ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ
ಏತದ್ಯೋ ವೇತ್ತಿ ತಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಇತಿ ತದ್ವಿದಃ ॥ 1 ॥
- ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಇದಂ (idaṃ)this
- ಶರೀರಂ (śarīraṃ)body
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti
- ಕ್ಷೇತ್ರಮ್ (kṣetram)field
- ಇತಿ (iti)thus
- ಅಭಿಧೀಯತೇ (abhidhīyate)is called
- ಏತತ್ (etat)this
- ಯಃ (yaḥ)who
- ವತ್ತಿ (vetti)knows
- ತಂ (taṃ)him
- ಪ್ರಾಹುಃ (prāhuḥ)they call
- ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ (kṣetrajña)knower of the field (kṣetra:field | jña:knower)
- ಇತಿ (iti)thus
- ತದ್ವಿದಃ (tadvidaḥ)those who know (tat:that | vidaḥ:know)
ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರ್ಜ್ಞಾನಂ ಯತ್ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಮತಂ ಮಮ ॥ 2 ॥
- ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ (kṣetrajñaṃ)knower of the field (kṣetra:field | jñaṃ:knower)
- ಚ (ca)and
- ಅಪಿ (api)also
- ಮಾಂ (māṃ)me
- ವಿದ್ಧಿ (viddhi)know
- ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು (sarvakṣetreṣu)in all fields (sarva:all | kṣetreṣu:in fields)
- ಭಾರತ (bhārata)O Bharata
- ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ (kṣetrakṣetrajñayoḥ)of field and knower (kṣetra:field | kṣetrajñayoḥ:of knower)
- ಜ್ಞಾನಂ (jñānaṃ)knowledge
- ಯತ್ (yat)which
- ತತ್ (tat)that
- ಜ್ಞಾನಂ (jñānaṃ)knowledge
- ಮತಂ (mataṃ)considered
- ಮಮ (mama)by me
ಸ ಚ ಯೋ ಯತ್ಪ್ರಭಾವಶ್ಚ ತತ್ಸಮಾಸೇನ ಮೇ ಶೃಣು ॥ 3 ॥
- ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ (tat-kṣetram)that field (tat:that | kṣetram:field)
- ಯತ್ (yat)what
- ಚ (ca)and
- ಯಾದೃಕ್ (yādṛk)of what nature
- ಚ (ca)and
- ಯದ್ವಿಕಾರಿ (yad-vikāri)what modifications (yat:what | vikāri:modifications)
- ಯತಃ (yataḥ)whence
- ಚ (ca)and
- ಯತ್ (yat)what
- ಸ (sa)he
- ಚ (ca)and
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಯತ್ಪ್ರಭಾವಃ (yat-prabhāvaḥ)what powers (yat:what | prabhāvaḥ:powers)
- ಚ (ca)and
- ತತ್ (tat)that
- ಸಮಾಸೇನ (samāsena)in brief
- ಮೇ (me)from me
- ಶೃಣು (śṛṇu)hear
ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಪದೈಶ್ಚೈವ ಹೇತುಮದ್ಭಿರ್ವಿನಿಶ್ಚಿತೈಃ ॥ 4 ॥
- ಋಷಿಭಿಃ (ṛṣibhiḥ)by the sages
- ಬಹುಧಾ (bahudhā)in many ways
- ಗೀತಂ (gītam)sung
- ಛನ್ದೋಭಿಃ (chandobhiḥ)by the chants
- ವಿವಿಧೈಃ (vividhaiḥ)various
- ಪೃಥಕ್ (pṛthak)distinctively
- ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಪದೈಃ (brahmasūtrapadaiḥ)by the words of Brahman (brahma:Brahman | sūtra:thread, aphorism | padaiḥ:by the words)
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ಹೇತುಮದ್ಭಿಃ (hetumadbhiḥ)full of reason (hetu:reason | mat:possessing)
- ವಿನಿಶ್ಚಿತೈಃ (viniścitaiḥ)decisive
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ದಶೈಕಂ ಚ ಪಞ್ಚ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಗೋಚರಾಃ ॥ 5 ॥
- ಮಹಾಭೂತಾನಿ (mahābhūtāni)great elements (mahā:great | bhūtāni:elements)
- ಅಹಙ್ಕಾರಃ (ahaṅkāraḥ)egoism
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)intellect
- ಅವ್ಯಕ್ತಮ್ (avyaktam)unmanifested
- ಏವ (eva)indeed
- ಚ (ca)and
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ (indriyāṇi)senses
- ದಶ (daśa)ten
- ಏಕಮ್ (ekaṃ)one
- ಚ (ca)and
- ಪಞ್ಚ (pañca)five
- ಚ (ca)and
- ಇನ್ದ್ರಿಯಗೋಚರಾಃ (indriyagocarāḥ)objects of the senses (indriya:senses | gocarāḥ:objects)
ಏತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸಮಾಸೇನ ಸವಿಕಾರಮುದಾಹೃತಮ್ ॥ 6 ॥
- ಇಚ್ಛಾ (icchā)desire
- ದ್ವೇಷಃ (dveṣaḥ)hatred
- ಸುಖಂ (sukhaṃ)pleasure
- ದುಃಖಂ (duḥkhaṃ)pain
- ಸಙ್ಘಾತಃ (saṅghātaḥ)aggregate (body)
- ಚೇತನಾ (cetanā)intelligence
- ಧೃತಿಃ (dhṛtiḥ)fortitude
- ಏತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ (etatkṣetram)this field (etat:this | kṣetram:field)
- ಸಮಾಸೇನ (samāsena)briefly
- ಸವಿಕಾರಮ್ (savikāram)with modifications (sa:with | vikāram:modifications)
- ಉದಾಹೃತಮ್ (udāhṛtam)described
ಆಚಾರ್ಯೋಪಾಸನಂ ಶೌಚಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಮಾತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ ॥ 7 ॥
- ಅಮಾನಿತ್ವಮ್ (amānitvam)humility
- ಅದಮ್ಭಿತ್ವಮ್ (adambhitvam)unpretentiousness
- ಅಹಿಂಸಾ (ahiṃsā)non-injury
- ಕ್ಷಾನ್ತಿಃ (kṣāntiḥ)forgiveness
- ಆರಜವಮ್ (ārjavam)uprightness
- ಆಚಾರ್ಯೋಪಾಸನಮ್ (ācāryopāsanam)service to the teacher (ācārya:teacher | upāsanam:service)
- ಶೌಚಮ್ (śaucam)purity
- ಸ್ಥೈರ್ಯಮ್ (sthairyam)steadfastness
- ಆತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ (ātmavinigrahaḥ)self-control (ātma:self | vinigrahaḥ:control)
ಜನ್ಮ-ಮೃತ್ಯು-ಜರಾ-ವ್ಯಾಧಿ-ದುಃಖದೋಷಾನುದರ್ಶನಮ್ ॥ 8 ॥
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು (indriyārtheṣu)in the objects of senses (indriya:senses | artheṣu:in the objects)
- ವೈರಾಗ್ಯಮ್ (vairāgyam)detachment
- ಅನಹಙ್ಕಾರ (anahaṅkāra)absence of egoism (an:absence | ahaṅkāra:egoism)
- ಏವ (eva)indeed
- ಚ (ca)and
- ಜನ್ಮಮೃತ್ಯುಜರಾವ್ಯಾಧಿದುಃಖದೋಷಾನುದರ್ಶನಮ್ (janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam)perception of evils in birth, etc. (janma:birth | mṛtyu:death | jarā:old age | vyādhi:sickness | duḥkha:pain | doṣa:evils | anudarśanam:perception)
ನಿತ್ಯಂ ಚ ಸಮಚಿತ್ತತ್ವ-ಮಿಷ್ಟಾನಿಷ್ಟೋಪಪತ್ತಿಷು ॥ 9 ॥
- ಅಸಕ್ತಿ (asakti)non-attachment
- ಅನಭಿಷ್ವಙ್ಗಃ (anabhiṣvaṅgaḥ)non-identification
- ಪುತ್ರ (putra)son
- ದಾರ (dāra)wife
- ಗೃಹ (gṛha)home
- ಆದಿ (ādi)and the rest
- ಇಷು (iṣu)in
- ನಿತ್ಯಂ (nityaṃ)constant
- ಚ (ca)and
- ಸಮಚಿತ್ತತ್ವಮ್ (samacittatvam)even-mindedness
- ಇಷ್ಟ (iṣṭa)desirable
- ಅನಿಷ್ಟ (aniṣṭa)undesirable
- ಉಪಪತ್ತಿಷು (upapattiṣu)in events
ವಿವಿಕ್ತದೇಶಸೇವಿತ್ವ-ಮರತಿರ್ಜನಸಂಸದಿ ॥ 10 ॥
- ಮಯಿ (mayi)unto Me
- ಚ (ca)and
- ಅನನ್ಯಯೋಗೇನ (ananyayogena)by the YOGA of non-separation (ananya:non-separation | yogena:by the YOGA)
- ಭಕ್ತಿಃ (bhaktiḥ)devotion
- ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ (avyabhicāriṇī)unswerving
- ವಿವಿಕ್ತದೇಶಸೇವಿತ್ವಮ್ (viviktadeśasevitvam)resorting to solitary places (vivikta:solitary | deśa:places | sevitvam:resorting to)
- ಅರತಿ (arati)distaste
- ಜನಸಂಸದಿ (janasaṃsadi)for the society of men (jana:men | saṃsadi:in the society)
ಏತಜ್ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮಜ್ಞಾನಂ ಯದತೋಽನ್ಯಥಾ ॥ 11 ॥
- ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನನಿತ್ಯತ್ವಂ (adhyātmajñānanityatvaṃ)constancy in self-knowledge (adhyātma:self | jñāna:knowledge | nityatvaṃ:constancy)
- ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥದರ್ಶನಮ್ (tattvajñānārthadarśanam)perception of true knowledge (tattva:true | jñāna:knowledge | artha:purpose | darśanam:perception)
- ಏತತ್ (etat)this
- ಜ್ಞಾನಮ್ (jñānam)knowledge
- ಇತಿ (iti)thus
- ಪ್ರೋಕ್ತಮ್ (proktam)is declared
- ಅಜ್ಞಾನಮ್ (ajñānam)ignorance
- ಯತ್ (yat)what
- ಅತಃ (ataḥ)from this
- ಅನ್ಯಥಾ (anyathā)otherwise
ಅನಾದಿಮತ್ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನ ಸತ್ತನ್ನಾಸದುಚ್ಯತೇ ॥ 12 ॥
- ಜ್ಞೇಯಮ್ (jñeyam)to be known
- ಯತ್ (yat)which
- ತತ್ (tat)that
- ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ (pravakṣyāmi)I will declare
- ಯತ್ (yat)which
- ಜ್ಞಾತ್ವಾ (jñātvā)knowing
- ಅಮೃತಮ್ (amṛtam)immortality
- ಅಶ್ನುತೇ (aśnute)attains
- ಅನಾದಿಮತ್ (anādimat)beginningless
- ಪರಮ್ (param)supreme
- ಬ್ರಹ್ಮ (brahma)Brahman
- ನ (na)not
- ಸತ್ (sat)being
- ತತ್ (tat)that
- ನ (na)not
- ಅಸತ್ (asat)non-being
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is called
ಸರ್ವತಃಶ್ರುತಿಮಲ್ಲೋಕೇ ಸರ್ವಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ॥ 13 ॥
- ಸರ್ವತಃ (sarvataḥ)everywhere
- ಪಾಣಿಪಾದಮ್ (pāṇipādam)hands and feet (pāṇi:hand | pādam:foot)
- ತತ್ (tat)that
- ಸರ್ವತಃ (sarvataḥ)everywhere
- ಅಕ್ಷಿಶಿರೋಮುಖಮ್ (akṣiśiromukham)eyes, heads, and mouths (akṣi:eye | śiraḥ:head | mukham:mouth)
- ಸರ್ವತಃ (sarvataḥ)everywhere
- ಶ್ರುತಿಮತ್ (śrutimat)having ears (śruti:ear | mat:having)
- ಲೋಕೇ (loke)in the world
- ಸರ್ವಮ್ (sarvam)all
- ಆವೃತ್ಯ (āvṛtya)enveloping
- ತಿಷ್ಠತಿ (tiṣṭhati)exists
ಅಸಕ್ತಂ ಸರ್ವಭೃಚ್ಚೈವ ನಿರ್ಗುಣಂ ಗುಣಭೋಕ್ತೃ ಚ ॥ 14 ॥
- ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಗುಣಾಭಾಸಂ (sarvendriyaguṇābhāsam)shining by all senses (sarva:all | indriya:senses | guṇa:qualities | ābhāsam:shining)
- ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯವಿವರ್ಜಿತಮ್ (sarvendriyavivarjitam)devoid of all senses (sarva:all | indriya:senses | vivarjitam:devoid of)
- ಅಸಕ್ತಂ (asaktam)unattached
- ಸರ್ವಭೃತ್ (sarvabhṛt)supporting all (sarva:all | bhṛt:supporting)
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ನಿರ್ಗುಣಂ (nirguṇam)devoid of qualities
- ಗುಣಭೋಕ್ತೃ (guṇabhoktṛ)experiencer of qualities (guṇa:qualities | bhoktṛ:experiencer)
- ಚ (ca)and
ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ತದವಿಜ್ಞೇಯಂ ದೂರಸ್ಥಂ ಚಾನ್ತಿಕೇ ಚ ತತ್ ॥ 15 ॥
- ಬಹಿಃ (bahiḥ)outside
- ಅನ್ತಃ (antaḥ)inside
- ಚ (ca)and
- ಭೂತಾನಾಮ್ (bhūtānām)of beings
- ಅಚರಮ್ (acaram)the unmoving
- ಚರಮ್ (caram)the moving
- ಏವ (eva)indeed
- ಚ (ca)and
- ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ (sūkṣmatvāt)because of subtlety
- ತತ್ (tat)that
- ಅವಿಜ್ಞೇಯಮ್ (avijñeyam)unknowable
- ದೂರಸ್ಥಮ್ (dūrastham)far away
- ಚ (ca)and
- ಅನ್ತಿಕೇ (antike)near
- ಚ (ca)and
- ತತ್ (tat)that
ಭೂತಭರ್ತೃ ಚ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಗ್ರಸಿಷ್ಣು ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು ಚ ॥ 16 ॥
- ಅವಿಭಕ್ತಂ (avibhaktaṃ)undivided
- ಚ (ca)and
- ಭೂತೇಷು (bhūteṣu)in beings
- ವಿಭಕ್ತಮ್ (vibhaktam)divided
- ಇವ (iva)as if
- ಚ (ca)and
- ಸ್ಥಿತಮ್ (sthitam)exists
- ಭೂತಭರ್ತೃ (bhūtabhartṛ)Supporter of Beings (bhūta:beings | bhartṛ:supporter)
- ಚ (ca)and
- ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ (tajjñeyaṃ)that is to be known (tat:that | jñeyaṃ:to be known)
- ಗ್ರಸಿಷ್ಣು (grasiṣṇu)devours
- ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು (prabhaviṣṇu)generates
- ಚ (ca)and
ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯಂ ಹೃದಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಿತಮ್ ॥ 17 ॥
- ಜ್ಯೋತಿಷಾಮ್ (jyotiṣām)of lights
- ಅಪಿ (api)even
- ತತ್ (tat)that
- ಜ್ಯೋತಿಃ (jyotiḥ)light
- ತಮಸಃ (tamasaḥ)of darkness
- ಪರಮ್ (param)beyond
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is said
- ಜ್ಞಾನಮ್ (jñānam)knowledge
- ಜ್ಞೇಯಮ್ (jñeyam)object of knowledge
- ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯಮ್ (jñānagamyam)to be reached by knowledge (jñāna:knowledge | gamyam:to be reached)
- ಹೃದಿ (hṛdi)in the heart
- ಸರ್ವಸ್ಯ (sarvasya)of all
- ವಿಷ್ಠಿತಮ್ (viṣṭhitam)seated
ಮದ್ಭಕ್ತ ಏತದ್ವಿಜ್ಞಾಯ ಮದ್ಭಾವಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ ॥ 18 ॥
- ಇತಿ (iti)thus
- ಕ್ಷೇತ್ರಂ (kṣetram)field
- ತಥಾ (tathā)as well as
- ಜ್ಞಾನಂ (jñānam)knowledge
- ಜ್ಞೇಯಂ (jñeyam)the knowable
- ಚ (ca)and
- ಉಕ್ತಂ (uktaṃ)stated
- ಸಮಾಸತಃ (samāsataḥ)briefly
- ಮದ್ಭಕ್ತ (madbhakta)My devotee (mad:my | bhakta:devotee)
- ಏತದ್ವಿಜ್ಞಾಯ (etadvijñāya)knowing this (etat:this | vijñāya:knowing)
- ಮದ್ಭಾವಾಯ (madbhāvāya)into My Being (mad:my | bhāvāya:into Being)
- ಉಪಪದ್ಯತೇ (upapadyate)enters
ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ ಗುಣಾಂಶ್ಚೈವ ವಿದ್ಧಿ ಪ್ರಕೃತಿಸಮ್ಭವಾನ್ ॥ 19 ॥
- ಪ್ರಕೃತಿಂ (prakṛtim)matter
- ಪುರುಷಂ (puruṣam)spirit
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ವಿದ್ಧಿ (viddhi)know
- ಅನಾದೀ (anādī)beginningless
- ಉಭಾವಪಿ (ubhāvapi)both (ubhāv:both | api:also)
- ವಿಕಾರಾನ್ (vikārān)modifications
- ಚ (ca)and
- ಗುಣಾನ್ (guṇān)qualities
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ವಿದ್ಧಿ (viddhi)know
- ಪ್ರಕೃತಿಸಮ್ಭವಾನ್ (prakṛtisambhavān)born of matter (prakṛti:matter | sambhavān:born of)
ಪುರುಷಃ ಸುಖದುಃಖಾನಾಂ ಭೋಕ್ತೃತ್ವೇ ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ ॥ 20 ॥
- ಕಾರ್ಯಕಾರಣಕರ್ತೃತ್ವೇ (kāryakāraṇakartṛtve)in the production of effect and cause (kārya:effect | kāraṇa:cause | kartṛtve:in the production)
- ಹೇತುಃ (hetuḥ)cause
- ಪ್ರಕೃತಿಃ (prakṛtiḥ)Prakriti
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is said
- ಪುರುಷಃ (puruṣaḥ)Purusha
- ಸುಖದುಃಖಾನಾಂ (sukhaduḥkhānāṃ)of pleasure and pain (sukha:pleasure | duḥkha:pain)
- ಭೋಕ್ತೃತ್ವೇ (bhoktṛtve)in the experience
- ಹೇತುḥ (hetuḥ)cause
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is said
ಕಾರಣಂ ಗುಣಸಙ್ಗೋಽಸ್ಯ ಸದಸದ್ಯೋನಿಜನ್ಮಸು ॥ 21 ॥
- ಪುರುಷಃ (puruṣaḥ)the person
- ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಃ (prakṛtisthaḥ)situated in nature (prakṛti:nature | sthaḥ:situated)
- ಹಿ (hi)indeed
- ಭುಙ್ಕ್ತೇ (bhuṅkte)experiences
- ಪ್ರಕೃತಿಜಾನ್ (prakṛtijān)born of nature (prakṛti:nature | jān:born of)
- ಗುಣಾನ್ (guṇān)qualities
- ಕಾರಣಂ (kāraṇam)cause
- ಗುಣಸಙ್ಗಃ (guṇasaṅgaḥ)attachment to qualities (guṇa:qualities | saṅgaḥ:attachment)
- ಅಸ್ಯ (asya)of him
- ಸದಸದ್ (sadasad)good and evil (sat:good | asat:evil)
- ಯೋನಿ (yoni)wombs
- ಜನ್ಮಸು (janmasu)in births
ಪರಮಾತ್ಮೇತಿ ಚಾಪ್ಯುಕ್ತೋ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ಪುರುಷಃ ಪರಃ ॥ 22 ॥
- ಉಪದ್ರಷ್ಟಾ (upadraṣṭā)spectator
- ಅನುಮನ್ತಾ (anumantā)permitter
- ಚ (ca)and
- ಭರ್ತಾ (bhartā)supporter
- ಭೋಕ್ತಾ (bhoktā)enjoyer
- ಮಹೇಶ್ವರಃ (maheśvaraḥ)great Lord (mahā:great | īśvaraḥ:Lord)
- ಪರಮಾತ್ಮಾ (paramātmā)Supreme Self (parama:supreme | ātmā:self)
- ಇತಿ (iti)thus
- ಚ (ca)and
- ಅಪಿ (api)also
- ಉಕ್ತಃ (uktaḥ)called
- ದೇಹೇ (dehe)in the body
- ಅಸ್ಮಿನ್ (asmin)this
- ಪುರುಷಃ (puruṣaḥ)Purusha
- ಪರಃ (paraḥ)supreme
ಸರ್ವಥಾ ವರ್ತಮಾನೋಽಪಿ ನ ಸ ಭೂಯೋಽಭಿಜಾಯತೇ ॥ 23 ॥
- ಯ (ya)who
- ಏವಂ (evaṃ)thus
- ವೇತ್ತಿ (vetti)knows
- ಪುರುಷಂ (puruṣaṃ)Purusha
- ಪ್ರಕೃತಿಂ (prakṛtiṃ)Prakriti
- ಚ (ca)and
- ಗುಣೈಃ (guṇaiḥ)with qualities
- ಸಹ (saha)together with
- ಸರ್ವಥಾ (sarvathā)in every way
- ವರ್ತಮಾನಃ (vartamānaḥ)existing
- ಅಪಿ (api)even
- ನ (na)not
- ಸ (sa)he
- ಭೂಯಃ (bhūyaḥ)again
- ಅಭಿಜಾಯತೇ (abhijāyate)is born
ಅನ್ಯೇ ಸಾಙ್ಖ್ಯೇನ ಯೋಗೇನ ಕರ್ಮಯೋಗೇನ ಚಾಪರೇ ॥ 24 ॥
- ಧ್ಯಾನೇನ (dhyānena)by meditation
- ಆತ್ಮನಿ (ātmani)in the Self
- ಪಶ್ಯನ್ತಿ (paśyanti)behold
- ಕೇಚಿತ್ (kecit)some
- ಆತ್ಮಾನಮ್ (ātmānam)the Self
- ಆತ್ಮನಾ (ātmanā)by the Self
- ಅನ್ಯೇ (anye)others
- ಸಾಙ್ಖ್ಯೇನ (sāṅkhyena)by SANKHYA
- ಯೋಗೇನ (yogena)by YOGA
- ಕರ್ಮಯೋಗೇನ (karmayogena)by KARMA YOGA (karma:action | yogena:by YOGA)
- ಚ (ca)and
- ಅಪರೇ (apare)others
ತೇಽಪಿ ಚಾತಿತರನ್ತ್ಯೇವ ಮೃತ್ಯುಂ ಶ್ರುತಿಪರಾಯಣಾಃ ॥ 25 ॥
- ಅನ್ಯೇ (anye)others
- ತು (tu)but
- ಏವಮ್ (evam)thus
- ಅಜಾನನ್ತಃ (ajānantaḥ)not knowing
- ಶ್ರುತ್ವಾ (śrutvā)having heard
- ಅನ್ಯೇಭ್ಯಃ (anyebhyaḥ)from others
- ಉಪಾಸತೇ (upāsate)worship
- ತೇ (te)they
- ಅಪಿ (api)also
- ಚ (ca)and
- ಅತಿತರನ್ತಿ (atitaranti)cross beyond
- ಏವ (eva)indeed
- ಮೃತ್ಯುಮ್ (mṛtyum)death
- ಶ್ರುತಿಪರಾಯಣಾಃ (śrutiparāyaṇāḥ)devoted to what they heard (śruti:what they heard | parāyaṇāḥ:devoted to)
ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಸಂಯೋಗಾತ್ತದ್ವಿದ್ಧಿ ಭರತರ್ಷಭ ॥ 26 ॥
- ಯಾವತ್ (yāvat)as long as
- ಸಞ್ಜಾಯತೇ (sañjāyate)is born
- ಕಿಞ್ಚಿತ್ (kiñcit)anything
- ಸತ್ತ್ವಂ (sattvaṃ)being
- ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ (sthāvarajaṅgamam)unmoving or moving (sthāvara:unmoving | jaṅgamam:moving)
- ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಸಂಯೋಗಾತ್ (kṣetrakṣetrajñasaṃyogāt)from union of Field and Knower (kṣetra:field | kṣetrajña:knower of the field | saṃyogāt:from union)
- ತತ್ (tad)that
- ವಿದ್ಧಿ (viddhi)know
- ಭರತರ್ಷಭ (bharatarṣabha)O best of Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:best)
ವಿನಶ್ಯತ್ಸ್ವವಿನಶ್ಯನ್ತಂ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ ॥ 27 ॥
- ಸಮಮ್ (samam)equally
- ಸರ್ವೇಷು (sarveṣu)in all
- ಭೂತೇಷು (bhūteṣu)in beings
- ತಿಷ್ಠನ್ತಮ್ (tiṣṭhantam)existing
- ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ (parameśvaram)Supreme Lord (parama:supreme | īśvaram:lord)
- ವಿನಶ್ಯತ್ಸು (vinaśyatsu)in the perishing
- ಅವಿನಶ್ಯನ್ತಮ್ (avinaśyantam)the unperishing
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಪಶ್ಯತಿ (paśyati)sees
- ಸಃ (saḥ)he
- ಪಶ್ಯತಿ (paśyati)sees
ನ ಹಿನಸ್ತ್ಯಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ತತೋ ಯಾತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ 28 ॥
- ಸಮಮ್ (samam)equally
- ಪಶ್ಯನ್ (paśyan)seeing
- ಹಿ (hi)indeed
- ಸರ್ವತ್ರ (sarvatra)everywhere
- ಸಮವಸ್ಥಿತಮ್ (samavasthitam)equally dwelling
- ಈಶ್ವರಮ್ (īśvaram)the Lord
- ನ (na)not
- ಹಿನಸ್ತಿ (hinasti)destroys
- ಆತ್ಮನಾ (ātmanā)by the Self
- ಆತ್ಮಾನಮ್ (ātmānam)the Self
- ತತಃ (tataḥ)therefore
- ಯಾತಿ (yāti)goes
- ಪರಾಮ್ (parām)highest
- ಗತಿಮ್ (gatim)goal
ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ತಥಾತ್ಮಾನಮಕರ್ತಾರಂ ಸ ಪಶ್ಯತಿ ॥ 29 ॥
- ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ (prakṛtyā)by nature
- ಏವ (eva)indeed
- ಚ (ca)and
- ಕರ್ಮಾಣಿ (karmāṇi)actions
- ಕ್ರಿಯಮಾಣಾನಿ (kriyamāṇāni)being performed
- ಸರ್ವಶಃ (sarvaśaḥ)in all ways
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಪಶ್ಯತಿ (paśyati)sees
- ತಥಾ (tathā)thus
- ಆತ್ಮಾನಮ್ (ātmānam)the Self
- ಅಕರ್ತಾರಮ್ (akartāram)non-doer
- ಸ (sa)he
- ಪಶ್ಯತಿ (paśyati)sees
ತತ ಏವ ಚ ವಿಸ್ತಾರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತದಾ ॥ 30 ॥
- ಯದಾ (yadā)when
- ಭೂತಪೃಥಗ್ಭಾವಮ್ (bhūtapṛthagbhāvam)variety of beings (bhūta:beings | pṛthagbhāvam:variety)
- ಏಕಸ್ಥಮ್ (ekastham)resting in the One (eka:one | stham:resting)
- ಅನುಪಶ್ಯತಿ (anupaśyati)sees
- ತತ (tata)then
- ಏವ (eva)alone
- ಚ (ca)and
- ವಿಸ್ತಾರಮ್ (vistāram)spreading forth
- ಬ್ರಹ್ಮ (brahma)Brahman
- ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ (sampadyate)becomes
- ತದಾ (tadā)then
ಶರೀರಸ್ಥೋಽಪಿ ಕೌನ್ತೇಯ ನ ಕರೋತಿ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ॥ 31 ॥
- ಅನಾದಿತ್ವಾತ್ (anāditvāt)due to being without beginning (anādi:without beginning | tvāt:due to)
- ನಿರ್ಗುಣತ್ವಾತ್ (nirguṇatvāt)due to being devoid of qualities (nirguṇa:devoid of qualities | tvāt:due to)
- ಪರಮಾತ್ಮಾ (paramātmā)Supreme Self (parama:supreme | ātmā:self)
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಅವ್ಯಯಃ (avyayaḥ)imperishable
- ಶರೀರಸ್ಥಃ (śarīrasthaḥ)dwelling in the body (śarīra:body | sthaḥ:dwelling)
- ಅಪಿ (api)although
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti (kunti:Kunti | eya:son of)
- ನ (na)not
- ಕರೋತಿ (karoti)acts
- ನ (na)not
- ಲಿಪ್ಯತೇ (lipyate)is tainted
ಸರ್ವತ್ರಾವಸ್ಥಿತೋ ದೇಹೇ ತಥಾತ್ಮಾ ನೋಪಲಿಪ್ಯತೇ ॥ 32 ॥
- ಯಥಾ (yathā)just as
- ಸರ್ವಗತಂ (sarvagatam)all-pervading (sarva:all | gatam:pervading)
- ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ (saukṣmyāt)due to subtlety
- ಆಕಾಶಂ (ākāśam)ether
- ನ (na)not
- ಉಪಲಿಪ್ಯತೇ (upalipyate)is tainted
- ಸರ್ವತ್ರ (sarvatra)everywhere
- ಆವಸ್ಥಿತಃ (avasthitaḥ)seated
- ದೇಹೇ (dehe)in the body
- ತಥಾ (tathā)so too
- ಆತ್ಮಾ (ātmā)the Self
- ನ (na)not
- ಉಪಲಿಪ್ಯತೇ (upalipyate)is tainted
ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ತಥಾ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ ಭಾರತ ॥ 33 ॥
- ಯಥಾ (yathā)just as
- ಪ್ರಕಾಶಯತಿ (prakāśayati)illumines
- ಏಕಃ (ekaḥ)one
- ಕೃತ್ಸ್ನಂ (kṛtsnam)whole
- ಲೋಕಮ್ (lokam)world
- ಇಮಂ (imam)this
- ರವಿಃ (raviḥ)Sun
- ಕ್ಷೇತ್ರಂ (kṣetram)field
- ಕ್ಷೇತ್ರೀ (kṣetrī)Lord-of-the-Field
- ತಥಾ (tathā)so also
- ಕೃತ್ಸ್ನಂ (kṛtsnam)whole
- ಪ್ರಕಾಶಯತಿ (prakāśayati)illumines
- ಭಾರತ (bhārata)O Bharata
ಭೂತಪ್ರಕೃತಿಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯೇ ವಿದುರ್ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಪರಮ್ ॥ 34 ॥
- ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ (kṣetrakṣetrajñayoḥ)of the Field and Knower (kṣetra:field | kṣetrajña:knower of the field)
- ಏವಮ್ (evam)thus
- ಅನ್ತರಮ್ (antaram)distinction
- ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಾ (jñānacakṣuṣā)with the eye of wisdom (jñāna:wisdom | cakṣuṣā:with the eye)
- ಭೂತಪ್ರಕೃತಿಮೋಕ್ಷಂ (bhūtaprakṛtimokṣaṃ)liberation from nature of being (bhūta:being | prakṛti:nature | mokṣaṃ:liberation)
- ಚ (ca)and
- ಯೇ (ye)who
- ವಿದುಃ (viduḥ)know
- ಯಾನ್ತಿ (yānti)go
- ತೇ (te)they
- ಪರಮ್ (param)Supreme
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನಸಂವಾದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗೋ ನಾಮ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥13 ॥
