శ్రీభగవానువాచ
ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః ॥ 1 ॥
- శ్రీభగవాన్ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఇదం (idaṃ)this
- శరీరం (śarīraṃ)body
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- క్షేత్రమ్ (kṣetram)field
- ఇతి (iti)thus
- అభిధీయతే (abhidhīyate)is called
- ఏతత్ (etat)this
- యః (yaḥ)who
- వత్తి (vetti)knows
- తం (taṃ)him
- ప్రాహుః (prāhuḥ)they call
- క్షేత్రజ్ఞ (kṣetrajña)knower of the field (kṣetra:field | jña:knower)
- ఇతి (iti)thus
- తద్విదః (tadvidaḥ)those who know (tat:that | vidaḥ:know)
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ ॥ 2 ॥
- క్షేత్రజ్ఞం (kṣetrajñaṃ)knower of the field (kṣetra:field | jñaṃ:knower)
- చ (ca)and
- అపి (api)also
- మాం (māṃ)me
- విద్ధి (viddhi)know
- సర్వక్షేత్రేషు (sarvakṣetreṣu)in all fields (sarva:all | kṣetreṣu:in fields)
- భారత (bhārata)O Bharata
- క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోః (kṣetrakṣetrajñayoḥ)of field and knower (kṣetra:field | kṣetrajñayoḥ:of knower)
- జ్ఞానం (jñānaṃ)knowledge
- యత్ (yat)which
- తత్ (tat)that
- జ్ఞానం (jñānaṃ)knowledge
- మతం (mataṃ)considered
- మమ (mama)by me
స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు ॥ 3 ॥
- తత్క్షేత్రం (tat-kṣetram)that field (tat:that | kṣetram:field)
- యత్ (yat)what
- చ (ca)and
- యాదృక్ (yādṛk)of what nature
- చ (ca)and
- యద్వికారి (yad-vikāri)what modifications (yat:what | vikāri:modifications)
- యతః (yataḥ)whence
- చ (ca)and
- యత్ (yat)what
- స (sa)he
- చ (ca)and
- యః (yaḥ)who
- యత్ప్రభావః (yat-prabhāvaḥ)what powers (yat:what | prabhāvaḥ:powers)
- చ (ca)and
- తత్ (tat)that
- సమాసేన (samāsena)in brief
- మే (me)from me
- శృణు (śṛṇu)hear
బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః ॥ 4 ॥
- ఋషిభిః (ṛṣibhiḥ)by the sages
- బహుధా (bahudhā)in many ways
- గీతం (gītam)sung
- ఛన్దోభిః (chandobhiḥ)by the chants
- వివిధైః (vividhaiḥ)various
- పృథక్ (pṛthak)distinctively
- బ్రహ్మసూత్రపదైః (brahmasūtrapadaiḥ)by the words of Brahman (brahma:Brahman | sūtra:thread, aphorism | padaiḥ:by the words)
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- హేతుమద్భిః (hetumadbhiḥ)full of reason (hetu:reason | mat:possessing)
- వినిశ్చితైః (viniścitaiḥ)decisive
ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః ॥ 5 ॥
- మహాభూతాని (mahābhūtāni)great elements (mahā:great | bhūtāni:elements)
- అహఙ్కారః (ahaṅkāraḥ)egoism
- బుద్ధిః (buddhiḥ)intellect
- అవ్యక్తమ్ (avyaktam)unmanifested
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- ఇన్ద్రియాణి (indriyāṇi)senses
- దశ (daśa)ten
- ఏకమ్ (ekaṃ)one
- చ (ca)and
- పఞ్చ (pañca)five
- చ (ca)and
- ఇన్ద్రియగోచరాః (indriyagocarāḥ)objects of the senses (indriya:senses | gocarāḥ:objects)
ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్ ॥ 6 ॥
- ఇచ్ఛా (icchā)desire
- ద్వేషః (dveṣaḥ)hatred
- సుఖం (sukhaṃ)pleasure
- దుఃఖం (duḥkhaṃ)pain
- సఙ్ఘాతః (saṅghātaḥ)aggregate (body)
- చేతనా (cetanā)intelligence
- ధృతిః (dhṛtiḥ)fortitude
- ఏతత్క్షేత్రం (etatkṣetram)this field (etat:this | kṣetram:field)
- సమాసేన (samāsena)briefly
- సవికారమ్ (savikāram)with modifications (sa:with | vikāram:modifications)
- ఉదాహృతమ్ (udāhṛtam)described
ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః ॥ 7 ॥
- అమానిత్వమ్ (amānitvam)humility
- అదమ్భిత్వమ్ (adambhitvam)unpretentiousness
- అహింసా (ahiṃsā)non-injury
- క్షాన్తిః (kṣāntiḥ)forgiveness
- ఆరజవమ్ (ārjavam)uprightness
- ఆచార్యోపాసనమ్ (ācāryopāsanam)service to the teacher (ācārya:teacher | upāsanam:service)
- శౌచమ్ (śaucam)purity
- స్థైర్యమ్ (sthairyam)steadfastness
- ఆత్మవినిగ్రహః (ātmavinigrahaḥ)self-control (ātma:self | vinigrahaḥ:control)
జన్మ-మృత్యు-జరా-వ్యాధి-దుఃఖదోషానుదర్శనమ్ ॥ 8 ॥
- ఇన్ద్రియార్థేషు (indriyārtheṣu)in the objects of senses (indriya:senses | artheṣu:in the objects)
- వైరాగ్యమ్ (vairāgyam)detachment
- అనహఙ్కార (anahaṅkāra)absence of egoism (an:absence | ahaṅkāra:egoism)
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్ (janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam)perception of evils in birth, etc. (janma:birth | mṛtyu:death | jarā:old age | vyādhi:sickness | duḥkha:pain | doṣa:evils | anudarśanam:perception)
నిత్యం చ సమచిత్తత్వ-మిష్టానిష్టోపపత్తిషు ॥ 9 ॥
- అసక్తి (asakti)non-attachment
- అనభిష్వఙ్గః (anabhiṣvaṅgaḥ)non-identification
- పుత్ర (putra)son
- దార (dāra)wife
- గృహ (gṛha)home
- ఆది (ādi)and the rest
- ఇషు (iṣu)in
- నిత్యం (nityaṃ)constant
- చ (ca)and
- సమచిత్తత్వమ్ (samacittatvam)even-mindedness
- ఇష్ట (iṣṭa)desirable
- అనిష్ట (aniṣṭa)undesirable
- ఉపపత్తిషు (upapattiṣu)in events
వివిక్తదేశసేవిత్వ-మరతిర్జనసంసది ॥ 10 ॥
- మయి (mayi)unto Me
- చ (ca)and
- అనన్యయోగేన (ananyayogena)by the YOGA of non-separation (ananya:non-separation | yogena:by the YOGA)
- భక్తిః (bhaktiḥ)devotion
- అవ్యభిచారిణీ (avyabhicāriṇī)unswerving
- వివిక్తదేశసేవిత్వమ్ (viviktadeśasevitvam)resorting to solitary places (vivikta:solitary | deśa:places | sevitvam:resorting to)
- అరతి (arati)distaste
- జనసంసది (janasaṃsadi)for the society of men (jana:men | saṃsadi:in the society)
ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోఽన్యథా ॥ 11 ॥
- అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం (adhyātmajñānanityatvaṃ)constancy in self-knowledge (adhyātma:self | jñāna:knowledge | nityatvaṃ:constancy)
- తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్ (tattvajñānārthadarśanam)perception of true knowledge (tattva:true | jñāna:knowledge | artha:purpose | darśanam:perception)
- ఏతత్ (etat)this
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- ఇతి (iti)thus
- ప్రోక్తమ్ (proktam)is declared
- అజ్ఞానమ్ (ajñānam)ignorance
- యత్ (yat)what
- అతః (ataḥ)from this
- అన్యథా (anyathā)otherwise
అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే ॥ 12 ॥
- జ్ఞేయమ్ (jñeyam)to be known
- యత్ (yat)which
- తత్ (tat)that
- ప్రవక్ష్యామి (pravakṣyāmi)I will declare
- యత్ (yat)which
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)knowing
- అమృతమ్ (amṛtam)immortality
- అశ్నుతే (aśnute)attains
- అనాదిమత్ (anādimat)beginningless
- పరమ్ (param)supreme
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- న (na)not
- సత్ (sat)being
- తత్ (tat)that
- న (na)not
- అసత్ (asat)non-being
- ఉచ్యతే (ucyate)is called
సర్వతఃశ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి ॥ 13 ॥
- సర్వతః (sarvataḥ)everywhere
- పాణిపాదమ్ (pāṇipādam)hands and feet (pāṇi:hand | pādam:foot)
- తత్ (tat)that
- సర్వతః (sarvataḥ)everywhere
- అక్షిశిరోముఖమ్ (akṣiśiromukham)eyes, heads, and mouths (akṣi:eye | śiraḥ:head | mukham:mouth)
- సర్వతః (sarvataḥ)everywhere
- శ్రుతిమత్ (śrutimat)having ears (śruti:ear | mat:having)
- లోకే (loke)in the world
- సర్వమ్ (sarvam)all
- ఆవృత్య (āvṛtya)enveloping
- తిష్ఠతి (tiṣṭhati)exists
అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ ॥ 14 ॥
- సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం (sarvendriyaguṇābhāsam)shining by all senses (sarva:all | indriya:senses | guṇa:qualities | ābhāsam:shining)
- సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్ (sarvendriyavivarjitam)devoid of all senses (sarva:all | indriya:senses | vivarjitam:devoid of)
- అసక్తం (asaktam)unattached
- సర్వభృత్ (sarvabhṛt)supporting all (sarva:all | bhṛt:supporting)
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- నిర్గుణం (nirguṇam)devoid of qualities
- గుణభోక్తృ (guṇabhoktṛ)experiencer of qualities (guṇa:qualities | bhoktṛ:experiencer)
- చ (ca)and
సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్ ॥ 15 ॥
- బహిః (bahiḥ)outside
- అన్తః (antaḥ)inside
- చ (ca)and
- భూతానామ్ (bhūtānām)of beings
- అచరమ్ (acaram)the unmoving
- చరమ్ (caram)the moving
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- సూక్ష్మత్వాత్ (sūkṣmatvāt)because of subtlety
- తత్ (tat)that
- అవిజ్ఞేయమ్ (avijñeyam)unknowable
- దూరస్థమ్ (dūrastham)far away
- చ (ca)and
- అన్తికే (antike)near
- చ (ca)and
- తత్ (tat)that
భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ ॥ 16 ॥
- అవిభక్తం (avibhaktaṃ)undivided
- చ (ca)and
- భూతేషు (bhūteṣu)in beings
- విభక్తమ్ (vibhaktam)divided
- ఇవ (iva)as if
- చ (ca)and
- స్థితమ్ (sthitam)exists
- భూతభర్తృ (bhūtabhartṛ)Supporter of Beings (bhūta:beings | bhartṛ:supporter)
- చ (ca)and
- తజ్జ్ఞేయం (tajjñeyaṃ)that is to be known (tat:that | jñeyaṃ:to be known)
- గ్రసిష్ణు (grasiṣṇu)devours
- ప్రభవిష్ణు (prabhaviṣṇu)generates
- చ (ca)and
జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్ ॥ 17 ॥
- జ్యోతిషామ్ (jyotiṣām)of lights
- అపి (api)even
- తత్ (tat)that
- జ్యోతిః (jyotiḥ)light
- తమసః (tamasaḥ)of darkness
- పరమ్ (param)beyond
- ఉచ్యతే (ucyate)is said
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- జ్ఞేయమ్ (jñeyam)object of knowledge
- జ్ఞానగమ్యమ్ (jñānagamyam)to be reached by knowledge (jñāna:knowledge | gamyam:to be reached)
- హృది (hṛdi)in the heart
- సర్వస్య (sarvasya)of all
- విష్ఠితమ్ (viṣṭhitam)seated
మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే ॥ 18 ॥
- ఇతి (iti)thus
- క్షేత్రం (kṣetram)field
- తథా (tathā)as well as
- జ్ఞానం (jñānam)knowledge
- జ్ఞేయం (jñeyam)the knowable
- చ (ca)and
- ఉక్తం (uktaṃ)stated
- సమాసతః (samāsataḥ)briefly
- మద్భక్త (madbhakta)My devotee (mad:my | bhakta:devotee)
- ఏతద్విజ్ఞాయ (etadvijñāya)knowing this (etat:this | vijñāya:knowing)
- మద్భావాయ (madbhāvāya)into My Being (mad:my | bhāvāya:into Being)
- ఉపపద్యతే (upapadyate)enters
వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్ ॥ 19 ॥
- ప్రకృతిం (prakṛtim)matter
- పురుషం (puruṣam)spirit
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- విద్ధి (viddhi)know
- అనాదీ (anādī)beginningless
- ఉభావపి (ubhāvapi)both (ubhāv:both | api:also)
- వికారాన్ (vikārān)modifications
- చ (ca)and
- గుణాన్ (guṇān)qualities
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- విద్ధి (viddhi)know
- ప్రకృతిసమ్భవాన్ (prakṛtisambhavān)born of matter (prakṛti:matter | sambhavān:born of)
పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే ॥ 20 ॥
- కార్యకారణకర్తృత్వే (kāryakāraṇakartṛtve)in the production of effect and cause (kārya:effect | kāraṇa:cause | kartṛtve:in the production)
- హేతుః (hetuḥ)cause
- ప్రకృతిః (prakṛtiḥ)Prakriti
- ఉచ్యతే (ucyate)is said
- పురుషః (puruṣaḥ)Purusha
- సుఖదుఃఖానాం (sukhaduḥkhānāṃ)of pleasure and pain (sukha:pleasure | duḥkha:pain)
- భోక్తృత్వే (bhoktṛtve)in the experience
- హేతుḥ (hetuḥ)cause
- ఉచ్యతే (ucyate)is said
కారణం గుణసఙ్గోఽస్య సదసద్యోనిజన్మసు ॥ 21 ॥
- పురుషః (puruṣaḥ)the person
- ప్రకృతిస్థః (prakṛtisthaḥ)situated in nature (prakṛti:nature | sthaḥ:situated)
- హి (hi)indeed
- భుఙ్క్తే (bhuṅkte)experiences
- ప్రకృతిజాన్ (prakṛtijān)born of nature (prakṛti:nature | jān:born of)
- గుణాన్ (guṇān)qualities
- కారణం (kāraṇam)cause
- గుణసఙ్గః (guṇasaṅgaḥ)attachment to qualities (guṇa:qualities | saṅgaḥ:attachment)
- అస్య (asya)of him
- సదసద్ (sadasad)good and evil (sat:good | asat:evil)
- యోని (yoni)wombs
- జన్మసు (janmasu)in births
పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేఽస్మిన్పురుషః పరః ॥ 22 ॥
- ఉపద్రష్టా (upadraṣṭā)spectator
- అనుమన్తా (anumantā)permitter
- చ (ca)and
- భర్తా (bhartā)supporter
- భోక్తా (bhoktā)enjoyer
- మహేశ్వరః (maheśvaraḥ)great Lord (mahā:great | īśvaraḥ:Lord)
- పరమాత్మా (paramātmā)Supreme Self (parama:supreme | ātmā:self)
- ఇతి (iti)thus
- చ (ca)and
- అపి (api)also
- ఉక్తః (uktaḥ)called
- దేహే (dehe)in the body
- అస్మిన్ (asmin)this
- పురుషః (puruṣaḥ)Purusha
- పరః (paraḥ)supreme
సర్వథా వర్తమానోఽపి న స భూయోఽభిజాయతే ॥ 23 ॥
- య (ya)who
- ఏవం (evaṃ)thus
- వేత్తి (vetti)knows
- పురుషం (puruṣaṃ)Purusha
- ప్రకృతిం (prakṛtiṃ)Prakriti
- చ (ca)and
- గుణైః (guṇaiḥ)with qualities
- సహ (saha)together with
- సర్వథా (sarvathā)in every way
- వర్తమానః (vartamānaḥ)existing
- అపి (api)even
- న (na)not
- స (sa)he
- భూయః (bhūyaḥ)again
- అభిజాయతే (abhijāyate)is born
అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే ॥ 24 ॥
- ధ్యానేన (dhyānena)by meditation
- ఆత్మని (ātmani)in the Self
- పశ్యన్తి (paśyanti)behold
- కేచిత్ (kecit)some
- ఆత్మానమ్ (ātmānam)the Self
- ఆత్మనా (ātmanā)by the Self
- అన్యే (anye)others
- సాఙ్ఖ్యేన (sāṅkhyena)by SANKHYA
- యోగేన (yogena)by YOGA
- కర్మయోగేన (karmayogena)by KARMA YOGA (karma:action | yogena:by YOGA)
- చ (ca)and
- అపరే (apare)others
తేఽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః ॥ 25 ॥
- అన్యే (anye)others
- తు (tu)but
- ఏవమ్ (evam)thus
- అజానన్తః (ajānantaḥ)not knowing
- శ్రుత్వా (śrutvā)having heard
- అన్యేభ్యః (anyebhyaḥ)from others
- ఉపాసతే (upāsate)worship
- తే (te)they
- అపి (api)also
- చ (ca)and
- అతితరన్తి (atitaranti)cross beyond
- ఏవ (eva)indeed
- మృత్యుమ్ (mṛtyum)death
- శ్రుతిపరాయణాః (śrutiparāyaṇāḥ)devoted to what they heard (śruti:what they heard | parāyaṇāḥ:devoted to)
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ ॥ 26 ॥
- యావత్ (yāvat)as long as
- సఞ్జాయతే (sañjāyate)is born
- కిఞ్చిత్ (kiñcit)anything
- సత్త్వం (sattvaṃ)being
- స్థావరజఙ్గమమ్ (sthāvarajaṅgamam)unmoving or moving (sthāvara:unmoving | jaṅgamam:moving)
- క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్ (kṣetrakṣetrajñasaṃyogāt)from union of Field and Knower (kṣetra:field | kṣetrajña:knower of the field | saṃyogāt:from union)
- తత్ (tad)that
- విద్ధి (viddhi)know
- భరతర్షభ (bharatarṣabha)O best of Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:best)
వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి ॥ 27 ॥
- సమమ్ (samam)equally
- సర్వేషు (sarveṣu)in all
- భూతేషు (bhūteṣu)in beings
- తిష్ఠన్తమ్ (tiṣṭhantam)existing
- పరమేశ్వరమ్ (parameśvaram)Supreme Lord (parama:supreme | īśvaram:lord)
- వినశ్యత్సు (vinaśyatsu)in the perishing
- అవినశ్యన్తమ్ (avinaśyantam)the unperishing
- యః (yaḥ)who
- పశ్యతి (paśyati)sees
- సః (saḥ)he
- పశ్యతి (paśyati)sees
న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥ 28 ॥
- సమమ్ (samam)equally
- పశ్యన్ (paśyan)seeing
- హి (hi)indeed
- సర్వత్ర (sarvatra)everywhere
- సమవస్థితమ్ (samavasthitam)equally dwelling
- ఈశ్వరమ్ (īśvaram)the Lord
- న (na)not
- హినస్తి (hinasti)destroys
- ఆత్మనా (ātmanā)by the Self
- ఆత్మానమ్ (ātmānam)the Self
- తతః (tataḥ)therefore
- యాతి (yāti)goes
- పరామ్ (parām)highest
- గతిమ్ (gatim)goal
యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి ॥ 29 ॥
- ప్రకృత్యా (prakṛtyā)by nature
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- క్రియమాణాని (kriyamāṇāni)being performed
- సర్వశః (sarvaśaḥ)in all ways
- యః (yaḥ)who
- పశ్యతి (paśyati)sees
- తథా (tathā)thus
- ఆత్మానమ్ (ātmānam)the Self
- అకర్తారమ్ (akartāram)non-doer
- స (sa)he
- పశ్యతి (paśyati)sees
తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ॥ 30 ॥
- యదా (yadā)when
- భూతపృథగ్భావమ్ (bhūtapṛthagbhāvam)variety of beings (bhūta:beings | pṛthagbhāvam:variety)
- ఏకస్థమ్ (ekastham)resting in the One (eka:one | stham:resting)
- అనుపశ్యతి (anupaśyati)sees
- తత (tata)then
- ఏవ (eva)alone
- చ (ca)and
- విస్తారమ్ (vistāram)spreading forth
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- సమ్పద్యతే (sampadyate)becomes
- తదా (tadā)then
శరీరస్థోఽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే ॥ 31 ॥
- అనాదిత్వాత్ (anāditvāt)due to being without beginning (anādi:without beginning | tvāt:due to)
- నిర్గుణత్వాత్ (nirguṇatvāt)due to being devoid of qualities (nirguṇa:devoid of qualities | tvāt:due to)
- పరమాత్మా (paramātmā)Supreme Self (parama:supreme | ātmā:self)
- అయమ్ (ayam)this
- అవ్యయః (avyayaḥ)imperishable
- శరీరస్థః (śarīrasthaḥ)dwelling in the body (śarīra:body | sthaḥ:dwelling)
- అపి (api)although
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti (kunti:Kunti | eya:son of)
- న (na)not
- కరోతి (karoti)acts
- న (na)not
- లిప్యతే (lipyate)is tainted
సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే ॥ 32 ॥
- యథా (yathā)just as
- సర్వగతం (sarvagatam)all-pervading (sarva:all | gatam:pervading)
- సౌక్ష్మ్యాత్ (saukṣmyāt)due to subtlety
- ఆకాశం (ākāśam)ether
- న (na)not
- ఉపలిప్యతే (upalipyate)is tainted
- సర్వత్ర (sarvatra)everywhere
- ఆవస్థితః (avasthitaḥ)seated
- దేహే (dehe)in the body
- తథా (tathā)so too
- ఆత్మా (ātmā)the Self
- న (na)not
- ఉపలిప్యతే (upalipyate)is tainted
క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత ॥ 33 ॥
- యథా (yathā)just as
- ప్రకాశయతి (prakāśayati)illumines
- ఏకః (ekaḥ)one
- కృత్స్నం (kṛtsnam)whole
- లోకమ్ (lokam)world
- ఇమం (imam)this
- రవిః (raviḥ)Sun
- క్షేత్రం (kṣetram)field
- క్షేత్రీ (kṣetrī)Lord-of-the-Field
- తథా (tathā)so also
- కృత్స్నం (kṛtsnam)whole
- ప్రకాశయతి (prakāśayati)illumines
- భారత (bhārata)O Bharata
భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాన్తి తే పరమ్ ॥ 34 ॥
- క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోః (kṣetrakṣetrajñayoḥ)of the Field and Knower (kṣetra:field | kṣetrajña:knower of the field)
- ఏవమ్ (evam)thus
- అన్తరమ్ (antaram)distinction
- జ్ఞానచక్షుషా (jñānacakṣuṣā)with the eye of wisdom (jñāna:wisdom | cakṣuṣā:with the eye)
- భూతప్రకృతిమోక్షం (bhūtaprakṛtimokṣaṃ)liberation from nature of being (bhūta:being | prakṛti:nature | mokṣaṃ:liberation)
- చ (ca)and
- యే (ye)who
- విదుః (viduḥ)know
- యాన్తి (yānti)go
- తే (te)they
- పరమ్ (param)Supreme
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః ॥13 ॥
