഃ ।
അമങ്ഗല്യം ശീലം തവ ഭവതു നാമൈവമഖിലം
തഥാപി സ്മര്തൄണാം വരദ പരമം മങ്ഗലമസി ॥ ൨൪॥
ചിതാ-ഭസ്മാലേപഃ സ്രഗപി നൃകരോടീ-പരികരഃ ।
അമങ്ഗല്യം ശീലം തവ ഭവതു നാമൈവമഖിലം
തഥാപി സ്മര്തൄണാം വരദ പരമം മങ്ഗലമസി ॥ ൨൪॥
- ശ്മശാനേഷു (śmaśāneṣu)in the cremation grounds
- ആക്രീഡാ (ākrīḍā)play
- സ്മരഹര (smarahara)destroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- പിശാചാഃ (piśācāḥ)ghosts
- സഹചരാഃ (sahacarāḥ)companions
- ചിതാ-ഭസ്മാലേപഃ (citā-bhasmālepaḥ)smeared with ashes (citā:funeral pyre | bhasma:ashes | ālepaḥ:smeared)
- സ്രഗപി (sragapi)garland also (srag:garland | api:also)
- നൃകരോടീ-പരികരഃ (nṛkaroṭī-parikaraḥ)adorned with skulls (nṛ:human | karoṭī:skull | parikaraḥ:adorned)
- അമങ്ഗല്യമ് (amaṅgalyam)inauspicious
- ശീലം (śīlaṃ)character
- തവ (tava)your
- ഭവതു (bhavatu)let it be
- നാമ (nāma)indeed
- ഏവമ് (evam)thus
- അഖിലം (akhilaṃ)entirely
- തഥാപി (tathāpi)nevertheless
- സ്മര്തൄണാം (smartṝṇāṃ)of those who remember
- വരദ (varada)boon giver
- പരമം (paramaṃ)supreme
- മങ്ഗലമ് (maṅgalam)auspiciousness
- അസി (asi)you are
മനഃ പ്രത്യക് ചിത്തേ സവിധമവിധായാത്ത-മരുതഃ
പ്രഹൃഷ്യദ്രോമാണഃ പ്രമദ-സലിലോത്സങ്ഗതി-ദൃശഃ ।
യദാലോക്യാഹ്ലാദം ഹ്രദ ഇവ നിമജ്യാമൃതമയേ
ദധത്യന്തസ്തത്ത്വം കിമപി യമിനസ്തത് കില ഭവാന് ॥ ൨൫॥
പ്രഹൃഷ്യദ്രോമാണഃ പ്രമദ-സലിലോത്സങ്ഗതി-ദൃശഃ ।
യദാലോക്യാഹ്ലാദം ഹ്രദ ഇവ നിമജ്യാമൃതമയേ
ദധത്യന്തസ്തത്ത്വം കിമപി യമിനസ്തത് കില ഭവാന് ॥ ൨൫॥
- മനഃ (manaḥ)mind
- പ്രത്യക് (pratyak)inward
- ചിത്തേ (citte)in the consciousness
- സവിധമ് (savidham)together
- അവിധായ (avidhāya)without placing
- ആത്ത (ātta)controlled
- മരുതഃ (marutaḥ)breaths
- പ്രഹൃഷ്യദ്രോമാണഃ (prahṛṣyadromāṇaḥ)with hair standing on end (prahṛṣyat:thrilled | romāṇaḥ:hair)
- പ്രമദ-സലിലോത്സങ്ഗതി-ദൃശഃ (pramada-salilotsaṅgati-dṛśaḥ)eyes filled with tears of joy (pramada:joy | salila:water | utsaṅgati:overflowing | dṛśaḥ:eyes)
- യദാലോക്യ (yadālokya)having seen which
- ആഹ്ലാദം (āhlādam)bliss
- ഹ്രദ (hrada)lake
- ഇവ (iva)like
- നിമജ്യ (nimajya)immersed
- അമൃതമയേ (amṛtamaye)in nectar (amṛta:nectar | maye:in)
- ദധതി (dadhati)hold
- അന്തഃ (antaḥ)within
- തത്ത്വം (tattvam)truth
- കിമപി (kimapi)something
- യമിനഃ (yaminaḥ)ascetics
- തത് (tat)that
- കില (kila)indeed
- ഭവാന് (bhavān)you
ത്വമര്കസ്ത്വം സോമസ്ത്വമസി പവനസ്ത്വം ഹുതവഹഃ
ത്വമാപസ്ത്വം വ്യോമ ത്വമു ധരണിരാത്മാ ത്വമിതി ച ।
പരിച്ഛിന്നാമേവം ത്വയി പരിണതാ ബിഭ്രതി ഗിരം
ന വിദ്മസ്തത്തത്ത്വം വയമിഹ തു യത് ത്വം ന ഭവസി ॥ ൨൬॥
ത്വമാപസ്ത്വം വ്യോമ ത്വമു ധരണിരാത്മാ ത്വമിതി ച ।
പരിച്ഛിന്നാമേവം ത്വയി പരിണതാ ബിഭ്രതി ഗിരം
ന വിദ്മസ്തത്തത്ത്വം വയമിഹ തു യത് ത്വം ന ഭവസി ॥ ൨൬॥
- ത്വമ് (tvam)you
- അര്കഃ (arkaḥ)sun
- ത്വമ് (tvam)you
- സോമഃ (somaḥ)moon
- ത്വമ് (tvam)you
- അസി (asi)are
- പവനഃ (pavanaḥ)air
- ത്വമ് (tvam)you
- ഹുതവഹഃ (hutavahaḥ)fire
- ത്വമ് (tvam)you
- ആപഃ (āpaḥ)water
- ത്വമ് (tvam)you
- വ്യോമ (vyoma)sky
- ത്വമ് (tvam)you
- ധരണിഃ (dharaṇiḥ)earth
- ആത്മാ (ātmā)self
- ത്വമ് (tvam)you
- ഇതി (iti)thus
- ച (ca)and
- പരിച്ഛിന്നാമ് (paricchinnām)limited
- ഏവമ് (evam)thus
- ത്വയി (tvayi)in you
- പരിണതാ (pariṇatā)transformed
- ബിഭ്രതി (bibhrati)bear
- ഗിരം (giraṃ)words
- ന (na)not
- വിദ്മഃ (vidmaḥ)know
- തത്തത്ത്വം (tattattvaṃ)that essence (tat:that | tattvaṃ:essence)
- വയമ് (vayam)we
- ഇഹ (iha)here
- തു (tu)but
- യത് (yat)which
- ത്വമ് (tvam)you
- ന (na)not
- ഭവസി (bhavasi)are
ത്രയീം തിസ്രോ വൃത്തീസ്ത്രിഭുവനമഥോ ത്രീനപി സുരാന്
അകാരാദ്യൈര്വര്ണൈസ്ത്രിഭിരഭിദധത് തീര്ണവികൃതി ।
തുരീയം തേ ധാമ ധ്വനിഭിരവരുന്ധാനമണുഭിഃ
സമസ്ത-വ്യസ്തം ത്വാം ശരണദ ഗൃണാത്യോമിതി പദമ് ॥ ൨൭॥
അകാരാദ്യൈര്വര്ണൈസ്ത്രിഭിരഭിദധത് തീര്ണവികൃതി ।
തുരീയം തേ ധാമ ധ്വനിഭിരവരുന്ധാനമണുഭിഃ
സമസ്ത-വ്യസ്തം ത്വാം ശരണദ ഗൃണാത്യോമിതി പദമ് ॥ ൨൭॥
- ത്രയീം (trayīṃ)threefold
- തിസ്രഃ (tisraḥ)three
- വൃത്തിഃ (vṛttiḥ)states
- ത്രിഭുവനമ് (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- അഥ (atha)and
- ത്രീന് (trīn)three
- അപി (api)also
- സുരാന് (surān)gods
- അകാരാദ്യൈഃ (akārādyaiḥ)beginning with 'a' (akāra:'a' | ādyaiḥ:beginning with)
- വര്ണൈഃ (varṇaiḥ)letters
- ത്രിഭിഃ (tribhiḥ)by three
- അഭിദധത് (abhidadhat)expressing
- തീര്ണവികൃതി (tīrṇavikṛti)transcending change (tīrṇa:transcending | vikṛti:change)
- തുരീയമ് (turīyam)fourth state
- തേ (te)your
- ധാമ (dhāma)abode
- ധ്വനിഭിഃ (dhvanibhiḥ)by sounds
- അവരുന്ധാന (avarundhāna)encompassing
- മണുഭിഃ (maṇubhiḥ)by atoms
- സമസ്ത-വ്യസ്തമ് (samasta-vyastam)entire and distinct (samasta:entire | vyastam:distinct)
- ത്വാമ് (tvām)you
- ശരണദ (śaraṇada)grantor of refuge (śaraṇa:refuge | da:giver)
- ഗൃണാതി (gṛṇāti)praises
- ഓമ് (om)OM
- ഇതി (iti)thus
- പദമ് (padam)word
ഭവഃ ശര്വോ രുദ്രഃ പശുപതിരഥോഗ്രഃ സഹമഹാന്
തഥാ ഭീമേശാനാവിതി യദഭിധാനാഷ്ടകമിദമ് ।
അമുഷ്മിന് പ്രത്യേകം പ്രവിചരതി ദേവ ശ്രുതിരപി
പ്രിയായാസ്മൈധാമ്നേ പ്രണിഹിത-നമസ്യോഽസ്മി ഭവതേ ॥ ൨൮॥
തഥാ ഭീമേശാനാവിതി യദഭിധാനാഷ്ടകമിദമ് ।
അമുഷ്മിന് പ്രത്യേകം പ്രവിചരതി ദേവ ശ്രുതിരപി
പ്രിയായാസ്മൈധാമ്നേ പ്രണിഹിത-നമസ്യോഽസ്മി ഭവതേ ॥ ൨൮॥
- ഭവഃ (bhavaḥ)Bhava
- ശര്വഃ (śarvaḥ)Sharva
- രുദ്രഃ (rudraḥ)Rudra
- പശുപതിഃ (paśupatiḥ)Pashupati
- അഥ (atha)and
- ഉഗ്രഃ (ugraḥ)Ugra
- സഹമഹാന് (sahamahān)Sahamahān
- തഥാ (tathā)also
- ഭീമേശാനൌ (bhīmeśānau)Bhima and Ishana (bhīma:Bhima | īśāna:Ishana)
- ഇതി (iti)thus
- യദ് (yad)which
- അഭിധാനാഷ്ടകമ് (abhidhānāṣṭakam)eightfold names (abhidhāna:names | aṣṭakam:eightfold)
- ഇദമ് (idam)this
- അമുഷ്മിന് (amuṣmin)in this
- പ്രത്യേകം (pratyekaṃ)individually
- പ്രവിചരതി (pravicarati)discusses
- ദേവ (deva)O God
- ശ്രുതിഃ (śrutiḥ)Vedas
- അപി (api)also
- പ്രിയായ (priyāya)dear
- അസ്മൈ (asmai)to this
- ധാമ്നേ (dhāmne)abode
- പ്രണിഹിത-നമസ്യഃ (praṇihita-namasyaḥ)salutation offered (praṇihita:offered | namasyaḥ:salutation)
- അസ്മി (asmi)I am
- ഭവതേ (bhavate)to you
നമോ നേദിഷ്ഠായ പ്രിയദവ ദവിഷ്ഠായ ച നമഃ
നമഃ ക്ഷോദിഷ്ഠായ സ്മരഹര മഹിഷ്ഠായ ച നമഃ ।
നമോ വര്ഷിഷ്ഠായ ത്രിനയന യവിഷ്ഠായ ച നമഃ
നമഃ സര്വസ്മൈ തേ തദിദമതിസര്വായ ച നമഃ ॥ ൨൯॥
നമഃ ക്ഷോദിഷ്ഠായ സ്മരഹര മഹിഷ്ഠായ ച നമഃ ।
നമോ വര്ഷിഷ്ഠായ ത്രിനയന യവിഷ്ഠായ ച നമഃ
നമഃ സര്വസ്മൈ തേ തദിദമതിസര്വായ ച നമഃ ॥ ൨൯॥
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നേദിഷ്ഠായ (nediṣṭhāya)to the nearest
- പ്രിയദവ (priyadava)forest-lover (priya:beloved | dava:forest)
- ദവിഷ്ഠായ (daviṣṭhāya)to the farthest
- ച (ca)and
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- ക്ഷോദിഷ്ഠായ (kṣodiṣṭhāya)to the minutest
- സ്മരഹര (smarahara)destroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- മഹിഷ്ഠായ (mahiṣṭhāya)to the biggest
- ച (ca)and
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമോ (namo)salutations
- വര്ഷിഷ്ഠായ (varṣiṣṭhāya)to the oldest
- ത്രിനയന (trinayana)three-eyed one (tri:three | nayana:eye)
- യവിഷ്ഠായ (yaviṣṭhāya)to the youngest
- ച (ca)and
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- സര്വസ്മൈ (sarvasmai)to everything
- തേ (te)to you
- തദിദമ് (tadidam)this
- അതിസര്വായ (atisarvāya)beyond everything
- ച (ca)and
- നമഃ (namaḥ)salutations
ബഹുല-രജസേ വിശ്വോത്പത്തൌ ഭവായ നമോ നമഃ
പ്രബല-തമസേ തത് സംഹാരേ ഹരായ നമോ നമഃ ।
ജന-സുഖകൃതേ സത്ത്വോദ്രിക്തൌ മൃഡായ നമോ നമഃ
പ്രമഹസി പദേ നിസ്ത്രൈഗുണ്യേ ശിവായ നമോ നമഃ ॥ ൩൦॥
പ്രബല-തമസേ തത് സംഹാരേ ഹരായ നമോ നമഃ ।
ജന-സുഖകൃതേ സത്ത്വോദ്രിക്തൌ മൃഡായ നമോ നമഃ
പ്രമഹസി പദേ നിസ്ത്രൈഗുണ്യേ ശിവായ നമോ നമഃ ॥ ൩൦॥
- ബഹുല-രജസേ (bahula-rajase)abundant in rajas (bahula:abundant | rajase:in rajas)
- വിശ്വോത്പത്തൌ (viśvotpattau)in the creation of the world (viśva:world | utpattau:in creation)
- ഭവായ (bhavāya)to Bhava
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- പ്രബല-തമസേ (prabala-tamase)strong in tamas (prabala:strong | tamase:in tamas)
- തത് (tat)that
- സംഹാരേ (saṃhāre)in destruction
- ഹരായ (harāya)to Hara
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- ജന-സുഖകൃതേ (jana-sukhakṛte)for the happiness of people (jana:people | sukhakṛte:for happiness)
- സത്ത്വോദ്രിക്തൌ (sattvodriktau)in the abundance of sattva (sattva:sattva | udriktau:in abundance)
- മൃഡായ (mṛḍāya)to Mṛḍa
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- പ്രമഹസി (pramahasi)in the supreme
- പദേ (pade)in the state
- നിസ്ത്രൈഗുണ്യേ (nistraiguṇye)beyond three qualities (nis:beyond | trai:three | guṇye:qualities)
- ശിവായ (śivāya)to Shiva
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
കൃശ-പരിണതി-ചേതഃ ക്ലേശവശ്യം ക്വ ചേദം
ക്വ ച തവ ഗുണ-സീമോല്ലങ്ഘിനീ ശശ്വദൃദ്ധിഃ ।
ഇതി ചകിതമമന്ദീകൃത്യ മാം ഭക്തിരാധാദ്
വരദ ചരണയോസ്തേ വാക്യ-പുഷ്പോപഹാരമ് ॥ ൩൧॥
ക്വ ച തവ ഗുണ-സീമോല്ലങ്ഘിനീ ശശ്വദൃദ്ധിഃ ।
ഇതി ചകിതമമന്ദീകൃത്യ മാം ഭക്തിരാധാദ്
വരദ ചരണയോസ്തേ വാക്യ-പുഷ്പോപഹാരമ് ॥ ൩൧॥
- കൃശ (kṛśa)thin
- പരിണതി (pariṇati)matured
- ചേതഃ (cetaḥ)mind
- ക്ലേശവശ്യമ് (kleśavaśyam)subject to suffering (kleśa:suffering | vaśyam:subject to)
- ക്വ (kva)where
- ച (ca)and
- ഇദം (idaṃ)this
- ക്വ (kva)where
- ച (ca)and
- തവ (tava)your
- ഗുണ (guṇa)qualities
- സീമോല്ലങ്ഘിനീ (sīmollaṅghinī)transcending limits (sīmā:limit | ullaṅghinī:transcending)
- ശശ്വദൃദ്ധിഃ (śaśvadṛddhiḥ)ever-increasing prosperity (śaśvat:ever | ṛddhiḥ:prosperity)
- ഇതി (iti)thus
- ചകിതമ് (cakitam)fearful
- അമന്ദീകൃത്യ (amandīkṛtya)making not slow (amanda:not slow | kṛtya:making)
- മാമ് (mām)me
- ഭക്തിഃ (bhaktiḥ)devotion
- ആധാത് (ādhāt)placed
- വരദ (varada)boon-giver
- ചരണയോഃ (caraṇayoḥ)at the feet
- തേ (te)your
- വാക്യ (vākya)words
- പുഷ്പോപഹാരമ് (puṣpopahāram)floral offering (puṣpa:flower | upahāram:offering)
അസിത-ഗിരി-സമം സ്യാത് കജ്ജലം സിന്ധു-പാത്രേ
സുര-തരുവര-ശാഖാ ലേഖനീ പത്രമുര്വീ ।
ലിഖതി യദി ഗൃഹീത്വാ ശാരദാ സര്വകാലം
തദപി തവ ഗുണാനാമീശ പാരം ന യാതി ॥ ൩൨॥
സുര-തരുവര-ശാഖാ ലേഖനീ പത്രമുര്വീ ।
ലിഖതി യദി ഗൃഹീത്വാ ശാരദാ സര്വകാലം
തദപി തവ ഗുണാനാമീശ പാരം ന യാതി ॥ ൩൨॥
- അസിത (asita)dark
- ഗിരി (giri)mountain
- സമം (samaṃ)equal to
- സ്യാത് (syāt)may be
- കജ്ജലം (kajjalaṃ)ink
- സിന്ധു (sindhu)ocean
- പാത്രേ (pātre)in the pot
- സുര (sura)divine
- തരുവര (taruvara)best divine tree (taru:tree | vara:best)
- ശാഖാ (śākhā)branch
- ലേഖനീ (lekhanī)pen
- പത്രമ് (patram)paper
- ഉര്വീ (urvī)earth
- ലിഖതി (likhati)writes
- യദി (yadi)if
- ഗൃഹീത്വാ (gṛhītvā)having taken
- ശാരദാ (śāradā)Saraswati
- സര്വകാലം (sarvakālaṃ)all the time (sarva:all | kālaṃ:time)
- തദപി (tadapi)even then
- തവ (tava)your
- ഗുണാനാമ് (guṇānām)qualities
- ഈശ (īśa)O Lord
- പാരം (pāraṃ)limit
- ന (na)not
- യാതി (yāti)reaches
അസുര-സുര-മുനീന്ദ്രൈരര്ചിതസ്യേന്ദു-മൌലേഃ
ഗ്രഥിത-ഗുണമഹിമ്നോ നിര്ഗുണസ്യേശ്വരസ്യ ।
സകല-ഗണ-വരിഷ്ഠഃ പുഷ്പദന്താഭിധാനഃ
രുചിരമലഘുവൃത്തൈഃ സ്തോത്രമേതച്ചകാര ॥ ൩൩॥
ഗ്രഥിത-ഗുണമഹിമ്നോ നിര്ഗുണസ്യേശ്വരസ്യ ।
സകല-ഗണ-വരിഷ്ഠഃ പുഷ്പദന്താഭിധാനഃ
രുചിരമലഘുവൃത്തൈഃ സ്തോത്രമേതച്ചകാര ॥ ൩൩॥
- അസുര (asura)demon
- സുര (sura)god
- മുനീന്ദ്രൈഃ (munīndraiḥ)by the great sages (muni:sage | indra:great)
- അര്ചിതസ്യ (arcitasya)worshipped
- ഇന്ദു-മൌലേഃ (indu-mauleḥ)of the moon-crested (indu:moon | mauli:crest)
- ഗ്രഥിത-ഗുണമഹിമ്നഃ (grathita-guṇamahimnaḥ)of bound virtues and greatness (grathita:bound | guṇa:virtue | mahima:greatness)
- നിര്ഗുണസ്യ (nirguṇasya)of the attributeless
- ഈശ്വരസ്യ (īśvarasya)of the lord
- സകല-ഗണ-വരിഷ്ഠഃ (sakala-gaṇa-variṣṭhaḥ)best among all groups (sakala:all | gaṇa:groups | variṣṭha:best)
- പുഷ്പദന്താഭിധാനഃ (puṣpadantābhidhānaḥ)named Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | abhidhāna:named)
- രുചിരമലഘുവൃത്തൈഃ (ruciramalaghuvṛttaiḥ)with charming, not short metres (rucira:charming | alaghu:not short | vṛttaiḥ:metres)
- സ്തോത്രമ് (stotram)hymn
- ഏതത് (etat)this
- ചകാര (cakāra)composed
അഹരഹരനവദ്യം ധൂര്ജടേഃ സ്തോത്രമേതത്
പഠതി പരമഭക്ത്യാ ശുദ്ധ-ചിത്തഃ പുമാന് യഃ ।
സ ഭവതി ശിവലോകേ രുദ്രതുല്യസ്തഥാഽത്ര
പ്രചുരതര-ധനായുഃ പുത്രവാന് കീര്തിമാംശ്ച ॥ ൩൪॥
പഠതി പരമഭക്ത്യാ ശുദ്ധ-ചിത്തഃ പുമാന് യഃ ।
സ ഭവതി ശിവലോകേ രുദ്രതുല്യസ്തഥാഽത്ര
പ്രചുരതര-ധനായുഃ പുത്രവാന് കീര്തിമാംശ്ച ॥ ൩൪॥
- അഹരഹരനവദ്യം (aharaharanavadyaṃ)daily faultless (ahara:daily | anavadyaṃ:faultless)
- ധൂര്ജടേഃ (dhūrjaṭeḥ)of Dhūrjaṭi (Shiva)
- സ്തോത്രമേതത് (stotrametat)this hymn (stotram:hymn | etat:this)
- പഠതി (paṭhati)reads
- പരമഭക്ത്യാ (paramabhaktyā)with great devotion (parama:great | bhaktyā:with devotion)
- ശുദ്ധ-ചിത്തഃ (śuddha-cittaḥ)pure-minded (śuddha:pure | cittaḥ:mind)
- പുമാന് (pumān)man
- യഃ (yaḥ)who
- സ (sa)he
- ഭവതി (bhavati)becomes
- ശിവലോകേ (śivaloke)in Shiva's domain (śiva:Shiva | loke:in the domain)
- രുദ്രതുല്യഃ (rudratulyaḥ)equal to Rudra (rudra:Rudra | tulyaḥ:equal to)
- തഥാഽത്ര (tathā'tra)and here (tathā:and | atra:here)
- പ്രചുരതര-ധനായുഃ (pracuratara-dhanāyuḥ)abundant wealth and life (pracuratara:abundant | dhana:wealth | āyuḥ:life)
- പുത്രവാന് (putravān)endowed with children
- കീര്തിമാംശ്ച (kīrtimāṃśca)and famous (kīrtimān:famous | ca:and)
മഹേശാന്നാപരോ ദേവോ മഹിമ്നോ നാപരാ സ്തുതിഃ ।
അഘോരാന്നാപരോ മന്ത്രോ നാസ്തി തത്ത്വം ഗുരോഃ പരമ് ॥ ൩൫॥
അഘോരാന്നാപരോ മന്ത്രോ നാസ്തി തത്ത്വം ഗുരോഃ പരമ് ॥ ൩൫॥
- മഹേശാത് (maheśāt)than Mahesha
- ന (na)not
- അപരോ (aparo)higher
- ദേവഃ (devaḥ)God
- മഹിമ്നഃ (mahimnaḥ)than greatness
- ന (na)not
- അപരഃ (aparaḥ)better
- സ്തുതിഃ (stutiḥ)hymn
- അഘോരാത് (aghorāt)than Aghora
- ന (na)not
- അപരോ (aparo)greater
- മന്ത്രഃ (mantraḥ)mantra
- നാസ്തി (nāsti)there is not
- തത്ത്വമ് (tattvam)truth
- ഗുരോഃ (guroḥ)than teacher's
- പരമ് (param)beyond
ദീക്ഷാ ദാനം തപസ്തീര്ഥം ജ്ഞാനം യാഗാദികാഃ ക്രിയാഃ ।
മഹിമ്നസ്തവ പാഠസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് ॥ ൩൬॥
മഹിമ്നസ്തവ പാഠസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് ॥ ൩൬॥
- ദീക്ഷാ (dīkṣā)initiation
- ദാനം (dānaṃ)charity
- തപഃ (tapaḥ)penance
- തീര്ഥം (tīrthaṃ)pilgrimage
- ജ്ഞാനം (jñānaṃ)spiritual knowledge
- യാഗാദികാഃ (yāgādikāḥ)sacrifices and similar acts (yāga:sacrifice | ādikāḥ:and similar acts)
- ക്രിയാഃ (kriyāḥ)acts
- മഹിമ്നസ്തവ (mahimnastava)of the hymn's greatness (mahimnaḥ:of greatness | stava:hymn)
- പാഠസ്യ (pāṭhasya)of the reading
- കലാം (kalāṃ)one-sixteenth
- നാര്ഹന്തി (nārhanti)do not yield
- ഷോഡശീമ് (ṣoḍaśīm)sixteenth part
കുസുമദശന-നാമാ സര്വ-ഗന്ധര്വ-രാജഃ
ശശിധരവര-മൌലേര്ദേവദേവസ്യ ദാസഃ ।
സ ഖലു നിജ-മഹിമ്നോ ഭ്രഷ്ട ഏവാസ്യ രോഷാത്
സ്തവനമിദമകാര്ഷീദ് ദിവ്യ-ദിവ്യം മഹിമ്നഃ ॥ ൩൭॥
ശശിധരവര-മൌലേര്ദേവദേവസ്യ ദാസഃ ।
സ ഖലു നിജ-മഹിമ്നോ ഭ്രഷ്ട ഏവാസ്യ രോഷാത്
സ്തവനമിദമകാര്ഷീദ് ദിവ്യ-ദിവ്യം മഹിമ്നഃ ॥ ൩൭॥
- കുസുമദശന-നാമാ (kusumadaśana-nāmā)named Kusumadanta (kusuma:flower | daśana:tooth | nāmā:named)
- സര്വ-ഗന്ധര്വ-രാജഃ (sarva-gandharva-rājaḥ)king of all Gandharvas (sarva:all | gandharva:Gandharvas | rājaḥ:king)
- ശശിധരവര-മൌലേഃ (śaśidharavara-mauleḥ)of the best moon-crested (śaśidhara:moon-crested | vara:best | mauleḥ:of the head)
- ദേവദേവസ്യ (devadevasya)of the Lord of lords (deva:lord | devasya:of the lord)
- ദാസഃ (dāsaḥ)servant
- സ (sa)he
- ഖലു (khalu)indeed
- നിജ-മഹിമ്നഃ (nija-mahimnaḥ)of his own glory (nija:own | mahimnaḥ:of glory)
- ഭ്രഷ്ടഃ (bhraṣṭaḥ)fallen
- ഏവ (eva)indeed
- അസ്യ (asya)his
- രോഷാത് (roṣāt)due to anger
- സ്തവനമ് (stavanam)hymn
- ഇദമ് (idam)this
- അകാര്ഷീത് (akārṣīt)composed
- ദിവ്യ-ദിവ്യം (divya-divyaṃ)most divine (divya:divine | divyaṃ:most divine)
- മഹിമ്നഃ (mahimnaḥ)of glory
സുരഗുരുമഭിപൂജ്യ സ്വര്ഗ-മോക്ഷൈക-ഹേതും
പഠതി യദി മനുഷ്യഃ പ്രാഞ്ജലിര്നാന്യ-ചേതാഃ ।
വ്രജതി ശിവ-സമീപം കിന്നരൈഃ സ്തൂയമാനഃ
സ്തവനമിദമമോഘം പുഷ്പദന്തപ്രണീതമ് ॥ ൩൮॥
പഠതി യദി മനുഷ്യഃ പ്രാഞ്ജലിര്നാന്യ-ചേതാഃ ।
വ്രജതി ശിവ-സമീപം കിന്നരൈഃ സ്തൂയമാനഃ
സ്തവനമിദമമോഘം പുഷ്പദന്തപ്രണീതമ് ॥ ൩൮॥
- സുരഗുരുമഭിപൂജ്യ (suragurumabhipūjya)worshipping the teacher of gods (sura:gods | gurum:teacher | abhipūjya:worshipping)
- സ്വര്ഗ-മോക്ഷൈക-ഹേതും (svarga-mokṣaika-hetuṃ)cause of heaven and liberation (svarga:heaven | mokṣa:liberation | eka:one | hetuṃ:cause)
- പഠതി (paṭhati)reads
- യദി (yadi)if
- മനുഷ്യഃ (manuṣyaḥ)a person
- പ്രാഞ്ജലിഃ (prāñjaliḥ)with folded hands
- ന (na)not
- അന്യ-ചേതാഃ (anya-cetāḥ)with single-mindedness (anya:other | cetāḥ:mind)
- വ്രജതി (vrajati)goes
- ശിവ-സമീപം (śiva-samīpaṃ)near Shiva (śiva:Shiva | samīpaṃ:near)
- കിന്നരൈഃ (kinnaraiḥ)by kinnaras
- സ്തൂയമാനഃ (stūyamānaḥ)being praised
- സ്തവനമിദമമോഘം (stavanamidamamoghaṃ)this unfailing hymn (stavanam:hymn | idam:this | amoghaṃ:unfailing)
- പുഷ്പദന്തപ്രണീതമ് (puṣpadantapraṇītam)composed by Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | praṇītam:composed)
ആസമാപ്തമിദം സ്തോത്രം പുണ്യം ഗന്ധര്വ-ഭാഷിതമ് ।
അനൌപമ്യം മനോഹാരി സര്വമീശ്വരവര്ണനമ് ॥ ൩൯॥
അനൌപമ്യം മനോഹാരി സര്വമീശ്വരവര്ണനമ് ॥ ൩൯॥
- ആസമാപ്തമ് (āsamāptam)here ends
- ഇദം (idaṃ)this
- സ്തോത്രം (stotraṃ)hymn
- പുണ്യം (puṇyaṃ)meritorious
- ഗന്ധര്വ-ഭാഷിതമ് (gandharva-bhāṣitam)uttered by the Gandharva (gandharva:Gandharva | bhāṣitam:uttered)
- അനൌപമ്യമ് (anaupamyam)incomparable
- മനോഹാരി (manohāri)charming
- സര്വമ് (sarvam)all
- ഈശ്വരവര്ണനമ് (īśvaravarṇanam)description of the great master (īśvara:great master | varṇanam:description)
ഇത്യേഷാ വാങ്മയീ പൂജാ ശ്രീമച്ഛങ്കര-പാദയോഃ ।
അര്പിതാ തേന ദേവേശഃ പ്രീയതാം മേ സദാശിവഃ ॥ ൪൦॥
അര്പിതാ തേന ദേവേശഃ പ്രീയതാം മേ സദാശിവഃ ॥ ൪൦॥
- ഇതി (iti)thus
- ഏഷാ (eṣā)this
- വാങ്മയീ (vāṅmayī)in the form of words (vāk:speech | mayī:consisting of)
- പൂജാ (pūjā)worship
- ശ്രീമച്ഛങ്കര-പാദയോഃ (śrīmacchaṅkara-pādayoḥ)at the feet of Shri Shankara (śrīmat:venerable | śaṅkara:Shankara | pādayoḥ:at the feet)
- അര്പിതാ (arpitā)dedicated
- തേന (tena)by this
- ദേവേശഃ (deveśaḥ)lord of the gods (deva:god | īśaḥ:lord)
- പ്രീയതാം (prīyatām)be pleased
- മേ (me)my
- സദാശിവഃ (sadāśivaḥ)ever-auspicious (sadā:always | śivaḥ:auspicious)
തവ തത്ത്വം ന ജാനാമി കീദൃശോഽസി മഹേശ്വര ।
യാദൃശോഽസി മഹാദേവ താദൃശായ നമോ നമഃ ॥ ൪൧॥
യാദൃശോഽസി മഹാദേവ താദൃശായ നമോ നമഃ ॥ ൪൧॥
- തവ (tava)your
- തത്ത്വം (tattvaṃ)truth
- ന (na)not
- ജാനാമി (jānāmi)I know
- കീദൃശഃ (kīdṛśaḥ)what kind
- അസി (asi)you are
- മഹേശ്വര (maheśvara)great God (mahā:great | īśvara:God)
- യാദൃശഃ (yādṛśaḥ)as you are
- അസി (asi)you are
- മഹാദേവ (mahādeva)great God (mahā:great | deva:God)
- താദൃശായ (tādṛśāya)to that nature
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
ഏകകാലം ദ്വികാലം വാ ത്രികാലം യഃ പഠേന്നരഃ ।
സര്വപാപ-വിനിര്മുക്തഃ ശിവ ലോകേ മഹീയതേ ॥ ൪൨॥
സര്വപാപ-വിനിര്മുക്തഃ ശിവ ലോകേ മഹീയതേ ॥ ൪൨॥
- ഏകകാലം (ekakālaṃ)once (eka:one | kālaṃ:time)
- ദ്വികാലം (dvikālaṃ)twice (dvi:two | kālaṃ:time)
- വാ (vā)or
- ത്രികാലം (trikālaṃ)thrice (tri:three | kālaṃ:time)
- യഃ (yaḥ)who
- പഠേന്നരഃ (paṭhennaraḥ)a man reads (paṭhet:reads | naraḥ:man)
- സര്വപാപ-വിനിര്മുക്തഃ (sarvapāpa-vinirmuktaḥ)freed from all sins (sarva:all | pāpa:sins | vinirmuktaḥ:freed from)
- ശിവ (śiva)Shiva
- ലോകേ (loke)in the world
- മഹീയതേ (mahīyate)is honored
ശ്രീ പുഷ്പദന്ത-മുഖ-പങ്കജ-നിര്ഗതേന
സ്തോത്രേണ കില്ബിഷ-ഹരേണ ഹര-പ്രിയേണ ।
കണ്ഠസ്ഥിതേന പഠിതേന സമാഹിതേന
സുപ്രീണിതോ ഭവതി ഭൂതപതിര്മഹേശഃ ॥ ൪൩॥
॥ ഇതി ശ്രീ പുഷ്പദന്ത വിരചിതം ശിവമഹിമ്നഃ
സ്തോത്രം സമാപ്തമ് ॥
സ്തോത്രേണ കില്ബിഷ-ഹരേണ ഹര-പ്രിയേണ ।
കണ്ഠസ്ഥിതേന പഠിതേന സമാഹിതേന
സുപ്രീണിതോ ഭവതി ഭൂതപതിര്മഹേശഃ ॥ ൪൩॥
॥ ഇതി ശ്രീ പുഷ്പദന്ത വിരചിതം ശിവമഹിമ്നഃ
സ്തോത്രം സമാപ്തമ് ॥
- ശ്രീ (śrī)auspicious
- പുഷ്പദന്ത-മുഖ-പങ്കജ-നിര്ഗതേന (puṣpadanta-mukha-paṅkaja-nirgaten)emerged from Pushpadanta's lotus-like mouth (puṣpadanta:Pushpadanta | mukha:mouth | paṅkaja:lotus | nirgaten:emerged from)
- സ്തോത്രേണ (stotreṇa)by the hymn
- കില്ബിഷ-ഹരേണ (kilbiṣa-hareṇa)remover of sins (kilbiṣa:sins | hareṇa:remover)
- ഹര-പ്രിയേണ (hara-priyeṇa)dear to Hara (hara:Hara (Shiva) | priyeṇa:dear to)
- കണ്ഠസ്ഥിതേന (kaṇṭhasthitena)held in the throat
- പഠിതേന (paṭhitena)recited
- സമാഹിതേന (samāhitena)with concentration
- സുപ്രീണിതോ (suprīṇito)greatly pleased
- ഭവതി (bhavati)becomes
- ഭൂതപതിഃ (bhūtapatiḥ)lord of beings
- മഹേശഃ (maheśaḥ)Mahesha (Shiva)
- ഇതി (iti)thus
- ശ്രീ (śrī)auspicious
- പുഷ്പദന്ത (puṣpadanta)Pushpadanta
- വിരചിതം (viracitaṃ)composed
- ശിവമഹിമ്നഃ (śivamahimnaḥ)of Shiva's greatness (śiva:Shiva | mahimnaḥ:greatness)
- സ്തോത്രം (stotraṃ)hymn
- സമാപ്തമ് (samāptam)completed
