॥ ശ്രീ പ്രത്യംഗിരാ സൂക്തമ് (അഥര്വവേദോക്തമ്) ॥
(അ.വേ.കാ-൧൦.സൂ-൧)
യാം കല്പയന്തി വഹതൌ വധൂമിവ വിശ്വരൂപാം ഹസ്തകൃതാം ചികിത്സവഃ ।
സാരാദേത്വപ നുദാമ ഏനാമ് ॥ ൧ ॥
സാരാദേത്വപ നുദാമ ഏനാമ് ॥ ൧ ॥
ശീര്ഷണ്വതീ നസ്വതീ കര്ണിണീ കൃത്യാകൃതാ സംഭൃതാ വിശ്വരൂപാ ।
സാരാദേത്വപ നുദാമ ഏനാമ് ॥ ൨ ॥
സാരാദേത്വപ നുദാമ ഏനാമ് ॥ ൨ ॥
ശൂദ്രകൃതാ രാജകൃതാ സ്ത്രീകൃതാ ബ്രഹ്മഭിഃ കൃതാ ।
ജായാ പത്യാ നുത്തേവ കര്താരം ബന്ധ്വൃച്ഛതു ॥ ൩ ॥
ജായാ പത്യാ നുത്തേവ കര്താരം ബന്ധ്വൃച്ഛതു ॥ ൩ ॥
അനയാഹമോഷധ്യാ സര്വാഃ കൃത്യാ അദൂദുഷമ് ।
യാം ക്ഷേത്രേ ചക്രുര്യാം ഗോഷു യാം വാ തേ പുരുഷേഷു ॥ ൪ ॥
യാം ക്ഷേത്രേ ചക്രുര്യാം ഗോഷു യാം വാ തേ പുരുഷേഷു ॥ ൪ ॥
അഘമസ്ത്വഘകൃതേ ശപഥഃ ശപഥീയതേ ।
പ്രത്യക്പ്രതിപ്രഹിണ്മോ യഥാ കൃത്യാകൃതം ഹനത് ॥ ൫ ॥
പ്രത്യക്പ്രതിപ്രഹിണ്മോ യഥാ കൃത്യാകൃതം ഹനത് ॥ ൫ ॥
പ്രതീചീന ആങ്ഗിരസോഽധ്യക്ഷോ നഃ പുരോഹിതഃ ।
പ്രതീചീഃ കൃത്യാ ആകൃത്യാമൂന്കൃത്യാകൃതോ ജഹി ॥ ൬ ॥
പ്രതീചീഃ കൃത്യാ ആകൃത്യാമൂന്കൃത്യാകൃതോ ജഹി ॥ ൬ ॥
യസ്ത്വോവാച പരേഹീതി പ്രതികൂലമുദായ്യഽമ് ।
തം കൃത്യേഽഭിനിവര്തസ്വ മാസ്മാനിച്ഛോ അനാഗസഃ ॥ ൭ ॥
തം കൃത്യേഽഭിനിവര്തസ്വ മാസ്മാനിച്ഛോ അനാഗസഃ ॥ ൭ ॥
യസ്തേ പരൂംഷി സംദധൌ രഥസ്യേവര്ഭുര്ധിയാ ।
തം ഗച്ഛ തത്ര തേഽയനമജ്ഞാതസ്തേഽയം ജനഃ ॥ ൮ ॥
തം ഗച്ഛ തത്ര തേഽയനമജ്ഞാതസ്തേഽയം ജനഃ ॥ ൮ ॥
യേ ത്വാ കൃത്വാലേഭിരേ വിദ്വലാ അഭിചാരിണഃ ।
ശംഭ്വീദം കൃത്യാദൂഷണം പ്രതിവര്ത്മ പുനഃസരം തേന ത്വാ സ്നപയാമസി ॥ ൯ ॥
ശംഭ്വീദം കൃത്യാദൂഷണം പ്രതിവര്ത്മ പുനഃസരം തേന ത്വാ സ്നപയാമസി ॥ ൯ ॥
യദ്ദുര്ഭഗാം പ്രസ്നപിതാം മൃതവത്സാമുപേയിമ ।
അപൈതു സര്വം മത്പാപം ദ്രവിണം മോപ തിഷ്ഠതു ॥ ൧൦ ॥
അപൈതു സര്വം മത്പാപം ദ്രവിണം മോപ തിഷ്ഠതു ॥ ൧൦ ॥
യത്തേ പിതൃഭ്യോ ദദതോ യജ്ഞേ വാ നാമ ജഗൃഹുഃ ।
സന്ദേശ്യാത്സര്വസ്മാത്പാപാദിമാ മുഞ്ചന്തു ത്വൌഷധീഃ ॥ ൧൧ ॥
സന്ദേശ്യാത്സര്വസ്മാത്പാപാദിമാ മുഞ്ചന്തു ത്വൌഷധീഃ ॥ ൧൧ ॥
ദേവൈനസാത്പിത്ര്യാന്നാമഗ്രാഹാത്സംദേശ്യാഽദഭിനിഷ്കൃതാത് ।
മുഞ്ചന്തു ത്വാ വീരുധോ വീര്യേഽണ ബ്രഹ്മണാ ഋഗ്ഭിഃ പയസ ഋഷീണാമ് ॥ ൧൨ ॥
മുഞ്ചന്തു ത്വാ വീരുധോ വീര്യേഽണ ബ്രഹ്മണാ ഋഗ്ഭിഃ പയസ ഋഷീണാമ് ॥ ൧൨ ॥
യഥാ വാതശ്ച്യാവയതി ഭൂമ്യാ രേണുമന്തരിക്ഷാച്ചാഭ്രമ് ।
ഏവാ മത്സര്വം ദുര്ഭൂതം ബ്രഹ്മനുത്തമപായതി ॥ ൧൩ ॥
ഏവാ മത്സര്വം ദുര്ഭൂതം ബ്രഹ്മനുത്തമപായതി ॥ ൧൩ ॥
അപ ക്രാമ നാനദതീ വിനദ്ധാ ഗര്ദഭീവ ।
കര്തൄന്നക്ഷസ്വേതോ നുത്താ ബ്രഹ്മണാ വീര്യാഽവതാ ॥ ൧൪ ॥
കര്തൄന്നക്ഷസ്വേതോ നുത്താ ബ്രഹ്മണാ വീര്യാഽവതാ ॥ ൧൪ ॥
അയം പന്ഥാഃ കൃത്യേതി ത്വാ നയാമോഽഭിപ്രഹിതാം പ്രതി ത്വാ പ്ര ഹിണ്മഃ ।
തേനാഭി യാഹി ഭഞ്ജത്യനസ്വതീവ വാഹിനീ വിശ്വരൂപാ കുരൂടിനീ ॥ ൧൫ ॥
തേനാഭി യാഹി ഭഞ്ജത്യനസ്വതീവ വാഹിനീ വിശ്വരൂപാ കുരൂടിനീ ॥ ൧൫ ॥
പരാക്തേ ജ്യോതിരപഥം തേ അര്വാഗന്യത്രാസ്മദയനാ കൃണുഷ്വ ।
പരേണേഹി നവതിം നാവ്യാ അതി ദുര്ഗാഃ സ്രോത്യാ മാ ക്ഷണിഷ്ഠാഃ പരേഹി ॥ ൧൬ ॥
പരേണേഹി നവതിം നാവ്യാ അതി ദുര്ഗാഃ സ്രോത്യാ മാ ക്ഷണിഷ്ഠാഃ പരേഹി ॥ ൧൬ ॥
വാത ഇവ വൃക്ഷാന്നി മൃണീഹി പാദയ മാ ഗാമശ്വം പുരുഷമുച്ഛിഷ ഏഷാമ് ।
കര്തൄന് നിവൃത്യേതഃ കൃത്യേഽപ്രജാസ്ത്വായ ബോധയ ॥ ൧൭ ॥
കര്തൄന് നിവൃത്യേതഃ കൃത്യേഽപ്രജാസ്ത്വായ ബോധയ ॥ ൧൭ ॥
യാം തേ ബര്ഹിഷി യാം ശ്മശാനേ ക്ഷേത്രേ കൃത്യാം വലഗം വാ നിചഖ്നുഃ ।
അഗ്നൌ വാ ത്വാ ഗാര്ഹപത്യേഽഭിചേരുഃ പാകം സന്തം ധീരതരാ അനാഗസമ് ॥ ൧൯ ॥
അഗ്നൌ വാ ത്വാ ഗാര്ഹപത്യേഽഭിചേരുഃ പാകം സന്തം ധീരതരാ അനാഗസമ് ॥ ൧൯ ॥
ഉപാഹൃതമനുബുദ്ധം നിഖാതം വൈരം ത്സാര്യന്വവിദാമ കര്ത്രമ് ।
തദേതു യത ആഭൃതം തത്രാശ്വ ഇവ വി വര്തതാം ഹംതു കൃത്യാകൃതഃ പ്രജാമ് ॥ ൧൯ ॥
തദേതു യത ആഭൃതം തത്രാശ്വ ഇവ വി വര്തതാം ഹംതു കൃത്യാകൃതഃ പ്രജാമ് ॥ ൧൯ ॥
സ്വായസാ അസയഃ സംതി നോ ഗൃഹേ വിദ്മാ തേ കൃത്യേ യതിധാ പരൂംഷി ।
ഉത്തിഷ്ഠൈവ പരേഹീതോഽജ്ഞാതേ കിമിഹേച്ഛസി ॥ ൨൦ ॥
ഉത്തിഷ്ഠൈവ പരേഹീതോഽജ്ഞാതേ കിമിഹേച്ഛസി ॥ ൨൦ ॥
ഗ്രീവാസ്തേ കൃത്യേ പാദൌ ചാപി കര്ത്സ്യാമി നിര്ദ്രവ ।
ഇന്ദ്രാഗ്നീ അസ്മാന്രക്ഷതാം യൌ പ്രജാനാം പ്രജാവതീ ॥ ൨൧ ॥
ഇന്ദ്രാഗ്നീ അസ്മാന്രക്ഷതാം യൌ പ്രജാനാം പ്രജാവതീ ॥ ൨൧ ॥
സോമോ രാജാധിപാ മൃഡിതാ ച ഭൂതസ്യ നഃ പതയോ മൃഡയന്തു ॥ ൨൨ ॥
ഭവാശര്വാവസ്യതാം പാപകൃതേ കൃത്യാകൃതേ ।
ദുഷ്കൃതേ വിദ്യുതം ദേവഹേതിമ് ॥ ൨൩ ॥
ദുഷ്കൃതേ വിദ്യുതം ദേവഹേതിമ് ॥ ൨൩ ॥
യദ്യേയഥ ദ്വിപദീ ചതുഷ്പദീ കൃത്യാകൃതാ സംഭൃതാ വിശ്വരൂപാ ।
സേതോഷ്ടാപദീ ഭൂത്വാ പുനഃ പരേഹി ദുച്ഛുനേ ॥ ൨൪ ॥
സേതോഷ്ടാപദീ ഭൂത്വാ പുനഃ പരേഹി ദുച്ഛുനേ ॥ ൨൪ ॥
അഭ്യക്താക്താ സ്വഽരംകൃതാ സര്വം ഭരന്തീ ദുരിതം പരേഹി ।
ജാനീഹി കൃത്യേ കര്താരം ദുഹിതേവ പിതരം സ്വമ് ॥ ൨൫ ॥
ജാനീഹി കൃത്യേ കര്താരം ദുഹിതേവ പിതരം സ്വമ് ॥ ൨൫ ॥
പരേഹി കൃത്യേ മാ തിഷ്ഠോ വിദ്ധസ്യേവ പദം നയ ।
മൃഗഃ സ മൃഗയുസ്ത്വം ന ത്വാ നികര്തുമര്ഹതി ॥ ൨൬ ॥
മൃഗഃ സ മൃഗയുസ്ത്വം ന ത്വാ നികര്തുമര്ഹതി ॥ ൨൬ ॥
ഉത ഹന്തി പൂര്വാസിനം പ്രത്യാദായാപര ഇഷ്വാ ।
ഉത പൂര്വസ്യ നിഘ്നതോ നി ഹന്ത്യപരഃ പ്രതി ॥ ൨൭ ॥
ഉത പൂര്വസ്യ നിഘ്നതോ നി ഹന്ത്യപരഃ പ്രതി ॥ ൨൭ ॥
ഏതദ്ധി ശൃണു മേ വചോഽഥേഹി യത ഏയഥ ।
യസ്ത്വാ ചകാര തം പ്രതി ॥ ൨൮ ॥
യസ്ത്വാ ചകാര തം പ്രതി ॥ ൨൮ ॥
അനാഗോഹത്യാ വൈ ഭീമാ കൃത്യേ മാ നോ ഗാമശ്വം പുരുഷം വധീഃ ।
യത്രയത്രാസി നിഹിതാ തതസ്ത്വോത്ഥാപയാമസി പര്ണാല്ലഘീയസീ ഭവ ॥ ൨൯ ॥
യത്രയത്രാസി നിഹിതാ തതസ്ത്വോത്ഥാപയാമസി പര്ണാല്ലഘീയസീ ഭവ ॥ ൨൯ ॥
യദി സ്ഥ തമസാവൃതാ ജാലേനാഭിഹിതാ ഇവ ।
സര്വാഃ സംലുപ്യേതഃ കൃത്യാഃ പുനഃ കര്ത്രേ പ്ര ഹിണ്മസി ॥ ൩൦ ॥
സര്വാഃ സംലുപ്യേതഃ കൃത്യാഃ പുനഃ കര്ത്രേ പ്ര ഹിണ്മസി ॥ ൩൦ ॥
കൃത്യാകൃതോ വലഗിനോഽഭിനിഷ്കാരിണഃ പ്രജാമ് ।
മൃണീഹി കൃത്യേ മോച്ഛിഷോഽമൂന്കൃത്യാകൃതോ ജഹി ॥ ൩൧ ॥
മൃണീഹി കൃത്യേ മോച്ഛിഷോഽമൂന്കൃത്യാകൃതോ ജഹി ॥ ൩൧ ॥
യഥാ സൂര്യോ മുച്യതേ തമസസ്പരി രാത്രിം ജഹാത്യുഷസശ്ച കേതൂന് ।
ഏവാഹം സര്വം ദുര്ഭൂതം കര്ത്രം കൃത്യാകൃതാ കൃതം ഹസ്തീവ രജോ ദുരിതം ജഹാമി ॥ ൩൨ ॥
ഏവാഹം സര്വം ദുര്ഭൂതം കര്ത്രം കൃത്യാകൃതാ കൃതം ഹസ്തീവ രജോ ദുരിതം ജഹാമി ॥ ൩൨ ॥
॥ ഇതി അഥര്വവേദോക്തം ശ്രീ പ്രത്യംഗിരാ സൂക്തമ് (കൃത്യാപരിഹരണ സൂക്തമ്) സമ്പൂര്ണമ് ॥