Goddess Durga

শ্ৰীচণ্ডীৰহস্যম্ (নীলকণ্ঠ দীক্ষিত ৱিৰচিত)

(Shri Chandi Rahasyam in Assamese)

Nilakantha Dikshita

Also known as sri chandi rahasyam · shree chandi rahasyam · chandi rahasyam

Thirty-six verses by Nilakantha Dikshita, and the secret of the title is an argument rather than a rite. The hymn reads the Devi Mahatmya back against itself and gives every act in it to her. Vishnu, it says, fights only as her outer self; the splendours and weapons the gods held were fruitless in their own hands and bore fruit only once she took them up; whoever sacrifices to Indra worships her womb, to Agni her eyes, to the sun her feet. Mahisha, it claims, reached her highest state the instant her sole touched his head, and the trident that followed was mere excitement of battle; the condition Shumbha was given was a ruse, since she had never forgotten Mahesha. The closing verses set the reasoning down and ask only that she be gracious of her own accord.

॥ শ্ৰীচণ্ডীৰহস্যম্ ॥
যচ্ছক্তিলেশসকৃদৰ্পণপাত্ৰভাৱ-
মাত্ৰাদপি দ্ৰুহিণশৌৰিমহেশ্ৱৰাণাম্ ।
প্ৰাপ্তো যদি শ্ৰুতিশতৈঃ পৰমাত্মভাৱ-
স্তামম্ব দেৱি ভৱতী কিমিতি স্তুৱন্তু ॥ ১॥
কৃত্ৱা মুখং পশুপতিৰ্ভৱতী কিলৈকাং
নিৰ্মাতি পালযতি হন্তি জগন্তি দেৱঃ ।
তজ্জামিতাৱিপৰিৱৃত্তিকৃতে তমেৱ
শম্ভুং মুখং কৃতৱতী ভৱতীতি মন্যে ॥ ২॥
ৱিশ্ৱং নিযচ্ছতি ৱিশৃঙ্খলচেষ্টিতো যঃ
সোঽপি ত্ৱযা নিযমনীয ইতি স্ফুটং নঃ ।
ৱৈৱস্ৱতং চিকুৰভাৱজুষং যদম্ব
বধ্নাসি ৱেণিকবৰীগ্ৰথনাদিভেদৈঃ ॥ ৩॥
ভ্ৰূকিঙ্কৰাণি ভুৱনানি তৱ ভ্ৰুৱৌ চ
সন্ধ্যাত্মিকে ইতি গৃণন্তি যতোঽত এৱ ।
কৰ্মাণি মাতৰিতৰাণি কৰোতু মা ৱা
সন্ধ্যাং পুনৰ্ভজত এৱ সমস্তলোকঃ ॥ ৪॥
জাতা দৃশো জননি পাৱকতেজসৈৱ
তিস্ৰস্তৱেত্যপি কিমাগমবোধ্যমেতত্ ।
পাপান্যপাঙ্গৱলনৈঃ পৰিমাৰ্জতীনাং
তাসাং চ পাৱকপদে ৱিচিকিত্সতে কঃ ॥ ৫॥
মূল্যং ন যস্য ভুৱনানি চতুৰ্দশাপি
মুক্তাফলং ৱহতি তত্তৱ নাসিকেতি ।
চিত্ৰীযতে কিমপি চেতসি মে ন মাতঃ
কিং ৰাজৰাজপদৱীং ভজতামলভ্যম্ ॥ ৬॥
নাসাধিকাৰমিহ গন্ধৱহাত্মকত্ৱং
দেৱি শ্ৰুতী স্ৱযমপাহৰতাং ভৱত্যাঃ ।
সৰ্ৱাঃ শ্ৰুতীৰপি তু সা স্ৱৱশে চকাৰ
কিং দুৰ্লভং ত্ৰিষু জগত্সু ধনেশ্ৱৰাণাম্ ॥ ৭॥
প্ৰাঞ্চো জগজ্জননি যে পতযঃ প্ৰজানাং
তে দেৱি সংৱৱৃতিৰে দশনাত্মনা তে ।
নো চেত্তদন্তিকতলে ৰসনাগ্ৰভাগে
কিং ভাৰতী ৱসতি কিঙ্কৰতাং গতেৱ ॥ ৮॥
স্ৱেনাত্মনা মুৰৰিপুৰ্দনুজৈৰ্ৱিগৃহ্য
ৱাৰান্ কতীহ ন বভাৰ পৰাঙ্মুখত্ৱম্ ।
ওজাযিতুং স নিৰপাযমুপাযৱেদী
বাহ্যাত্মনা পৰিণতো নিযতং ভৱত্যাঃ ॥ ৯॥
ৱৰ্ষন্ কৰো মহিষমৰ্দনি তে ৱসূনি
প্ৰস্তূযতাং কৱিজনৈৰ্ন মমাদ্ভুতং তত্ ।
আসাদিতা ৱসুভিৰঙ্গুলিতা যদীযা
কস্তস্য শংস ৱসুৱৰ্ষৱিধৌ প্ৰযাসঃ ॥ ১০॥
সোমেঽমৃতং কতিচিদেৱ পুৰা লভন্তে
তল্লভ্যমস্তু জগতামিতি তৰ্কযন্ত্যা ।
নীতঃ পযোধৰদশাং স শিৱে ত্ৱযা য-
দস্মাদৃশামযমতৰ্কিতভাগ্যযোগঃ ॥ ১১॥
ব্ৰহ্মৰ্ষিশাপভৱযা ত্ৰপযা মহত্যা
প্ৰাগাস্ত যঃ ক্ৱচন দেৱি সৰস্যদৃশ্যঃ ।
নূনং স এষ ৱিবুধাধিপতিৰ্ভৱত্যাঃ
প্ৰাপ্তো ৱলগ্নপদৱীমধুনাপ্যদৃশ্যঃ ॥ ১২॥
পাদৌ বভূৱ তৱ পদ্মভৱস্ততঃ কিং
বাহ্যাত্মনা পৰিণনাম হৰিস্ততঃ কিম্ ।
সিদ্ধা নিতম্বৱিধযা ৱসুধা যদা তে
সিদ্ধস্তদা পুৰহৰস্য মনোৰথোঽযম্ ॥ ১৩॥
যদ্ৱাৰুণং কথিতমূৰুযুগং সজঙ্ঘ-
মিন্দীৱৰচ্ছদসকান্তি ন ৱাৰুণং তত্ ।
প্ৰাচেতসং তদিহ ৱৰ্ণযিতুং ক্ষমেত
প্ৰাচেতসং কৱিকুলপ্ৰথমং ৱিনা কঃ ॥ ১৪॥
ৱক্ত্ৰৈৰকৃত্ৰিমৱচাংসি ৱহন্ ৱিষণ্ণো
ৱেধাশ্চিৰং ৱিপৰিণম্য পদাত্মনা তে ।
সন্ধাৰ্যতেঽদ্য শিৰসা সকলৈৰমীভিঃ
ক্লিষ্টশ্চিৰাত্ কিমুপযাতু ন জাতু হৰ্ষম্ ॥ ১৫॥
বাহ্যং তমো হৰতি যস্তপনঃ কথঞ্চি-
ত্পাদৌ তৱাঙ্গুলিতযাম্ব ভজন্ স এৱ ।
অন্তস্তমাংসি চ হৰত্যতিদুৰ্হৰাণি
কিং সেন্যসেৱনৱিধিৰ্ন কৰোতি পুংসাম্ ॥ ১৬॥
দেৱেষু ৱাসৱমুখেষু নিজাং নিধায
শক্তিং যদম্ব সমযে পুনৰগ্ৰহীস্ত্ৱম্ ।
কৰ্পূৰভাজননযাদধুনাপি তে তে
কীৰ্তিং ৱহন্তি কিযতীমপি তাৱতৈৱ ॥ ১৭॥
তেজাংসি চ প্ৰহৰণানি চ যানি যানি
দেৱেষু দেৱি নিহিতানি পুৰা ভৱত্যা ।
তান্যেৱ নিষ্ফলতৰাণি তদাশ্ৰিতানি
ত্ৱত্স্ৱীকৃতানি ফলৱন্তি বভূৱুৰিত্থম্ ॥ ১৮॥
শত্ত্যা যযা দিৱিচৰা অতিশেৰতেঽস্মান্
সা চ ত্ৱমিত্যৱগতঃ সকলৈশ্চ তন্ত্ৰৈঃ ।
কিং ত্ৱং ৱিচাৰকুশলৈৰসি সেৱনীযা
কিং দেৱতাস্তৱ ঋজীষদশাং প্ৰপন্নাঃ ॥ ১৯॥
ইন্দ্ৰং যজন্তু তৱ গৰ্ভমুপাসতে তে
ৱহ্নিং যজন্তু নযনে তৱ তৰ্পযন্তি ।
ভানুং নমন্তু ৱিনমন্তি পদাম্বুজং তে
সৰ্ৱং জগন্ননু সমৰ্চতি সৰ্ৱথা ত্ৱাম্ ॥ ২০॥
কেচিত্ প্ৰতীকমিতৰে তু সমগ্ৰৰূপ-
মাৰাধযন্তি তৱ যে পুনৰাস্তিকাঃ স্যুঃ ।
নাস্তিক্যৱাদনিৰতা নৰকে পতন্তো-
ঽপ্যম্ব স্তুৱন্তি চিকুৰাত্মকমন্তকেন ॥ ২১॥
শৌৰিং ৱিবোধ্য সমৰায তমুদ্যময্য
ৱ্যামোহ্য দানৱৱৰৌ কৃতসংৱিধানা ।
মাতস্ত্ৱমেৱ মধুকৈটভযোৰ্নিহন্ত্ৰী
শাৰ্ঙ্গী কৃতে ভৱতি শস্ত্ৰপদাভিষিক্তঃ ॥ ২২॥
দৈত্যৌ ৱৰং ৱিতৰতো নিজনাশৰূপং
দৈত্যাৰযে ত্ৰিজগতাং ৱৰদো ৱৰাৰ্থী ।
ইত্থং প্ৰচোদিতধিযাং ক্ষমমীশ্ৱৰত্ৱং
ৱৃত্তেষু কিং ন সচিৱোঽপি নৃপং নিযুঙ্ক্তে ॥ ২৩॥
ন্যস্তং যদা শিৰসি পাদতলং ভৱত্যা
লব্ধং তদৈৱ মহিষেণ পৰং পদং তে ।
হন্তুং পুনৰ্যদিদমাদদিষে ত্ৰিশূলং
তত্তে জগজ্জননি সঙ্গৰসম্ভ্ৰমেণ ॥ ২৪॥
কস্ত্ৱাং ৰণে জযতু কস্তৱ হন্তু দৰ্পং
কো ৱাস্তু তে প্ৰতিভটো ভৱিতা পতিঃ কঃ ।
দৈত্যং প্ৰতাৰযিতুমেৱ কৃতোঽভ্যুপাযো
দেৱং ন ৱিস্মৃতৱতী ভৱতী মহেশম্ ॥ ২৫॥
চণ্ডি দ্ৱিষস্তৱ নিপেতুৰপেতকৃত্যা-
শ্চণ্ডাট্টহাসনিনদৈৰিতি নাদ্ভুতং নঃ ।
দৃষ্টক্ৰিযস্ত্ৰিষু পুৰেষু তৱাপ্ৰসিদ্ধো
মন্দস্মিতাৰ্ধমহিমা ন হি মাদৃশানাম্ ॥ ২৬॥
কৰ্মাণি যানি দশ তে জনভীষণানি
কল্যাণদানি ভজতামভিজানতাং ৱা ।
তৈৰেৱ ৱিশ্ৱমখিলং পৰিৱৃত্তিভেদৈ-
ৰ্বধ্নাসি মুঞ্চসি চ কুঞ্চিকযেৱ যন্ত্ৰম্ ॥ ২৭॥
অন্ৱাসিতং হৰিহৰদ্ৰুহিণৈঃ সদাৰৈ-
ৰ্জামাতৃভিস্তনুভৱৈৰ্দুহিতুঃ সুতৈশ্চ ।
অগ্ৰোপৱেশিতজগজ্জননীসমাজ-
মাৰাধযে জননি ৰূপমনুত্তৰং তে ॥ ২৮॥
সৰ্ৱানুকম্পনপৰং স্ৱকৃতোপদেশৈঃ
সাৰ্ৱজ্ঞগৰ্ৱশমনং তৰুণেন্দুমৌলেঃ ।
সত্ত্ৱৈকসাৰমকৃতোক্তিপথানুসাৰং
সাৰস্ৱতং ৱপুৰিদং তৱ চিন্তযামঃ ॥ ২৯॥
নন্দাত্মজেতি ননু ৱৰ্ষসি হেমৰাশিং
শাকম্ভৰীতি শমযস্যুদৰোপসৰ্গান্ ।
যোগীশ্ৱৰীতি পৰিহৃত্য ভযানি ভক্তান্
মাতেৱ পাযযসি কামদুঘৌ স্তনৌ তে ॥ ৩০॥
ইচ্ছাত্মিকা পুৰহৰস্য চিদাত্মিকা চ
শক্তিস্ত্ৰিলোকৱিদিতে ন হি তত্ৰ শঙ্কা ।
তে চাৰ্চিতে জনযতঃ কিল যত্প্ৰসাদং
তামাশ্ৰযে ভগৱতঃ কৃতিশক্তিমাম্বাম্ ॥ ৩১॥
ত্ৱং চেতনাসি হৃদযং ত্ৱমসি প্ৰজানাং
ত্ৱং ৱৃত্তযো ধৃতিমতিপ্ৰমুখাস্তদীযাঃ ।
কৈঃ সাধনৈৰভিমুখীকৰণং তৱ স্যাত্
স্ৱেনৈৱ দেৱি দযসে যদি তদ্দযেথাঃ ॥ ৩২॥
ত্ৱত্পূজনং যদিহ জানদজানদৰ্হং
মাতশ্চকৰ্থ মহতী কিল চাতুৰীযম্ ।
জানদ্ভিৰেৱ ভৱতী যদি পূজনীযা
লুপ্যেত পূজনকথৈৱ জগত্ত্ৰযে তে ॥ ৩৩॥
যাৱত্পৰত্ৱমখিলাগমবোধিতং তে
তাৱত্ততঃ শতগুণং চ সুখাশ্ৰযাসি ।
ৱেদাস্ত্ৱদৰ্চনৱিধানপৰা হি নো চে-
দম্ব স্যুৰব্ধিতৰণোক্তিৱদপ্ৰমাণম্ ॥ ৩৪॥
প্ৰাজ্ঞানভিজ্ঞসুলভাং পৰিপূৰ্ণশক্তি-
মৱ্যাজভূতকৰুণাপৰিণামৰূপাম্ ।
অম্বাং মনাগপি মনস্যৱলম্বমানা
ধীৰা ন বিভ্যতি কথঞ্চিদিতোঽমুতো ৱা ॥ ৩৫॥
অভ্যৰ্থনীযমখিলং ভৱদাশ্ৰিতানা-
মভ্যৰ্থিতং প্ৰথমমেৱ হি দেৱসঙ্ঘৈঃ ।
অম্ব স্মৰন্সফলযাম্যৱশিষ্টমাযু-
ৰঙ্গানি তে ভুৱনমঙ্গলমঙ্গলানি ॥ ৩৬॥
॥ ইতি শ্ৰীনীলকণ্ঠদীক্ষিতৱিৰচিতং চণ্ডীৰহস্যং সম্পূৰ্ণম্ ॥

Explore More