What is Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña Vibhāga Yoga?

Read Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña Vibhāga Yoga in Assamese script — full lyrics with English meaning and transliteration. Arjuna asks Krishna to explain the difference between the kṣetra (field) and kṣetrajña (knower). Krishna identifies the body and mind as the field — the realm of change — and the Self as the knower, the witness of all experience. He lists what constitutes the field: the five elements, ego, intellect, the senses, desire, and aversion. He then describes the attributes of wisdom, such as humility, detachment, and devotion to God. These qualities purify perception, allowing the seeker to see beyond appearances. Krishna concludes by describing the supreme reality — the one consciousness that pervades all beings. Though appearing divided, it is indivisible.

Which deity is Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña Vibhāga Yoga dedicated to?

Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña Vibhāga Yoga is a Sanskrit hymn dedicated to Lord Krishna.

Who composed Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña Vibhāga Yoga?

Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña Vibhāga Yoga is traditionally attributed to Vyasa.

Bhagavad Gita Chapter 13 — Kṣetra-Kṣetrajña… in Assamese

ওঁ শ্ৰী পৰমাত্মনে নমঃ

অথ ত্ৰযোদশোঽধ্যাযঃ ।

ক্ষেত্ৰক্ষেত্ৰজ্ঞৱিভাগযোগঃ
শ্ৰীভগৱানুৱাচ

ইদং শৰীৰং কৌন্তেয ক্ষেত্ৰমিত্যভিধীযতে ।
এতদ্যো ৱেত্তি তং প্ৰাহুঃ ক্ষেত্ৰজ্ঞ ইতি তদ্ৱিদঃ ॥ 1 ॥

ক্ষেত্ৰজ্ঞং চাপি মাং ৱিদ্ধি সৰ্ৱক্ষেত্ৰেষু ভাৰত ।
ক্ষেত্ৰক্ষেত্ৰজ্ঞযোৰ্জ্ঞানং যত্তজ্জ্ঞানং মতং মম ॥ 2 ॥

তত্ক্ষেত্ৰং যচ্চ যাদৃক্চ যদ্ৱিকাৰি যতশ্চ যত্ ।
স চ যো যত্প্ৰভাৱশ্চ তত্সমাসেন মে শৃণু ॥ 3 ॥

ঋষিভিৰ্বহুধা গীতং ছন্দোভিৰ্ৱিৱিধৈঃ পৃথক্ ।
ব্ৰহ্মসূত্ৰপদৈশ্চৈৱ হেতুমদ্ভিৰ্ৱিনিশ্চিতৈঃ ॥ 4 ॥

মহাভূতান্যহঙ্কাৰো বুদ্ধিৰৱ্যক্তমেৱ চ ।
ইন্দ্ৰিযাণি দশৈকং চ পঞ্চ চেন্দ্ৰিযগোচৰাঃ ॥ 5 ॥

ইচ্ছা দ্ৱেষঃ সুখং দুঃখং সঙ্ঘাতশ্চেতনা ধৃতিঃ ।
এতত্ক্ষেত্ৰং সমাসেন সৱিকাৰমুদাহৃতম্ ॥ 6 ॥

অমানিত্ৱমদম্ভিত্ৱমহিংসা ক্ষান্তিৰাৰ্জৱম্ ।
আচাৰ্যোপাসনং শৌচং স্থৈৰ্যমাত্মৱিনিগ্ৰহঃ ॥ 7 ॥

ইন্দ্ৰিযাৰ্থেষু ৱৈৰাগ্যমনহঙ্কাৰ এৱ চ ।
জন্ম-মৃত্যু-জৰা-ৱ্যাধি-দুঃখদোষানুদৰ্শনম্ ॥ 8 ॥

অসক্তিৰনভিষ্ৱঙ্গঃ পুত্ৰদাৰগৃহাদিষু ।
নিত্যং চ সমচিত্তত্ৱ-মিষ্টানিষ্টোপপত্তিষু ॥ 9 ॥

মযি চানন্যযোগেন ভক্তিৰৱ্যভিচাৰিণী ।
ৱিৱিক্তদেশসেৱিত্ৱ-মৰতিৰ্জনসংসদি ॥ 10 ॥

অধ্যাত্মজ্ঞাননিত্যত্ৱং তত্ত্ৱজ্ঞানাৰ্থদৰ্শনম্ ।
এতজ্জ্ঞানমিতি প্ৰোক্তমজ্ঞানং যদতোঽন্যথা ॥ 11 ॥

জ্ঞেযং যত্তত্প্ৰৱক্ষ্যামি যজ্জ্ঞাত্ৱামৃতমশ্নুতে ।
অনাদিমত্পৰং ব্ৰহ্ম ন সত্তন্নাসদুচ্যতে ॥ 12 ॥

সৰ্ৱতঃপাণিপাদং তত্সৰ্ৱতোঽক্ষিশিৰোমুখম্ ।
সৰ্ৱতঃশ্ৰুতিমল্লোকে সৰ্ৱমাৱৃত্য তিষ্ঠতি ॥ 13 ॥

সৰ্ৱেন্দ্ৰিযগুণাভাসং সৰ্ৱেন্দ্ৰিযৱিৱৰ্জিতম্ ।
অসক্তং সৰ্ৱভৃচ্চৈৱ নিৰ্গুণং গুণভোক্তৃ চ ॥ 14 ॥

বহিৰন্তশ্চ ভূতানামচৰং চৰমেৱ চ ।
সূক্ষ্মত্ৱাত্তদৱিজ্ঞেযং দূৰস্থং চান্তিকে চ তত্ ॥ 15 ॥

অৱিভক্তং চ ভূতেষু ৱিভক্তমিৱ চ স্থিতম্ ।
ভূতভৰ্তৃ চ তজ্জ্ঞেযং গ্ৰসিষ্ণু প্ৰভৱিষ্ণু চ ॥ 16 ॥

জ্যোতিষামপি তজ্জ্যোতিস্তমসঃ পৰমুচ্যতে ।
জ্ঞানং জ্ঞেযং জ্ঞানগম্যং হৃদি সৰ্ৱস্য ৱিষ্ঠিতম্ ॥ 17 ॥

ইতি ক্ষেত্ৰং তথা জ্ঞানং জ্ঞেযং চোক্তং সমাসতঃ ।
মদ্ভক্ত এতদ্ৱিজ্ঞায মদ্ভাৱাযোপপদ্যতে ॥ 18 ॥

প্ৰকৃতিং পুৰুষং চৈৱ ৱিদ্ধ্যনাদি উভাৱপি ।
ৱিকাৰাংশ্চ গুণাংশ্চৈৱ ৱিদ্ধি প্ৰকৃতিসম্ভৱান্ ॥ 19 ॥

কাৰ্যকাৰণকৰ্তৃত্ৱে হেতুঃ প্ৰকৃতিৰুচ্যতে ।
পুৰুষঃ সুখদুঃখানাং ভোক্তৃত্ৱে হেতুৰুচ্যতে ॥ 20 ॥

পুৰুষঃ প্ৰকৃতিস্থো হি ভুঙ্ক্তে প্ৰকৃতিজান্গুণান্ ।
কাৰণং গুণসঙ্গোঽস্য সদসদ্যোনিজন্মসু ॥ 21 ॥

উপদ্ৰষ্টানুমন্তা চ ভৰ্তা ভোক্তা মহেশ্ৱৰঃ ।
পৰমাত্মেতি চাপ্যুক্তো দেহেঽস্মিন্পুৰুষঃ পৰঃ ॥ 22 ॥

য এৱং ৱেত্তি পুৰুষং প্ৰকৃতিং চ গুণৈঃ সহ ।
সৰ্ৱথা ৱৰ্তমানোঽপি ন স ভূযোঽভিজাযতে ॥ 23 ॥

ধ্যানেনাত্মনি পশ্যন্তি কেচিদাত্মানমাত্মনা ।
অন্যে সাঙ্খ্যেন যোগেন কৰ্মযোগেন চাপৰে ॥ 24 ॥

অন্যে ত্ৱেৱমজানন্তঃ শ্ৰুত্ৱান্যেভ্য উপাসতে ।
তেঽপি চাতিতৰন্ত্যেৱ মৃত্যুং শ্ৰুতিপৰাযণাঃ ॥ 25 ॥

যাৱত্সঞ্জাযতে কিঞ্চিত্সত্ত্ৱং স্থাৱৰজঙ্গমম্ ।
ক্ষেত্ৰক্ষেত্ৰজ্ঞসংযোগাত্তদ্ৱিদ্ধি ভৰতৰ্ষভ ॥ 26 ॥

সমং সৰ্ৱেষু ভূতেষু তিষ্ঠন্তং পৰমেশ্ৱৰম্ ।
ৱিনশ্যত্স্ৱৱিনশ্যন্তং যঃ পশ্যতি স পশ্যতি ॥ 27 ॥

সমং পশ্যন্হি সৰ্ৱত্ৰ সমৱস্থিতমীশ্ৱৰম্ ।
ন হিনস্ত্যাত্মনাত্মানং ততো যাতি পৰাং গতিম্ ॥ 28 ॥

প্ৰকৃত্যৈৱ চ কৰ্মাণি ক্ৰিযমাণানি সৰ্ৱশঃ ।
যঃ পশ্যতি তথাত্মানমকৰ্তাৰং স পশ্যতি ॥ 29 ॥

যদা ভূতপৃথগ্ভাৱ-মেকস্থমনুপশ্যতি ।
তত এৱ চ ৱিস্তাৰং ব্ৰহ্ম সম্পদ্যতে তদা ॥ 30 ॥

অনাদিত্ৱান্নিৰ্গুণত্ৱা-ত্পৰমাত্মাযমৱ্যযঃ ।
শৰীৰস্থোঽপি কৌন্তেয ন কৰোতি ন লিপ্যতে ॥ 31 ॥

যথা সৰ্ৱগতং সৌক্ষ্ম্যাদাকাশং নোপলিপ্যতে ।
সৰ্ৱত্ৰাৱস্থিতো দেহে তথাত্মা নোপলিপ্যতে ॥ 32 ॥

যথা প্ৰকাশযত্যেকঃ কৃত্স্নং লোকমিমং ৰৱিঃ ।
ক্ষেত্ৰং ক্ষেত্ৰী তথা কৃত্স্নং প্ৰকাশযতি ভাৰত ॥ 33 ॥

ক্ষেত্ৰক্ষেত্ৰজ্ঞযো-ৰেৱমন্তৰং জ্ঞানচক্ষুষা ।
ভূতপ্ৰকৃতিমোক্ষং চ যে ৱিদুৰ্যান্তি তে পৰম্ ॥ 34 ॥

ওঁ তত্সদিতি শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতাসূপনিষত্সু ব্ৰহ্মৱিদ্যাযাং যোগশাস্ত্ৰে
শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্জুনসংৱাদে ক্ষেত্ৰক্ষেত্ৰজ্ঞৱিভাগযোগো নাম ত্ৰযোদশোঽধ্যাযঃ ॥13 ॥

শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতা মূলম্ - ত্ৰযোদশোঽধ্যাযঃ

Explore More

More Krishna Stotras

Explore More