Goddess Pratyangira

śrī pratyaṃgirā sūktam (atharvavedoktam)

(Sri Pratyangira Suktam (Atharva Veda) in English (IAST))

Also known as shri pratyangira suktam (atharva veda) · shree pratyangira suktam (atharva veda) · pratyangira suktam (atharva veda)

The first hymn of the tenth book of the Atharvaveda, called in its own colophon the hymn for the removal of witchcraft, and the oldest and plainest of the Pratyangira texts in this corpus. Kritya, the hostile rite, is addressed directly and told to go back to the one who made it: as the wind fells trees, strike them down; do not leave them cow or horse or man; turn the makers back from here. Nothing in it is a goddess and nothing in it is a hymn of praise. The later Pratyangira, the lion-faced form invoked against another's mantras, is a personification of exactly this — which the two Rigvedic recensions here make plainer still.

|| śrī pratyaṃgirā sūktam (atharvavedoktam) ||
(a.ve.kā-10.sū-1)
yāṃ kalpayanti vahatau vadhūmiva viśvarūpāṃ hastakṛtāṃ cikitsavaḥ |
sārādetvapa nudāma enām || 1 ||
śīrṣaṇvatī nasvatī karṇiṇī kṛtyākṛtā saṃbhṛtā viśvarūpā |
sārādetvapa nudāma enām || 2 ||
śūdrakṛtā rājakṛtā strīkṛtā brahmabhiḥ kṛtā |
jāyā patyā nutteva kartāraṃ bandhvṛcchatu || 3 ||
anayāhamoṣadhyā sarvāḥ kṛtyā adūduṣam |
yāṃ kṣetre cakruryāṃ goṣu yāṃ vā te puruṣeṣu || 4 ||
aghamastvaghakṛte śapathaḥ śapathīyate |
pratyakpratiprahiṇmo yathā kṛtyākṛtaṃ hanat || 5 ||
pratīcīna āṅgiraso'dhyakṣo naḥ purohitaḥ |
pratīcīḥ kṛtyā ākṛtyāmūnkṛtyākṛto jahi || 6 ||
yastvovāca parehīti pratikūlamudāyya'm |
taṃ kṛtye'bhinivartasva māsmāniccho anāgasaḥ || 7 ||
yaste parūṃṣi saṃdadhau rathasyevarbhurdhiyā |
taṃ gaccha tatra te'yanamajñātaste'yaṃ janaḥ || 8 ||
ye tvā kṛtvālebhire vidvalā abhicāriṇaḥ |
śaṃbhvīdaṃ kṛtyādūṣaṇaṃ prativartma punaḥsaraṃ tena tvā snapayāmasi || 9 ||
yaddurbhagāṃ prasnapitāṃ mṛtavatsāmupeyima |
apaitu sarvaṃ matpāpaṃ draviṇaṃ mopa tiṣṭhatu || 10 ||
yatte pitṛbhyo dadato yajñe vā nāma jagṛhuḥ |
sandeśyātsarvasmātpāpādimā muñcantu tvauṣadhīḥ || 11 ||
devainasātpitryānnāmagrāhātsaṃdeśyā'dabhiniṣkṛtāt |
muñcantu tvā vīrudho vīrye'ṇa brahmaṇā ṛgbhiḥ payasa ṛṣīṇām || 12 ||
yathā vātaścyāvayati bhūmyā reṇumantarikṣāccābhram |
evā matsarvaṃ durbhūtaṃ brahmanuttamapāyati || 13 ||
apa krāma nānadatī vinaddhā gardabhīva |
kartṝnnakṣasveto nuttā brahmaṇā vīryā'vatā || 14 ||
ayaṃ panthāḥ kṛtyeti tvā nayāmo'bhiprahitāṃ prati tvā pra hiṇmaḥ |
tenābhi yāhi bhañjatyanasvatīva vāhinī viśvarūpā kurūṭinī || 15 ||
parākte jyotirapathaṃ te arvāganyatrāsmadayanā kṛṇuṣva |
pareṇehi navatiṃ nāvyā ati durgāḥ srotyā mā kṣaṇiṣṭhāḥ parehi || 16 ||
vāta iva vṛkṣānni mṛṇīhi pādaya mā gāmaśvaṃ puruṣamucchiṣa eṣām |
kartṝn nivṛtyetaḥ kṛtye'prajāstvāya bodhaya || 17 ||
yāṃ te barhiṣi yāṃ śmaśāne kṣetre kṛtyāṃ valagaṃ vā nicakhnuḥ |
agnau vā tvā gārhapatye'bhiceruḥ pākaṃ santaṃ dhīratarā anāgasam || 19 ||
upāhṛtamanubuddhaṃ nikhātaṃ vairaṃ tsāryanvavidāma kartram |
tadetu yata ābhṛtaṃ tatrāśva iva vi vartatāṃ haṃtu kṛtyākṛtaḥ prajām || 19 ||
svāyasā asayaḥ saṃti no gṛhe vidmā te kṛtye yatidhā parūṃṣi |
uttiṣṭhaiva parehīto'jñāte kimihecchasi || 20 ||
grīvāste kṛtye pādau cāpi kartsyāmi nirdrava |
indrāgnī asmānrakṣatāṃ yau prajānāṃ prajāvatī || 21 ||
somo rājādhipā mṛḍitā ca bhūtasya naḥ patayo mṛḍayantu || 22 ||
bhavāśarvāvasyatāṃ pāpakṛte kṛtyākṛte |
duṣkṛte vidyutaṃ devahetim || 23 ||
yadyeyatha dvipadī catuṣpadī kṛtyākṛtā saṃbhṛtā viśvarūpā |
setoṣṭāpadī bhūtvā punaḥ parehi ducchune || 24 ||
abhyaktāktā sva'raṃkṛtā sarvaṃ bharantī duritaṃ parehi |
jānīhi kṛtye kartāraṃ duhiteva pitaraṃ svam || 25 ||
parehi kṛtye mā tiṣṭho viddhasyeva padaṃ naya |
mṛgaḥ sa mṛgayustvaṃ na tvā nikartumarhati || 26 ||
uta hanti pūrvāsinaṃ pratyādāyāpara iṣvā |
uta pūrvasya nighnato ni hantyaparaḥ prati || 27 ||
etaddhi śṛṇu me vaco'thehi yata eyatha |
yastvā cakāra taṃ prati || 28 ||
anāgohatyā vai bhīmā kṛtye mā no gāmaśvaṃ puruṣaṃ vadhīḥ |
yatrayatrāsi nihitā tatastvotthāpayāmasi parṇāllaghīyasī bhava || 29 ||
yadi stha tamasāvṛtā jālenābhihitā iva |
sarvāḥ saṃlupyetaḥ kṛtyāḥ punaḥ kartre pra hiṇmasi || 30 ||
kṛtyākṛto valagino'bhiniṣkāriṇaḥ prajām |
mṛṇīhi kṛtye mocchiṣo'mūnkṛtyākṛto jahi || 31 ||
yathā sūryo mucyate tamasaspari rātriṃ jahātyuṣasaśca ketūn |
evāhaṃ sarvaṃ durbhūtaṃ kartraṃ kṛtyākṛtā kṛtaṃ hastīva rajo duritaṃ jahāmi || 32 ||
|| iti atharvavedoktaṃ śrī pratyaṃgirā sūktam (kṛtyāpariharaṇa sūktam) sampūrṇam ||

Explore More