అర్జున ఉవాచ
యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః ॥ 1 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఏవం (evaṃ)thus
- సతతయుక్తాః (satatayuktāḥ)eversteadfast (satata:constant | yuktāḥ:engaged)
- యే (ye)who
- భక్తాః (bhaktāḥ)devotees
- త్వామ్ (tvām)you
- పర్యుపాసతే (paryupāsate)worship
- యే (ye)who
- చ (ca)and
- అపి (api)also
- అక్షరమ్ (akṣaram)imperishable
- అవ్యక్తమ్ (avyaktam)unmanifested
- తేషామ్ (teṣām)of them
- కే (ke)who
- యోగవిత్తమాః (yogavittamāḥ)best versed in yoga (yoga:yoga | vittamāḥ:best versed)
శ్రద్ధయా పరయోపేతాస్తే మే యుక్తతమా మతాః ॥ 2 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavān uvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- మయి (mayi)on Me
- ఆవేశ్య (āveśya)fixing
- మనః (manaḥ)mind
- యే (ye)those who
- మామ్ (mām)Me
- నిత్యయుక్తాః (nityayuktāḥ)ever steadfast (nitya:ever | yuktāḥ:steadfast)
- ఉపాసతే (upāsate)worship
- శ్రద్ధయా (śraddhayā)with faith
- పరయా (parayā)supreme
- ఉపేతాః (upetāḥ)endowed
- తే (te)they
- మే (me)my
- యుక్తతమాః (yuktatamāḥ)best in yoga (yukta:yoga | tamāḥ:best)
- మతాః (matāḥ)are considered
సర్వత్రగమచిన్త్యం చ కూటస్థమచలం ధ్రువమ్ ॥ 3 ॥
- యే (ye)those who
- తు (tu)but
- అక్షరమ్ (akṣaram)imperishable
- అనిర్దేశ్యమ్ (anirdeśyam)indefinable
- అవ్యక్తమ్ (avyaktam)unmanifest
- పర్యుపాసతే (paryupāsate)worship
- సర్వత్రగమ్ (sarvatragam)omnipresent
- అచిన్త్యమ్ (acintyam)unthinkable
- చ (ca)and
- కూటస్థమ్ (kūṭastham)unchangeable
- అచలమ్ (acalam)immovable
- ధ్రువమ్ (dhruvam)eternal
తే ప్రాప్నువన్తి మామేవ సర్వభూతహితే రతాః ॥ 4 ॥
- సన్నియమ్య (sanniyamya)having restrained
- ఇన్ద్రియగ్రామం (indriyagrāmam)all the senses (indriya:senses | grāmam:group)
- సర్వత్ర (sarvatra)everywhere
- సమబుద్ధయః (samabuddhayaḥ)even-minded (sama:equal | buddhayaḥ:minded)
- తే (te)they
- ప్రాప్నువన్తి (prāpnuvanti)attain
- మామ్ (mām)Me
- ఏవ (eva)indeed
- సర్వభూతహితే (sarvabhūtahite)in the welfare of all beings (sarva:all | bhūta:beings | hite:in the welfare)
- రతాః (ratāḥ)rejoicing
అవ్యక్తా హి గతిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే ॥ 5 ॥
- క్లేశః (kleśaḥ)trouble
- అధికతరః (adhikatarah)greater
- తేషామ్ (teṣām)of them
- అవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ (avyaktāsaktacetasām)whose minds are set on the Unmanifest (avyakta:Unmanifest | āsakta:attached | cetasām:of minds)
- అవ్యక్తా (avyaktā)Unmanifest
- హి (hi)indeed
- గతిః (gatiḥ)goal
- దుఃఖమ్ (duḥkham)hard
- దేహవద్భిః (dehavadbhiḥ)by the embodied (deha:body | vat:possessing | bhiḥ:by)
- అవాప్యతే (avāpyate)is reached
అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయన్త ఉపాసతే ॥ 6 ॥
- యే (ye)those who
- తు (tu)but
- సర్వాణి (sarvāṇi)all
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- మయి (mayi)in Me
- సంన్యస్య (saṃnyasya)renouncing
- మత్పరాః (matparāḥ)regarding Me as Supreme (mat:Me | parāḥ:supreme)
- అనన్యేనైవ (ananyenaiva)with single-minded (ananyena:without another | eva:indeed)
- యోగేన (yogena)by devotion
- మాం (māṃ)Me
- ధ్యాయన్త (dhyāyanta)meditating
- ఉపాసతే (upāsate)worship
భవామి న చిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్ ॥ 7 ॥
- తేషామ్ (teṣām)of them
- అహమ్ (aham)I
- సముద్ధర్తా (samuddhartā)rescuer
- మృత్యుసంసారసాగరాత్ (mṛtyusaṃsārasāgarāt)from the ocean of samsara (mṛtyu:death | saṃsāra:worldly existence | sāgarāt:from the ocean)
- భవామి (bhavāmi)I become
- నచిరాత్ (nacirāt)soon
- పార్థ (pārtha)O Partha
- మయి (mayi)in Me
- ఆవేశితచేతసామ్ (āveśitacetasām)whose minds are set (āveśita:immersed | cetasām:of minds)
నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న సంశయః ॥ 8 ॥
- మయి (mayi)in Me
- ఏవ (eva)only
- మన (mana)mind
- ఆధత్స్వ (ādhatsva)fix
- మయి (mayi)in Me
- బుద్ధిం (buddhiṃ)intellect
- నివేశయ (niveśaya)place
- నివసిష్యసి (nivasiṣyasi)you shall live
- మయి (mayi)in Me
- ఏవ (eva)only
- అత (ata)thereafter
- ఊర్ధ్వం (ūrdhvaṃ)above
- న (na)no
- సంశయః (saṃśayaḥ)doubt
అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాప్తుం ధనఞ్జయ ॥ 9 ॥
- అథ (atha)then
- చిత్తం (cittaṃ)mind
- సమాధాతుం (samādhātuṃ)to fix
- న (na)not
- శక్నోషి (śaknoṣi)are able
- మయి (mayi)upon Me
- స్థిరమ్ (sthiram)steadily
- అభ్యాసయోగేన (abhyāsayogena)by the yoga of practice (abhyāsa:practice | yogena:by the yoga)
- తతః (tataḥ)then
- మామ్ (mām)Me
- ఇచ్ఛ (iccha)seek
- ఆప్తుం (āptuṃ)to reach
- ధనఞ్జయ (dhanañjaya)O Dhananjaya
మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్స్యసి ॥ 10 ॥
- అభ్యాసే (abhyāse)in practice
- అపి (api)even
- అసమర్థః (asamarthaḥ)unable
- అసి (asi)you are
- మత్కర్మపరమః (matkarmaparamaḥ)intent on My actions (mat:My | karma:actions | paramaḥ:intent)
- భవ (bhava)be
- మదర్థమ్ (madartham)for My sake (mad:My | artham:for the sake)
- అపి (api)even
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- కుర్వన్ (kurvan)performing
- సిద్ధిమ్ (siddhim)perfection
- అవాప్స్యసి (avāpsyasi)you shall attain
సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్ ॥ 11 ॥
- అథ (atha)then
- ఏతత్ (etat)this
- అపి (api)even
- అశక్తః (aśaktaḥ)unable
- అసి (asi)you are
- కర్తుమ్ (kartum)to do
- మత్ (mat)my
- యోగమ్ (yogam)union
- ఆశ్రితః (āśritaḥ)taking refuge
- సర్వకర్మఫలత్యాగమ్ (sarvakarmaphalatyāgam)renounce fruits of all actions (sarva:all | karma:actions | phala:fruits | tyāgam:renounce)
- తతః (tataḥ)then
- కురు (kuru)do
- యతాత్మవాన్ (yatātmavān)self-controlled (yata:controlled | ātmavān:self)
ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాన్తిరనన్తరమ్ ॥ 12 ॥
- శ్రేయః (śreyaḥ)better
- హి (hi)indeed
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- అభ్యాసాత్ (abhyāsāt)than practice
- జ్ఞానాత్ (jñānāt)than knowledge
- ధ్యానమ్ (dhyānam)meditation
- విశిష్యతే (viśiṣyate)is better
- ధ్యానాత్ (dhyānāt)than meditation
- కర్మఫలత్యాగః (karmaphalatyāgaḥ)renunciation of fruits-of-actions (karma:action | phala:fruits | tyāgaḥ:renunciation)
- త్యాగాత్ (tyāgāt)than renunciation
- శాన్తిః (śāntiḥ)peace
- అనన్తరమ్ (anantaram)immediately follows
నిర్మమో నిరహఙ్కారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ ॥ 13 ॥
- అద్వేష్టా (adveṣṭā)non-hater
- సర్వభూతానాం (sarvabhūtānāṃ)of all creatures (sarva:all | bhūtānāṃ:of creatures)
- మైత్రః (maitraḥ)friendly
- కరుణ (karuṇa)compassionate
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- నిర్మమః (nirmamaḥ)free from attachment
- నిరహఙ్కారః (nirahaṅkāraḥ)free from egoism
- సమదుఃఖసుఖః (samaduḥkhasukhaḥ)balanced in pleasure and pain (sama:balanced | duḥkha:pain | sukha:pleasure)
- క్షమీ (kṣamī)forgiving
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మద్భక్తః స మే ప్రియః ॥ 14 ॥
- సన్తుష్టః (santuṣṭaḥ)ever content
- సతతం (satataṃ)always
- యోగీ (yogī)yogi
- యతాత్మా (yatātmā)self-controlled (yata:controlled | ātmā:self)
- దృఢనిశ్చయః (dṛḍhaniścayaḥ)firm conviction (dṛḍha:firm | niścayaḥ:conviction)
- మయ్యర్పితమనోబుద్ధిః (mayyarpitamanobuddhiḥ)mind and intellect dedicated to Me (mayi:to Me | arpita:dedicated | manaḥ:mind | buddhiḥ:intellect)
- యః (yaḥ)who
- మద్భక్తః (madbhaktaḥ)My devotee (mad:My | bhaktaḥ:devotee)
- స (sa)he
- మే (me)to me
- ప్రియః (priyaḥ)dear
హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః ॥ 15 ॥
- యస్మాత్ (yasmāt)by whom
- న (na)not
- ఉద్విజతే (udvijate)is agitated
- లోకః (lokaḥ)the world
- లోకాత్ (lokāt)by the world
- న (na)not
- ఉద్విజతే (udvijate)is agitated
- చ (ca)and
- యః (yaḥ)who
- హర్షామర్షభయోద్వేగైః (harṣāmarṣabhayodvegaiḥ)from joy, envy, fear, anxiety (harṣa:joy | amarṣa:envy | bhaya:fear | udvegaiḥ:anxiety)
- ముక్తః (muktaḥ)freed
- యః (yaḥ)who
- సః (saḥ)he
- చ (ca)and
- మే (me)to me
- ప్రియః (priyaḥ)dear
సర్వారమ్భపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః ॥ 16 ॥
- అనపేక్షః (anapekṣaḥ)free from wants
- శుచిః (śuciḥ)pure
- దక్షః (dakṣaḥ)alert
- ఉదాసీనః (udāsīnaḥ)unconcerned
- గతవ్యథః (gatavyathaḥ)untroubled
- సర్వారమ్భపరిత్యాగీ (sarvārambhaparityāgī)renouncing all undertakings (sarva:all | ārambha:undertakings | parityāgī:renouncing)
- యః (yaḥ)who
- మద్భక్తః (madbhaktaḥ)devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- సః (saḥ)he
- మే (me)to Me
- ప్రియః (priyaḥ)dear
శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః ॥ 17 ॥
- యః (yaḥ)who
- న (na)not
- హృష్యతి (hṛṣyati)rejoices
- న (na)not
- ద్వేష్టి (dveṣṭi)hates
- న (na)not
- శోచతి (śocati)grieves
- న (na)not
- కాఙ్క్షతి (kāṅkṣati)desires
- శుభాశుభపరిత్యాగీ (śubhāśubhaparityāgī)renouncing good and evil (śubha:good | aśubha:evil | parityāgī:renouncer)
- భక్తిమాన్ (bhaktimān)full of devotion
- యః (yaḥ)who
- స (sa)he
- మే (me)to me
- ప్రియః (priyaḥ)dear
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సఙ్గవివర్జితః ॥ 18 ॥
- సమః (samaḥ)equal
- శత్రౌ (śatrau)to foe
- చ (ca)and
- మిత్రే (mitre)to friend
- చ (ca)and
- తథా (tathā)also
- మానాపమానయోః (mānāpamānayoḥ)in honour and dishonour (māna:honour | apamānayoḥ:in dishonour)
- శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు (śītoṣṇasukhaduḥkheṣu)in cold, heat, pleasure, pain (śīta:cold | uṣṇa:heat | sukha:pleasure | duḥkheṣu:in pain)
- సమః (samaḥ)equal
- సఙ్గవివర్జితః (saṅgavivarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | vivarjitaḥ:free from)
అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః ॥ 19 ॥
- తుల్యనిన్దాస్తుతిః (tulyanindāstutiḥ)equal in censure and praise (tulya:equal | nindā:censure | stutiḥ:praise)
- మౌనీ (maunī)silent
- సన్తుష్టః (santuṣṭaḥ)content
- యేన (yena)with anything
- కేనచిత్ (kenacit)by any means
- అనికేతః (aniketaḥ)homeless
- స్థిరమతిః (sthiramatiḥ)steady-minded (sthira:steady | matiḥ:mind)
- భక్తిమాన్ (bhaktimān)full of devotion
- మే (me)to me
- ప్రియః (priyaḥ)dear
- నరః (naraḥ)man
శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తేఽతీవ మే ప్రియాః ॥ 20 ॥
- యే (ye)those who
- తు (tu)indeed
- ధర్మ్యామృతమ్ (dharmyāmṛtam)immortal dharma (dharmya:related to dharma | amṛtam:immortal)
- ఇదం (idaṃ)this
- యథోక్తం (yathoktam)as described (yathā:as | uktam:described)
- పర్యుపాసతే (paryupāsate)worship
- శ్రద్దధానా (śraddadhānā)endowed with faith
- మత్పరమా (matparamā)regarding Me as Supreme (mat:Me | paramā:Supreme)
- భక్తాః (bhaktāḥ)devotees
- తే (te)they
- అతీవ (atīva)exceedingly
- మే (me)to Me
- ప్రియాః (priyāḥ)dear
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే భక్తియోగో నామ ద్వాదశోఽధ్యాయః ॥12 ॥
