॥ ௐ நமஃ ஶிவாய ॥
॥ அத ஶ்ரீ ஶிவமஹிம்நஸ்தோத்ரம் ॥
மஹிம்நஃ பாரம் தே பரமவிதுஷோ யத்யஸத்ரு'ஶீ
ஸ்துதிர்ப்ரஹ்மாதீநாமபி ததவஸந்நாஸ்த்வயி கிரஃ ।
அதா'வாச்யஃ ஸர்வஃ ஸ்வமதிபரிணாமாவதி க்ரு'ணந்
மமாப்யேஷ ஸ்தோத்ரே ஹர நிரபவாதஃ பரிகரஃ ॥ ௧॥
॥ அத ஶ்ரீ ஶிவமஹிம்நஸ்தோத்ரம் ॥
மஹிம்நஃ பாரம் தே பரமவிதுஷோ யத்யஸத்ரு'ஶீ
ஸ்துதிர்ப்ரஹ்மாதீநாமபி ததவஸந்நாஸ்த்வயி கிரஃ ।
அதா'வாச்யஃ ஸர்வஃ ஸ்வமதிபரிணாமாவதி க்ரு'ணந்
மமாப்யேஷ ஸ்தோத்ரே ஹர நிரபவாதஃ பரிகரஃ ॥ ௧॥
- மஹிம்நஃ (mahimnaḥ)of greatness
- பாரம் (pāraṃ)limit
- தே (te)your
- பரமவிதுஷஃ (paramaviduṣaḥ)of the supreme wise (parama:supreme | viduṣaḥ:of the wise)
- யத் (yat)which
- அஸத்ரு'ஶீ (asadṛśī)inadequate
- ஸ்துதிஃ (stutiḥ)praise
- ப்ரஹ்மாதீநாம் (brahmādīnām)of Brahma and others (brahma:Brahma | ādīnām:and others)
- அபி (api)even
- தத் (tat)that
- அவஸந்நாஃ (avasannāḥ)unable
- த்வயி (tvayi)in you
- கிரஃ (giraḥ)words
- அத (atha)then
- அவாச்யஃ (avācyaḥ)ineffable
- ஸர்வஃ (sarvaḥ)all
- ஸ்வமதிபரிணாமாவதி (svamatipariṇāmāvadhi)to the extent of one's intellect (sva:one's own | mati:intellect | pariṇāma:extent | avadhi:limit)
- க்ரு'ணந் (gṛṇan)praising
- மம (mama)my
- அபி (api)also
- ஏஷஃ (eṣaḥ)this
- ஸ்தோத்ரே (stotre)in the hymn
- ஹர (hara)O Hara (Shiva)
- நிரபவாதஃ (nirapavādaḥ)blameless
- பரிகரஃ (parikaraḥ)support
அதீதஃ பம்தாநம் தவ ச மஹிமா வாங்மநஸயோஃ
அதத்வ்யாவ்ரு'த்த்யா யம் சகிதமபிதத்தே ஶ்ருதிரபி ।
ஸ கஸ்ய ஸ்தோதவ்யஃ கதிவிதகுணஃ கஸ்ய விஷயஃ
பதே த்வர்வாசீநே பததி ந மநஃ கஸ்ய ந வசஃ ॥ ௨॥
அதத்வ்யாவ்ரு'த்த்யா யம் சகிதமபிதத்தே ஶ்ருதிரபி ।
ஸ கஸ்ய ஸ்தோதவ்யஃ கதிவிதகுணஃ கஸ்ய விஷயஃ
பதே த்வர்வாசீநே பததி ந மநஃ கஸ்ய ந வசஃ ॥ ௨॥
- அதீதஃ (atītaḥ)beyond
- பம்தாநம் (paṃthānam)path
- தவ (tava)your
- ச (ca)and
- மஹிமா (mahimā)greatness
- வாங்மநஸயோஃ (vāṅmanasayoḥ)of speech and mind (vāk:speech | manasayoḥ:of mind)
- அதத்வ்யாவ்ரு'த்த்யா (atadvyāvṛttyā)by negation (a:not | tad:that | vyāvṛttyā:by exclusion)
- யம் (yaṃ)whom
- சகிதம் (cakitam)astonished
- அபிதத்தே (abhidhatte)describes
- ஶ்ருதிஃ (śrutiḥ)Vedas
- அபி (api)also
- ஸ (sa)he
- கஸ்ய (kasya)whose
- ஸ்தோதவ்யஃ (stotavyaḥ)to be praised
- கதிவிதகுணஃ (katividhaguṇaḥ)of how many qualities (kati:how many | vidha:types | guṇaḥ:qualities)
- கஸ்ய (kasya)whose
- விஷயஃ (viṣayaḥ)subject
- பதே (pade)in the state
- து (tu)but
- அர்வாசீநே (arvācīne)in the present
- பததி (patati)falls
- ந (na)not
- மநஃ (manaḥ)mind
- கஸ்ய (kasya)whose
- ந (na)not
- வசஃ (vacaḥ)speech
மதுஸ்பீதா வாசஃ பரமமம்ரு'தம் நிர்மிதவதஃ
தவ ப்ரஹ்மந் கிம் வாகபி ஸுரகுரோர்விஸ்மயபதம் ।
மம த்வேதாம் வாணீம் குணகதநபுண்யேந பவதஃ
புநாமீத்யர்தே'ஸ்மிந் புரமதந புத்திர்வ்யவஸிதா ॥ ௩॥
தவ ப்ரஹ்மந் கிம் வாகபி ஸுரகுரோர்விஸ்மயபதம் ।
மம த்வேதாம் வாணீம் குணகதநபுண்யேந பவதஃ
புநாமீத்யர்தே'ஸ்மிந் புரமதந புத்திர்வ்யவஸிதா ॥ ௩॥
- மதுஸ்பீதா (madhusphītā)sweet as honey (madhu:honey | sphītā:swollen, abundant)
- வாசஃ (vācaḥ)speech
- பரமமம்ரு'தம் (paramamamṛtaṃ)highest nectar (parama:highest | amṛtaṃ:nectar)
- நிர்மிதவதஃ (nirmitavataḥ)created by
- தவ (tava)your
- ப்ரஹ்மந் (brahman)O Brahman
- கிம் (kiṃ)what
- வாக் (vāk)speech
- அபி (api)even
- ஸுரகுரோஃ (suraguroḥ)of the guru of gods (sura:gods | guroḥ:of the guru)
- விஸ்மயபதம் (vismayapadam)cause of wonder (vismaya:wonder | padam:cause)
- மம (mama)my
- து (tu)but
- ஏதாம் (etāṃ)this
- வாணீம் (vāṇīṃ)speech
- குணகதநபுண்யேந (guṇakathanapuṇyena)by virtue of praising qualities (guṇa:qualities | kathana:praising | puṇyena:by virtue of)
- பவதஃ (bhavataḥ)of you
- புநாமீ (punāmī)purify
- இதி (iti)thus
- அர்தே (arthe)for the purpose
- அஸ்மிந் (asmin)in this
- புரமதந (puramathana)destroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- புத்திஃ (buddhiḥ)intellect
- வ்யவஸிதா (vyavasitā)determined
தவைஶ்வர்யம் யத்தஜ்ஜகதுதயரக்ஷாப்ரலயக்ரு'த்
த்ரயீவஸ்து வ்யஸ்தம் திஸ்ருஷு குணபிந்நாஸு தநுஷு ।
அபவ்யாநாமஸ்மிந் வரத ரமணீயாமரமணீம்
விஹந்தும் வ்யாக்ரோஶீம் விததத இஹைகே ஜடதியஃ ॥ ௪॥
த்ரயீவஸ்து வ்யஸ்தம் திஸ்ருஷு குணபிந்நாஸு தநுஷு ।
அபவ்யாநாமஸ்மிந் வரத ரமணீயாமரமணீம்
விஹந்தும் வ்யாக்ரோஶீம் விததத இஹைகே ஜடதியஃ ॥ ௪॥
- தவைஶ்வர்யம் (tavaiśvaryaṃ)your greatness (tava:your | aiśvaryaṃ:greatness)
- யத் (yat)which
- தத் (tat)that
- ஜகத் (jagat)universe
- உதய (udaya)creation
- ரக்ஷா (rakṣā)maintenance
- ப்ரலய (pralaya)destruction
- க்ரு'த் (kṛt)cause
- த்ரயீவஸ்து (trayīvastu)supported by three Vedas (trayī:three Vedas | vastu:supported by)
- வ்யஸ்தம் (vyastaṃ)distributed
- திஸ்ருஷு (tisruṣu)in the three
- குண (guṇa)qualities
- பிந்நாஸு (bhinnāsu)divided
- தநுஷு (tanuṣu)bodies
- அபவ்யாநாம் (abhavyānām)of the unworthy
- அஸ்மிந் (asmin)in this
- வரத (varada)O, Giver of Boons
- ரமணீயாம் (ramaṇīyām)delightful
- அரமணீம் (aramaṇīṃ)undelightful
- விஹந்தும் (vihantuṃ)to destroy
- வ்யாக்ரோஶீம் (vyākrośīṃ)slander
- விததத (vidadhata)doing
- இஹ (iha)here
- ஏகே (eke)some
- ஜடதியஃ (jaḍadhiyaḥ)stupid persons (jaḍa:stupid | dhiyaḥ:persons)
கிமீஹஃ கிம்காயஃ ஸ கலு கிமுபாயஸ்த்ரிபுவநம்
கிமாதாரோ தாதா ஸ்ரு'ஜதி கிமுபாதாந இதி ச ।
அதர்க்யைஶ்வர்யே த்வய்யநவஸர துஃஸ்தோ ஹததியஃ
குதர்கோ'யம் காம்ஶ்சித் முகரயதி மோஹாய ஜகதஃ ॥ ௫॥
கிமாதாரோ தாதா ஸ்ரு'ஜதி கிமுபாதாந இதி ச ।
அதர்க்யைஶ்வர்யே த்வய்யநவஸர துஃஸ்தோ ஹததியஃ
குதர்கோ'யம் காம்ஶ்சித் முகரயதி மோஹாய ஜகதஃ ॥ ௫॥
- கிம் (kim)what
- ஈஹஃ (īhaḥ)effort
- கிம் (kim)what
- காயஃ (kāyaḥ)body
- ஸ (sa)he
- கலு (khalu)indeed
- கிம் (kim)what
- உபாயஃ (upāyaḥ)means
- த்ரிபுவநம் (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- கிம் (kim)what
- ஆதாரஃ (ādhāraḥ)basis
- தாதா (dhātā)creator
- ஸ்ரு'ஜதி (sṛjati)creates
- கிம் (kim)what
- உபாதாந (upādāna)resources
- இதி (iti)thus
- ச (ca)and
- அதர்க்ய (atarkya)incomprehensible
- ஐஶ்வர்யே (aiśvarye)in majesty
- த்வயி (tvayi)in you
- அநவஸர (anavasara)without opportunity
- துஃஸ்தஃ (duḥsthaḥ)disturbed
- ஹததியஃ (hatadhiyaḥ)of confused mind
- குதர்கஃ (kutarkaḥ)false argument
- அயம் (ayam)this
- காம்ஶ்சித் (kāṃścit)some
- முகரயதி (mukharayati)makes vocal
- மோஹாய (mohāya)for delusion
- ஜகதஃ (jagataḥ)of the world
அஜந்மாநோ லோகாஃ கிமவயவவந்தோ'பி ஜகதாம்
அதிஷ்டாதாரம் கிம் பவவிதிரநாத்ரு'த்ய பவதி ।
அநீஶோ வா குர்யாத் புவநஜநநே கஃ பரிகரோ
யதோ மந்தாஸ்த்வாம் ப்ரத்யமரவர ஸம்ஶேரத இமே ॥ ௬॥
அதிஷ்டாதாரம் கிம் பவவிதிரநாத்ரு'த்ய பவதி ।
அநீஶோ வா குர்யாத் புவநஜநநே கஃ பரிகரோ
யதோ மந்தாஸ்த்வாம் ப்ரத்யமரவர ஸம்ஶேரத இமே ॥ ௬॥
- அஜந்மாநஃ (ajanmānaḥ)unborn
- லோகாஃ (lokāḥ)worlds
- கிம் (kim)whether
- அவயவவந்தஃ (avayavavantaḥ)having parts (avayava:parts | vantaḥ:having)
- அபி (api)also
- ஜகதாம் (jagatām)of the worlds
- அதிஷ்டாதாரம் (adhiṣṭhātāram)ruler
- கிம் (kim)whether
- பவவிதிஃ (bhavavidhiḥ)creation process (bhava:existence | vidhiḥ:process)
- அநாத்ரு'த்ய (anādṛtya)disregarding
- பவதி (bhavati)becomes
- அநீஶஃ (anīśaḥ)powerless
- வா (vā)or
- குர்யாத் (kuryāt)would do
- புவநஜநநே (bhuvanajanane)in world creation (bhuvana:world | janane:creation)
- கஃ (kaḥ)who
- பரிகரஃ (parikaraḥ)means
- யதஃ (yataḥ)from which
- மந்தாஃ (mandāḥ)fools
- த்வாம் (tvām)you
- ப்ரதி (prati)towards
- அமரவர (amaravara)best of the gods (amara:immortal | vara:best)
- ஸம்ஶேரதே (saṃśerate)doubt
- இமே (ime)these
த்ரயீ ஸாங்க்யம் யோகஃ பஶுபதிமதம் வைஷ்ணவமிதி
ப்ரபிந்நே ப்ரஸ்தாநே பரமிதமதஃ பத்யமிதி ச ।
ருசீநாம் வைசித்ர்யாத்ரு'ஜுகுடில நாநாபதஜுஷாம்
ந்ரு'ணாமேகோ கம்யஸ்த்வமஸி பயஸாமர்ணவ இவ ॥ ௭॥
ப்ரபிந்நே ப்ரஸ்தாநே பரமிதமதஃ பத்யமிதி ச ।
ருசீநாம் வைசித்ர்யாத்ரு'ஜுகுடில நாநாபதஜுஷாம்
ந்ரு'ணாமேகோ கம்யஸ்த்வமஸி பயஸாமர்ணவ இவ ॥ ௭॥
- த்ரயீ (trayī)threefold
- ஸாங்க்யம் (sāṅkhyam)Sankhya philosophy
- யோகஃ (yogaḥ)Yoga
- பஶுபதிமதம் (paśupatimataṃ)Pashupata doctrine (paśupati:Lord of creatures | matam:doctrine)
- வைஷ்ணவம் (vaiṣṇavam)Vaishnava doctrine
- இதி (iti)thus
- ப்ரபிந்நே (prabhinne)divided
- ப்ரஸ்தாநே (prasthāne)in paths
- பரம் (param)supreme
- இதம் (idam)this
- அதஃ (adaḥ)that
- பத்யம் (pathyam)suitable
- இதி (iti)thus
- ச (ca)and
- ருசீநாம் (rucīnām)of tastes
- வைசித்ர்யாத் (vaicitryāt)due to variety
- ரு'ஜுகுடில (ṛjukuṭila)straight and crooked (ṛju:straight | kuṭila:crooked)
- நாநாபதஜுஷாம் (nānāpathajuṣām)of various path followers (nānā:various | patha:path | juṣām:followers)
- ந்ரு'ணாம் (nṛṇām)of people
- ஏகஃ (ekaḥ)one
- கம்யஃ (gamyaḥ)destination
- த்வம் (tvam)you
- அஸி (asi)are
- பயஸாம் (payasām)of waters
- அர்ணவஃ (arṇavaḥ)ocean
- இவ (iva)like
மஹோக்ஷஃ கட்வாங்கம் பரஶுரஜிநம் பஸ்ம பணிநஃ
கபாலம் சேதீயத்தவ வரத தந்த்ரோபகரணம் ।
ஸுராஸ்தாம் தாம்ரு'த்திம் தததி து பவத்பூப்ரணிஹிதாம்
ந ஹி ஸ்வாத்மாராமம் விஷயம்ரு'கத்ரு'ஷ்ணா ப்ரமயதி ॥ ௮॥
கபாலம் சேதீயத்தவ வரத தந்த்ரோபகரணம் ।
ஸுராஸ்தாம் தாம்ரு'த்திம் தததி து பவத்பூப்ரணிஹிதாம்
ந ஹி ஸ்வாத்மாராமம் விஷயம்ரு'கத்ரு'ஷ்ணா ப்ரமயதி ॥ ௮॥
- மஹோக்ஷஃ (mahokṣaḥ)the bull
- கட்வாங்கம் (khaṭvāṅgaṃ)parts of a cot
- பரஶு (paraśu)chisel
- அஜிநம் (ajinaṃ)elephant-skin
- பஸ்ம (bhasma)ashes
- பணிநஃ (phaṇinaḥ)of the serpent
- கபாலம் (kapālaṃ)the skull
- ச (ca)and
- இதி (iti)thus
- யத் (yat)which
- தவ (tava)your
- வரத (varada)Giver of the Boons
- தந்த்ர (tantra)articles
- உபகரணம் (upakaraṇam)household
- ஸுராஃ (surāḥ)gods
- தாம் (tām)that
- தாம் (tām)that
- ரு'த்திம் (ṛddhiṃ)riches
- தததி (dadhati)get
- து (tu)but
- பவத் (bhavat)your
- பூ (bhū)earth
- ப்ரணிஹிதாம் (praṇihitāṃ)by movement
- ந (na)not
- ஹி (hi)indeed
- ஸ்வாத்மாராமம் (svātmārāmaṃ)absorbed in his soul (sva:own | ātma:soul | ārāmaṃ:absorbed)
- விஷய (viṣaya)worldly things
- ம்ரு'கத்ரு'ஷ்ணா (mṛgatṛṣṇā)false desires
- ப்ரமயதி (bhramayati)mislead
த்ருவம் கஶ்சித் ஸர்வம் ஸகலமபரஸ்த்வத்ருவமிதம்
பரோ த்ரௌவ்யா'த்ரௌவ்யே ஜகதி கததி வ்யஸ்தவிஷயே ।
ஸமஸ்தே'ப்யேதஸ்மிந் புரமதந தைர்விஸ்மித இவ
ஸ்துவந் ஜிஹ்ரேமி த்வாம் ந கலு நநு த்ரு'ஷ்டா முகரதா ॥ ௯॥
பரோ த்ரௌவ்யா'த்ரௌவ்யே ஜகதி கததி வ்யஸ்தவிஷயே ।
ஸமஸ்தே'ப்யேதஸ்மிந் புரமதந தைர்விஸ்மித இவ
ஸ்துவந் ஜிஹ்ரேமி த்வாம் ந கலு நநு த்ரு'ஷ்டா முகரதா ॥ ௯॥
- த்ருவம் (dhruvam)eternal
- கஶ்சித் (kaścit)some
- ஸர்வம் (sarvam)all
- ஸகலம் (sakalam)entire
- அபரஃ (aparaḥ)another
- து (tu)but
- அத்ருவம் (adhruvam)temporary
- இதம் (idaṃ)this
- பரஃ (paraḥ)another
- த்ரௌவ்யே (dhrauvye)eternal
- அத்ரௌவ்யே (adhrauvye)temporary
- ஜகதி (jagati)in the world
- கததி (gadati)speaks
- வ்யஸ்தவிஷயே (vyastaviṣaye)in contradictory subjects (vyasta:contradictory | viṣaye:in subjects)
- ஸமஸ்தே (samaste)in all
- அபி (api)even
- ஏதஸ்மிந் (etasmin)in this
- புரமதந (puramathana)Destroyer of Cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- தைஃ (taiḥ)by them
- விஸ்மித (vismita)astonished
- இவ (iva)as if
- ஸ்துவந் (stuvan)praising
- ஜிஹ்ரேமி (jihremi)I am ashamed
- த்வாம் (tvāṃ)you
- ந (na)not
- கலு (khalu)indeed
- நநு (nanu)certainly
- த்ரு'ஷ்டா (dhṛṣṭā)bold
- முகரதா (mukharatā)loquacity
தவைஶ்வர்யம் யத்நாத் யதுபரி விரிஞ்சிர்ஹரிரதஃ
பரிச்சேதும் யாதாவநிலமநலஸ்கந்தவபுஷஃ ।
ததோ பக்திஶ்ரத்தா-பரகுரு-க்ரு'ணத்ப்யாம் கிரிஶ யத்
ஸ்வயம் தஸ்தே தாப்யாம் தவ கிமநுவ்ரு'த்திர்ந பலதி ॥ ௧௦॥
பரிச்சேதும் யாதாவநிலமநலஸ்கந்தவபுஷஃ ।
ததோ பக்திஶ்ரத்தா-பரகுரு-க்ரு'ணத்ப்யாம் கிரிஶ யத்
ஸ்வயம் தஸ்தே தாப்யாம் தவ கிமநுவ்ரு'த்திர்ந பலதி ॥ ௧௦॥
- தவைஶ்வர்யம் (tavaiśvaryam)your greatness (tava:your | aiśvaryam:greatness)
- யத்நாத் (yatnāt)by effort
- யதுபரி (yadupari)above which (yat:which | upari:above)
- விரிஞ்சிஃ (viriñciḥ)Brahma
- ஹரிஃ (hariḥ)Vishnu
- அதஃ (adhaḥ)below
- பரிச்சேதும் (paricchetuṃ)to measure
- யாதௌ (yātau)went
- அநில (anila)wind
- அநல (anala)fire
- ஸ்கந்தவபுஷஃ (skandhavapuṣaḥ)having a body like a column (skandha:column | vapuṣaḥ:of body)
- ததஃ (tataḥ)then
- பக்திஶ்ரத்தா-பரகுரு-க்ரு'ணத்ப்யாம் (bhaktiśraddhā-bharaguru-gṛṇadbhyām)by those filled with devotion and faith (bhakti:devotion | śraddhā:faith | bhara:filled with | guru:heavy | gṛṇadbhyām:by those praising)
- கிரிஶ (giriśa)O mountain-dweller
- யத் (yat)which
- ஸ்வயம் (svayam)yourself
- தஸ்தே (tasthe)stood
- தாப்யாம் (tābhyām)by them
- தவ (tava)your
- கிமநுவ்ரு'த்திஃ (kimanuvṛttiḥ)does not following (kim:does not | anuvṛttiḥ:following)
- ந (na)not
- பலதி (phalati)bear fruit
அயத்நாதாஸாத்ய த்ரிபுவநமவைரவ்யதிகரம்
தஶாஸ்யோ யத்பாஹூநப்ரு'த-ரணகண்டூ-பரவஶாந் ।
ஶிரஃபத்மஶ்ரேணீ-ரசிதசரணாம்போருஹ-பலேஃ
ஸ்திராயாஸ்த்வத்பக்தேஸ்த்ரிபுரஹர விஸ்பூர்ஜிதமிதம் ॥ ௧௧॥
தஶாஸ்யோ யத்பாஹூநப்ரு'த-ரணகண்டூ-பரவஶாந் ।
ஶிரஃபத்மஶ்ரேணீ-ரசிதசரணாம்போருஹ-பலேஃ
ஸ்திராயாஸ்த்வத்பக்தேஸ்த்ரிபுரஹர விஸ்பூர்ஜிதமிதம் ॥ ௧௧॥
- அயத்நாத் (ayatnāt)effortlessly
- ஆஸாத்ய (āsādya)having achieved
- த்ரிபுவநம் (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- அவைரவ்யதிகரம் (avairavyatikaram)enemyless (avaira:without enemies | vyatikaram:conflict)
- தஶாஸ்யஃ (daśāsyaḥ)ten-headed (daśa:ten | āsyaḥ:headed)
- யத் (yat)whose
- பாஹூந் (bāhūn)arms
- அப்ரு'த (abhṛta)bearing
- ரணகண்டூ (raṇakaṇḍū)itch for battle (raṇa:battle | kaṇḍū:itch)
- பரவஶாந் (paravaśān)subdued
- ஶிரஃபத்மஶ்ரேணீ (śiraḥpadmaśreṇī)garland of lotus heads (śiraḥ:heads | padma:lotus | śreṇī:garland)
- ரசித (racita)made
- சரணாம்போருஹ (caraṇāmbhoruha)lotus feet (caraṇa:feet | ambhoruha:lotus)
- பலேஃ (baleḥ)strength
- ஸ்திராயாஃ (sthirāyāḥ)steadfast
- த்வத்பக்தேஃ (tvadbhakteḥ)your devotion (tvad:your | bhakteḥ:devotion)
- த்ரிபுரஹர (tripurahara)destroyer of three cities (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- விஸ்பூர்ஜிதம் (visphūrjitam)manifestation
- இதம் (idam)this
அமுஷ்ய த்வத்ஸேவா-ஸமதிகதஸாரம் புஜவநம்
பலாத் கைலாஸே'பி த்வததிவஸதௌ விக்ரமயதஃ ।
அலப்யாபாதாலே'ப்யலஸசலிதாம்குஷ்டஶிரஸி
ப்ரதிஷ்டா த்வய்யாஸீத் த்ருவமுபசிதோ முஹ்யதி கலஃ ॥ ௧௨॥
பலாத் கைலாஸே'பி த்வததிவஸதௌ விக்ரமயதஃ ।
அலப்யாபாதாலே'ப்யலஸசலிதாம்குஷ்டஶிரஸி
ப்ரதிஷ்டா த்வய்யாஸீத் த்ருவமுபசிதோ முஹ்யதி கலஃ ॥ ௧௨॥
- அமுஷ்ய (amuṣya)of him
- த்வத்ஸேவா-ஸமதிகதஸாரம் (tvatsevā-samadhigatasāraṃ)obtained essence through serving you (tvat:your | sevā:service | samadhigata:obtained | sāraṃ:essence)
- புஜவநம் (bhujavanaṃ)strength of arms (bhuja:arm | vanaṃ:forest/strength)
- பலாத் (balāt)by force
- கைலாஸே'பி (kailāse'pi)even at Kailasa (kailāse:at Kailasa | api:even)
- த்வததிவஸதௌ (tvadadhivasatau)at your dwelling (tvad:your | adhivasatau:dwelling)
- விக்ரமயதஃ (vikramayataḥ)of the one exerting
- அலப்யாபாதாலே'பி (alabhyāpātāle'pi)even in unreachable nether-world (alabhya:unreachable | pātāle:in nether-world | api:even)
- அலஸசலிதாம்குஷ்டஶிரஸி (alasacalitāṃguṣṭhaśirasi)on the moved toe head (alasa:moved | calita:moved | aṅguṣṭha:toe | śirasi:on the head)
- ப்ரதிஷ்டா (pratiṣṭhā)established
- த்வய்யாஸீத் (tvayyāsīd)was in you (tvayi:in you | āsīt:was)
- த்ருவம் (dhruvam)surely
- உபசிதோ (upacito)accumulated
- முஹ்யதி (muhyati)bewildered
- கலஃ (khalaḥ)wicked person
யத்ரு'த்திம் ஸுத்ராம்ணோ வரத பரமோச்சைரபி ஸதீம்
அதஶ்சக்ரே பாணஃ பரிஜநவிதேயத்ரிபுவநஃ ।
ந தச்சித்ரம் தஸ்மிந் வரிவஸிதரி த்வச்சரணயோஃ
ந கஸ்யாப்யுந்நத்யை பவதி ஶிரஸஸ்த்வய்யவநதிஃ ॥ ௧௩॥
அதஶ்சக்ரே பாணஃ பரிஜநவிதேயத்ரிபுவநஃ ।
ந தச்சித்ரம் தஸ்மிந் வரிவஸிதரி த்வச்சரணயோஃ
ந கஸ்யாப்யுந்நத்யை பவதி ஶிரஸஸ்த்வய்யவநதிஃ ॥ ௧௩॥
- யத்ரு'த்திம் (yadṛddhiṃ)that prosperity
- ஸுத்ராம்ணஃ (sutrāmṇaḥ)of Indra
- வரத (varada)Oh boon-giver
- பரமோச்சைஃ (paramoccaiḥ)extremely high
- அபி (api)even
- ஸதீம் (satīm)existing
- அதஃசக்ரே (adhaścakre)made lower
- பாணஃ (bāṇaḥ)BaaNa
- பரிஜநவிதேயத்ரிபுவநஃ (parijanavidheyatribhuvanaḥ)serving three worlds with attendants (parijana:attendants | vidheya:obedient | tribhuvanaḥ:three worlds)
- ந (na)not
- தத் (tat)that
- சித்ரம் (citram)surprising
- தஸ்மிந் (tasmin)in him
- வரிவஸிதரி (varivasitari)dwelling
- த்வச்சரணயோஃ (tvaccaraṇayoḥ)in your feet (tvat:your | caraṇayoḥ:feet)
- ந (na)not
- கஸ்யாபி (kasyāpi)of anyone
- உந்நத்யை (unnatyai)for elevation
- பவதி (bhavati)becomes
- ஶிரஸஃ (śirasaḥ)of the head
- த்வயி (tvayi)to you
- அவநதிஃ (avanatiḥ)bowing
அகாண்ட-ப்ரஹ்மாண்ட-க்ஷயசகித-தேவாஸுரக்ரு'பா
விதேயஸ்யா''ஸீத் யஸ்த்ரிநயந விஷம் ஸம்ஹ்ரு'தவதஃ ।
ஸ கல்மாஷஃ கண்டே தவ ந குருதே ந ஶ்ரியமஹோ
விகாரோ'பி ஶ்லாக்யோ புவந-பய- பங்க- வ்யஸநிநஃ ॥ ௧௪॥
விதேயஸ்யா''ஸீத் யஸ்த்ரிநயந விஷம் ஸம்ஹ்ரு'தவதஃ ।
ஸ கல்மாஷஃ கண்டே தவ ந குருதே ந ஶ்ரியமஹோ
விகாரோ'பி ஶ்லாக்யோ புவந-பய- பங்க- வ்யஸநிநஃ ॥ ௧௪॥
- அகாண்ட (akāṇḍa)uninterrupted
- ப்ரஹ்மாண்ட (brahmāṇḍa)universe
- க்ஷயசகித (kṣayacakita)fearful of destruction (kṣaya:destruction | cakita:fearful)
- தேவாஸுரக்ரு'பா (devāsurakṛpā)compassion for gods and demons (deva:gods | asura:demons | kṛpā:compassion)
- விதேயஸ்ய (vidheyasya)of the obedient
- ஆஸீத் (āsīt)was
- யஃ (yaḥ)who
- த்ரிநயந (trinayana)three-eyed (tri:three | nayana:eye)
- விஷம் (viṣaṃ)poison
- ஸம்ஹ்ரு'தவதஃ (saṃhṛtavataḥ)who consumed
- ஸ (sa)that
- கல்மாஷஃ (kalmāṣaḥ)stain
- கண்டே (kaṇṭhe)in the throat
- தவ (tava)your
- ந (na)not
- குருதே (kurute)does
- ந (na)not
- ஶ்ரியம் (śriyam)beauty
- அஹோ (aho)indeed
- விகாரஃ (vikāraḥ)deformity
- அபி (api)even
- ஶ்லாக்யஃ (ślāghyaḥ)praiseworthy
- புவந (bhuvana)world
- பய (bhaya)fear
- பங்க (bhaṅga)removal
- வ்யஸநிநஃ (vyasaninaḥ)engaged in
அஸித்தார்தா நைவ க்வசிதபி ஸதேவாஸுரநரே
நிவர்தந்தே நித்யம் ஜகதி ஜயிநோ யஸ்ய விஶிகாஃ ।
ஸ பஶ்யந்நீஶ த்வாமிதரஸுரஸாதாரணமபூத்
ஸ்மரஃ ஸ்மர்தவ்யாத்மா ந ஹி வஶிஷு பத்யஃ பரிபவஃ ॥ ௧௫॥
நிவர்தந்தே நித்யம் ஜகதி ஜயிநோ யஸ்ய விஶிகாஃ ।
ஸ பஶ்யந்நீஶ த்வாமிதரஸுரஸாதாரணமபூத்
ஸ்மரஃ ஸ்மர்தவ்யாத்மா ந ஹி வஶிஷு பத்யஃ பரிபவஃ ॥ ௧௫॥
- அஸித்தார்தாஃ (asiddhārthāḥ)unaccomplished
- ந (na)not
- ஏவ (eva)indeed
- க்வசித் (kvacit)anywhere
- அபி (api)even
- ஸதேவ-அஸுர-நரே (sadeva-asura-nare)with gods, demons, men (sadeva:with gods | asura:demons | nare:men)
- நிவர்தந்தே (nivartante)return
- நித்யம் (nityaṃ)always
- ஜகதி (jagati)in the world
- ஜயிநஃ (jayinaḥ)victorious
- யஸ்மிந் (yasmin)whose
- விஶிகாஃ (viśikhāḥ)arrows
- ஸஃ (saḥ)he
- பஶ்யந் (paśyan)seeing
- ஈஶ (īśa)O Lord
- த்வாம் (tvām)you
- இதர-ஸுர-ஸாதாரணம் (itara-sura-sādhāraṇam)ordinary among other gods (itara:other | sura:gods | sādhāraṇam:ordinary)
- அபூத் (abhūt)became
- ஸ்மரஃ (smaraḥ)Cupid
- ஸ்மர்தவ்ய-ஆத்மா (smartavya-ātmā)remembered soul (smartavya:remembered | ātmā:soul)
- ந (na)not
- ஹி (hi)indeed
- வஶிஷு (vaśiṣu)among the controlled
- பத்யஃ (pathyaḥ)beneficial
- பரிபவஃ (paribhavaḥ)insult
மஹீ பாதாகாதாத் வ்ரஜதி ஸஹஸா ஸம்ஶயபதம்
பதம் விஷ்ணோர்ப்ராம்யத் புஜ-பரிக-ருக்ண-க்ரஹ- கணம் ।
முஹுர்த்யௌர்தௌஸ்த்யம் யாத்யநிப்ரு'த-ஜடா-தாடித-தடா
ஜகத்ரக்ஷாயை த்வம் நடஸி நநு வாமைவ விபுதா ॥ ௧௬॥
பதம் விஷ்ணோர்ப்ராம்யத் புஜ-பரிக-ருக்ண-க்ரஹ- கணம் ।
முஹுர்த்யௌர்தௌஸ்த்யம் யாத்யநிப்ரு'த-ஜடா-தாடித-தடா
ஜகத்ரக்ஷாயை த்வம் நடஸி நநு வாமைவ விபுதா ॥ ௧௬॥
- மஹீ (mahī)earth
- பாதாகாதாத் (pādāghātāt)from the strike of feet (pāda:feet | āghātāt:from the strike)
- வ்ரஜதி (vrajati)goes
- ஸஹஸா (sahasā)suddenly
- ஸம்ஶயபதம் (saṃśayapadaṃ)state of doubt (saṃśaya:doubt | padam:state)
- பதம் (padam)state
- விஷ்ணோஃ (viṣṇoḥ)of Vishnu
- ப்ராம்யத் (bhrāmyad)whirling
- புஜ-பரிக-ருக்ண-க்ரஹ-கணம் (bhuja-parigha-rugṇa-graha-gaṇam)group of planets struck by arms (bhuja:arms | parigha:mace-like | rugṇa:struck | graha:planets | gaṇam:group)
- முஹுஃ (muhuḥ)repeatedly
- த்யௌஃ (dyauḥ)heaven
- தௌஸ்த்யம் (dausthyaṃ)misery
- யாதி (yāti)goes
- அநிப்ரு'த-ஜடா-தாடித-தடா (anibhṛta-jaṭā-tāḍita-taṭā)banks struck by matted locks (anibhṛta:agitated | jaṭā:matted locks | tāḍita:struck | taṭā:banks)
- ஜகத்ரக்ஷாயை (jagadrakṣāyai)for protecting the world (jagat:world | rakṣāyai:for protecting)
- த்வம் (tvaṃ)you
- நடஸி (naṭasi)dance
- நநு (nanu)indeed
- வாமைவ (vāmaiva)strangely
- விபுதா (vibhutā)glorious act
வியத்வ்யாபீ தாரா-கண-குணித-பேநோத்கம-ருசிஃ
ப்ரவாஹோ வாராம் யஃ ப்ரு'ஷதலகுத்ரு'ஷ்டஃ ஶிரஸி தே ।
ஜகத்த்வீபாகாரம் ஜலதிவலயம் தேந க்ரு'தமிதி
அநேநைவோந்நேயம் த்ரு'தமஹிம திவ்யம் தவ வபுஃ ॥ ௧௭॥
ப்ரவாஹோ வாராம் யஃ ப்ரு'ஷதலகுத்ரு'ஷ்டஃ ஶிரஸி தே ।
ஜகத்த்வீபாகாரம் ஜலதிவலயம் தேந க்ரு'தமிதி
அநேநைவோந்நேயம் த்ரு'தமஹிம திவ்யம் தவ வபுஃ ॥ ௧௭॥
- வியத்வ்யாபீ (viyadvyāpī)pervading the sky (viyat:sky | vyāpī:pervading)
- தாரா-கண-குணித-பேநோத்கம-ருசிஃ (tārā-gaṇa-guṇita-phenodgama-ruciḥ)charm enhanced by star groups (tārā:stars | gaṇa:group | guṇita:enhanced | phena:foam | udgama:emergence | ruciḥ:charm)
- ப்ரவாஹஃ (pravāhaḥ)flow
- வாராம் (vārāṃ)of waters
- யஃ (yaḥ)which
- ப்ரு'ஷதலகுத்ரு'ஷ்டஃ (pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ)seen as a droplet (pṛṣata:droplet | laghu:small | dṛṣṭaḥ:seen)
- ஶிரஸி (śirasi)on the head
- தே (te)your
- ஜகத்த்வீபாகாரம் (jagaddvīpākāraṃ)world-island form (jagat:world | dvīpa:island | ākāraṃ:form)
- ஜலதிவலயம் (jaladhivalayaṃ)ocean circle (jaladhi:ocean | valayaṃ:circle)
- தேந (tena)by that
- க்ரு'தமிதி (kṛtamiti)is made (kṛtam:made | iti:thus)
- அநேநைவோந்நேயம் (anenaivonneyaṃ)by this itself inferred (anena:by this | eva:itself | unneyam:inferred)
- த்ரு'தமஹிம (dhṛtamahima)bearing greatness (dhṛta:bearing | mahima:greatness)
- திவ்யம் (divyaṃ)divine
- தவ (tava)your
- வபுஃ (vapuḥ)form
ரதஃ க்ஷோணீ யந்தா ஶதத்ரு'திரகேந்த்ரோ தநுரதோ
ரதாங்கே சந்த்ரார்கௌ ரத-சரண-பாணிஃ ஶர இதி ।
திதக்ஷோஸ்தே கோ'யம் த்ரிபுரத்ரு'ணமாடம்பர விதிஃ
விதேயைஃ க்ரீடந்த்யோ ந கலு பரதந்த்ராஃ ப்ரபுதியஃ ॥ ௧௮॥
ரதாங்கே சந்த்ரார்கௌ ரத-சரண-பாணிஃ ஶர இதி ।
திதக்ஷோஸ்தே கோ'யம் த்ரிபுரத்ரு'ணமாடம்பர விதிஃ
விதேயைஃ க்ரீடந்த்யோ ந கலு பரதந்த்ராஃ ப்ரபுதியஃ ॥ ௧௮॥
- ரதஃ (rathaḥ)chariot
- க்ஷோணீ (kṣoṇī)earth
- யந்தா (yantā)charioteer
- ஶதத்ரு'திஃ (śatadhṛtiḥ)Brahma
- அகேந்த்ரஃ (agendraḥ)Meru mountain
- தநுஃ (dhanuḥ)bow
- அத (atha)then
- ரதாங்கே (rathāṅge)parts of the chariot (ratha:chariot | aṅge:parts)
- சந்த்ரார்கௌ (candrārkau)moon and sun (candra:moon | arka:sun)
- ரத-சரண-பாணிஃ (ratha-caraṇa-pāṇiḥ)chariot-wheel holder (ratha:chariot | caraṇa:wheel | pāṇiḥ:holder)
- ஶரஃ (śaraḥ)arrow
- இதி (iti)thus
- திதக்ஷோஃ (didhakṣoḥ)desiring to burn
- தே (te)your
- கஃ (kaḥ)what
- அயம் (ayam)this
- த்ரிபுரத்ரு'ணம் (tripuratṛṇam)three cities as grass (tripura:three cities | tṛṇam:grass)
- ஆடம்பர (āḍambara)demonstrative show
- விதிஃ (vidhiḥ)method
- விதேயைஃ (vidheyaiḥ)by subordinates
- க்ரீடந்த்யஃ (krīḍantyaḥ)playing
- ந (na)not
- கலு (khalu)indeed
- பரதந்த்ராஃ (paratantrāḥ)dependent
- ப்ரபுதியஃ (prabhudhiyaḥ)minds of the lord (prabhu:lord | dhiyaḥ:minds)
ஹரிஸ்தே ஸாஹஸ்ரம் கமல பலிமாதாய பதயோஃ
யதேகோநே தஸ்மிந் நிஜமுதஹரந்நேத்ரகமலம் ।
கதோ பக்த்யுத்ரேகஃ பரிணதிமஸௌ சக்ரவபுஷஃ
த்ரயாணாம் ரக்ஷாயை த்ரிபுரஹர ஜாகர்தி ஜகதாம் ॥ ௧௯॥
யதேகோநே தஸ்மிந் நிஜமுதஹரந்நேத்ரகமலம் ।
கதோ பக்த்யுத்ரேகஃ பரிணதிமஸௌ சக்ரவபுஷஃ
த்ரயாணாம் ரக்ஷாயை த்ரிபுரஹர ஜாகர்தி ஜகதாம் ॥ ௧௯॥
- ஹரிஃ (hariḥ)Vishnu
- தே (te)your
- ஸாஹஸ்ரம் (sāhasraṃ)thousand
- கமல (kamala)lotuses
- பலிம் (balim)offering
- ஆதாய (ādhāya)having placed
- பதயோஃ (padayoḥ)at the feet
- யத் (yat)which
- ஏகோநே (ekone)one less
- தஸ்மிந் (tasmin)in that
- நிஜம் (nijam)own
- உதஹரந் (udaharan)uttering
- நேத்ரகமலம் (netrakamalam)eye as lotus (netra:eye | kamalam:lotus)
- கதஃ (gataḥ)gone
- பக்த்யுத்ரேகஃ (bhaktyudrekaḥ)intense devotion (bhakti:devotion | udrekaḥ:intensity)
- பரிணதிம் (pariṇatim)transformation
- அஸௌ (asau)this
- சக்ரவபுஷஃ (cakravapuṣaḥ)form of a wheel (cakra:wheel | vapuṣaḥ:form of)
- த்ரயாணாம் (trayāṇāṃ)of the three
- ரக்ஷாயை (rakṣāyai)for protection
- த்ரிபுரஹர (tripurahara)destroyer of Tripura (tri:three | pura:cities | hara:destroyer)
- ஜாகர்தி (jāgarti)awakens
- ஜகதாம் (jagatām)of the worlds
க்ரதௌ ஸுப்தே ஜாக்ரத் த்வமஸி பலயோகே க்ரதுமதாம்
க்வ கர்ம ப்ரத்வஸ்தம் பலதி புருஷாராதநம்ரு'தே ।
அதஸ்த்வாம் ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய க்ரதுஷு பலதாந-ப்ரதிபுவம்
ஶ்ருதௌ ஶ்ரத்தாம் பத்வா த்ரு'டபரிகரஃ கர்மஸு ஜநஃ ॥ ௨௦॥
க்வ கர்ம ப்ரத்வஸ்தம் பலதி புருஷாராதநம்ரு'தே ।
அதஸ்த்வாம் ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய க்ரதுஷு பலதாந-ப்ரதிபுவம்
ஶ்ருதௌ ஶ்ரத்தாம் பத்வா த்ரு'டபரிகரஃ கர்மஸு ஜநஃ ॥ ௨௦॥
- க்ரதௌ (kratau)in the sacrifice
- ஸுப்தே (supte)asleep
- ஜாக்ரத் (jāgrat)awake
- த்வம் (tvam)you
- அஸி (asi)are
- பலயோகே (phalayoge)in the connection with results (phala:result | yoge:in the connection)
- க்ரதுமதாம் (kratumatām)of the sacrificers (kratu:sacrifice | matām:of those having)
- க்வ (kva)where
- கர்ம (karma)action
- ப்ரத்வஸ்தம் (pradhvastaṃ)destroyed
- பலதி (phalati)bears fruit
- புருஷாராதநம்ரு'தே (puruṣārādhanamṛte)without worship of the Supreme (puruṣa:Supreme Person | ārādhana:worship | mṛte:without)
- அதஃ (ataḥ)therefore
- த்வாம் (tvāṃ)you
- ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய (samprekṣya)seeing
- க்ரதுஷு (kratuṣu)in sacrifices
- பலதாந-ப்ரதிபுவம் (phaladāna-pratibhuvaṃ)guarantor of fruit-giving (phala:fruit | dāna:giving | pratibhuvaṃ:guarantor)
- ஶ்ருதௌ (śrutau)in the Vedas
- ஶ்ரத்தாம் (śraddhāṃ)faith
- பத்வா (badhvā)having bound
- த்ரு'டபரிகரஃ (dṛḍhaparikaraḥ)firmly engaged (dṛḍha:firm | parikaraḥ:engaged)
- கர்மஸு (karmasu)in actions
- ஜநஃ (janaḥ)people
க்ரியாதக்ஷோ தக்ஷஃ க்ரதுபதிரதீஶஸ்தநுப்ரு'தாம்
ரு'ஷீணாமார்த்விஜ்யம் ஶரணத ஸதஸ்யாஃ ஸுர-கணாஃ ।
க்ரதுப்ரம்ஶஸ்த்வத்தஃ க்ரதுபல-விதாந-வ்யஸநிநஃ
த்ருவம் கர்தும் ஶ்ரத்தா விதுரமபிசாராய ஹி மகாஃ ॥ ௨௧॥
ரு'ஷீணாமார்த்விஜ்யம் ஶரணத ஸதஸ்யாஃ ஸுர-கணாஃ ।
க்ரதுப்ரம்ஶஸ்த்வத்தஃ க்ரதுபல-விதாந-வ்யஸநிநஃ
த்ருவம் கர்தும் ஶ்ரத்தா விதுரமபிசாராய ஹி மகாஃ ॥ ௨௧॥
- க்ரியாதக்ஷஃ (kriyādakṣaḥ)skilled in rituals (kriyā:rituals | dakṣaḥ:skilled)
- தக்ஷஃ (dakṣaḥ)Daksha
- க்ரதுபதிஃ (kratupatiḥ)lord of sacrifices (kratu:sacrifice | patiḥ:lord)
- அதீஶஃ (adhīśaḥ)supreme lord
- தநுப்ரு'தாம் (tanubhṛtām)of embodied beings (tanu:body | bhṛtām:of those who bear)
- ரு'ஷீணாம் (ṛṣīṇām)of sages
- ஆர்த்விஜ்யம் (ārtvijyaṃ)priesthood
- ஶரணத (śaraṇada)O protector
- ஸதஸ்யாஃ (sadasyāḥ)participants
- ஸுர-கணாஃ (sura-gaṇāḥ)groups of gods (sura:god | gaṇāḥ:groups)
- க்ரதுப்ரம்ஶஃ (kratubhraṃśaḥ)sacrifice destruction (kratu:sacrifice | bhraṃśaḥ:destruction)
- த்வத்தஃ (tvattaḥ)from you
- க்ரதுபல-விதாந-வ்யஸநிநஃ (kratuphala-vidhāna-vyasaninaḥ)obsessed with sacrifice results (kratu:sacrifice | phala:result | vidhāna:arrangement | vyasaninaḥ:obsessed)
- த்ருவம் (dhruvaṃ)certainly
- கர்தும் (kartuṃ)to perform
- ஶ்ரத்தா (śraddhā)faith
- விதுரம் (vidhuram)lacking
- அபிசாராய (abhicārāya)for counter-productive
- ஹி (hi)indeed
- மகாஃ (makhāḥ)sacrifices
ப்ரஜாநாதம் நாத ப்ரஸபமபிகம் ஸ்வாம் துஹிதரம்
கதம் ரோஹித் பூதாம் ரிரமயிஷும்ரு'ஷ்யஸ்ய வபுஷா ।
தநுஷ்பாணேர்யாதம் திவமபி ஸபத்ராக்ரு'தமமும்
த்ரஸந்தம் தே'த்யாபி த்யஜதி ந ம்ரு'கவ்யாதரபஸஃ ॥ ௨௨॥
கதம் ரோஹித் பூதாம் ரிரமயிஷும்ரு'ஷ்யஸ்ய வபுஷா ।
தநுஷ்பாணேர்யாதம் திவமபி ஸபத்ராக்ரு'தமமும்
த்ரஸந்தம் தே'த்யாபி த்யஜதி ந ம்ரு'கவ்யாதரபஸஃ ॥ ௨௨॥
- ப்ரஜாநாதம் (prajānāthaṃ)Protector of beings (prajā:beings | nāthaṃ:protector)
- நாத (nātha)O Lord
- ப்ரஸபம் (prasabham)forcefully
- அபிகம் (abhikaṃ)towards
- ஸ்வாம் (svāṃ)own
- துஹிதரம் (duhitaraṃ)daughter
- கதம் (gataṃ)went
- ரோஹித் (rohid)female deer
- பூதாம் (bhūtāṃ)having become
- ரிரமயிஷும் (riramayiṣum)desiring to enjoy
- ரு'ஷ்யஸ்ய (ṛṣyasya)of a male deer
- வபுஷா (vapuṣā)with the form
- தநுஷ்பாணேஃ (dhanuṣpāṇeḥ)with bow in hand (dhanuṣ:bow | pāṇeḥ:in hand)
- யாதம் (yātaṃ)went
- திவம் (divam)to the sky
- அபி (api)even
- ஸபத்ராக்ரு'தம் (sapatrākṛtam)made with wings (sa:with | patra:wings | ākṛtam:made)
- அமும் (amum)him
- த்ரஸந்தம் (trasantaṃ)frightened
- தே (te)by you
- அத்யாபி (adyāpi)even today
- த்யஜதி (tyajati)leaves
- ந (na)not
- ம்ரு'கவ்யாதரபஸஃ (mṛgavyādharabhasaḥ)hunter's force (mṛga:deer | vyādha:hunter | rabhasaḥ:force)
ஸ்வலாவண்யாஶம்ஸா த்ரு'ததநுஷமஹ்நாய த்ரு'ணவத்
புரஃ ப்லுஷ்டம் த்ரு'ஷ்ட்வா புரமதந புஷ்பாயுதமபி ।
யதி ஸ்த்ரைணம் தேவீ யமநிரத-தேஹார்த-கடநாத்
அவைதி த்வாமத்தா பத வரத முக்தா யுவதயஃ ॥ ௨௩॥
புரஃ ப்லுஷ்டம் த்ரு'ஷ்ட்வா புரமதந புஷ்பாயுதமபி ।
யதி ஸ்த்ரைணம் தேவீ யமநிரத-தேஹார்த-கடநாத்
அவைதி த்வாமத்தா பத வரத முக்தா யுவதயஃ ॥ ௨௩॥
- ஸ்வலாவண்யாஶம்ஸா (svalāvaṇyāśaṃsā)desire for own beauty (sva:own | lāvaṇya:beauty | āśaṃsā:desire)
- த்ரு'ததநுஷம் (dhṛtadhanuṣam)holding the bow (dhṛta:holding | dhanuṣam:bow)
- அஹ்நாய (ahnāya)to the day
- த்ரு'ணவத் (tṛṇavat)like grass
- புரஃ (puraḥ)before
- ப்லுஷ்டம் (pluṣṭam)burnt
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- புரமதந (puramathana)destroyer of cities (pura:cities | mathana:destroyer)
- புஷ்பாயுதம் (puṣpāyudham)flower-weaponed (puṣpa:flower | āyudham:weapon)
- அபி (api)even
- யதி (yadi)if
- ஸ்த்ரைணம் (straiṇam)womanly
- தேவீ (devī)goddess
- யமநிரத (yamanirata)engaged in control (yama:control | nirata:engaged)
- தேஹார்த (dehārdha)half of the body (deha:body | ardha:half)
- கடநாத் (ghaṭanāt)due to union
- அவைதி (avaiti)considers
- த்வாம் (tvām)you
- அத்தா (addhā)certainly
- பத (bata)alas
- வரத (varada)boon-giver
- முக்தா (mugdhā)deluded
- யுவதயஃ (yuvatayaḥ)young women
ஶ்மஶாநேஷ்வாக்ரீடா ஸ்மரஹர பிஶாசாஃ ஸஹசராஃ
சிதா-பஸ்மாலேபஃ ஸ்ரகபி ந்ரு'கரோடீ-பரிகரஃ ।
அமங்கல்யம் ஶீலம் தவ பவது நாமைவமகிலம்
ததாபி ஸ்மர்த்ரூ'ணாம் வரத பரமம் மங்கலமஸி ॥ ௨௪॥
சிதா-பஸ்மாலேபஃ ஸ்ரகபி ந்ரு'கரோடீ-பரிகரஃ ।
அமங்கல்யம் ஶீலம் தவ பவது நாமைவமகிலம்
ததாபி ஸ்மர்த்ரூ'ணாம் வரத பரமம் மங்கலமஸி ॥ ௨௪॥
- ஶ்மஶாநேஷு (śmaśāneṣu)in the cremation grounds
- ஆக்ரீடா (ākrīḍā)play
- ஸ்மரஹர (smarahara)destroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- பிஶாசாஃ (piśācāḥ)ghosts
- ஸஹசராஃ (sahacarāḥ)companions
- சிதா-பஸ்மாலேபஃ (citā-bhasmālepaḥ)smeared with ashes (citā:funeral pyre | bhasma:ashes | ālepaḥ:smeared)
- ஸ்ரகபி (sragapi)garland also (srag:garland | api:also)
- ந்ரு'கரோடீ-பரிகரஃ (nṛkaroṭī-parikaraḥ)adorned with skulls (nṛ:human | karoṭī:skull | parikaraḥ:adorned)
- அமங்கல்யம் (amaṅgalyam)inauspicious
- ஶீலம் (śīlaṃ)character
- தவ (tava)your
- பவது (bhavatu)let it be
- நாம (nāma)indeed
- ஏவம் (evam)thus
- அகிலம் (akhilaṃ)entirely
- ததாபி (tathāpi)nevertheless
- ஸ்மர்த்ரூ'ணாம் (smartṝṇāṃ)of those who remember
- வரத (varada)boon giver
- பரமம் (paramaṃ)supreme
- மங்கலம் (maṅgalam)auspiciousness
- அஸி (asi)you are
மநஃ ப்ரத்யக் சித்தே ஸவிதமவிதாயாத்த-மருதஃ
ப்ரஹ்ரு'ஷ்யத்ரோமாணஃ ப்ரமத-ஸலிலோத்ஸங்கதி-த்ரு'ஶஃ ।
யதாலோக்யாஹ்லாதம் ஹ்ரத இவ நிமஜ்யாம்ரு'தமயே
ததத்யந்தஸ்தத்த்வம் கிமபி யமிநஸ்தத் கில பவாந் ॥ ௨௫॥
ப்ரஹ்ரு'ஷ்யத்ரோமாணஃ ப்ரமத-ஸலிலோத்ஸங்கதி-த்ரு'ஶஃ ।
யதாலோக்யாஹ்லாதம் ஹ்ரத இவ நிமஜ்யாம்ரு'தமயே
ததத்யந்தஸ்தத்த்வம் கிமபி யமிநஸ்தத் கில பவாந் ॥ ௨௫॥
- மநஃ (manaḥ)mind
- ப்ரத்யக் (pratyak)inward
- சித்தே (citte)in the consciousness
- ஸவிதம் (savidham)together
- அவிதாய (avidhāya)without placing
- ஆத்த (ātta)controlled
- மருதஃ (marutaḥ)breaths
- ப்ரஹ்ரு'ஷ்யத்ரோமாணஃ (prahṛṣyadromāṇaḥ)with hair standing on end (prahṛṣyat:thrilled | romāṇaḥ:hair)
- ப்ரமத-ஸலிலோத்ஸங்கதி-த்ரு'ஶஃ (pramada-salilotsaṅgati-dṛśaḥ)eyes filled with tears of joy (pramada:joy | salila:water | utsaṅgati:overflowing | dṛśaḥ:eyes)
- யதாலோக்ய (yadālokya)having seen which
- ஆஹ்லாதம் (āhlādam)bliss
- ஹ்ரத (hrada)lake
- இவ (iva)like
- நிமஜ்ய (nimajya)immersed
- அம்ரு'தமயே (amṛtamaye)in nectar (amṛta:nectar | maye:in)
- தததி (dadhati)hold
- அந்தஃ (antaḥ)within
- தத்த்வம் (tattvam)truth
- கிமபி (kimapi)something
- யமிநஃ (yaminaḥ)ascetics
- தத் (tat)that
- கில (kila)indeed
- பவாந் (bhavān)you
த்வமர்கஸ்த்வம் ஸோமஸ்த்வமஸி பவநஸ்த்வம் ஹுதவஹஃ
த்வமாபஸ்த்வம் வ்யோம த்வமு தரணிராத்மா த்வமிதி ச ।
பரிச்சிந்நாமேவம் த்வயி பரிணதா பிப்ரதி கிரம்
ந வித்மஸ்தத்தத்த்வம் வயமிஹ து யத் த்வம் ந பவஸி ॥ ௨௬॥
த்வமாபஸ்த்வம் வ்யோம த்வமு தரணிராத்மா த்வமிதி ச ।
பரிச்சிந்நாமேவம் த்வயி பரிணதா பிப்ரதி கிரம்
ந வித்மஸ்தத்தத்த்வம் வயமிஹ து யத் த்வம் ந பவஸி ॥ ௨௬॥
- த்வம் (tvam)you
- அர்கஃ (arkaḥ)sun
- த்வம் (tvam)you
- ஸோமஃ (somaḥ)moon
- த்வம் (tvam)you
- அஸி (asi)are
- பவநஃ (pavanaḥ)air
- த்வம் (tvam)you
- ஹுதவஹஃ (hutavahaḥ)fire
- த்வம் (tvam)you
- ஆபஃ (āpaḥ)water
- த்வம் (tvam)you
- வ்யோம (vyoma)sky
- த்வம் (tvam)you
- தரணிஃ (dharaṇiḥ)earth
- ஆத்மா (ātmā)self
- த்வம் (tvam)you
- இதி (iti)thus
- ச (ca)and
- பரிச்சிந்நாம் (paricchinnām)limited
- ஏவம் (evam)thus
- த்வயி (tvayi)in you
- பரிணதா (pariṇatā)transformed
- பிப்ரதி (bibhrati)bear
- கிரம் (giraṃ)words
- ந (na)not
- வித்மஃ (vidmaḥ)know
- தத்தத்த்வம் (tattattvaṃ)that essence (tat:that | tattvaṃ:essence)
- வயம் (vayam)we
- இஹ (iha)here
- து (tu)but
- யத் (yat)which
- த்வம் (tvam)you
- ந (na)not
- பவஸி (bhavasi)are
த்ரயீம் திஸ்ரோ வ்ரு'த்தீஸ்த்ரிபுவநமதோ த்ரீநபி ஸுராந்
அகாராத்யைர்வர்ணைஸ்த்ரிபிரபிததத் தீர்ணவிக்ரு'தி ।
துரீயம் தே தாம த்வநிபிரவருந்தாநமணுபிஃ
ஸமஸ்த-வ்யஸ்தம் த்வாம் ஶரணத க்ரு'ணாத்யோமிதி பதம் ॥ ௨௭॥
அகாராத்யைர்வர்ணைஸ்த்ரிபிரபிததத் தீர்ணவிக்ரு'தி ।
துரீயம் தே தாம த்வநிபிரவருந்தாநமணுபிஃ
ஸமஸ்த-வ்யஸ்தம் த்வாம் ஶரணத க்ரு'ணாத்யோமிதி பதம் ॥ ௨௭॥
- த்ரயீம் (trayīṃ)threefold
- திஸ்ரஃ (tisraḥ)three
- வ்ரு'த்திஃ (vṛttiḥ)states
- த்ரிபுவநம் (tribhuvanam)three worlds (tri:three | bhuvanam:worlds)
- அத (atha)and
- த்ரீந் (trīn)three
- அபி (api)also
- ஸுராந் (surān)gods
- அகாராத்யைஃ (akārādyaiḥ)beginning with 'a' (akāra:'a' | ādyaiḥ:beginning with)
- வர்ணைஃ (varṇaiḥ)letters
- த்ரிபிஃ (tribhiḥ)by three
- அபிததத் (abhidadhat)expressing
- தீர்ணவிக்ரு'தி (tīrṇavikṛti)transcending change (tīrṇa:transcending | vikṛti:change)
- துரீயம் (turīyam)fourth state
- தே (te)your
- தாம (dhāma)abode
- த்வநிபிஃ (dhvanibhiḥ)by sounds
- அவருந்தாந (avarundhāna)encompassing
- மணுபிஃ (maṇubhiḥ)by atoms
- ஸமஸ்த-வ்யஸ்தம் (samasta-vyastam)entire and distinct (samasta:entire | vyastam:distinct)
- த்வாம் (tvām)you
- ஶரணத (śaraṇada)grantor of refuge (śaraṇa:refuge | da:giver)
- க்ரு'ணாதி (gṛṇāti)praises
- ஓம் (om)OM
- இதி (iti)thus
- பதம் (padam)word
பவஃ ஶர்வோ ருத்ரஃ பஶுபதிரதோக்ரஃ ஸஹமஹாந்
ததா பீமேஶாநாவிதி யதபிதாநாஷ்டகமிதம் ।
அமுஷ்மிந் ப்ரத்யேகம் ப்ரவிசரதி தேவ ஶ்ருதிரபி
ப்ரியாயாஸ்மைதாம்நே ப்ரணிஹித-நமஸ்யோ'ஸ்மி பவதே ॥ ௨௮॥
ததா பீமேஶாநாவிதி யதபிதாநாஷ்டகமிதம் ।
அமுஷ்மிந் ப்ரத்யேகம் ப்ரவிசரதி தேவ ஶ்ருதிரபி
ப்ரியாயாஸ்மைதாம்நே ப்ரணிஹித-நமஸ்யோ'ஸ்மி பவதே ॥ ௨௮॥
- பவஃ (bhavaḥ)Bhava
- ஶர்வஃ (śarvaḥ)Sharva
- ருத்ரஃ (rudraḥ)Rudra
- பஶுபதிஃ (paśupatiḥ)Pashupati
- அத (atha)and
- உக்ரஃ (ugraḥ)Ugra
- ஸஹமஹாந் (sahamahān)Sahamahān
- ததா (tathā)also
- பீமேஶாநௌ (bhīmeśānau)Bhima and Ishana (bhīma:Bhima | īśāna:Ishana)
- இதி (iti)thus
- யத் (yad)which
- அபிதாநாஷ்டகம் (abhidhānāṣṭakam)eightfold names (abhidhāna:names | aṣṭakam:eightfold)
- இதம் (idam)this
- அமுஷ்மிந் (amuṣmin)in this
- ப்ரத்யேகம் (pratyekaṃ)individually
- ப்ரவிசரதி (pravicarati)discusses
- தேவ (deva)O God
- ஶ்ருதிஃ (śrutiḥ)Vedas
- அபி (api)also
- ப்ரியாய (priyāya)dear
- அஸ்மை (asmai)to this
- தாம்நே (dhāmne)abode
- ப்ரணிஹித-நமஸ்யஃ (praṇihita-namasyaḥ)salutation offered (praṇihita:offered | namasyaḥ:salutation)
- அஸ்மி (asmi)I am
- பவதே (bhavate)to you
நமோ நேதிஷ்டாய ப்ரியதவ தவிஷ்டாய ச நமஃ
நமஃ க்ஷோதிஷ்டாய ஸ்மரஹர மஹிஷ்டாய ச நமஃ ।
நமோ வர்ஷிஷ்டாய த்ரிநயந யவிஷ்டாய ச நமஃ
நமஃ ஸர்வஸ்மை தே ததிதமதிஸர்வாய ச நமஃ ॥ ௨௯॥
நமஃ க்ஷோதிஷ்டாய ஸ்மரஹர மஹிஷ்டாய ச நமஃ ।
நமோ வர்ஷிஷ்டாய த்ரிநயந யவிஷ்டாய ச நமஃ
நமஃ ஸர்வஸ்மை தே ததிதமதிஸர்வாய ச நமஃ ॥ ௨௯॥
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நேதிஷ்டாய (nediṣṭhāya)to the nearest
- ப்ரியதவ (priyadava)forest-lover (priya:beloved | dava:forest)
- தவிஷ்டாய (daviṣṭhāya)to the farthest
- ச (ca)and
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- க்ஷோதிஷ்டாய (kṣodiṣṭhāya)to the minutest
- ஸ்மரஹர (smarahara)destroyer of Cupid (smara:Cupid | hara:destroyer)
- மஹிஷ்டாய (mahiṣṭhāya)to the biggest
- ச (ca)and
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமோ (namo)salutations
- வர்ஷிஷ்டாய (varṣiṣṭhāya)to the oldest
- த்ரிநயந (trinayana)three-eyed one (tri:three | nayana:eye)
- யவிஷ்டாய (yaviṣṭhāya)to the youngest
- ச (ca)and
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- ஸர்வஸ்மை (sarvasmai)to everything
- தே (te)to you
- ததிதம் (tadidam)this
- அதிஸர்வாய (atisarvāya)beyond everything
- ச (ca)and
- நமஃ (namaḥ)salutations
பஹுல-ரஜஸே விஶ்வோத்பத்தௌ பவாய நமோ நமஃ
ப்ரபல-தமஸே தத் ஸம்ஹாரே ஹராய நமோ நமஃ ।
ஜந-ஸுகக்ரு'தே ஸத்த்வோத்ரிக்தௌ ம்ரு'டாய நமோ நமஃ
ப்ரமஹஸி பதே நிஸ்த்ரைகுண்யே ஶிவாய நமோ நமஃ ॥ ௩௦॥
ப்ரபல-தமஸே தத் ஸம்ஹாரே ஹராய நமோ நமஃ ।
ஜந-ஸுகக்ரு'தே ஸத்த்வோத்ரிக்தௌ ம்ரு'டாய நமோ நமஃ
ப்ரமஹஸி பதே நிஸ்த்ரைகுண்யே ஶிவாய நமோ நமஃ ॥ ௩௦॥
- பஹுல-ரஜஸே (bahula-rajase)abundant in rajas (bahula:abundant | rajase:in rajas)
- விஶ்வோத்பத்தௌ (viśvotpattau)in the creation of the world (viśva:world | utpattau:in creation)
- பவாய (bhavāya)to Bhava
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- ப்ரபல-தமஸே (prabala-tamase)strong in tamas (prabala:strong | tamase:in tamas)
- தத் (tat)that
- ஸம்ஹாரே (saṃhāre)in destruction
- ஹராய (harāya)to Hara
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- ஜந-ஸுகக்ரு'தே (jana-sukhakṛte)for the happiness of people (jana:people | sukhakṛte:for happiness)
- ஸத்த்வோத்ரிக்தௌ (sattvodriktau)in the abundance of sattva (sattva:sattva | udriktau:in abundance)
- ம்ரு'டாய (mṛḍāya)to Mṛḍa
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- ப்ரமஹஸி (pramahasi)in the supreme
- பதே (pade)in the state
- நிஸ்த்ரைகுண்யே (nistraiguṇye)beyond three qualities (nis:beyond | trai:three | guṇye:qualities)
- ஶிவாய (śivāya)to Shiva
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
க்ரு'ஶ-பரிணதி-சேதஃ க்லேஶவஶ்யம் க்வ சேதம்
க்வ ச தவ குண-ஸீமோல்லங்கிநீ ஶஶ்வத்ரு'த்திஃ ।
இதி சகிதமமந்தீக்ரு'த்ய மாம் பக்திராதாத்
வரத சரணயோஸ்தே வாக்ய-புஷ்போபஹாரம் ॥ ௩௧॥
க்வ ச தவ குண-ஸீமோல்லங்கிநீ ஶஶ்வத்ரு'த்திஃ ।
இதி சகிதமமந்தீக்ரு'த்ய மாம் பக்திராதாத்
வரத சரணயோஸ்தே வாக்ய-புஷ்போபஹாரம் ॥ ௩௧॥
- க்ரு'ஶ (kṛśa)thin
- பரிணதி (pariṇati)matured
- சேதஃ (cetaḥ)mind
- க்லேஶவஶ்யம் (kleśavaśyam)subject to suffering (kleśa:suffering | vaśyam:subject to)
- க்வ (kva)where
- ச (ca)and
- இதம் (idaṃ)this
- க்வ (kva)where
- ச (ca)and
- தவ (tava)your
- குண (guṇa)qualities
- ஸீமோல்லங்கிநீ (sīmollaṅghinī)transcending limits (sīmā:limit | ullaṅghinī:transcending)
- ஶஶ்வத்ரு'த்திஃ (śaśvadṛddhiḥ)ever-increasing prosperity (śaśvat:ever | ṛddhiḥ:prosperity)
- இதி (iti)thus
- சகிதம் (cakitam)fearful
- அமந்தீக்ரு'த்ய (amandīkṛtya)making not slow (amanda:not slow | kṛtya:making)
- மாம் (mām)me
- பக்திஃ (bhaktiḥ)devotion
- ஆதாத் (ādhāt)placed
- வரத (varada)boon-giver
- சரணயோஃ (caraṇayoḥ)at the feet
- தே (te)your
- வாக்ய (vākya)words
- புஷ்போபஹாரம் (puṣpopahāram)floral offering (puṣpa:flower | upahāram:offering)
அஸித-கிரி-ஸமம் ஸ்யாத் கஜ்ஜலம் ஸிந்து-பாத்ரே
ஸுர-தருவர-ஶாகா லேகநீ பத்ரமுர்வீ ।
லிகதி யதி க்ரு'ஹீத்வா ஶாரதா ஸர்வகாலம்
ததபி தவ குணாநாமீஶ பாரம் ந யாதி ॥ ௩௨॥
ஸுர-தருவர-ஶாகா லேகநீ பத்ரமுர்வீ ।
லிகதி யதி க்ரு'ஹீத்வா ஶாரதா ஸர்வகாலம்
ததபி தவ குணாநாமீஶ பாரம் ந யாதி ॥ ௩௨॥
- அஸித (asita)dark
- கிரி (giri)mountain
- ஸமம் (samaṃ)equal to
- ஸ்யாத் (syāt)may be
- கஜ்ஜலம் (kajjalaṃ)ink
- ஸிந்து (sindhu)ocean
- பாத்ரே (pātre)in the pot
- ஸுர (sura)divine
- தருவர (taruvara)best divine tree (taru:tree | vara:best)
- ஶாகா (śākhā)branch
- லேகநீ (lekhanī)pen
- பத்ரம் (patram)paper
- உர்வீ (urvī)earth
- லிகதி (likhati)writes
- யதி (yadi)if
- க்ரு'ஹீத்வா (gṛhītvā)having taken
- ஶாரதா (śāradā)Saraswati
- ஸர்வகாலம் (sarvakālaṃ)all the time (sarva:all | kālaṃ:time)
- ததபி (tadapi)even then
- தவ (tava)your
- குணாநாம் (guṇānām)qualities
- ஈஶ (īśa)O Lord
- பாரம் (pāraṃ)limit
- ந (na)not
- யாதி (yāti)reaches
அஸுர-ஸுர-முநீந்த்ரைரர்சிதஸ்யேந்து-மௌலேஃ
க்ரதித-குணமஹிம்நோ நிர்குணஸ்யேஶ்வரஸ்ய ।
ஸகல-கண-வரிஷ்டஃ புஷ்பதந்தாபிதாநஃ
ருசிரமலகுவ்ரு'த்தைஃ ஸ்தோத்ரமேதச்சகார ॥ ௩௩॥
க்ரதித-குணமஹிம்நோ நிர்குணஸ்யேஶ்வரஸ்ய ।
ஸகல-கண-வரிஷ்டஃ புஷ்பதந்தாபிதாநஃ
ருசிரமலகுவ்ரு'த்தைஃ ஸ்தோத்ரமேதச்சகார ॥ ௩௩॥
- அஸுர (asura)demon
- ஸுர (sura)god
- முநீந்த்ரைஃ (munīndraiḥ)by the great sages (muni:sage | indra:great)
- அர்சிதஸ்ய (arcitasya)worshipped
- இந்து-மௌலேஃ (indu-mauleḥ)of the moon-crested (indu:moon | mauli:crest)
- க்ரதித-குணமஹிம்நஃ (grathita-guṇamahimnaḥ)of bound virtues and greatness (grathita:bound | guṇa:virtue | mahima:greatness)
- நிர்குணஸ்ய (nirguṇasya)of the attributeless
- ஈஶ்வரஸ்ய (īśvarasya)of the lord
- ஸகல-கண-வரிஷ்டஃ (sakala-gaṇa-variṣṭhaḥ)best among all groups (sakala:all | gaṇa:groups | variṣṭha:best)
- புஷ்பதந்தாபிதாநஃ (puṣpadantābhidhānaḥ)named Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | abhidhāna:named)
- ருசிரமலகுவ்ரு'த்தைஃ (ruciramalaghuvṛttaiḥ)with charming, not short metres (rucira:charming | alaghu:not short | vṛttaiḥ:metres)
- ஸ்தோத்ரம் (stotram)hymn
- ஏதத் (etat)this
- சகார (cakāra)composed
அஹரஹரநவத்யம் தூர்ஜடேஃ ஸ்தோத்ரமேதத்
படதி பரமபக்த்யா ஶுத்த-சித்தஃ புமாந் யஃ ।
ஸ பவதி ஶிவலோகே ருத்ரதுல்யஸ்ததா'த்ர
ப்ரசுரதர-தநாயுஃ புத்ரவாந் கீர்திமாம்ஶ்ச ॥ ௩௪॥
படதி பரமபக்த்யா ஶுத்த-சித்தஃ புமாந் யஃ ।
ஸ பவதி ஶிவலோகே ருத்ரதுல்யஸ்ததா'த்ர
ப்ரசுரதர-தநாயுஃ புத்ரவாந் கீர்திமாம்ஶ்ச ॥ ௩௪॥
- அஹரஹரநவத்யம் (aharaharanavadyaṃ)daily faultless (ahara:daily | anavadyaṃ:faultless)
- தூர்ஜடேஃ (dhūrjaṭeḥ)of Dhūrjaṭi (Shiva)
- ஸ்தோத்ரமேதத் (stotrametat)this hymn (stotram:hymn | etat:this)
- படதி (paṭhati)reads
- பரமபக்த்யா (paramabhaktyā)with great devotion (parama:great | bhaktyā:with devotion)
- ஶுத்த-சித்தஃ (śuddha-cittaḥ)pure-minded (śuddha:pure | cittaḥ:mind)
- புமாந் (pumān)man
- யஃ (yaḥ)who
- ஸ (sa)he
- பவதி (bhavati)becomes
- ஶிவலோகே (śivaloke)in Shiva's domain (śiva:Shiva | loke:in the domain)
- ருத்ரதுல்யஃ (rudratulyaḥ)equal to Rudra (rudra:Rudra | tulyaḥ:equal to)
- ததா'த்ர (tathā'tra)and here (tathā:and | atra:here)
- ப்ரசுரதர-தநாயுஃ (pracuratara-dhanāyuḥ)abundant wealth and life (pracuratara:abundant | dhana:wealth | āyuḥ:life)
- புத்ரவாந் (putravān)endowed with children
- கீர்திமாம்ஶ்ச (kīrtimāṃśca)and famous (kīrtimān:famous | ca:and)
மஹேஶாந்நாபரோ தேவோ மஹிம்நோ நாபரா ஸ்துதிஃ ।
அகோராந்நாபரோ மந்த்ரோ நாஸ்தி தத்த்வம் குரோஃ பரம் ॥ ௩௫॥
அகோராந்நாபரோ மந்த்ரோ நாஸ்தி தத்த்வம் குரோஃ பரம் ॥ ௩௫॥
- மஹேஶாத் (maheśāt)than Mahesha
- ந (na)not
- அபரோ (aparo)higher
- தேவஃ (devaḥ)God
- மஹிம்நஃ (mahimnaḥ)than greatness
- ந (na)not
- அபரஃ (aparaḥ)better
- ஸ்துதிஃ (stutiḥ)hymn
- அகோராத் (aghorāt)than Aghora
- ந (na)not
- அபரோ (aparo)greater
- மந்த்ரஃ (mantraḥ)mantra
- நாஸ்தி (nāsti)there is not
- தத்த்வம் (tattvam)truth
- குரோஃ (guroḥ)than teacher's
- பரம் (param)beyond
தீக்ஷா தாநம் தபஸ்தீர்தம் ஜ்ஞாநம் யாகாதிகாஃ க்ரியாஃ ।
மஹிம்நஸ்தவ பாடஸ்ய கலாம் நார்ஹந்தி ஷோடஶீம் ॥ ௩௬॥
மஹிம்நஸ்தவ பாடஸ்ய கலாம் நார்ஹந்தி ஷோடஶீம் ॥ ௩௬॥
- தீக்ஷா (dīkṣā)initiation
- தாநம் (dānaṃ)charity
- தபஃ (tapaḥ)penance
- தீர்தம் (tīrthaṃ)pilgrimage
- ஜ்ஞாநம் (jñānaṃ)spiritual knowledge
- யாகாதிகாஃ (yāgādikāḥ)sacrifices and similar acts (yāga:sacrifice | ādikāḥ:and similar acts)
- க்ரியாஃ (kriyāḥ)acts
- மஹிம்நஸ்தவ (mahimnastava)of the hymn's greatness (mahimnaḥ:of greatness | stava:hymn)
- பாடஸ்ய (pāṭhasya)of the reading
- கலாம் (kalāṃ)one-sixteenth
- நார்ஹந்தி (nārhanti)do not yield
- ஷோடஶீம் (ṣoḍaśīm)sixteenth part
குஸுமதஶந-நாமா ஸர்வ-கந்தர்வ-ராஜஃ
ஶஶிதரவர-மௌலேர்தேவதேவஸ்ய தாஸஃ ।
ஸ கலு நிஜ-மஹிம்நோ ப்ரஷ்ட ஏவாஸ்ய ரோஷாத்
ஸ்தவநமிதமகார்ஷீத் திவ்ய-திவ்யம் மஹிம்நஃ ॥ ௩௭॥
ஶஶிதரவர-மௌலேர்தேவதேவஸ்ய தாஸஃ ।
ஸ கலு நிஜ-மஹிம்நோ ப்ரஷ்ட ஏவாஸ்ய ரோஷாத்
ஸ்தவநமிதமகார்ஷீத் திவ்ய-திவ்யம் மஹிம்நஃ ॥ ௩௭॥
- குஸுமதஶந-நாமா (kusumadaśana-nāmā)named Kusumadanta (kusuma:flower | daśana:tooth | nāmā:named)
- ஸர்வ-கந்தர்வ-ராஜஃ (sarva-gandharva-rājaḥ)king of all Gandharvas (sarva:all | gandharva:Gandharvas | rājaḥ:king)
- ஶஶிதரவர-மௌலேஃ (śaśidharavara-mauleḥ)of the best moon-crested (śaśidhara:moon-crested | vara:best | mauleḥ:of the head)
- தேவதேவஸ்ய (devadevasya)of the Lord of lords (deva:lord | devasya:of the lord)
- தாஸஃ (dāsaḥ)servant
- ஸ (sa)he
- கலு (khalu)indeed
- நிஜ-மஹிம்நஃ (nija-mahimnaḥ)of his own glory (nija:own | mahimnaḥ:of glory)
- ப்ரஷ்டஃ (bhraṣṭaḥ)fallen
- ஏவ (eva)indeed
- அஸ்ய (asya)his
- ரோஷாத் (roṣāt)due to anger
- ஸ்தவநம் (stavanam)hymn
- இதம் (idam)this
- அகார்ஷீத் (akārṣīt)composed
- திவ்ய-திவ்யம் (divya-divyaṃ)most divine (divya:divine | divyaṃ:most divine)
- மஹிம்நஃ (mahimnaḥ)of glory
ஸுரகுருமபிபூஜ்ய ஸ்வர்க-மோக்ஷைக-ஹேதும்
படதி யதி மநுஷ்யஃ ப்ராஞ்ஜலிர்நாந்ய-சேதாஃ ।
வ்ரஜதி ஶிவ-ஸமீபம் கிந்நரைஃ ஸ்தூயமாநஃ
ஸ்தவநமிதமமோகம் புஷ்பதந்தப்ரணீதம் ॥ ௩௮॥
படதி யதி மநுஷ்யஃ ப்ராஞ்ஜலிர்நாந்ய-சேதாஃ ।
வ்ரஜதி ஶிவ-ஸமீபம் கிந்நரைஃ ஸ்தூயமாநஃ
ஸ்தவநமிதமமோகம் புஷ்பதந்தப்ரணீதம் ॥ ௩௮॥
- ஸுரகுருமபிபூஜ்ய (suragurumabhipūjya)worshipping the teacher of gods (sura:gods | gurum:teacher | abhipūjya:worshipping)
- ஸ்வர்க-மோக்ஷைக-ஹேதும் (svarga-mokṣaika-hetuṃ)cause of heaven and liberation (svarga:heaven | mokṣa:liberation | eka:one | hetuṃ:cause)
- படதி (paṭhati)reads
- யதி (yadi)if
- மநுஷ்யஃ (manuṣyaḥ)a person
- ப்ராஞ்ஜலிஃ (prāñjaliḥ)with folded hands
- ந (na)not
- அந்ய-சேதாஃ (anya-cetāḥ)with single-mindedness (anya:other | cetāḥ:mind)
- வ்ரஜதி (vrajati)goes
- ஶிவ-ஸமீபம் (śiva-samīpaṃ)near Shiva (śiva:Shiva | samīpaṃ:near)
- கிந்நரைஃ (kinnaraiḥ)by kinnaras
- ஸ்தூயமாநஃ (stūyamānaḥ)being praised
- ஸ்தவநமிதமமோகம் (stavanamidamamoghaṃ)this unfailing hymn (stavanam:hymn | idam:this | amoghaṃ:unfailing)
- புஷ்பதந்தப்ரணீதம் (puṣpadantapraṇītam)composed by Pushpadanta (puṣpadanta:Pushpadanta | praṇītam:composed)
ஆஸமாப்தமிதம் ஸ்தோத்ரம் புண்யம் கந்தர்வ-பாஷிதம் ।
அநௌபம்யம் மநோஹாரி ஸர்வமீஶ்வரவர்ணநம் ॥ ௩௯॥
அநௌபம்யம் மநோஹாரி ஸர்வமீஶ்வரவர்ணநம் ॥ ௩௯॥
- ஆஸமாப்தம் (āsamāptam)here ends
- இதம் (idaṃ)this
- ஸ்தோத்ரம் (stotraṃ)hymn
- புண்யம் (puṇyaṃ)meritorious
- கந்தர்வ-பாஷிதம் (gandharva-bhāṣitam)uttered by the Gandharva (gandharva:Gandharva | bhāṣitam:uttered)
- அநௌபம்யம் (anaupamyam)incomparable
- மநோஹாரி (manohāri)charming
- ஸர்வம் (sarvam)all
- ஈஶ்வரவர்ணநம் (īśvaravarṇanam)description of the great master (īśvara:great master | varṇanam:description)
இத்யேஷா வாங்மயீ பூஜா ஶ்ரீமச்சங்கர-பாதயோஃ ।
அர்பிதா தேந தேவேஶஃ ப்ரீயதாம் மே ஸதாஶிவஃ ॥ ௪௦॥
அர்பிதா தேந தேவேஶஃ ப்ரீயதாம் மே ஸதாஶிவஃ ॥ ௪௦॥
- இதி (iti)thus
- ஏஷா (eṣā)this
- வாங்மயீ (vāṅmayī)in the form of words (vāk:speech | mayī:consisting of)
- பூஜா (pūjā)worship
- ஶ்ரீமச்சங்கர-பாதயோஃ (śrīmacchaṅkara-pādayoḥ)at the feet of Shri Shankara (śrīmat:venerable | śaṅkara:Shankara | pādayoḥ:at the feet)
- அர்பிதா (arpitā)dedicated
- தேந (tena)by this
- தேவேஶஃ (deveśaḥ)lord of the gods (deva:god | īśaḥ:lord)
- ப்ரீயதாம் (prīyatām)be pleased
- மே (me)my
- ஸதாஶிவஃ (sadāśivaḥ)ever-auspicious (sadā:always | śivaḥ:auspicious)
தவ தத்த்வம் ந ஜாநாமி கீத்ரு'ஶோ'ஸி மஹேஶ்வர ।
யாத்ரு'ஶோ'ஸி மஹாதேவ தாத்ரு'ஶாய நமோ நமஃ ॥ ௪௧॥
யாத்ரு'ஶோ'ஸி மஹாதேவ தாத்ரு'ஶாய நமோ நமஃ ॥ ௪௧॥
- தவ (tava)your
- தத்த்வம் (tattvaṃ)truth
- ந (na)not
- ஜாநாமி (jānāmi)I know
- கீத்ரு'ஶஃ (kīdṛśaḥ)what kind
- அஸி (asi)you are
- மஹேஶ்வர (maheśvara)great God (mahā:great | īśvara:God)
- யாத்ரு'ஶஃ (yādṛśaḥ)as you are
- அஸி (asi)you are
- மஹாதேவ (mahādeva)great God (mahā:great | deva:God)
- தாத்ரு'ஶாய (tādṛśāya)to that nature
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
ஏககாலம் த்விகாலம் வா த்ரிகாலம் யஃ படேந்நரஃ ।
ஸர்வபாப-விநிர்முக்தஃ ஶிவ லோகே மஹீயதே ॥ ௪௨॥
ஸர்வபாப-விநிர்முக்தஃ ஶிவ லோகே மஹீயதே ॥ ௪௨॥
- ஏககாலம் (ekakālaṃ)once (eka:one | kālaṃ:time)
- த்விகாலம் (dvikālaṃ)twice (dvi:two | kālaṃ:time)
- வா (vā)or
- த்ரிகாலம் (trikālaṃ)thrice (tri:three | kālaṃ:time)
- யஃ (yaḥ)who
- படேந்நரஃ (paṭhennaraḥ)a man reads (paṭhet:reads | naraḥ:man)
- ஸர்வபாப-விநிர்முக்தஃ (sarvapāpa-vinirmuktaḥ)freed from all sins (sarva:all | pāpa:sins | vinirmuktaḥ:freed from)
- ஶிவ (śiva)Shiva
- லோகே (loke)in the world
- மஹீயதே (mahīyate)is honored
ஶ்ரீ புஷ்பதந்த-முக-பங்கஜ-நிர்கதேந
ஸ்தோத்ரேண கில்பிஷ-ஹரேண ஹர-ப்ரியேண ।
கண்டஸ்திதேந படிதேந ஸமாஹிதேந
ஸுப்ரீணிதோ பவதி பூதபதிர்மஹேஶஃ ॥ ௪௩॥
॥ இதி ஶ்ரீ புஷ்பதந்த விரசிதம் ஶிவமஹிம்நஃ
ஸ்தோத்ரம் ஸமாப்தம் ॥
ஸ்தோத்ரேண கில்பிஷ-ஹரேண ஹர-ப்ரியேண ।
கண்டஸ்திதேந படிதேந ஸமாஹிதேந
ஸுப்ரீணிதோ பவதி பூதபதிர்மஹேஶஃ ॥ ௪௩॥
॥ இதி ஶ்ரீ புஷ்பதந்த விரசிதம் ஶிவமஹிம்நஃ
ஸ்தோத்ரம் ஸமாப்தம் ॥
- ஶ்ரீ (śrī)auspicious
- புஷ்பதந்த-முக-பங்கஜ-நிர்கதேந (puṣpadanta-mukha-paṅkaja-nirgaten)emerged from Pushpadanta's lotus-like mouth (puṣpadanta:Pushpadanta | mukha:mouth | paṅkaja:lotus | nirgaten:emerged from)
- ஸ்தோத்ரேண (stotreṇa)by the hymn
- கில்பிஷ-ஹரேண (kilbiṣa-hareṇa)remover of sins (kilbiṣa:sins | hareṇa:remover)
- ஹர-ப்ரியேண (hara-priyeṇa)dear to Hara (hara:Hara (Shiva) | priyeṇa:dear to)
- கண்டஸ்திதேந (kaṇṭhasthitena)held in the throat
- படிதேந (paṭhitena)recited
- ஸமாஹிதேந (samāhitena)with concentration
- ஸுப்ரீணிதோ (suprīṇito)greatly pleased
- பவதி (bhavati)becomes
- பூதபதிஃ (bhūtapatiḥ)lord of beings
- மஹேஶஃ (maheśaḥ)Mahesha (Shiva)
- இதி (iti)thus
- ஶ்ரீ (śrī)auspicious
- புஷ்பதந்த (puṣpadanta)Pushpadanta
- விரசிதம் (viracitaṃ)composed
- ஶிவமஹிம்நஃ (śivamahimnaḥ)of Shiva's greatness (śiva:Shiva | mahimnaḥ:greatness)
- ஸ்தோத்ரம் (stotraṃ)hymn
- ஸமாப்தம் (samāptam)completed
