|| oṃ namaḥ śivāya ||
|| atha śrī śivamahimnastotram ||
mahimnaḥ pāraṃ te paramaviduṣo yadyasadṛśī
stutirbrahmādīnāmapi tadavasannāstvayi giraḥ |
athā'vācyaḥ sarvaḥ svamatipariṇāmāvadhi gṛṇan
mamāpyeṣa stotre hara nirapavādaḥ parikaraḥ || 1||
|| atha śrī śivamahimnastotram ||
mahimnaḥ pāraṃ te paramaviduṣo yadyasadṛśī
stutirbrahmādīnāmapi tadavasannāstvayi giraḥ |
athā'vācyaḥ sarvaḥ svamatipariṇāmāvadhi gṛṇan
mamāpyeṣa stotre hara nirapavādaḥ parikaraḥ || 1||
- mahimnaḥof greatness
- pāraṃlimit
- teyour
- paramaviduṣaḥof the supreme wise (parama:supreme | viduṣaḥ:of the wise)
- yatwhich
- asadṛśīinadequate
- stutiḥpraise
- brahmādīnāmof Brahma and others (brahma:Brahma | ādīnām:and others)
- apieven
- tatthat
- avasannāḥunable
- tvayiin you
- giraḥwords
- athathen
- avācyaḥineffable
- sarvaḥall
- svamatipariṇāmāvadhito the extent of one's intellect (sva:one's own | mati:intellect | pariṇāma:extent | avadhi:limit)
- gṛṇanpraising
- mamamy
- apialso
- eṣaḥthis
- stotrein the hymn
- haraO Hara (Shiva)
- nirapavādaḥblameless
- parikaraḥsupport
atītaḥ paṃthānaṃ tava ca mahimā vāṅmanasayoḥ
atadvyāvṛttyā yaṃ cakitamabhidhatte śrutirapi |
sa kasya stotavyaḥ katividhaguṇaḥ kasya viṣayaḥ
pade tvarvācīne patati na manaḥ kasya na vacaḥ || 2||
atadvyāvṛttyā yaṃ cakitamabhidhatte śrutirapi |
sa kasya stotavyaḥ katividhaguṇaḥ kasya viṣayaḥ
pade tvarvācīne patati na manaḥ kasya na vacaḥ || 2||
- atītaḥbeyond
- paṃthānampath
- tavayour
- caand
- mahimāgreatness
- vāṅmanasayoḥof speech and mind (vāk:speech | manasayoḥ:of mind)
- atadvyāvṛttyāby negation (a:not | tad:that | vyāvṛttyā:by exclusion)
- yaṃwhom
- cakitamastonished
- abhidhattedescribes
- śrutiḥVedas
- apialso
- sahe
- kasyawhose
- stotavyaḥto be praised
- katividhaguṇaḥof how many qualities (kati:how many | vidha:types | guṇaḥ:qualities)
- kasyawhose
- viṣayaḥsubject
- padein the state
- tubut
- arvācīnein the present
- patatifalls
- nanot
- manaḥmind
- kasyawhose
- nanot
- vacaḥspeech
madhusphītā vācaḥ paramamamṛtaṃ nirmitavataḥ
tava brahman kiṃ vāgapi suragurorvismayapadam |
mama tvetāṃ vāṇīṃ guṇakathanapuṇyena bhavataḥ
punāmītyarthe'smin puramathana buddhirvyavasitā || 3||
tava brahman kiṃ vāgapi suragurorvismayapadam |
mama tvetāṃ vāṇīṃ guṇakathanapuṇyena bhavataḥ
punāmītyarthe'smin puramathana buddhirvyavasitā || 3||
- madhusphītāsweet as honey (madhu:honey | sphītā:swollen, abundant)
- vācaḥspeech
- paramamamṛtaṃhighest nectar (parama:highest | amṛtaṃ:nectar)
- nirmitavataḥcreated by
- tavayour
- brahmanO Brahman
- kiṃwhat
- vākspeech
- apieven
- suraguroḥof the guru of gods (sura:gods | guroḥ:of the guru)
- vismayapadamcause of wonder (vismaya:wonder | padam:cause)
- mamamy
- tubut
- etāṃthis
- vāṇīṃspeech
- guṇakathanapuṇyenaby virtue of praising qualities (guṇa:qualities | kathana:praising | puṇyena:by virtue of)
- bhavataḥof you
- punāmīpurify
- itithus
- arthefor the purpose
- asminin this
- puramathanadestroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- buddhiḥintellect
- vyavasitādetermined
tavaiśvaryaṃ yattajjagadudayarakṣāpralayakṛt
trayīvastu vyastaṃ tisruṣu guṇabhinnāsu tanuṣu |
abhavyānāmasmin varada ramaṇīyāmaramaṇīṃ
vihantuṃ vyākrośīṃ vidadhata ihaike jaḍadhiyaḥ || 4||
trayīvastu vyastaṃ tisruṣu guṇabhinnāsu tanuṣu |
abhavyānāmasmin varada ramaṇīyāmaramaṇīṃ
vihantuṃ vyākrośīṃ vidadhata ihaike jaḍadhiyaḥ || 4||
- tavaiśvaryaṃyour greatness (tava:your | aiśvaryaṃ:greatness)
- yatwhich
- tatthat
- jagatuniverse
- udayacreation
- rakṣāmaintenance
- pralayadestruction
- kṛtcause
- trayīvastusupported by three Vedas (trayī:three Vedas | vastu:supported by)
- vyastaṃdistributed
- tisruṣuin the three
- guṇaqualities
- bhinnāsudivided
- tanuṣubodies
- abhavyānāmof the unworthy
- asminin this
- varadaO, Giver of Boons
- ramaṇīyāmdelightful
- aramaṇīṃundelightful
- vihantuṃto destroy
- vyākrośīṃslander
- vidadhatadoing
- ihahere
- ekesome
- jaḍadhiyaḥstupid persons (jaḍa:stupid | dhiyaḥ:persons)
kimīhaḥ kiṃkāyaḥ sa khalu kimupāyastribhuvanaṃ
kimādhāro dhātā sṛjati kimupādāna iti ca |
atarkyaiśvarye tvayyanavasara duḥstho hatadhiyaḥ
kutarko'yaṃ kāṃścit mukharayati mohāya jagataḥ || 5||
kimādhāro dhātā sṛjati kimupādāna iti ca |
atarkyaiśvarye tvayyanavasara duḥstho hatadhiyaḥ
kutarko'yaṃ kāṃścit mukharayati mohāya jagataḥ || 5||
- kimwhat
- īhaḥeffort
- kimwhat
- kāyaḥbody
- sahe
- khaluindeed
- kimwhat
- upāyaḥmeans
- tribhuvanamthree worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- kimwhat
- ādhāraḥbasis
- dhātācreator
- sṛjaticreates
- kimwhat
- upādānaresources
- itithus
- caand
- atarkyaincomprehensible
- aiśvaryein majesty
- tvayiin you
- anavasarawithout opportunity
- duḥsthaḥdisturbed
- hatadhiyaḥof confused mind
- kutarkaḥfalse argument
- ayamthis
- kāṃścitsome
- mukharayatimakes vocal
- mohāyafor delusion
- jagataḥof the world
ajanmāno lokāḥ kimavayavavanto'pi jagatāṃ
adhiṣṭhātāraṃ kiṃ bhavavidhiranādṛtya bhavati |
anīśo vā kuryād bhuvanajanane kaḥ parikaro
yato mandāstvāṃ pratyamaravara saṃśerata ime || 6||
adhiṣṭhātāraṃ kiṃ bhavavidhiranādṛtya bhavati |
anīśo vā kuryād bhuvanajanane kaḥ parikaro
yato mandāstvāṃ pratyamaravara saṃśerata ime || 6||
- ajanmānaḥunborn
- lokāḥworlds
- kimwhether
- avayavavantaḥhaving parts (avayava:parts | vantaḥ:having)
- apialso
- jagatāmof the worlds
- adhiṣṭhātāramruler
- kimwhether
- bhavavidhiḥcreation process (bhava:existence | vidhiḥ:process)
- anādṛtyadisregarding
- bhavatibecomes
- anīśaḥpowerless
- vāor
- kuryātwould do
- bhuvanajananein world creation (bhuvana:world | janane:creation)
- kaḥwho
- parikaraḥmeans
- yataḥfrom which
- mandāḥfools
- tvāmyou
- pratitowards
- amaravarabest of the gods (amara:immortal | vara:best)
- saṃśeratedoubt
- imethese
trayī sāṅkhyaṃ yogaḥ paśupatimataṃ vaiṣṇavamiti
prabhinne prasthāne paramidamadaḥ pathyamiti ca |
rucīnāṃ vaicitryādṛjukuṭila nānāpathajuṣāṃ
nṛṇāmeko gamyastvamasi payasāmarṇava iva || 7||
prabhinne prasthāne paramidamadaḥ pathyamiti ca |
rucīnāṃ vaicitryādṛjukuṭila nānāpathajuṣāṃ
nṛṇāmeko gamyastvamasi payasāmarṇava iva || 7||
- trayīthreefold
- sāṅkhyamSankhya philosophy
- yogaḥYoga
- paśupatimataṃPashupata doctrine (paśupati:Lord of creatures | matam:doctrine)
- vaiṣṇavamVaishnava doctrine
- itithus
- prabhinnedivided
- prasthānein paths
- paramsupreme
- idamthis
- adaḥthat
- pathyamsuitable
- itithus
- caand
- rucīnāmof tastes
- vaicitryātdue to variety
- ṛjukuṭilastraight and crooked (ṛju:straight | kuṭila:crooked)
- nānāpathajuṣāmof various path followers (nānā:various | patha:path | juṣām:followers)
- nṛṇāmof people
- ekaḥone
- gamyaḥdestination
- tvamyou
- asiare
- payasāmof waters
- arṇavaḥocean
- ivalike
mahokṣaḥ khaṭvāṅgaṃ paraśurajinaṃ bhasma phaṇinaḥ
kapālaṃ cetīyattava varada tantropakaraṇam |
surāstāṃ tāmṛddhiṃ dadhati tu bhavadbhūpraṇihitāṃ
na hi svātmārāmaṃ viṣayamṛgatṛṣṇā bhramayati || 8||
kapālaṃ cetīyattava varada tantropakaraṇam |
surāstāṃ tāmṛddhiṃ dadhati tu bhavadbhūpraṇihitāṃ
na hi svātmārāmaṃ viṣayamṛgatṛṣṇā bhramayati || 8||
- mahokṣaḥthe bull
- khaṭvāṅgaṃparts of a cot
- paraśuchisel
- ajinaṃelephant-skin
- bhasmaashes
- phaṇinaḥof the serpent
- kapālaṃthe skull
- caand
- itithus
- yatwhich
- tavayour
- varadaGiver of the Boons
- tantraarticles
- upakaraṇamhousehold
- surāḥgods
- tāmthat
- tāmthat
- ṛddhiṃriches
- dadhatiget
- tubut
- bhavatyour
- bhūearth
- praṇihitāṃby movement
- nanot
- hiindeed
- svātmārāmaṃabsorbed in his soul (sva:own | ātma:soul | ārāmaṃ:absorbed)
- viṣayaworldly things
- mṛgatṛṣṇāfalse desires
- bhramayatimislead
dhruvaṃ kaścit sarvaṃ sakalamaparastvadhruvamidaṃ
paro dhrauvyā'dhrauvye jagati gadati vyastaviṣaye |
samaste'pyetasmin puramathana tairvismita iva
stuvan jihremi tvāṃ na khalu nanu dhṛṣṭā mukharatā || 9||
paro dhrauvyā'dhrauvye jagati gadati vyastaviṣaye |
samaste'pyetasmin puramathana tairvismita iva
stuvan jihremi tvāṃ na khalu nanu dhṛṣṭā mukharatā || 9||
- dhruvameternal
- kaścitsome
- sarvamall
- sakalamentire
- aparaḥanother
- tubut
- adhruvamtemporary
- idaṃthis
- paraḥanother
- dhrauvyeeternal
- adhrauvyetemporary
- jagatiin the world
- gadatispeaks
- vyastaviṣayein contradictory subjects (vyasta:contradictory | viṣaye:in subjects)
- samastein all
- apieven
- etasminin this
- puramathanaDestroyer of Cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- taiḥby them
- vismitaastonished
- ivaas if
- stuvanpraising
- jihremiI am ashamed
- tvāṃyou
- nanot
- khaluindeed
- nanucertainly
- dhṛṣṭābold
- mukharatāloquacity
tavaiśvaryaṃ yatnād yadupari viriñcirhariradhaḥ
paricchetuṃ yātāvanilamanalaskandhavapuṣaḥ |
tato bhaktiśraddhā-bharaguru-gṛṇadbhyāṃ giriśa yat
svayaṃ tasthe tābhyāṃ tava kimanuvṛttirna phalati || 10||
paricchetuṃ yātāvanilamanalaskandhavapuṣaḥ |
tato bhaktiśraddhā-bharaguru-gṛṇadbhyāṃ giriśa yat
svayaṃ tasthe tābhyāṃ tava kimanuvṛttirna phalati || 10||
- tavaiśvaryamyour greatness (tava:your | aiśvaryam:greatness)
- yatnātby effort
- yadupariabove which (yat:which | upari:above)
- viriñciḥBrahma
- hariḥVishnu
- adhaḥbelow
- paricchetuṃto measure
- yātauwent
- anilawind
- analafire
- skandhavapuṣaḥhaving a body like a column (skandha:column | vapuṣaḥ:of body)
- tataḥthen
- bhaktiśraddhā-bharaguru-bhaktiśraddhā-bharaguru-gṛṇadbhyāmby those filled with devotion and faith (bhakti:devotion | śraddhā:faith | bhara:filled with | guru:heavy | gṛṇadbhyām:by those praising)
- giriśaO mountain-dweller
- yatwhich
- svayamyourself
- tasthestood
- tābhyāmby them
- tavayour
- kimanuvṛttiḥdoes not following (kim:does not | anuvṛttiḥ:following)
- nanot
- phalatibear fruit
ayatnādāsādya tribhuvanamavairavyatikaraṃ
daśāsyo yadbāhūnabhṛta-raṇakaṇḍū-paravaśān |
śiraḥpadmaśreṇī-racitacaraṇāmbhoruha-baleḥ
sthirāyāstvadbhaktestripurahara visphūrjitamidam || 11||
daśāsyo yadbāhūnabhṛta-raṇakaṇḍū-paravaśān |
śiraḥpadmaśreṇī-racitacaraṇāmbhoruha-baleḥ
sthirāyāstvadbhaktestripurahara visphūrjitamidam || 11||
- ayatnāteffortlessly
- āsādyahaving achieved
- tribhuvanamthree worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- avairavyatikaramenemyless (avaira:without enemies | vyatikaram:conflict)
- daśāsyaḥten-headed (daśa:ten | āsyaḥ:headed)
- yatwhose
- bāhūnarms
- abhṛtabearing
- raṇakaṇḍūitch for battle (raṇa:battle | kaṇḍū:itch)
- paravaśānsubdued
- śiraḥpadmaśreṇīgarland of lotus heads (śiraḥ:heads | padma:lotus | śreṇī:garland)
- racitamade
- caraṇāmbhoruhalotus feet (caraṇa:feet | ambhoruha:lotus)
- baleḥstrength
- sthirāyāḥsteadfast
- tvadbhakteḥyour devotion (tvad:your | bhakteḥ:devotion)
- tripuraharadestroyer of three cities (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- visphūrjitammanifestation
- idamthis
amuṣya tvatsevā-samadhigatasāraṃ bhujavanaṃ
balāt kailāse'pi tvadadhivasatau vikramayataḥ |
alabhyāpātāle'pyalasacalitāṃguṣṭhaśirasi
pratiṣṭhā tvayyāsīd dhruvamupacito muhyati khalaḥ || 12||
balāt kailāse'pi tvadadhivasatau vikramayataḥ |
alabhyāpātāle'pyalasacalitāṃguṣṭhaśirasi
pratiṣṭhā tvayyāsīd dhruvamupacito muhyati khalaḥ || 12||
- amuṣyaof him
- tvatsevā-tvatsevā-samadhigatasāraṃobtained essence through serving you (tvat:your | sevā:service | samadhigata:obtained | sāraṃ:essence)
- bhujavanaṃstrength of arms (bhuja:arm | vanaṃ:forest/strength)
- balātby force
- kailāse'pieven at Kailasa (kailāse:at Kailasa | api:even)
- tvadadhivasatauat your dwelling (tvad:your | adhivasatau:dwelling)
- vikramayataḥof the one exerting
- alabhyāpātāle'pieven in unreachable nether-world (alabhya:unreachable | pātāle:in nether-world | api:even)
- alasacalitāṃguṣṭhaśirasion the moved toe head (alasa:moved | calita:moved | aṅguṣṭha:toe | śirasi:on the head)
- pratiṣṭhāestablished
- tvayyāsīdwas in you (tvayi:in you | āsīt:was)
- dhruvamsurely
- upacitoaccumulated
- muhyatibewildered
- khalaḥwicked person
yadṛddhiṃ sutrāmṇo varada paramoccairapi satīṃ
adhaścakre bāṇaḥ parijanavidheyatribhuvanaḥ |
na taccitraṃ tasmin varivasitari tvaccaraṇayoḥ
na kasyāpyunnatyai bhavati śirasastvayyavanatiḥ || 13||
adhaścakre bāṇaḥ parijanavidheyatribhuvanaḥ |
na taccitraṃ tasmin varivasitari tvaccaraṇayoḥ
na kasyāpyunnatyai bhavati śirasastvayyavanatiḥ || 13||
- yadṛddhiṃthat prosperity
- sutrāmṇaḥof Indra
- varadaOh boon-giver
- paramoccaiḥextremely high
- apieven
- satīmexisting
- adhaścakremade lower
- bāṇaḥBaaNa
- parijanavidheyatribhuvanaḥserving three worlds with attendants (parijana:attendants | vidheya:obedient | tribhuvanaḥ:three worlds)
- nanot
- tatthat
- citramsurprising
- tasminin him
- varivasitaridwelling
- tvaccaraṇayoḥin your feet (tvat:your | caraṇayoḥ:feet)
- nanot
- kasyāpiof anyone
- unnatyaifor elevation
- bhavatibecomes
- śirasaḥof the head
- tvayito you
- avanatiḥbowing
akāṇḍa-brahmāṇḍa-kṣayacakita-devāsurakṛpā
vidheyasyā''sīd yastrinayana viṣaṃ saṃhṛtavataḥ |
sa kalmāṣaḥ kaṇṭhe tava na kurute na śriyamaho
vikāro'pi ślāghyo bhuvana-bhaya- bhaṅga- vyasaninaḥ || 14||
vidheyasyā''sīd yastrinayana viṣaṃ saṃhṛtavataḥ |
sa kalmāṣaḥ kaṇṭhe tava na kurute na śriyamaho
vikāro'pi ślāghyo bhuvana-bhaya- bhaṅga- vyasaninaḥ || 14||
- akāṇḍauninterrupted
- brahmāṇḍauniverse
- kṣayacakitafearful of destruction (kṣaya:destruction | cakita:fearful)
- devāsurakṛpācompassion for gods and demons (deva:gods | asura:demons | kṛpā:compassion)
- vidheyasyaof the obedient
- āsītwas
- yaḥwho
- trinayanathree-eyed (tri:three | nayana:eye)
- viṣaṃpoison
- saṃhṛtavataḥwho consumed
- sathat
- kalmāṣaḥstain
- kaṇṭhein the throat
- tavayour
- nanot
- kurutedoes
- nanot
- śriyambeauty
- ahoindeed
- vikāraḥdeformity
- apieven
- ślāghyaḥpraiseworthy
- bhuvanaworld
- bhayafear
- bhaṅgaremoval
- vyasaninaḥengaged in
asiddhārthā naiva kvacidapi sadevāsuranare
nivartante nityaṃ jagati jayino yasya viśikhāḥ |
sa paśyannīśa tvāmitarasurasādhāraṇamabhūt
smaraḥ smartavyātmā na hi vaśiṣu pathyaḥ paribhavaḥ || 15||
nivartante nityaṃ jagati jayino yasya viśikhāḥ |
sa paśyannīśa tvāmitarasurasādhāraṇamabhūt
smaraḥ smartavyātmā na hi vaśiṣu pathyaḥ paribhavaḥ || 15||
- asiddhārthāḥunaccomplished
- nanot
- evaindeed
- kvacitanywhere
- apieven
- sadeva-asura-sadeva-asura-narewith gods, demons, men (sadeva:with gods | asura:demons | nare:men)
- nivartantereturn
- nityaṃalways
- jagatiin the world
- jayinaḥvictorious
- yasminwhose
- viśikhāḥarrows
- saḥhe
- paśyanseeing
- īśaO Lord
- tvāmyou
- itara-sura-itara-sura-sādhāraṇamordinary among other gods (itara:other | sura:gods | sādhāraṇam:ordinary)
- abhūtbecame
- smaraḥCupid
- smartavya-smartavya-ātmāremembered soul (smartavya:remembered | ātmā:soul)
- nanot
- hiindeed
- vaśiṣuamong the controlled
- pathyaḥbeneficial
- paribhavaḥinsult
mahī pādāghātād vrajati sahasā saṃśayapadaṃ
padaṃ viṣṇorbhrāmyad bhuja-parigha-rugṇa-graha- gaṇam |
muhurdyaurdausthyaṃ yātyanibhṛta-jaṭā-tāḍita-taṭā
jagadrakṣāyai tvaṃ naṭasi nanu vāmaiva vibhutā || 16||
padaṃ viṣṇorbhrāmyad bhuja-parigha-rugṇa-graha- gaṇam |
muhurdyaurdausthyaṃ yātyanibhṛta-jaṭā-tāḍita-taṭā
jagadrakṣāyai tvaṃ naṭasi nanu vāmaiva vibhutā || 16||
- mahīearth
- pādāghātātfrom the strike of feet (pāda:feet | āghātāt:from the strike)
- vrajatigoes
- sahasāsuddenly
- saṃśayapadaṃstate of doubt (saṃśaya:doubt | padam:state)
- padamstate
- viṣṇoḥof Vishnu
- bhrāmyadwhirling
- bhuja-parigha-rugṇa-graha-bhuja-parigha-rugṇa-graha-gaṇamgroup of planets struck by arms (bhuja:arms | parigha:mace-like | rugṇa:struck | graha:planets | gaṇam:group)
- muhuḥrepeatedly
- dyauḥheaven
- dausthyaṃmisery
- yātigoes
- anibhṛta-jaṭā-tāḍita-anibhṛta-jaṭā-tāḍita-taṭābanks struck by matted locks (anibhṛta:agitated | jaṭā:matted locks | tāḍita:struck | taṭā:banks)
- jagadrakṣāyaifor protecting the world (jagat:world | rakṣāyai:for protecting)
- tvaṃyou
- naṭasidance
- nanuindeed
- vāmaivastrangely
- vibhutāglorious act
viyadvyāpī tārā-gaṇa-guṇita-phenodgama-ruciḥ
pravāho vārāṃ yaḥ pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ śirasi te |
jagaddvīpākāraṃ jaladhivalayaṃ tena kṛtamiti
anenaivonneyaṃ dhṛtamahima divyaṃ tava vapuḥ || 17||
pravāho vārāṃ yaḥ pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ śirasi te |
jagaddvīpākāraṃ jaladhivalayaṃ tena kṛtamiti
anenaivonneyaṃ dhṛtamahima divyaṃ tava vapuḥ || 17||
- viyadvyāpīpervading the sky (viyat:sky | vyāpī:pervading)
- tārā-gaṇa-guṇita-phenodgama-tārā-gaṇa-guṇita-phenodgama-ruciḥcharm enhanced by star groups (tārā:stars | gaṇa:group | guṇita:enhanced | phena:foam | udgama:emergence | ruciḥ:charm)
- pravāhaḥflow
- vārāṃof waters
- yaḥwhich
- pṛṣatalaghudṛṣṭaḥseen as a droplet (pṛṣata:droplet | laghu:small | dṛṣṭaḥ:seen)
- śirasion the head
- teyour
- jagaddvīpākāraṃworld-island form (jagat:world | dvīpa:island | ākāraṃ:form)
- jaladhivalayaṃocean circle (jaladhi:ocean | valayaṃ:circle)
- tenaby that
- kṛtamitiis made (kṛtam:made | iti:thus)
- anenaivonneyaṃby this itself inferred (anena:by this | eva:itself | unneyam:inferred)
- dhṛtamahimabearing greatness (dhṛta:bearing | mahima:greatness)
- divyaṃdivine
- tavayour
- vapuḥform
rathaḥ kṣoṇī yantā śatadhṛtiragendro dhanuratho
rathāṅge candrārkau ratha-caraṇa-pāṇiḥ śara iti |
didhakṣoste ko'yaṃ tripuratṛṇamāḍambara vidhiḥ
vidheyaiḥ krīḍantyo na khalu paratantrāḥ prabhudhiyaḥ || 18||
rathāṅge candrārkau ratha-caraṇa-pāṇiḥ śara iti |
didhakṣoste ko'yaṃ tripuratṛṇamāḍambara vidhiḥ
vidheyaiḥ krīḍantyo na khalu paratantrāḥ prabhudhiyaḥ || 18||
- rathaḥchariot
- kṣoṇīearth
- yantācharioteer
- śatadhṛtiḥBrahma
- agendraḥMeru mountain
- dhanuḥbow
- athathen
- rathāṅgeparts of the chariot (ratha:chariot | aṅge:parts)
- candrārkaumoon and sun (candra:moon | arka:sun)
- ratha-caraṇa-ratha-caraṇa-pāṇiḥchariot-wheel holder (ratha:chariot | caraṇa:wheel | pāṇiḥ:holder)
- śaraḥarrow
- itithus
- didhakṣoḥdesiring to burn
- teyour
- kaḥwhat
- ayamthis
- tripuratṛṇamthree cities as grass (tripura:three cities | tṛṇam:grass)
- āḍambarademonstrative show
- vidhiḥmethod
- vidheyaiḥby subordinates
- krīḍantyaḥplaying
- nanot
- khaluindeed
- paratantrāḥdependent
- prabhudhiyaḥminds of the lord (prabhu:lord | dhiyaḥ:minds)
hariste sāhasraṃ kamala balimādhāya padayoḥ
yadekone tasmin nijamudaharannetrakamalam |
gato bhaktyudrekaḥ pariṇatimasau cakravapuṣaḥ
trayāṇāṃ rakṣāyai tripurahara jāgarti jagatām || 19||
yadekone tasmin nijamudaharannetrakamalam |
gato bhaktyudrekaḥ pariṇatimasau cakravapuṣaḥ
trayāṇāṃ rakṣāyai tripurahara jāgarti jagatām || 19||
- hariḥVishnu
- teyour
- sāhasraṃthousand
- kamalalotuses
- balimoffering
- ādhāyahaving placed
- padayoḥat the feet
- yatwhich
- ekoneone less
- tasminin that
- nijamown
- udaharanuttering
- netrakamalameye as lotus (netra:eye | kamalam:lotus)
- gataḥgone
- bhaktyudrekaḥintense devotion (bhakti:devotion | udrekaḥ:intensity)
- pariṇatimtransformation
- asauthis
- cakravapuṣaḥform of a wheel (cakra:wheel | vapuṣaḥ:form of)
- trayāṇāṃof the three
- rakṣāyaifor protection
- tripuraharadestroyer of Tripura (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- jāgartiawakens
- jagatāmof the worlds
kratau supte jāgrat tvamasi phalayoge kratumatāṃ
kva karma pradhvastaṃ phalati puruṣārādhanamṛte |
atastvāṃ samprekṣya kratuṣu phaladāna-pratibhuvaṃ
śrutau śraddhāṃ badhvā dṛḍhaparikaraḥ karmasu janaḥ || 20||
kva karma pradhvastaṃ phalati puruṣārādhanamṛte |
atastvāṃ samprekṣya kratuṣu phaladāna-pratibhuvaṃ
śrutau śraddhāṃ badhvā dṛḍhaparikaraḥ karmasu janaḥ || 20||
- kratauin the sacrifice
- supteasleep
- jāgratawake
- tvamyou
- asiare
- phalayogein the connection with results (phala:result | yoge:in the connection)
- kratumatāmof the sacrificers (kratu:sacrifice | matām:of those having)
- kvawhere
- karmaaction
- pradhvastaṃdestroyed
- phalatibears fruit
- puruṣārādhanamṛtewithout worship of the Supreme (puruṣa:Supreme Person | ārādhana:worship | mṛte:without)
- ataḥtherefore
- tvāṃyou
- samprekṣyaseeing
- kratuṣuin sacrifices
- phaladāna-phaladāna-pratibhuvaṃguarantor of fruit-giving (phala:fruit | dāna:giving | pratibhuvaṃ:guarantor)
- śrutauin the Vedas
- śraddhāṃfaith
- badhvāhaving bound
- dṛḍhaparikaraḥfirmly engaged (dṛḍha:firm | parikaraḥ:engaged)
- karmasuin actions
- janaḥpeople
kriyādakṣo dakṣaḥ kratupatiradhīśastanubhṛtāṃ
ṛṣīṇāmārtvijyaṃ śaraṇada sadasyāḥ sura-gaṇāḥ |
kratubhraṃśastvattaḥ kratuphala-vidhāna-vyasaninaḥ
dhruvaṃ kartuṃ śraddhā vidhuramabhicārāya hi makhāḥ || 21||
ṛṣīṇāmārtvijyaṃ śaraṇada sadasyāḥ sura-gaṇāḥ |
kratubhraṃśastvattaḥ kratuphala-vidhāna-vyasaninaḥ
dhruvaṃ kartuṃ śraddhā vidhuramabhicārāya hi makhāḥ || 21||
- kriyādakṣaḥskilled in rituals (kriyā:rituals | dakṣaḥ:skilled)
- dakṣaḥDaksha
- kratupatiḥlord of sacrifices (kratu:sacrifice | patiḥ:lord)
- adhīśaḥsupreme lord
- tanubhṛtāmof embodied beings (tanu:body | bhṛtām:of those who bear)
- ṛṣīṇāmof sages
- ārtvijyaṃpriesthood
- śaraṇadaO protector
- sadasyāḥparticipants
- sura-sura-gaṇāḥgroups of gods (sura:god | gaṇāḥ:groups)
- kratubhraṃśaḥsacrifice destruction (kratu:sacrifice | bhraṃśaḥ:destruction)
- tvattaḥfrom you
- kratuphala-vidhāna-kratuphala-vidhāna-vyasaninaḥobsessed with sacrifice results (kratu:sacrifice | phala:result | vidhāna:arrangement | vyasaninaḥ:obsessed)
- dhruvaṃcertainly
- kartuṃto perform
- śraddhāfaith
- vidhuramlacking
- abhicārāyafor counter-productive
- hiindeed
- makhāḥsacrifices
prajānāthaṃ nātha prasabhamabhikaṃ svāṃ duhitaraṃ
gataṃ rohid bhūtāṃ riramayiṣumṛṣyasya vapuṣā |
dhanuṣpāṇeryātaṃ divamapi sapatrākṛtamamuṃ
trasantaṃ te'dyāpi tyajati na mṛgavyādharabhasaḥ || 22||
gataṃ rohid bhūtāṃ riramayiṣumṛṣyasya vapuṣā |
dhanuṣpāṇeryātaṃ divamapi sapatrākṛtamamuṃ
trasantaṃ te'dyāpi tyajati na mṛgavyādharabhasaḥ || 22||
- prajānāthaṃProtector of beings (prajā:beings | nāthaṃ:protector)
- nāthaO Lord
- prasabhamforcefully
- abhikaṃtowards
- svāṃown
- duhitaraṃdaughter
- gataṃwent
- rohidfemale deer
- bhūtāṃhaving become
- riramayiṣumdesiring to enjoy
- ṛṣyasyaof a male deer
- vapuṣāwith the form
- dhanuṣpāṇeḥwith bow in hand (dhanuṣ:bow | pāṇeḥ:in hand)
- yātaṃwent
- divamto the sky
- apieven
- sapatrākṛtammade with wings (sa:with | patra:wings | ākṛtam:made)
- amumhim
- trasantaṃfrightened
- teby you
- adyāpieven today
- tyajatileaves
- nanot
- mṛgavyādharabhasaḥhunter's force (mṛga:deer | vyādha:hunter | rabhasaḥ:force)
svalāvaṇyāśaṃsā dhṛtadhanuṣamahnāya tṛṇavat
puraḥ pluṣṭaṃ dṛṣṭvā puramathana puṣpāyudhamapi |
yadi straiṇaṃ devī yamanirata-dehārdha-ghaṭanāt
avaiti tvāmaddhā bata varada mugdhā yuvatayaḥ || 23||
puraḥ pluṣṭaṃ dṛṣṭvā puramathana puṣpāyudhamapi |
yadi straiṇaṃ devī yamanirata-dehārdha-ghaṭanāt
avaiti tvāmaddhā bata varada mugdhā yuvatayaḥ || 23||
- svalāvaṇyāśaṃsādesire for own beauty (sva:own | lāvaṇya:beauty | āśaṃsā:desire)
- dhṛtadhanuṣamholding the bow (dhṛta:holding | dhanuṣam:bow)
- ahnāyato the day
- tṛṇavatlike grass
- puraḥbefore
- pluṣṭamburnt
- dṛṣṭvāhaving seen
- puramathanadestroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- puṣpāyudhamflower-weaponed (puṣpa:flower | āyudham:weapon)
- apieven
- yadiif
- straiṇamwomanly
- devīgoddess
- yamanirataengaged in control (yama:control | nirata:engaged)
- dehārdhahalf of the body (deha:body | ardha:half)
- ghaṭanātdue to union
- avaiticonsiders
- tvāmyou
- addhācertainly
- bataalas
- varadaboon-giver
- mugdhādeluded
- yuvatayaḥyoung women
śmaśāneṣvākrīḍā smarahara piśācāḥ sahacarāḥ
citā-bhasmālepaḥ sragapi nṛkaroṭī-parikaraḥ |
amaṅgalyaṃ śīlaṃ tava bhavatu nāmaivamakhilaṃ
tathāpi smartṝṇāṃ varada paramaṃ maṅgalamasi || 24||
citā-bhasmālepaḥ sragapi nṛkaroṭī-parikaraḥ |
amaṅgalyaṃ śīlaṃ tava bhavatu nāmaivamakhilaṃ
tathāpi smartṝṇāṃ varada paramaṃ maṅgalamasi || 24||
- śmaśāneṣuin the cremation grounds
- ākrīḍāplay
- smaraharadestroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- piśācāḥghosts
- sahacarāḥcompanions
- citā-citā-bhasmālepaḥsmeared with ashes (citā:funeral pyre | bhasma:ashes | ālepaḥ:smeared)
- sragapigarland also (srag:garland | api:also)
- nṛkaroṭī-nṛkaroṭī-parikaraḥadorned with skulls (nṛ:human | karoṭī:skull | parikaraḥ:adorned)
- amaṅgalyaminauspicious
- śīlaṃcharacter
- tavayour
- bhavatulet it be
- nāmaindeed
- evamthus
- akhilaṃentirely
- tathāpinevertheless
- smartṝṇāṃof those who remember
- varadaboon giver
- paramaṃsupreme
- maṅgalamauspiciousness
- asiyou are
manaḥ pratyak citte savidhamavidhāyātta-marutaḥ
prahṛṣyadromāṇaḥ pramada-salilotsaṅgati-dṛśaḥ |
yadālokyāhlādaṃ hrada iva nimajyāmṛtamaye
dadhatyantastattvaṃ kimapi yaminastat kila bhavān || 25||
prahṛṣyadromāṇaḥ pramada-salilotsaṅgati-dṛśaḥ |
yadālokyāhlādaṃ hrada iva nimajyāmṛtamaye
dadhatyantastattvaṃ kimapi yaminastat kila bhavān || 25||
- manaḥmind
- pratyakinward
- cittein the consciousness
- savidhamtogether
- avidhāyawithout placing
- āttacontrolled
- marutaḥbreaths
- prahṛṣyadromāṇaḥwith hair standing on end (prahṛṣyat:thrilled | romāṇaḥ:hair)
- pramada-salilotsaṅgati-pramada-salilotsaṅgati-dṛśaḥeyes filled with tears of joy (pramada:joy | salila:water | utsaṅgati:overflowing | dṛśaḥ:eyes)
- yadālokyahaving seen which
- āhlādambliss
- hradalake
- ivalike
- nimajyaimmersed
- amṛtamayein nectar (amṛta:nectar | maye:in)
- dadhatihold
- antaḥwithin
- tattvamtruth
- kimapisomething
- yaminaḥascetics
- tatthat
- kilaindeed
- bhavānyou
tvamarkastvaṃ somastvamasi pavanastvaṃ hutavahaḥ
tvamāpastvaṃ vyoma tvamu dharaṇirātmā tvamiti ca |
paricchinnāmevaṃ tvayi pariṇatā bibhrati giraṃ
na vidmastattattvaṃ vayamiha tu yat tvaṃ na bhavasi || 26||
tvamāpastvaṃ vyoma tvamu dharaṇirātmā tvamiti ca |
paricchinnāmevaṃ tvayi pariṇatā bibhrati giraṃ
na vidmastattattvaṃ vayamiha tu yat tvaṃ na bhavasi || 26||
- tvamyou
- arkaḥsun
- tvamyou
- somaḥmoon
- tvamyou
- asiare
- pavanaḥair
- tvamyou
- hutavahaḥfire
- tvamyou
- āpaḥwater
- tvamyou
- vyomasky
- tvamyou
- dharaṇiḥearth
- ātmāself
- tvamyou
- itithus
- caand
- paricchinnāmlimited
- evamthus
- tvayiin you
- pariṇatātransformed
- bibhratibear
- giraṃwords
- nanot
- vidmaḥknow
- tattattvaṃthat essence (tat:that | tattvaṃ:essence)
- vayamwe
- ihahere
- tubut
- yatwhich
- tvamyou
- nanot
- bhavasiare
trayīṃ tisro vṛttīstribhuvanamatho trīnapi surān
akārādyairvarṇaistribhirabhidadhat tīrṇavikṛti |
turīyaṃ te dhāma dhvanibhiravarundhānamaṇubhiḥ
samasta-vyastaṃ tvāṃ śaraṇada gṛṇātyomiti padam || 27||
akārādyairvarṇaistribhirabhidadhat tīrṇavikṛti |
turīyaṃ te dhāma dhvanibhiravarundhānamaṇubhiḥ
samasta-vyastaṃ tvāṃ śaraṇada gṛṇātyomiti padam || 27||
- trayīṃthreefold
- tisraḥthree
- vṛttiḥstates
- tribhuvanamthree worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- athaand
- trīnthree
- apialso
- surāngods
- akārādyaiḥbeginning with 'a' (akāra:'a' | ādyaiḥ:beginning with)
- varṇaiḥletters
- tribhiḥby three
- abhidadhatexpressing
- tīrṇavikṛtitranscending change (tīrṇa:transcending | vikṛti:change)
- turīyamfourth state
- teyour
- dhāmaabode
- dhvanibhiḥby sounds
- avarundhānaencompassing
- maṇubhiḥby atoms
- samasta-samasta-vyastamentire and distinct (samasta:entire | vyastam:distinct)
- tvāmyou
- śaraṇadagrantor of refuge (śaraṇa:refuge | da:giver)
- gṛṇātipraises
- omOM
- itithus
- padamword
bhavaḥ śarvo rudraḥ paśupatirathograḥ sahamahān
tathā bhīmeśānāviti yadabhidhānāṣṭakamidam |
amuṣmin pratyekaṃ pravicarati deva śrutirapi
priyāyāsmaidhāmne praṇihita-namasyo'smi bhavate || 28||
tathā bhīmeśānāviti yadabhidhānāṣṭakamidam |
amuṣmin pratyekaṃ pravicarati deva śrutirapi
priyāyāsmaidhāmne praṇihita-namasyo'smi bhavate || 28||
- bhavaḥBhava
- śarvaḥSharva
- rudraḥRudra
- paśupatiḥPashupati
- athaand
- ugraḥUgra
- sahamahānSahamahān
- tathāalso
- bhīmeśānauBhima and Ishana (bhīma:Bhima | īśāna:Ishana)
- itithus
- yadwhich
- abhidhānāṣṭakameightfold names (abhidhāna:names | aṣṭakam:eightfold)
- idamthis
- amuṣminin this
- pratyekaṃindividually
- pravicaratidiscusses
- devaO God
- śrutiḥVedas
- apialso
- priyāyadear
- asmaito this
- dhāmneabode
- praṇihita-praṇihita-namasyaḥsalutation offered (praṇihita:offered | namasyaḥ:salutation)
- asmiI am
- bhavateto you
namo nediṣṭhāya priyadava daviṣṭhāya ca namaḥ
namaḥ kṣodiṣṭhāya smarahara mahiṣṭhāya ca namaḥ |
namo varṣiṣṭhāya trinayana yaviṣṭhāya ca namaḥ
namaḥ sarvasmai te tadidamatisarvāya ca namaḥ || 29||
namaḥ kṣodiṣṭhāya smarahara mahiṣṭhāya ca namaḥ |
namo varṣiṣṭhāya trinayana yaviṣṭhāya ca namaḥ
namaḥ sarvasmai te tadidamatisarvāya ca namaḥ || 29||
- namaḥsalutations
- nediṣṭhāyato the nearest
- priyadavaforest-lover (priya:beloved | dava:forest)
- daviṣṭhāyato the farthest
- caand
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
- kṣodiṣṭhāyato the minutest
- smaraharadestroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- mahiṣṭhāyato the biggest
- caand
- namaḥsalutations
- namosalutations
- varṣiṣṭhāyato the oldest
- trinayanathree-eyed one (tri:three | nayana:eye)
- yaviṣṭhāyato the youngest
- caand
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
- sarvasmaito everything
- teto you
- tadidamthis
- atisarvāyabeyond everything
- caand
- namaḥsalutations
bahula-rajase viśvotpattau bhavāya namo namaḥ
prabala-tamase tat saṃhāre harāya namo namaḥ |
jana-sukhakṛte sattvodriktau mṛḍāya namo namaḥ
pramahasi pade nistraiguṇye śivāya namo namaḥ || 30||
prabala-tamase tat saṃhāre harāya namo namaḥ |
jana-sukhakṛte sattvodriktau mṛḍāya namo namaḥ
pramahasi pade nistraiguṇye śivāya namo namaḥ || 30||
- bahula-bahula-rajaseabundant in rajas (bahula:abundant | rajase:in rajas)
- viśvotpattauin the creation of the world (viśva:world | utpattau:in creation)
- bhavāyato Bhava
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
- prabala-prabala-tamasestrong in tamas (prabala:strong | tamase:in tamas)
- tatthat
- saṃhārein destruction
- harāyato Hara
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
- jana-jana-sukhakṛtefor the happiness of people (jana:people | sukhakṛte:for happiness)
- sattvodriktauin the abundance of sattva (sattva:sattva | udriktau:in abundance)
- mṛḍāyato Mṛḍa
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
- pramahasiin the supreme
- padein the state
- nistraiguṇyebeyond three qualities (nis:beyond | trai:three | guṇye:qualities)
- śivāyato Shiva
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
kṛśa-pariṇati-cetaḥ kleśavaśyaṃ kva cedaṃ
kva ca tava guṇa-sīmollaṅghinī śaśvadṛddhiḥ |
iti cakitamamandīkṛtya māṃ bhaktirādhād
varada caraṇayoste vākya-puṣpopahāram || 31||
kva ca tava guṇa-sīmollaṅghinī śaśvadṛddhiḥ |
iti cakitamamandīkṛtya māṃ bhaktirādhād
varada caraṇayoste vākya-puṣpopahāram || 31||
- kṛśathin
- pariṇatimatured
- cetaḥmind
- kleśavaśyamsubject to suffering (kleśa:suffering | vaśyam:subject to)
- kvawhere
- caand
- idaṃthis
- kvawhere
- caand
- tavayour
- guṇaqualities
- sīmollaṅghinītranscending limits (sīmā:limit | ullaṅghinī:transcending)
- śaśvadṛddhiḥever-increasing prosperity (śaśvat:ever | ṛddhiḥ:prosperity)
- itithus
- cakitamfearful
- amandīkṛtyamaking not slow (amanda:not slow | kṛtya:making)
- māmme
- bhaktiḥdevotion
- ādhātplaced
- varadaboon-giver
- caraṇayoḥat the feet
- teyour
- vākyawords
- puṣpopahāramfloral offering (puṣpa:flower | upahāram:offering)
asita-giri-samaṃ syāt kajjalaṃ sindhu-pātre
sura-taruvara-śākhā lekhanī patramurvī |
likhati yadi gṛhītvā śāradā sarvakālaṃ
tadapi tava guṇānāmīśa pāraṃ na yāti || 32||
sura-taruvara-śākhā lekhanī patramurvī |
likhati yadi gṛhītvā śāradā sarvakālaṃ
tadapi tava guṇānāmīśa pāraṃ na yāti || 32||
- asitadark
- girimountain
- samaṃequal to
- syātmay be
- kajjalaṃink
- sindhuocean
- pātrein the pot
- suradivine
- taruvarabest divine tree (taru:tree | vara:best)
- śākhābranch
- lekhanīpen
- patrampaper
- urvīearth
- likhatiwrites
- yadiif
- gṛhītvāhaving taken
- śāradāSaraswati
- sarvakālaṃall the time (sarva:all | kālaṃ:time)
- tadapieven then
- tavayour
- guṇānāmqualities
- īśaO Lord
- pāraṃlimit
- nanot
- yātireaches
asura-sura-munīndrairarcitasyendu-mauleḥ
grathita-guṇamahimno nirguṇasyeśvarasya |
sakala-gaṇa-variṣṭhaḥ puṣpadantābhidhānaḥ
ruciramalaghuvṛttaiḥ stotrametaccakāra || 33||
grathita-guṇamahimno nirguṇasyeśvarasya |
sakala-gaṇa-variṣṭhaḥ puṣpadantābhidhānaḥ
ruciramalaghuvṛttaiḥ stotrametaccakāra || 33||
- asurademon
- suragod
- munīndraiḥby the great sages (muni:sage | indra:great)
- arcitasyaworshipped
- indu-indu-mauleḥof the moon-crested (indu:moon | mauli:crest)
- grathita-grathita-guṇamahimnaḥof bound virtues and greatness (grathita:bound | guṇa:virtue | mahima:greatness)
- nirguṇasyaof the attributeless
- īśvarasyaof the lord
- sakala-gaṇa-sakala-gaṇa-variṣṭhaḥbest among all groups (sakala:all | gaṇa:groups | variṣṭha:best)
- puṣpadantābhidhānaḥnamed Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | abhidhāna:named)
- ruciramalaghuvṛttaiḥwith charming, not short metres (rucira:charming | alaghu:not short | vṛttaiḥ:metres)
- stotramhymn
- etatthis
- cakāracomposed
aharaharanavadyaṃ dhūrjaṭeḥ stotrametat
paṭhati paramabhaktyā śuddha-cittaḥ pumān yaḥ |
sa bhavati śivaloke rudratulyastathā'tra
pracuratara-dhanāyuḥ putravān kīrtimāṃśca || 34||
paṭhati paramabhaktyā śuddha-cittaḥ pumān yaḥ |
sa bhavati śivaloke rudratulyastathā'tra
pracuratara-dhanāyuḥ putravān kīrtimāṃśca || 34||
- aharaharanavadyaṃdaily faultless (ahara:daily | anavadyaṃ:faultless)
- dhūrjaṭeḥof Dhūrjaṭi (Shiva)
- stotrametatthis hymn (stotram:hymn | etat:this)
- paṭhatireads
- paramabhaktyāwith great devotion (parama:great | bhaktyā:with devotion)
- śuddha-śuddha-cittaḥpure-minded (śuddha:pure | cittaḥ:mind)
- pumānman
- yaḥwho
- sahe
- bhavatibecomes
- śivalokein Shiva's domain (śiva:Shiva | loke:in the domain)
- rudratulyaḥequal to Rudra (rudra:Rudra | tulyaḥ:equal to)
- tathā'traand here (tathā:and | atra:here)
- pracuratara-pracuratara-dhanāyuḥabundant wealth and life (pracuratara:abundant | dhana:wealth | āyuḥ:life)
- putravānendowed with children
- kīrtimāṃścaand famous (kīrtimān:famous | ca:and)
maheśānnāparo devo mahimno nāparā stutiḥ |
aghorānnāparo mantro nāsti tattvaṃ guroḥ param || 35||
aghorānnāparo mantro nāsti tattvaṃ guroḥ param || 35||
- maheśātthan Mahesha
- nanot
- aparohigher
- devaḥGod
- mahimnaḥthan greatness
- nanot
- aparaḥbetter
- stutiḥhymn
- aghorātthan Aghora
- nanot
- aparogreater
- mantraḥmantra
- nāstithere is not
- tattvamtruth
- guroḥthan teacher's
- parambeyond
dīkṣā dānaṃ tapastīrthaṃ jñānaṃ yāgādikāḥ kriyāḥ |
mahimnastava pāṭhasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 36||
mahimnastava pāṭhasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 36||
- dīkṣāinitiation
- dānaṃcharity
- tapaḥpenance
- tīrthaṃpilgrimage
- jñānaṃspiritual knowledge
- yāgādikāḥsacrifices and similar acts (yāga:sacrifice | ādikāḥ:and similar acts)
- kriyāḥacts
- mahimnastavaof the hymn's greatness (mahimnaḥ:of greatness | stava:hymn)
- pāṭhasyaof the reading
- kalāṃone-sixteenth
- nārhantido not yield
- ṣoḍaśīmsixteenth part
kusumadaśana-nāmā sarva-gandharva-rājaḥ
śaśidharavara-maulerdevadevasya dāsaḥ |
sa khalu nija-mahimno bhraṣṭa evāsya roṣāt
stavanamidamakārṣīd divya-divyaṃ mahimnaḥ || 37||
śaśidharavara-maulerdevadevasya dāsaḥ |
sa khalu nija-mahimno bhraṣṭa evāsya roṣāt
stavanamidamakārṣīd divya-divyaṃ mahimnaḥ || 37||
- kusumadaśana-kusumadaśana-nāmānamed Kusumadanta (kusuma:flower | daśana:tooth | nāmā:named)
- sarva-gandharva-sarva-gandharva-rājaḥking of all Gandharvas (sarva:all | gandharva:Gandharvas | rājaḥ:king)
- śaśidharavara-śaśidharavara-mauleḥof the best moon-crested (śaśidhara:moon-crested | vara:best | mauleḥ:of the head)
- devadevasyaof the Lord of lords (deva:lord | devasya:of the lord)
- dāsaḥservant
- sahe
- khaluindeed
- nija-nija-mahimnaḥof his own glory (nija:own | mahimnaḥ:of glory)
- bhraṣṭaḥfallen
- evaindeed
- asyahis
- roṣātdue to anger
- stavanamhymn
- idamthis
- akārṣītcomposed
- divya-divya-divyaṃmost divine (divya:divine | divyaṃ:most divine)
- mahimnaḥof glory
suragurumabhipūjya svarga-mokṣaika-hetuṃ
paṭhati yadi manuṣyaḥ prāñjalirnānya-cetāḥ |
vrajati śiva-samīpaṃ kinnaraiḥ stūyamānaḥ
stavanamidamamoghaṃ puṣpadantapraṇītam || 38||
paṭhati yadi manuṣyaḥ prāñjalirnānya-cetāḥ |
vrajati śiva-samīpaṃ kinnaraiḥ stūyamānaḥ
stavanamidamamoghaṃ puṣpadantapraṇītam || 38||
- suragurumabhipūjyaworshipping the teacher of gods (sura:gods | gurum:teacher | abhipūjya:worshipping)
- svarga-mokṣaika-svarga-mokṣaika-hetuṃcause of heaven and liberation (svarga:heaven | mokṣa:liberation | eka:one | hetuṃ:cause)
- paṭhatireads
- yadiif
- manuṣyaḥa person
- prāñjaliḥwith folded hands
- nanot
- anya-anya-cetāḥwith single-mindedness (anya:other | cetāḥ:mind)
- vrajatigoes
- śiva-śiva-samīpaṃnear Shiva (śiva:Shiva | samīpaṃ:near)
- kinnaraiḥby kinnaras
- stūyamānaḥbeing praised
- stavanamidamamoghaṃthis unfailing hymn (stavanam:hymn | idam:this | amoghaṃ:unfailing)
- puṣpadantapraṇītamcomposed by Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | praṇītam:composed)
āsamāptamidaṃ stotraṃ puṇyaṃ gandharva-bhāṣitam |
anaupamyaṃ manohāri sarvamīśvaravarṇanam || 39||
anaupamyaṃ manohāri sarvamīśvaravarṇanam || 39||
- āsamāptamhere ends
- idaṃthis
- stotraṃhymn
- puṇyaṃmeritorious
- gandharva-gandharva-bhāṣitamuttered by the Gandharva (gandharva:Gandharva | bhāṣitam:uttered)
- anaupamyamincomparable
- manohāricharming
- sarvamall
- īśvaravarṇanamdescription of the great master (īśvara:great master | varṇanam:description)
ityeṣā vāṅmayī pūjā śrīmacchaṅkara-pādayoḥ |
arpitā tena deveśaḥ prīyatāṃ me sadāśivaḥ || 40||
arpitā tena deveśaḥ prīyatāṃ me sadāśivaḥ || 40||
- itithus
- eṣāthis
- vāṅmayīin the form of words (vāk:speech | mayī:consisting of)
- pūjāworship
- śrīmacchaṅkara-śrīmacchaṅkara-pādayoḥat the feet of Shri Shankara (śrīmat:venerable | śaṅkara:Shankara | pādayoḥ:at the feet)
- arpitādedicated
- tenaby this
- deveśaḥlord of the gods (deva:god | īśaḥ:lord)
- prīyatāmbe pleased
- memy
- sadāśivaḥever-auspicious (sadā:always | śivaḥ:auspicious)
tava tattvaṃ na jānāmi kīdṛśo'si maheśvara |
yādṛśo'si mahādeva tādṛśāya namo namaḥ || 41||
yādṛśo'si mahādeva tādṛśāya namo namaḥ || 41||
- tavayour
- tattvaṃtruth
- nanot
- jānāmiI know
- kīdṛśaḥwhat kind
- asiyou are
- maheśvaragreat God (mahā:great | īśvara:God)
- yādṛśaḥas you are
- asiyou are
- mahādevagreat God (mahā:great | deva:God)
- tādṛśāyato that nature
- namaḥsalutations
- namaḥsalutations
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ yaḥ paṭhennaraḥ |
sarvapāpa-vinirmuktaḥ śiva loke mahīyate || 42||
sarvapāpa-vinirmuktaḥ śiva loke mahīyate || 42||
- ekakālaṃonce (eka:one | kālaṃ:time)
- dvikālaṃtwice (dvi:two | kālaṃ:time)
- vāor
- trikālaṃthrice (tri:three | kālaṃ:time)
- yaḥwho
- paṭhennaraḥa man reads (paṭhet:reads | naraḥ:man)
- sarvapāpa-sarvapāpa-vinirmuktaḥfreed from all sins (sarva:all | pāpa:sins | vinirmuktaḥ:freed from)
- śivaShiva
- lokein the world
- mahīyateis honored
śrī puṣpadanta-mukha-paṅkaja-nirgatena
stotreṇa kilbiṣa-hareṇa hara-priyeṇa |
kaṇṭhasthitena paṭhitena samāhitena
suprīṇito bhavati bhūtapatirmaheśaḥ || 43||
|| iti śrī puṣpadanta viracitaṃ śivamahimnaḥ
stotraṃ samāptam ||
stotreṇa kilbiṣa-hareṇa hara-priyeṇa |
kaṇṭhasthitena paṭhitena samāhitena
suprīṇito bhavati bhūtapatirmaheśaḥ || 43||
|| iti śrī puṣpadanta viracitaṃ śivamahimnaḥ
stotraṃ samāptam ||
- śrīauspicious
- puṣpadanta-mukha-paṅkaja-puṣpadanta-mukha-paṅkaja-nirgatenemerged from Pushpadanta's lotus-like mouth (puṣpadanta:Pushpadanta | mukha:mouth | paṅkaja:lotus | nirgaten:emerged from)
- stotreṇaby the hymn
- kilbiṣa-kilbiṣa-hareṇaremover of sins (kilbiṣa:sins | hareṇa:remover)
- hara-hara-priyeṇadear to Hara (hara:Hara (Shiva) | priyeṇa:dear to)
- kaṇṭhasthitenaheld in the throat
- paṭhitenarecited
- samāhitenawith concentration
- suprīṇitogreatly pleased
- bhavatibecomes
- bhūtapatiḥlord of beings
- maheśaḥMahesha (Shiva)
- itithus
- śrīauspicious
- puṣpadantaPushpadanta
- viracitaṃcomposed
- śivamahimnaḥof Shiva's greatness (śiva:Shiva | mahimnaḥ:greatness)
- stotraṃhymn
- samāptamcompleted
