Goddess Durga

శ్రీచణ్డీరహస్యమ్ (నీలకణ్ఠ దీక్షిత విరచిత)

(Shri Chandi Rahasyam in Telugu)

Nilakantha Dikshita

Also known as sri chandi rahasyam · shree chandi rahasyam · chandi rahasyam

Thirty-six verses by Nilakantha Dikshita, and the secret of the title is an argument rather than a rite. The hymn reads the Devi Mahatmya back against itself and gives every act in it to her. Vishnu, it says, fights only as her outer self; the splendours and weapons the gods held were fruitless in their own hands and bore fruit only once she took them up; whoever sacrifices to Indra worships her womb, to Agni her eyes, to the sun her feet. Mahisha, it claims, reached her highest state the instant her sole touched his head, and the trident that followed was mere excitement of battle; the condition Shumbha was given was a ruse, since she had never forgotten Mahesha. The closing verses set the reasoning down and ask only that she be gracious of her own accord.

॥ శ్రీచణ్డీరహస్యమ్ ॥
యచ్ఛక్తిలేశసకృదర్పణపాత్రభావ-
మాత్రాదపి ద్రుహిణశౌరిమహేశ్వరాణామ్ ।
ప్రాప్తో యది శ్రుతిశతైః పరమాత్మభావ-
స్తామమ్బ దేవి భవతీ కిమితి స్తువన్తు ॥ ౧॥
కృత్వా ముఖం పశుపతిర్భవతీ కిలైకాం
నిర్మాతి పాలయతి హన్తి జగన్తి దేవః ।
తజ్జామితావిపరివృత్తికృతే తమేవ
శమ్భుం ముఖం కృతవతీ భవతీతి మన్యే ॥ ౨॥
విశ్వం నియచ్ఛతి విశృఙ్ఖలచేష్టితో యః
సోఽపి త్వయా నియమనీయ ఇతి స్ఫుటం నః ।
వైవస్వతం చికురభావజుషం యదమ్బ
బధ్నాసి వేణికబరీగ్రథనాదిభేదైః ॥ ౩॥
భ్రూకిఙ్కరాణి భువనాని తవ భ్రువౌ చ
సన్ధ్యాత్మికే ఇతి గృణన్తి యతోఽత ఏవ ।
కర్మాణి మాతరితరాణి కరోతు మా వా
సన్ధ్యాం పునర్భజత ఏవ సమస్తలోకః ॥ ౪॥
జాతా దృశో జనని పావకతేజసైవ
తిస్రస్తవేత్యపి కిమాగమబోధ్యమేతత్ ।
పాపాన్యపాఙ్గవలనైః పరిమార్జతీనాం
తాసాం చ పావకపదే విచికిత్సతే కః ॥ ౫॥
మూల్యం న యస్య భువనాని చతుర్దశాపి
ముక్తాఫలం వహతి తత్తవ నాసికేతి ।
చిత్రీయతే కిమపి చేతసి మే న మాతః
కిం రాజరాజపదవీం భజతామలభ్యమ్ ॥ ౬॥
నాసాధికారమిహ గన్ధవహాత్మకత్వం
దేవి శ్రుతీ స్వయమపాహరతాం భవత్యాః ।
సర్వాః శ్రుతీరపి తు సా స్వవశే చకార
కిం దుర్లభం త్రిషు జగత్సు ధనేశ్వరాణామ్ ॥ ౭॥
ప్రాఞ్చో జగజ్జనని యే పతయః ప్రజానాం
తే దేవి సంవవృతిరే దశనాత్మనా తే ।
నో చేత్తదన్తికతలే రసనాగ్రభాగే
కిం భారతీ వసతి కిఙ్కరతాం గతేవ ॥ ౮॥
స్వేనాత్మనా మురరిపుర్దనుజైర్విగృహ్య
వారాన్ కతీహ న బభార పరాఙ్ముఖత్వమ్ ।
ఓజాయితుం స నిరపాయముపాయవేదీ
బాహ్యాత్మనా పరిణతో నియతం భవత్యాః ॥ ౯॥
వర్షన్ కరో మహిషమర్దని తే వసూని
ప్రస్తూయతాం కవిజనైర్న మమాద్భుతం తత్ ।
ఆసాదితా వసుభిరఙ్గులితా యదీయా
కస్తస్య శంస వసువర్షవిధౌ ప్రయాసః ॥ ౧౦॥
సోమేఽమృతం కతిచిదేవ పురా లభన్తే
తల్లభ్యమస్తు జగతామితి తర్కయన్త్యా ।
నీతః పయోధరదశాం స శివే త్వయా య-
దస్మాదృశామయమతర్కితభాగ్యయోగః ॥ ౧౧॥
బ్రహ్మర్షిశాపభవయా త్రపయా మహత్యా
ప్రాగాస్త యః క్వచన దేవి సరస్యదృశ్యః ।
నూనం స ఏష విబుధాధిపతిర్భవత్యాః
ప్రాప్తో వలగ్నపదవీమధునాప్యదృశ్యః ॥ ౧౨॥
పాదౌ బభూవ తవ పద్మభవస్తతః కిం
బాహ్యాత్మనా పరిణనామ హరిస్తతః కిమ్ ।
సిద్ధా నితమ్బవిధయా వసుధా యదా తే
సిద్ధస్తదా పురహరస్య మనోరథోఽయమ్ ॥ ౧౩॥
యద్వారుణం కథితమూరుయుగం సజఙ్ఘ-
మిన్దీవరచ్ఛదసకాన్తి న వారుణం తత్ ।
ప్రాచేతసం తదిహ వర్ణయితుం క్షమేత
ప్రాచేతసం కవికులప్రథమం వినా కః ॥ ౧౪॥
వక్త్రైరకృత్రిమవచాంసి వహన్ విషణ్ణో
వేధాశ్చిరం విపరిణమ్య పదాత్మనా తే ।
సన్ధార్యతేఽద్య శిరసా సకలైరమీభిః
క్లిష్టశ్చిరాత్ కిముపయాతు న జాతు హర్షమ్ ॥ ౧౫॥
బాహ్యం తమో హరతి యస్తపనః కథఞ్చి-
త్పాదౌ తవాఙ్గులితయామ్బ భజన్ స ఏవ ।
అన్తస్తమాంసి చ హరత్యతిదుర్హరాణి
కిం సేన్యసేవనవిధిర్న కరోతి పుంసామ్ ॥ ౧౬॥
దేవేషు వాసవముఖేషు నిజాం నిధాయ
శక్తిం యదమ్బ సమయే పునరగ్రహీస్త్వమ్ ।
కర్పూరభాజననయాదధునాపి తే తే
కీర్తిం వహన్తి కియతీమపి తావతైవ ॥ ౧౭॥
తేజాంసి చ ప్రహరణాని చ యాని యాని
దేవేషు దేవి నిహితాని పురా భవత్యా ।
తాన్యేవ నిష్ఫలతరాణి తదాశ్రితాని
త్వత్స్వీకృతాని ఫలవన్తి బభూవురిత్థమ్ ॥ ౧౮॥
శత్త్యా యయా దివిచరా అతిశేరతేఽస్మాన్
సా చ త్వమిత్యవగతః సకలైశ్చ తన్త్రైః ।
కిం త్వం విచారకుశలైరసి సేవనీయా
కిం దేవతాస్తవ ఋజీషదశాం ప్రపన్నాః ॥ ౧౯॥
ఇన్ద్రం యజన్తు తవ గర్భముపాసతే తే
వహ్నిం యజన్తు నయనే తవ తర్పయన్తి ।
భానుం నమన్తు వినమన్తి పదామ్బుజం తే
సర్వం జగన్నను సమర్చతి సర్వథా త్వామ్ ॥ ౨౦॥
కేచిత్ ప్రతీకమితరే తు సమగ్రరూప-
మారాధయన్తి తవ యే పునరాస్తికాః స్యుః ।
నాస్తిక్యవాదనిరతా నరకే పతన్తో-
ఽప్యమ్బ స్తువన్తి చికురాత్మకమన్తకేన ॥ ౨౧॥
శౌరిం విబోధ్య సమరాయ తముద్యమయ్య
వ్యామోహ్య దానవవరౌ కృతసంవిధానా ।
మాతస్త్వమేవ మధుకైటభయోర్నిహన్త్రీ
శార్ఙ్గీ కృతే భవతి శస్త్రపదాభిషిక్తః ॥ ౨౨॥
దైత్యౌ వరం వితరతో నిజనాశరూపం
దైత్యారయే త్రిజగతాం వరదో వరార్థీ ।
ఇత్థం ప్రచోదితధియాం క్షమమీశ్వరత్వం
వృత్తేషు కిం న సచివోఽపి నృపం నియుఙ్క్తే ॥ ౨౩॥
న్యస్తం యదా శిరసి పాదతలం భవత్యా
లబ్ధం తదైవ మహిషేణ పరం పదం తే ।
హన్తుం పునర్యదిదమాదదిషే త్రిశూలం
తత్తే జగజ్జనని సఙ్గరసమ్భ్రమేణ ॥ ౨౪॥
కస్త్వాం రణే జయతు కస్తవ హన్తు దర్పం
కో వాస్తు తే ప్రతిభటో భవితా పతిః కః ।
దైత్యం ప్రతారయితుమేవ కృతోఽభ్యుపాయో
దేవం న విస్మృతవతీ భవతీ మహేశమ్ ॥ ౨౫॥
చణ్డి ద్విషస్తవ నిపేతురపేతకృత్యా-
శ్చణ్డాట్టహాసనినదైరితి నాద్భుతం నః ।
దృష్టక్రియస్త్రిషు పురేషు తవాప్రసిద్ధో
మన్దస్మితార్ధమహిమా న హి మాదృశానామ్ ॥ ౨౬॥
కర్మాణి యాని దశ తే జనభీషణాని
కల్యాణదాని భజతామభిజానతాం వా ।
తైరేవ విశ్వమఖిలం పరివృత్తిభేదై-
ర్బధ్నాసి ముఞ్చసి చ కుఞ్చికయేవ యన్త్రమ్ ॥ ౨౭॥
అన్వాసితం హరిహరద్రుహిణైః సదారై-
ర్జామాతృభిస్తనుభవైర్దుహితుః సుతైశ్చ ।
అగ్రోపవేశితజగజ్జననీసమాజ-
మారాధయే జనని రూపమనుత్తరం తే ॥ ౨౮॥
సర్వానుకమ్పనపరం స్వకృతోపదేశైః
సార్వజ్ఞగర్వశమనం తరుణేన్దుమౌలేః ।
సత్త్వైకసారమకృతోక్తిపథానుసారం
సారస్వతం వపురిదం తవ చిన్తయామః ॥ ౨౯॥
నన్దాత్మజేతి నను వర్షసి హేమరాశిం
శాకమ్భరీతి శమయస్యుదరోపసర్గాన్ ।
యోగీశ్వరీతి పరిహృత్య భయాని భక్తాన్
మాతేవ పాయయసి కామదుఘౌ స్తనౌ తే ॥ ౩౦॥
ఇచ్ఛాత్మికా పురహరస్య చిదాత్మికా చ
శక్తిస్త్రిలోకవిదితే న హి తత్ర శఙ్కా ।
తే చార్చితే జనయతః కిల యత్ప్రసాదం
తామాశ్రయే భగవతః కృతిశక్తిమామ్బామ్ ॥ ౩౧॥
త్వం చేతనాసి హృదయం త్వమసి ప్రజానాం
త్వం వృత్తయో ధృతిమతిప్రముఖాస్తదీయాః ।
కైః సాధనైరభిముఖీకరణం తవ స్యాత్
స్వేనైవ దేవి దయసే యది తద్దయేథాః ॥ ౩౨॥
త్వత్పూజనం యదిహ జానదజానదర్హం
మాతశ్చకర్థ మహతీ కిల చాతురీయమ్ ।
జానద్భిరేవ భవతీ యది పూజనీయా
లుప్యేత పూజనకథైవ జగత్త్రయే తే ॥ ౩౩॥
యావత్పరత్వమఖిలాగమబోధితం తే
తావత్తతః శతగుణం చ సుఖాశ్రయాసి ।
వేదాస్త్వదర్చనవిధానపరా హి నో చే-
దమ్బ స్యురబ్ధితరణోక్తివదప్రమాణమ్ ॥ ౩౪॥
ప్రాజ్ఞానభిజ్ఞసులభాం పరిపూర్ణశక్తి-
మవ్యాజభూతకరుణాపరిణామరూపామ్ ।
అమ్బాం మనాగపి మనస్యవలమ్బమానా
ధీరా న బిభ్యతి కథఞ్చిదితోఽముతో వా ॥ ౩౫॥
అభ్యర్థనీయమఖిలం భవదాశ్రితానా-
మభ్యర్థితం ప్రథమమేవ హి దేవసఙ్ఘైః ।
అమ్బ స్మరన్సఫలయామ్యవశిష్టమాయు-
రఙ్గాని తే భువనమఙ్గలమఙ్గలాని ॥ ౩౬॥
॥ ఇతి శ్రీనీలకణ్ఠదీక్షితవిరచితం చణ్డీరహస్యం సమ్పూర్ణమ్ ॥

Explore More