Goddess Durga

ശ്രീചണ്ഡീരഹസ്യമ് (നീലകണ്ഠ ദീക്ഷിത വിരചിത)

(Shri Chandi Rahasyam in Malayalam)

Nilakantha Dikshita

Also known as sri chandi rahasyam · shree chandi rahasyam · chandi rahasyam

Thirty-six verses by Nilakantha Dikshita, and the secret of the title is an argument rather than a rite. The hymn reads the Devi Mahatmya back against itself and gives every act in it to her. Vishnu, it says, fights only as her outer self; the splendours and weapons the gods held were fruitless in their own hands and bore fruit only once she took them up; whoever sacrifices to Indra worships her womb, to Agni her eyes, to the sun her feet. Mahisha, it claims, reached her highest state the instant her sole touched his head, and the trident that followed was mere excitement of battle; the condition Shumbha was given was a ruse, since she had never forgotten Mahesha. The closing verses set the reasoning down and ask only that she be gracious of her own accord.

॥ ശ്രീചണ്ഡീരഹസ്യമ് ॥
യച്ഛക്തിലേശസകൃദര്പണപാത്രഭാവ-
മാത്രാദപി ദ്രുഹിണശൌരിമഹേശ്വരാണാമ് ।
പ്രാപ്തോ യദി ശ്രുതിശതൈഃ പരമാത്മഭാവ-
സ്താമമ്ബ ദേവി ഭവതീ കിമിതി സ്തുവന്തു ॥ ൧॥
കൃത്വാ മുഖം പശുപതിര്ഭവതീ കിലൈകാം
നിര്മാതി പാലയതി ഹന്തി ജഗന്തി ദേവഃ ।
തജ്ജാമിതാവിപരിവൃത്തികൃതേ തമേവ
ശമ്ഭും മുഖം കൃതവതീ ഭവതീതി മന്യേ ॥ ൨॥
വിശ്വം നിയച്ഛതി വിശൃങ്ഖലചേഷ്ടിതോ യഃ
സോഽപി ത്വയാ നിയമനീയ ഇതി സ്ഫുടം നഃ ।
വൈവസ്വതം ചികുരഭാവജുഷം യദമ്ബ
ബധ്നാസി വേണികബരീഗ്രഥനാദിഭേദൈഃ ॥ ൩॥
ഭ്രൂകിങ്കരാണി ഭുവനാനി തവ ഭ്രുവൌ ച
സന്ധ്യാത്മികേ ഇതി ഗൃണന്തി യതോഽത ഏവ ।
കര്മാണി മാതരിതരാണി കരോതു മാ വാ
സന്ധ്യാം പുനര്ഭജത ഏവ സമസ്തലോകഃ ॥ ൪॥
ജാതാ ദൃശോ ജനനി പാവകതേജസൈവ
തിസ്രസ്തവേത്യപി കിമാഗമബോധ്യമേതത് ।
പാപാന്യപാങ്ഗവലനൈഃ പരിമാര്ജതീനാം
താസാം ച പാവകപദേ വിചികിത്സതേ കഃ ॥ ൫॥
മൂല്യം ന യസ്യ ഭുവനാനി ചതുര്ദശാപി
മുക്താഫലം വഹതി തത്തവ നാസികേതി ।
ചിത്രീയതേ കിമപി ചേതസി മേ ന മാതഃ
കിം രാജരാജപദവീം ഭജതാമലഭ്യമ് ॥ ൬॥
നാസാധികാരമിഹ ഗന്ധവഹാത്മകത്വം
ദേവി ശ്രുതീ സ്വയമപാഹരതാം ഭവത്യാഃ ।
സര്വാഃ ശ്രുതീരപി തു സാ സ്വവശേ ചകാര
കിം ദുര്ലഭം ത്രിഷു ജഗത്സു ധനേശ്വരാണാമ് ॥ ൭॥
പ്രാഞ്ചോ ജഗജ്ജനനി യേ പതയഃ പ്രജാനാം
തേ ദേവി സംവവൃതിരേ ദശനാത്മനാ തേ ।
നോ ചേത്തദന്തികതലേ രസനാഗ്രഭാഗേ
കിം ഭാരതീ വസതി കിങ്കരതാം ഗതേവ ॥ ൮॥
സ്വേനാത്മനാ മുരരിപുര്ദനുജൈര്വിഗൃഹ്യ
വാരാന് കതീഹ ന ബഭാര പരാങ്മുഖത്വമ് ।
ഓജായിതും സ നിരപായമുപായവേദീ
ബാഹ്യാത്മനാ പരിണതോ നിയതം ഭവത്യാഃ ॥ ൯॥
വര്ഷന് കരോ മഹിഷമര്ദനി തേ വസൂനി
പ്രസ്തൂയതാം കവിജനൈര്ന മമാദ്ഭുതം തത് ।
ആസാദിതാ വസുഭിരങ്ഗുലിതാ യദീയാ
കസ്തസ്യ ശംസ വസുവര്ഷവിധൌ പ്രയാസഃ ॥ ൧൦॥
സോമേഽമൃതം കതിചിദേവ പുരാ ലഭന്തേ
തല്ലഭ്യമസ്തു ജഗതാമിതി തര്കയന്ത്യാ ।
നീതഃ പയോധരദശാം സ ശിവേ ത്വയാ യ-
ദസ്മാദൃശാമയമതര്കിതഭാഗ്യയോഗഃ ॥ ൧൧॥
ബ്രഹ്മര്ഷിശാപഭവയാ ത്രപയാ മഹത്യാ
പ്രാഗാസ്ത യഃ ക്വചന ദേവി സരസ്യദൃശ്യഃ ।
നൂനം സ ഏഷ വിബുധാധിപതിര്ഭവത്യാഃ
പ്രാപ്തോ വലഗ്നപദവീമധുനാപ്യദൃശ്യഃ ॥ ൧൨॥
പാദൌ ബഭൂവ തവ പദ്മഭവസ്തതഃ കിം
ബാഹ്യാത്മനാ പരിണനാമ ഹരിസ്തതഃ കിമ് ।
സിദ്ധാ നിതമ്ബവിധയാ വസുധാ യദാ തേ
സിദ്ധസ്തദാ പുരഹരസ്യ മനോരഥോഽയമ് ॥ ൧൩॥
യദ്വാരുണം കഥിതമൂരുയുഗം സജങ്ഘ-
മിന്ദീവരച്ഛദസകാന്തി ന വാരുണം തത് ।
പ്രാചേതസം തദിഹ വര്ണയിതും ക്ഷമേത
പ്രാചേതസം കവികുലപ്രഥമം വിനാ കഃ ॥ ൧൪॥
വക്ത്രൈരകൃത്രിമവചാംസി വഹന് വിഷണ്ണോ
വേധാശ്ചിരം വിപരിണമ്യ പദാത്മനാ തേ ।
സന്ധാര്യതേഽദ്യ ശിരസാ സകലൈരമീഭിഃ
ക്ലിഷ്ടശ്ചിരാത് കിമുപയാതു ന ജാതു ഹര്ഷമ് ॥ ൧൫॥
ബാഹ്യം തമോ ഹരതി യസ്തപനഃ കഥഞ്ചി-
ത്പാദൌ തവാങ്ഗുലിതയാമ്ബ ഭജന് സ ഏവ ।
അന്തസ്തമാംസി ച ഹരത്യതിദുര്ഹരാണി
കിം സേന്യസേവനവിധിര്ന കരോതി പുംസാമ് ॥ ൧൬॥
ദേവേഷു വാസവമുഖേഷു നിജാം നിധായ
ശക്തിം യദമ്ബ സമയേ പുനരഗ്രഹീസ്ത്വമ് ।
കര്പൂരഭാജനനയാദധുനാപി തേ തേ
കീര്തിം വഹന്തി കിയതീമപി താവതൈവ ॥ ൧൭॥
തേജാംസി ച പ്രഹരണാനി ച യാനി യാനി
ദേവേഷു ദേവി നിഹിതാനി പുരാ ഭവത്യാ ।
താന്യേവ നിഷ്ഫലതരാണി തദാശ്രിതാനി
ത്വത്സ്വീകൃതാനി ഫലവന്തി ബഭൂവുരിത്ഥമ് ॥ ൧൮॥
ശത്ത്യാ യയാ ദിവിചരാ അതിശേരതേഽസ്മാന്
സാ ച ത്വമിത്യവഗതഃ സകലൈശ്ച തന്ത്രൈഃ ।
കിം ത്വം വിചാരകുശലൈരസി സേവനീയാ
കിം ദേവതാസ്തവ ഋജീഷദശാം പ്രപന്നാഃ ॥ ൧൯॥
ഇന്ദ്രം യജന്തു തവ ഗര്ഭമുപാസതേ തേ
വഹ്നിം യജന്തു നയനേ തവ തര്പയന്തി ।
ഭാനും നമന്തു വിനമന്തി പദാമ്ബുജം തേ
സര്വം ജഗന്നനു സമര്ചതി സര്വഥാ ത്വാമ് ॥ ൨൦॥
കേചിത് പ്രതീകമിതരേ തു സമഗ്രരൂപ-
മാരാധയന്തി തവ യേ പുനരാസ്തികാഃ സ്യുഃ ।
നാസ്തിക്യവാദനിരതാ നരകേ പതന്തോ-
ഽപ്യമ്ബ സ്തുവന്തി ചികുരാത്മകമന്തകേന ॥ ൨൧॥
ശൌരിം വിബോധ്യ സമരായ തമുദ്യമയ്യ
വ്യാമോഹ്യ ദാനവവരൌ കൃതസംവിധാനാ ।
മാതസ്ത്വമേവ മധുകൈടഭയോര്നിഹന്ത്രീ
ശാര്ങ്ഗീ കൃതേ ഭവതി ശസ്ത്രപദാഭിഷിക്തഃ ॥ ൨൨॥
ദൈത്യൌ വരം വിതരതോ നിജനാശരൂപം
ദൈത്യാരയേ ത്രിജഗതാം വരദോ വരാര്ഥീ ।
ഇത്ഥം പ്രചോദിതധിയാം ക്ഷമമീശ്വരത്വം
വൃത്തേഷു കിം ന സചിവോഽപി നൃപം നിയുങ്ക്തേ ॥ ൨൩॥
ന്യസ്തം യദാ ശിരസി പാദതലം ഭവത്യാ
ലബ്ധം തദൈവ മഹിഷേണ പരം പദം തേ ।
ഹന്തും പുനര്യദിദമാദദിഷേ ത്രിശൂലം
തത്തേ ജഗജ്ജനനി സങ്ഗരസമ്ഭ്രമേണ ॥ ൨൪॥
കസ്ത്വാം രണേ ജയതു കസ്തവ ഹന്തു ദര്പം
കോ വാസ്തു തേ പ്രതിഭടോ ഭവിതാ പതിഃ കഃ ।
ദൈത്യം പ്രതാരയിതുമേവ കൃതോഽഭ്യുപായോ
ദേവം ന വിസ്മൃതവതീ ഭവതീ മഹേശമ് ॥ ൨൫॥
ചണ്ഡി ദ്വിഷസ്തവ നിപേതുരപേതകൃത്യാ-
ശ്ചണ്ഡാട്ടഹാസനിനദൈരിതി നാദ്ഭുതം നഃ ।
ദൃഷ്ടക്രിയസ്ത്രിഷു പുരേഷു തവാപ്രസിദ്ധോ
മന്ദസ്മിതാര്ധമഹിമാ ന ഹി മാദൃശാനാമ് ॥ ൨൬॥
കര്മാണി യാനി ദശ തേ ജനഭീഷണാനി
കല്യാണദാനി ഭജതാമഭിജാനതാം വാ ।
തൈരേവ വിശ്വമഖിലം പരിവൃത്തിഭേദൈ-
ര്ബധ്നാസി മുഞ്ചസി ച കുഞ്ചികയേവ യന്ത്രമ് ॥ ൨൭॥
അന്വാസിതം ഹരിഹരദ്രുഹിണൈഃ സദാരൈ-
ര്ജാമാതൃഭിസ്തനുഭവൈര്ദുഹിതുഃ സുതൈശ്ച ।
അഗ്രോപവേശിതജഗജ്ജനനീസമാജ-
മാരാധയേ ജനനി രൂപമനുത്തരം തേ ॥ ൨൮॥
സര്വാനുകമ്പനപരം സ്വകൃതോപദേശൈഃ
സാര്വജ്ഞഗര്വശമനം തരുണേന്ദുമൌലേഃ ।
സത്ത്വൈകസാരമകൃതോക്തിപഥാനുസാരം
സാരസ്വതം വപുരിദം തവ ചിന്തയാമഃ ॥ ൨൯॥
നന്ദാത്മജേതി നനു വര്ഷസി ഹേമരാശിം
ശാകമ്ഭരീതി ശമയസ്യുദരോപസര്ഗാന് ।
യോഗീശ്വരീതി പരിഹൃത്യ ഭയാനി ഭക്താന്
മാതേവ പായയസി കാമദുഘൌ സ്തനൌ തേ ॥ ൩൦॥
ഇച്ഛാത്മികാ പുരഹരസ്യ ചിദാത്മികാ ച
ശക്തിസ്ത്രിലോകവിദിതേ ന ഹി തത്ര ശങ്കാ ।
തേ ചാര്ചിതേ ജനയതഃ കില യത്പ്രസാദം
താമാശ്രയേ ഭഗവതഃ കൃതിശക്തിമാമ്ബാമ് ॥ ൩൧॥
ത്വം ചേതനാസി ഹൃദയം ത്വമസി പ്രജാനാം
ത്വം വൃത്തയോ ധൃതിമതിപ്രമുഖാസ്തദീയാഃ ।
കൈഃ സാധനൈരഭിമുഖീകരണം തവ സ്യാത്
സ്വേനൈവ ദേവി ദയസേ യദി തദ്ദയേഥാഃ ॥ ൩൨॥
ത്വത്പൂജനം യദിഹ ജാനദജാനദര്ഹം
മാതശ്ചകര്ഥ മഹതീ കില ചാതുരീയമ് ।
ജാനദ്ഭിരേവ ഭവതീ യദി പൂജനീയാ
ലുപ്യേത പൂജനകഥൈവ ജഗത്ത്രയേ തേ ॥ ൩൩॥
യാവത്പരത്വമഖിലാഗമബോധിതം തേ
താവത്തതഃ ശതഗുണം ച സുഖാശ്രയാസി ।
വേദാസ്ത്വദര്ചനവിധാനപരാ ഹി നോ ചേ-
ദമ്ബ സ്യുരബ്ധിതരണോക്തിവദപ്രമാണമ് ॥ ൩൪॥
പ്രാജ്ഞാനഭിജ്ഞസുലഭാം പരിപൂര്ണശക്തി-
മവ്യാജഭൂതകരുണാപരിണാമരൂപാമ് ।
അമ്ബാം മനാഗപി മനസ്യവലമ്ബമാനാ
ധീരാ ന ബിഭ്യതി കഥഞ്ചിദിതോഽമുതോ വാ ॥ ൩൫॥
അഭ്യര്ഥനീയമഖിലം ഭവദാശ്രിതാനാ-
മഭ്യര്ഥിതം പ്രഥമമേവ ഹി ദേവസങ്ഘൈഃ ।
അമ്ബ സ്മരന്സഫലയാമ്യവശിഷ്ടമായു-
രങ്ഗാനി തേ ഭുവനമങ്ഗലമങ്ഗലാനി ॥ ൩൬॥
॥ ഇതി ശ്രീനീലകണ്ഠദീക്ഷിതവിരചിതം ചണ്ഡീരഹസ്യം സമ്പൂര്ണമ് ॥

Explore More