അര്ജുന ഉവാച
യേ ചാപ്യക്ഷരമവ്യക്തം തേഷാം കേ യോഗവിത്തമാഃ ॥ 1 ॥
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ഉവാച (uvāca)said
- ഏവം (evaṃ)thus
- സതതയുക്താഃ (satatayuktāḥ)eversteadfast (satata:constant | yuktāḥ:engaged)
- യേ (ye)who
- ഭക്താഃ (bhaktāḥ)devotees
- ത്വാമ് (tvām)you
- പര്യുപാസതേ (paryupāsate)worship
- യേ (ye)who
- ച (ca)and
- അപി (api)also
- അക്ഷരമ് (akṣaram)imperishable
- അവ്യക്തമ് (avyaktam)unmanifested
- തേഷാമ് (teṣām)of them
- കേ (ke)who
- യോഗവിത്തമാഃ (yogavittamāḥ)best versed in yoga (yoga:yoga | vittamāḥ:best versed)
ശ്രദ്ധയാ പരയോപേതാസ്തേ മേ യുക്തതമാ മതാഃ ॥ 2 ॥
- ശ്രീഭഗവാനുവാച (śrībhagavān uvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- മയി (mayi)on Me
- ആവേശ്യ (āveśya)fixing
- മനഃ (manaḥ)mind
- യേ (ye)those who
- മാമ് (mām)Me
- നിത്യയുക്താഃ (nityayuktāḥ)ever steadfast (nitya:ever | yuktāḥ:steadfast)
- ഉപാസതേ (upāsate)worship
- ശ്രദ്ധയാ (śraddhayā)with faith
- പരയാ (parayā)supreme
- ഉപേതാഃ (upetāḥ)endowed
- തേ (te)they
- മേ (me)my
- യുക്തതമാഃ (yuktatamāḥ)best in yoga (yukta:yoga | tamāḥ:best)
- മതാഃ (matāḥ)are considered
സര്വത്രഗമചിന്ത്യം ച കൂടസ്ഥമചലം ധ്രുവമ് ॥ 3 ॥
- യേ (ye)those who
- തു (tu)but
- അക്ഷരമ് (akṣaram)imperishable
- അനിര്ദേശ്യമ് (anirdeśyam)indefinable
- അവ്യക്തമ് (avyaktam)unmanifest
- പര്യുപാസതേ (paryupāsate)worship
- സര്വത്രഗമ് (sarvatragam)omnipresent
- അചിന്ത്യമ് (acintyam)unthinkable
- ച (ca)and
- കൂടസ്ഥമ് (kūṭastham)unchangeable
- അചലമ് (acalam)immovable
- ധ്രുവമ് (dhruvam)eternal
തേ പ്രാപ്നുവന്തി മാമേവ സര്വഭൂതഹിതേ രതാഃ ॥ 4 ॥
- സന്നിയമ്യ (sanniyamya)having restrained
- ഇന്ദ്രിയഗ്രാമം (indriyagrāmam)all the senses (indriya:senses | grāmam:group)
- സര്വത്ര (sarvatra)everywhere
- സമബുദ്ധയഃ (samabuddhayaḥ)even-minded (sama:equal | buddhayaḥ:minded)
- തേ (te)they
- പ്രാപ്നുവന്തി (prāpnuvanti)attain
- മാമ് (mām)Me
- ഏവ (eva)indeed
- സര്വഭൂതഹിതേ (sarvabhūtahite)in the welfare of all beings (sarva:all | bhūta:beings | hite:in the welfare)
- രതാഃ (ratāḥ)rejoicing
അവ്യക്താ ഹി ഗതിര്ദുഃഖം ദേഹവദ്ഭിരവാപ്യതേ ॥ 5 ॥
- ക്ലേശഃ (kleśaḥ)trouble
- അധികതരഃ (adhikatarah)greater
- തേഷാമ് (teṣām)of them
- അവ്യക്താസക്തചേതസാമ് (avyaktāsaktacetasām)whose minds are set on the Unmanifest (avyakta:Unmanifest | āsakta:attached | cetasām:of minds)
- അവ്യക്താ (avyaktā)Unmanifest
- ഹി (hi)indeed
- ഗതിഃ (gatiḥ)goal
- ദുഃഖമ് (duḥkham)hard
- ദേഹവദ്ഭിഃ (dehavadbhiḥ)by the embodied (deha:body | vat:possessing | bhiḥ:by)
- അവാപ്യതേ (avāpyate)is reached
അനന്യേനൈവ യോഗേന മാം ധ്യായന്ത ഉപാസതേ ॥ 6 ॥
- യേ (ye)those who
- തു (tu)but
- സര്വാണി (sarvāṇi)all
- കര്മാണി (karmāṇi)actions
- മയി (mayi)in Me
- സംന്യസ്യ (saṃnyasya)renouncing
- മത്പരാഃ (matparāḥ)regarding Me as Supreme (mat:Me | parāḥ:supreme)
- അനന്യേനൈവ (ananyenaiva)with single-minded (ananyena:without another | eva:indeed)
- യോഗേന (yogena)by devotion
- മാം (māṃ)Me
- ധ്യായന്ത (dhyāyanta)meditating
- ഉപാസതേ (upāsate)worship
ഭവാമി ന ചിരാത്പാര്ഥ മയ്യാവേശിതചേതസാമ് ॥ 7 ॥
- തേഷാമ് (teṣām)of them
- അഹമ് (aham)I
- സമുദ്ധര്താ (samuddhartā)rescuer
- മൃത്യുസംസാരസാഗരാത് (mṛtyusaṃsārasāgarāt)from the ocean of samsara (mṛtyu:death | saṃsāra:worldly existence | sāgarāt:from the ocean)
- ഭവാമി (bhavāmi)I become
- നചിരാത് (nacirāt)soon
- പാര്ഥ (pārtha)O Partha
- മയി (mayi)in Me
- ആവേശിതചേതസാമ് (āveśitacetasām)whose minds are set (āveśita:immersed | cetasām:of minds)
നിവസിഷ്യസി മയ്യേവ അത ഊര്ധ്വം ന സംശയഃ ॥ 8 ॥
- മയി (mayi)in Me
- ഏവ (eva)only
- മന (mana)mind
- ആധത്സ്വ (ādhatsva)fix
- മയി (mayi)in Me
- ബുദ്ധിം (buddhiṃ)intellect
- നിവേശയ (niveśaya)place
- നിവസിഷ്യസി (nivasiṣyasi)you shall live
- മയി (mayi)in Me
- ഏവ (eva)only
- അത (ata)thereafter
- ഊര്ധ്വം (ūrdhvaṃ)above
- ന (na)no
- സംശയഃ (saṃśayaḥ)doubt
അഭ്യാസയോഗേന തതോ മാമിച്ഛാപ്തും ധനഞ്ജയ ॥ 9 ॥
- അഥ (atha)then
- ചിത്തം (cittaṃ)mind
- സമാധാതും (samādhātuṃ)to fix
- ന (na)not
- ശക്നോഷി (śaknoṣi)are able
- മയി (mayi)upon Me
- സ്ഥിരമ് (sthiram)steadily
- അഭ്യാസയോഗേന (abhyāsayogena)by the yoga of practice (abhyāsa:practice | yogena:by the yoga)
- തതഃ (tataḥ)then
- മാമ് (mām)Me
- ഇച്ഛ (iccha)seek
- ആപ്തും (āptuṃ)to reach
- ധനഞ്ജയ (dhanañjaya)O Dhananjaya
മദര്ഥമപി കര്മാണി കുര്വന്സിദ്ധിമവാപ്സ്യസി ॥ 10 ॥
- അഭ്യാസേ (abhyāse)in practice
- അപി (api)even
- അസമര്ഥഃ (asamarthaḥ)unable
- അസി (asi)you are
- മത്കര്മപരമഃ (matkarmaparamaḥ)intent on My actions (mat:My | karma:actions | paramaḥ:intent)
- ഭവ (bhava)be
- മദര്ഥമ് (madartham)for My sake (mad:My | artham:for the sake)
- അപി (api)even
- കര്മാണി (karmāṇi)actions
- കുര്വന് (kurvan)performing
- സിദ്ധിമ് (siddhim)perfection
- അവാപ്സ്യസി (avāpsyasi)you shall attain
സര്വകര്മഫലത്യാഗം തതഃ കുരു യതാത്മവാന് ॥ 11 ॥
- അഥ (atha)then
- ഏതത് (etat)this
- അപി (api)even
- അശക്തഃ (aśaktaḥ)unable
- അസി (asi)you are
- കര്തുമ് (kartum)to do
- മത് (mat)my
- യോഗമ് (yogam)union
- ആശ്രിതഃ (āśritaḥ)taking refuge
- സര്വകര്മഫലത്യാഗമ് (sarvakarmaphalatyāgam)renounce fruits of all actions (sarva:all | karma:actions | phala:fruits | tyāgam:renounce)
- തതഃ (tataḥ)then
- കുരു (kuru)do
- യതാത്മവാന് (yatātmavān)self-controlled (yata:controlled | ātmavān:self)
ധ്യാനാത്കര്മഫലത്യാഗസ്ത്യാഗാച്ഛാന്തിരനന്തരമ് ॥ 12 ॥
- ശ്രേയഃ (śreyaḥ)better
- ഹി (hi)indeed
- ജ്ഞാനമ് (jñānam)knowledge
- അഭ്യാസാത് (abhyāsāt)than practice
- ജ്ഞാനാത് (jñānāt)than knowledge
- ധ്യാനമ് (dhyānam)meditation
- വിശിഷ്യതേ (viśiṣyate)is better
- ധ്യാനാത് (dhyānāt)than meditation
- കര്മഫലത്യാഗഃ (karmaphalatyāgaḥ)renunciation of fruits-of-actions (karma:action | phala:fruits | tyāgaḥ:renunciation)
- ത്യാഗാത് (tyāgāt)than renunciation
- ശാന്തിഃ (śāntiḥ)peace
- അനന്തരമ് (anantaram)immediately follows
നിര്മമോ നിരഹങ്കാരഃ സമദുഃഖസുഖഃ ക്ഷമീ ॥ 13 ॥
- അദ്വേഷ്ടാ (adveṣṭā)non-hater
- സര്വഭൂതാനാം (sarvabhūtānāṃ)of all creatures (sarva:all | bhūtānāṃ:of creatures)
- മൈത്രഃ (maitraḥ)friendly
- കരുണ (karuṇa)compassionate
- ഏവ (eva)indeed
- ച (ca)and
- നിര്മമഃ (nirmamaḥ)free from attachment
- നിരഹങ്കാരഃ (nirahaṅkāraḥ)free from egoism
- സമദുഃഖസുഖഃ (samaduḥkhasukhaḥ)balanced in pleasure and pain (sama:balanced | duḥkha:pain | sukha:pleasure)
- ക്ഷമീ (kṣamī)forgiving
മയ്യര്പിതമനോബുദ്ധിര്യോ മദ്ഭക്തഃ സ മേ പ്രിയഃ ॥ 14 ॥
- സന്തുഷ്ടഃ (santuṣṭaḥ)ever content
- സതതം (satataṃ)always
- യോഗീ (yogī)yogi
- യതാത്മാ (yatātmā)self-controlled (yata:controlled | ātmā:self)
- ദൃഢനിശ്ചയഃ (dṛḍhaniścayaḥ)firm conviction (dṛḍha:firm | niścayaḥ:conviction)
- മയ്യര്പിതമനോബുദ്ധിഃ (mayyarpitamanobuddhiḥ)mind and intellect dedicated to Me (mayi:to Me | arpita:dedicated | manaḥ:mind | buddhiḥ:intellect)
- യഃ (yaḥ)who
- മദ്ഭക്തഃ (madbhaktaḥ)My devotee (mad:My | bhaktaḥ:devotee)
- സ (sa)he
- മേ (me)to me
- പ്രിയഃ (priyaḥ)dear
ഹര്ഷാമര്ഷഭയോദ്വേഗൈര്മുക്തോ യഃ സ ച മേ പ്രിയഃ ॥ 15 ॥
- യസ്മാത് (yasmāt)by whom
- ന (na)not
- ഉദ്വിജതേ (udvijate)is agitated
- ലോകഃ (lokaḥ)the world
- ലോകാത് (lokāt)by the world
- ന (na)not
- ഉദ്വിജതേ (udvijate)is agitated
- ച (ca)and
- യഃ (yaḥ)who
- ഹര്ഷാമര്ഷഭയോദ്വേഗൈഃ (harṣāmarṣabhayodvegaiḥ)from joy, envy, fear, anxiety (harṣa:joy | amarṣa:envy | bhaya:fear | udvegaiḥ:anxiety)
- മുക്തഃ (muktaḥ)freed
- യഃ (yaḥ)who
- സഃ (saḥ)he
- ച (ca)and
- മേ (me)to me
- പ്രിയഃ (priyaḥ)dear
സര്വാരമ്ഭപരിത്യാഗീ യോ മദ്ഭക്തഃ സ മേ പ്രിയഃ ॥ 16 ॥
- അനപേക്ഷഃ (anapekṣaḥ)free from wants
- ശുചിഃ (śuciḥ)pure
- ദക്ഷഃ (dakṣaḥ)alert
- ഉദാസീനഃ (udāsīnaḥ)unconcerned
- ഗതവ്യഥഃ (gatavyathaḥ)untroubled
- സര്വാരമ്ഭപരിത്യാഗീ (sarvārambhaparityāgī)renouncing all undertakings (sarva:all | ārambha:undertakings | parityāgī:renouncing)
- യഃ (yaḥ)who
- മദ്ഭക്തഃ (madbhaktaḥ)devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- സഃ (saḥ)he
- മേ (me)to Me
- പ്രിയഃ (priyaḥ)dear
ശുഭാശുഭപരിത്യാഗീ ഭക്തിമാന്യഃ സ മേ പ്രിയഃ ॥ 17 ॥
- യഃ (yaḥ)who
- ന (na)not
- ഹൃഷ്യതി (hṛṣyati)rejoices
- ന (na)not
- ദ്വേഷ്ടി (dveṣṭi)hates
- ന (na)not
- ശോചതി (śocati)grieves
- ന (na)not
- കാങ്ക്ഷതി (kāṅkṣati)desires
- ശുഭാശുഭപരിത്യാഗീ (śubhāśubhaparityāgī)renouncing good and evil (śubha:good | aśubha:evil | parityāgī:renouncer)
- ഭക്തിമാന് (bhaktimān)full of devotion
- യഃ (yaḥ)who
- സ (sa)he
- മേ (me)to me
- പ്രിയഃ (priyaḥ)dear
ശീതോഷ്ണസുഖദുഃഖേഷു സമഃ സങ്ഗവിവര്ജിതഃ ॥ 18 ॥
- സമഃ (samaḥ)equal
- ശത്രൌ (śatrau)to foe
- ച (ca)and
- മിത്രേ (mitre)to friend
- ച (ca)and
- തഥാ (tathā)also
- മാനാപമാനയോഃ (mānāpamānayoḥ)in honour and dishonour (māna:honour | apamānayoḥ:in dishonour)
- ശീതോഷ്ണസുഖദുഃഖേഷു (śītoṣṇasukhaduḥkheṣu)in cold, heat, pleasure, pain (śīta:cold | uṣṇa:heat | sukha:pleasure | duḥkheṣu:in pain)
- സമഃ (samaḥ)equal
- സങ്ഗവിവര്ജിതഃ (saṅgavivarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | vivarjitaḥ:free from)
അനികേതഃ സ്ഥിരമതിര്ഭക്തിമാന്മേ പ്രിയോ നരഃ ॥ 19 ॥
- തുല്യനിന്ദാസ്തുതിഃ (tulyanindāstutiḥ)equal in censure and praise (tulya:equal | nindā:censure | stutiḥ:praise)
- മൌനീ (maunī)silent
- സന്തുഷ്ടഃ (santuṣṭaḥ)content
- യേന (yena)with anything
- കേനചിത് (kenacit)by any means
- അനികേതഃ (aniketaḥ)homeless
- സ്ഥിരമതിഃ (sthiramatiḥ)steady-minded (sthira:steady | matiḥ:mind)
- ഭക്തിമാന് (bhaktimān)full of devotion
- മേ (me)to me
- പ്രിയഃ (priyaḥ)dear
- നരഃ (naraḥ)man
ശ്രദ്ദധാനാ മത്പരമാ ഭക്താസ്തേഽതീവ മേ പ്രിയാഃ ॥ 20 ॥
- യേ (ye)those who
- തു (tu)indeed
- ധര്മ്യാമൃതമ് (dharmyāmṛtam)immortal dharma (dharmya:related to dharma | amṛtam:immortal)
- ഇദം (idaṃ)this
- യഥോക്തം (yathoktam)as described (yathā:as | uktam:described)
- പര്യുപാസതേ (paryupāsate)worship
- ശ്രദ്ദധാനാ (śraddadhānā)endowed with faith
- മത്പരമാ (matparamā)regarding Me as Supreme (mat:Me | paramā:Supreme)
- ഭക്താഃ (bhaktāḥ)devotees
- തേ (te)they
- അതീവ (atīva)exceedingly
- മേ (me)to Me
- പ്രിയാഃ (priyāḥ)dear
ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ ഭക്തിയോഗോ നാമ ദ്വാദശോഽധ്യായഃ ॥12 ॥
