- ശ്രീഗണനാഥസ്തോത്രമ് (śrīgaṇanāthastotram)the hymn to Shri Gananatha
anvaya ശ്രീഗണനാഥസ്തോത്രമ്
chandas Prose, the title
- ഗര്ഭഃ (garbhaḥ)the child in the womb
- ഉവാച (uvāca)said
anvaya ഗര്ഭഃ ഉവാച
chandas Prose, the speaker's line
ഗര്ഭ the child in the womb — An old belief, told in the Garbha Upanishad, is that the unborn child remembers its past births and longs to be free of them. The hymn is that child's prayer.
അനാഥാനാം പ്രണാഥായ വിഘ്നേശായ നമോ നമഃ ॥ ൧ ॥
- നമഃ (namaḥ)salutation
- തേ (te)to you
- ഗണനാഥായ (gaṇanāthāya)lord of the ganas
- ബ്രഹ്മണേ (brahmaṇe)Brahman
- ബ്രഹ്മരൂപിണേ (brahmarūpiṇe)whose form is Brahman
- അനാഥാനാമ് (anāthānām)of those who have no one to protect them
- പ്രണാഥായ (praṇāthāya)the protector
- വിഘ്നേശായ (vighneśāya)to the lord of obstacles
- നമഃ (namaḥ)I bow
- നമഃ (namaḥ)again
anvaya ഗണനാഥായ ബ്രഹ്മണേ ബ്രഹ്മരൂപിണേ തേ നമഃ അനാഥാനാമ് പ്രണാഥായ വിഘ്നേശായ നമഃ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
അനാദയേ പരേശായ ചാദിപൂജ്യായ തേ നമഃ ॥ ൨ ॥
- ജ്യേഷ്ഠരാജായ (jyeṣṭharājāya)the eldest king
- ദേവായ (devāya)the god
- ദേവദേവേശമൂര്തയേ (devadeveśamūrtaye)whose form is the lord of the god of gods
- അനാദയേ (anādaye)who have no beginning
- പരേശായ (pareśāya)the highest lord
- ച (ca)and
- ആദിപൂജ്യായ (ādipūjyāya)who are worshipped first
- തേ (te)to you
- നമഃ (namaḥ)salutation
anvaya ജ്യേഷ്ഠരാജായ ദേവായ ദേവദേവേശമൂര്തയേ അനാദയേ പരേശായ ആദിപൂജ്യായ ച തേ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ആദിപൂജ്യ worshipped first — Every rite begins with Ganapati, before any other god is called.
- സര്വപൂജ്യായ (sarvapūjyāya)whom should worship
- സര്വേഷാമ് (sarveṣām)all
- സര്വരൂപായ (sarvarūpāya)whose form is everything
- തേ (te)to you
- നമഃ (namaḥ)salutation
anvaya സര്വേഷാമ് സര്വപൂജ്യായ സര്വരൂപായ തേ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), the first half of verse 3
- സര്വാദയേ (sarvādaye)the beginning of all
- പരബ്രഹ്മന് (parabrahman)O highest Brahman
- സര്വേശായ (sarveśāya)lord of all
- നമഃ (namaḥ)I bow
- നമഃ (namaḥ)again
anvaya പരബ്രഹ്മന് സര്വാദയേ സര്വേശായ നമഃ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), the second half of verse 3
ഗജമസ്തകധാരായ ഗജേശായ നമോ നമഃ ॥ ൪ ॥
- ഗജാകാരസ്വരൂപായ (gajākārasvarūpāya)whose own form has the shape of an elephant
- ഗജാകാരമയായ (gajākāramayāya)who are made of that shape
- തേ (te)to you
- ഗജമസ്തകധാരായ (gajamastakadhārāya)who bear an elephant's head
- ഗജേശായ (gajeśāya)the lord of elephants
- നമഃ (namaḥ)I bow
- നമഃ (namaḥ)again
anvaya ഗജാകാരസ്വരൂപായ ഗജാകാരമയായ ഗജമസ്തകധാരായ ഗജേശായ തേ നമഃ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ഗജ elephant — Ganapatya teaching also reads gaja as a word: ga, that into which all things go, and ja, that from which they are born. So the elephant form points to Brahman itself.
ആദിമധ്യാന്തഹീനായ ത്വാദിമധ്യാന്തഗായ തേ ॥ ൫ ॥
- ആദിമധ്യാന്തഭാവായ (ādimadhyāntabhāvāya)who are the beginning, the middle and the end
- സ്വാനന്ദപതയേ (svānandapataye)lord of Svananda
- നമഃ (namaḥ)salutation
- ആദിമധ്യാന്തഹീനായ (ādimadhyāntahīnāya)who have no beginning, middle or end
- തു (tu)and yet
- ആദിമധ്യാന്തഗായ (ādimadhyāntagāya)who move through beginning, middle and end
- തേ (te)to you
anvaya ആദിമധ്യാന്തഭാവായ ആദിമധ്യാന്തഹീനായ തു ആദിമധ്യാന്തഗായ സ്വാനന്ദപതയേ തേ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
സിദ്ധിബുദ്ധിമയായൈവ ബ്രഹ്മേശായ നമോ നമഃ ॥ ൬ ॥
- സിദ്ധിബുദ്ധിപ്രദാത്രേ (siddhibuddhipradātre)who gives success and understanding
- ച (ca)and
- സിദ്ധിബുദ്ധിവിഹാരിണേ (siddhibuddhivihāriṇe)who takes his delight with Siddhi and Buddhi
- സിദ്ധിബുദ്ധിമയായ (siddhibuddhimayāya)who is made of success and understanding
- ഏവ (eva)himself
- ബ്രഹ്മേശായ (brahmeśāya)to the lord of Brahman
- നമഃ (namaḥ)I bow
- നമഃ (namaḥ)again
anvaya സിദ്ധിബുദ്ധിപ്രദാത്രേ സിദ്ധിബുദ്ധിവിഹാരിണേ ച സിദ്ധിബുദ്ധിമയായ ഏവ ബ്രഹ്മേശായ നമഃ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Siddhi and Buddhi are his two consorts, and also the gifts of success and understanding. The verse uses the pair three times, in three senses.
മായിനാം മായയാ നാഥ മോഹദായ നമോ നമഃ ॥ ൭ ॥
- ശിവായ (śivāya)who are Shiva
- ശക്തയേ (śaktaye)Shakti
- ച (ca)and
- ഏവ (eva)also
- വിഷ്ണവേ (viṣṇave)Vishnu
- ഭാനുരൂപിണേ (bhānurūpiṇe)whose form is the sun
- മായിനാമ് (māyinām)the masters of maya
- മായയാ (māyayā)by your maya
- നാഥ (nātha)O lord
- മോഹദായ (mohadāya)who bewilder
- നമഃ (namaḥ)I bow
- നമഃ (namaḥ)again
anvaya ശിവായ ശക്തയേ വിഷ്ണവേ ച ഏവ ഭാനുരൂപിണേ നാഥ മായയാ മായിനാമ് മോഹദായ നമഃ നമഃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Shiva, Shakti, Vishnu and the Sun are the other four of the five gods worshipped together in the Smarta home. The verse says Ganapati is all of them.
യോഗിനഃ ശാന്തിമാപന്നാ അതസ്ത്വാം പ്രണമാമ്യഹമ് ॥ ൮ ॥
- കിമ് (kim)how
- സ്തൌമി (staumi)can I praise
- ത്വാമ് (tvām)you
- ഗണാധീശ (gaṇādhīśa)O lord of the ganas
- യത്ര (yatra)before whom
- വേദാദയഃ (vedādayaḥ)the Vedas and the rest
- അപരേ (apare)fall short
- യോഗിനഃ (yoginaḥ)yogis
- ശാന്തിമ് (śāntim)stillness
- ആപന്നാഃ (āpannāḥ)sink into
- അതഃ (ataḥ)so
- ത്വാമ് (tvām)to you
- പ്രണമാമി (praṇamāmi)bow
- അഹമ് (aham)I
anvaya ഗണാധീശ യത്ര വേദാദയഃ അപരേ യോഗിനഃ ശാന്തിമ് ആപന്നാഃ ത്വാമ് കിമ് സ്തൌമി അതഃ അഹമ് ത്വാമ് പ്രണമാമി
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ജന്മമൃത്യുവിഹീനം വൈ കുരുഷ്വ തേ പദപ്രിയമ് ॥ ൯ ॥
- രക്ഷ (rakṣa)save
- മാമ് (mām)me
- ഗര്ഭദുഃഖാത് (garbhaduḥkhāt)from the suffering of the womb
- ത്വമ് (tvam)you
- ത്വാമ് (tvām)to you
- ഏവ (eva)alone
- ശരണാഗതമ് (śaraṇāgatam)who have come for shelter
- ജന്മമൃത്യുവിഹീനമ് (janmamṛtyuvihīnam)free of birth and death
- വൈ (vai)surely
- കുരുഷ്വ (kuruṣva)make
- തേ (te)your
- പദപ്രിയമ് (padapriyam)one who loves feet
anvaya ത്വാമ് ഏവ ശരണാഗതമ് മാമ് ത്വമ് ഗര്ഭദുഃഖാത് രക്ഷ തേ പദപ്രിയമ് [മാമ്] വൈ ജന്മമൃത്യുവിഹീനമ് കുരുഷ്വ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas