Lord Surya

mahāmahimānvitam ādityastotram

(Aditya Stotra Ratnam (Appayya Dikshita) in English (IAST))

Appayya Dikshita

Also known as aditya stotram mahamahimanvitam · aditya stotra ratnam · appayya dikshita surya stotram

Appayya Dīkṣita's Āditya Stotra Ratna, which its own thirteenth verse counts as twelve stanzas in the sragdharā metre, and which reads more like astronomy kept inside worship than like ordinary praise. It begins with the chariot measured at ten thousand yojanas, its single wheel of five spokes and three naves, the seven metres yoked to it as horses, and the solar disc occupying the middle tenth of the whole. The rays are then counted and apportioned — ninety-six thousand of them, divided month by month — and followed inward to the hārda nāḍī of every living creature, drawing water up and giving it back as rain and as frost. Between these the hymn keeps pressing one identity: the Sun worshipped at dawn, noon and dusk by Ṛk, Yajus and Sāman is Brahman directly, and the twelfth verse gives him a blue throat and three eyes and calls him Śiva.

atha śrīmadappayyadīkṣitaviracitaṃ mahāmahimānvitaṃ ādityastotram ||
vistārāyāmamānaṃ daśabhirupagato yojanānāṃ sahastraiḥ
cakre pañcāranābhitritayavati lasan nemiṣaṅke niviṣṭaḥ |
saptacchandasturaṅgāhitavahanadhuro hāyanāṃśatrivarga
vyaktāklṛptākhilāṅgaḥ sphuratu mama puraḥ syandanaścaṇḍabhānoḥ ||1||
ādityairapsarobhirmunibhirahivarairyāmaṇīyātudhānaiḥ
gandharvairvālakhilyaiḥ parivṛtadaśamāṃśasya kṛtsnaṃ rathasya |
madhyaṃ vyāpyādhitiṣṭhan maṇiriva nabhaso maṇḍalaścaṇḍaraśmeḥ
brahmajyotirvivartaḥ śrutinikaraghanībhāvarūpaḥ samindhe ||2||
nirgacchanto'rkabimbān nikhilajanibhṛtāṃ hārdanāḍīpraviṣṭāḥ
nāḍyo vasvādivṛndārakagaṇamadhunastasya nānādigutthāḥ |
varṣantastoyamuṣṇaṃ tuhinamapi jalānyāpibantaḥ samantāt
pitrādīnāṃ svadhauṣadhyamṛtarasakṛto bhanti kāntiprarohāḥ||3||
śreṣṭhāsteṣāṃ sahastre tridivavasudhayoḥ pañcadigvyāptibhājāṃ
śubhrāṃśuṃ tārakaughaṃ śaśitanayamukhān pañca codbhāsayantaḥ |
ārogo bhrājamukhyāstribhuvanadahane saptasūryā bhavantaḥ
sarvān vyādhīn suṣumnāprabhṛtaya iha me sūryapādāḥ kṣipantu ||4||
ādityānāśritāḥ ṣaṇṇavatiguṇasahasrānvitā raśmayo'nye
māse māse vibhaktāstribhuvanabhavanaṃ pāvayantaḥ sphuranti |
yeṣāṃ bhuvyapracāre jagadavanakṛtāṃ saptaraśmyutthitānāṃ
saṃsarpe cādhimāse vratayajanamukhāḥ satkriyāḥ na kriyante ||5||
ādityaṃ maṇḍalāntaḥsphuradaruṇavapustejasā vyāptaviśvaṃ
prātarmadhyāhnasāyaṃ samayavibhajanādṛgyajussāmasevyam |
prāpyaṃ ca prāpakaṃ ca prathitamatipathijñānināmuttarasmin
sākṣād brahmetyupāsyaṃ sakalabhayaharābhyudgamaṃ saṃśrayāmi ||6||
yacchaktyā'dhiṣṭhitānāṃ tapanahimajalotsarjanādirjagatyām
ādityānāmaśeṣaḥ prabhavati niyataḥ svasvamāsādhikāraḥ |
yat prādhānyaṃ vyanakti svayamapi bhagavān dvādaśasteṣu bhūtvā
taṃ trailokyasya mūlaṃ praṇamata paramaṃ daivataṃ saptasaptim ||7||
svaḥstrīgandharvayakṣā munivarabhujagā yātudhānāśca nityaṃ
nṛttairgātairabhīśugrahanutivahanairagrataḥ sevayā ca |
yasya prītiṃ vitanvantyamitaparikarā dvādaśa dvādaśaite
hṛdyābhirvālakhilyāḥ saraṇibhaṇitibhistaṃ bhaje lokabandhum ||8||
brahmāṇḍe yasya janmoditamuṣasi parabrahmamukhyātmajasya
dhyeyaṃ rūpaṃ śirodoścaraṇapadajuṣā vyāhṛtīnāṃ trayeṇa |
tat satyaṃ brahma paśyāmyaharahamabhidhaṃ nityamādityarūpaṃ
bhūtānāṃ bhūnabhassvaḥ prabhṛtiṣu vasatāṃ prāṇasūkṣmāṃśamekam ||9||
āditye lokacakṣuṣyavahitamanasāṃ yogināṃ dṛśyamantaḥ
svacchasvarṇābhamūrtiṃ vidalitanalinodāradṛśyākṣiyugmam |
ṛksāmodgānageṣṇaṃ niratiśayalasallokakāmeśabhāvaṃ
sarvāvadyoditatvāduditasamuditaṃ brahma śambhuṃ prapadye ||10||
omityudgīthabhakteravayavapadavīṃ prāptavatyakṣare'smin
yasyopāstiḥ samastaṃ duritamapanayatvarkabimbe sthitasya |
yat pūjaikapradhānānyaghamakhilamapi pghnanti kṛcchravratāni
dhyātaḥ sarvopatāpān haratu paraśivaḥ so'yamādyo bhiṣaṅgaḥ ||11||
āditye maṇḍalārciḥ puruṣavibhidayādyantamadhyāgamātma-
nyāgopālāṅganābhyo nayanapathajuṣā jyotiṣā dīpyamānam
gāyatrīmantrasevyaṃ nikhilajanadhiyāṃ prerakaṃ viśvarūpam |
nīlagrīvaṃ trinetraṃ śivamaniśamumāvallabhaṃ saṃśrayāmi ||12||
abhrākalpaḥ śatāṅgaḥ sthiraphaṇitimayaṃ maṇḍalaṃ raśmibhedāḥ
sāhasrāsteṣu sapta śrutibhirabhihitāḥ kiñcidūnāśca lakṣāḥ |
ekaikeṣāṃ catasrastadanu dinamaṇerādidevasya tisraḥ
klṛptāḥ tattatprabhāvaprakaṭanamahitāḥ sragdharā dvādaśaitāḥ ||13||
duḥsvapnaṃ durnimittaṃ duritamakhilamapyāmayānapyasādhyān
doṣān duḥsthānasaṃsthagrahagaṇajanitān duṣṭabhūtān grahādīn |
nirdhūnāeti sthirāṃ ca śriyamiha labhate muktimabhyeti cānte
saṅkīrtya stotraratnaṃ sakṛdapi manujaḥ pratyahaṃ patyurahvām ||14||
|| iti śrīmadappayyadīkṣitaviracitaśrīmadādityastotraratnam ||

Explore More