Lord Surya

ମହାମହିମାନ୍ଵିତମ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ତୋତ୍ରମ୍

(Aditya Stotra Ratnam (Appayya Dikshita) in Odia)

Appayya Dikshita

Also known as aditya stotram mahamahimanvitam · aditya stotra ratnam · appayya dikshita surya stotram

Appayya Dīkṣita's Āditya Stotra Ratna, which its own thirteenth verse counts as twelve stanzas in the sragdharā metre, and which reads more like astronomy kept inside worship than like ordinary praise. It begins with the chariot measured at ten thousand yojanas, its single wheel of five spokes and three naves, the seven metres yoked to it as horses, and the solar disc occupying the middle tenth of the whole. The rays are then counted and apportioned — ninety-six thousand of them, divided month by month — and followed inward to the hārda nāḍī of every living creature, drawing water up and giving it back as rain and as frost. Between these the hymn keeps pressing one identity: the Sun worshipped at dawn, noon and dusk by Ṛk, Yajus and Sāman is Brahman directly, and the twelfth verse gives him a blue throat and three eyes and calls him Śiva.

ଅଥ ଶ୍ରୀମଦପ୍ପଯ୍ଯଦୀକ୍ଷିତଵିରଚିତଂ ମହାମହିମାନ୍ଵିତଂ ଆଦିତ୍ଯସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ॥
ଵିସ୍ତାରାଯାମମାନଂ ଦଶଭିରୁପଗତୋ ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରୈଃ
ଚକ୍ରେ ପଞ୍ଚାରନାଭିତ୍ରିତଯଵତି ଲସନ୍ ନେମିଷଙ୍କେ ନିଵିଷ୍ଟଃ ।
ସପ୍ତଚ୍ଛନ୍ଦସ୍ତୁରଙ୍ଗାହିତଵହନଧୁରୋ ହାଯନାଂଶତ୍ରିଵର୍ଗ
ଵ୍ଯକ୍ତାକ୍ଲୃପ୍ତାଖିଲାଙ୍ଗଃ ସ୍ଫୁରତୁ ମମ ପୁରଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଶ୍ଚଣ୍ଡଭାନୋଃ ॥୧॥
ଆଦିତ୍ଯୈରପ୍ସରୋଭିର୍ମୁନିଭିରହିଵରୈର୍ଯାମଣୀଯାତୁଧାନୈଃ
ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତଦଶମାଂଶସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନଂ ରଥସ୍ଯ ।
ମଧ୍ଯଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯାଧିତିଷ୍ଠନ୍ ମଣିରିଵ ନଭସୋ ମଣ୍ଡଲଶ୍ଚଣ୍ଡରଶ୍ମେଃ
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିର୍ଵିଵର୍ତଃ ଶ୍ରୁତିନିକରଘନୀଭାଵରୂପଃ ସମିନ୍ଧେ ॥୨॥
ନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତୋଽର୍କବିମ୍ବାନ୍ ନିଖିଲଜନିଭୃତାଂ ହାର୍ଦନାଡୀପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ
ନାଡ୍ଯୋ ଵସ୍ଵାଦିଵୃନ୍ଦାରକଗଣମଧୁନସ୍ତସ୍ଯ ନାନାଦିଗୁତ୍ଥାଃ ।
ଵର୍ଷନ୍ତସ୍ତୋଯମୁଷ୍ଣଂ ତୁହିନମପି ଜଲାନ୍ଯାପିବନ୍ତଃ ସମନ୍ତାତ୍
ପିତ୍ରାଦୀନାଂ ସ୍ଵଧୌଷଧ୍ଯମୃତରସକୃତୋ ଭନ୍ତି କାନ୍ତିପ୍ରରୋହାଃ॥୩॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେଷାଂ ସହସ୍ତ୍ରେ ତ୍ରିଦିଵଵସୁଧଯୋଃ ପଞ୍ଚଦିଗ୍ଵ୍ଯାପ୍ତିଭାଜାଂ
ଶୁଭ୍ରାଂଶୁଂ ତାରକୌଘଂ ଶଶିତନଯମୁଖାନ୍ ପଞ୍ଚ ଚୋଦ୍ଭାସଯନ୍ତଃ ।
ଆରୋଗୋ ଭ୍ରାଜମୁଖ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଦହନେ ସପ୍ତସୂର୍ଯା ଭଵନ୍ତଃ
ସର୍ଵାନ୍ ଵ୍ଯାଧୀନ୍ ସୁଷୁମ୍ନାପ୍ରଭୃତଯ ଇହ ମେ ସୂର୍ଯପାଦାଃ କ୍ଷିପନ୍ତୁ ॥୪॥
ଆଦିତ୍ଯାନାଶ୍ରିତାଃ ଷଣ୍ଣଵତିଗୁଣସହସ୍ରାନ୍ଵିତା ରଶ୍ମଯୋଽନ୍ଯେ
ମାସେ ମାସେ ଵିଭକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଭଵନଂ ପାଵଯନ୍ତଃ ସ୍ଫୁରନ୍ତି ।
ଯେଷାଂ ଭୁଵ୍ଯପ୍ରଚାରେ ଜଗଦଵନକୃତାଂ ସପ୍ତରଶ୍ମ୍ଯୁତ୍ଥିତାନାଂ
ସଂସର୍ପେ ଚାଧିମାସେ ଵ୍ରତଯଜନମୁଖାଃ ସତ୍କ୍ରିଯାଃ ନ କ୍ରିଯନ୍ତେ ॥୫॥
ଆଦିତ୍ଯଂ ମଣ୍ଡଲାନ୍ତଃସ୍ଫୁରଦରୁଣଵପୁସ୍ତେଜସା ଵ୍ଯାପ୍ତଵିଶ୍ଵଂ
ପ୍ରାତର୍ମଧ୍ଯାହ୍ନସାଯଂ ସମଯଵିଭଜନାଦୃଗ୍ଯଜୁସ୍ସାମସେଵ୍ଯମ୍ ।
ପ୍ରାପ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାପକଂ ଚ ପ୍ରଥିତମତିପଥିଜ୍ଞାନିନାମୁତ୍ତରସ୍ମିନ୍
ସାକ୍ଷାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ଯଂ ସକଲଭଯହରାଭ୍ଯୁଦ୍ଗମଂ ସଂଶ୍ରଯାମି ॥୬॥
ଯଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯାଽଧିଷ୍ଠିତାନାଂ ତପନହିମଜଲୋତ୍ସର୍ଜନାଦିର୍ଜଗତ୍ଯାମ୍
ଆଦିତ୍ଯାନାମଶେଷଃ ପ୍ରଭଵତି ନିଯତଃ ସ୍ଵସ୍ଵମାସାଧିକାରଃ ।
ଯତ୍ ପ୍ରାଧାନ୍ଯଂ ଵ୍ଯନକ୍ତି ସ୍ଵଯମପି ଭଗଵାନ୍ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତେଷୁ ଭୂତ୍ଵା
ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ମୂଲଂ ପ୍ରଣମତ ପରମଂ ଦୈଵତଂ ସପ୍ତସପ୍ତିମ୍ ॥୭॥
ସ୍ଵଃସ୍ତ୍ରୀଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷା ମୁନିଵରଭୁଜଗା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ
ନୃତ୍ତୈର୍ଗାତୈରଭୀଶୁଗ୍ରହନୁତିଵହନୈରଗ୍ରତଃ ସେଵଯା ଚ ।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରୀତିଂ ଵିତନ୍ଵନ୍ତ୍ଯମିତପରିକରା ଦ୍ଵାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶୈତେ
ହୃଦ୍ଯାଭିର୍ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ ସରଣିଭଣିତିଭିସ୍ତଂ ଭଜେ ଲୋକବନ୍ଧୁମ୍ ॥୮॥
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମୋଦିତମୁଷସି ପରବ୍ରହ୍ମମୁଖ୍ଯାତ୍ମଜସ୍ଯ
ଧ୍ଯେଯଂ ରୂପଂ ଶିରୋଦୋଶ୍ଚରଣପଦଜୁଷା ଵ୍ଯାହୃତୀନାଂ ତ୍ରଯେଣ ।
ତତ୍ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହରହମଭିଧଂ ନିତ୍ଯମାଦିତ୍ଯରୂପଂ
ଭୂତାନାଂ ଭୂନଭସ୍ସ୍ଵଃ ପ୍ରଭୃତିଷୁ ଵସତାଂ ପ୍ରାଣସୂକ୍ଷ୍ମାଂଶମେକମ୍ ॥୯॥
ଆଦିତ୍ଯେ ଲୋକଚକ୍ଷୁଷ୍ଯଵହିତମନସାଂ ଯୋଗିନାଂ ଦୃଶ୍ଯମନ୍ତଃ
ସ୍ଵଚ୍ଛସ୍ଵର୍ଣାଭମୂର୍ତିଂ ଵିଦଲିତନଲିନୋଦାରଦୃଶ୍ଯାକ୍ଷିଯୁଗ୍ମମ୍ ।
ଋକ୍ସାମୋଦ୍ଗାନଗେଷ୍ଣଂ ନିରତିଶଯଲସଲ୍ଲୋକକାମେଶଭାଵଂ
ସର୍ଵାଵଦ୍ଯୋଦିତତ୍ଵାଦୁଦିତସମୁଦିତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଶମ୍ଭୁଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥୧୦॥
ଓମିତ୍ଯୁଦ୍ଗୀଥଭକ୍ତେରଵଯଵପଦଵୀଂ ପ୍ରାପ୍ତଵତ୍ଯକ୍ଷରେଽସ୍ମିନ୍
ଯସ୍ଯୋପାସ୍ତିଃ ସମସ୍ତଂ ଦୁରିତମପନଯତ୍ଵର୍କବିମ୍ବେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ।
ଯତ୍ ପୂଜୈକପ୍ରଧାନାନ୍ଯଘମଖିଲମପି ପ୍ଘ୍ନନ୍ତି କୃଚ୍ଛ୍ରଵ୍ରତାନି
ଧ୍ଯାତଃ ସର୍ଵୋପତାପାନ୍ ହରତୁ ପରଶିଵଃ ସୋଽଯମାଦ୍ଯୋ ଭିଷଙ୍ଗଃ ॥୧୧॥
ଆଦିତ୍ଯେ ମଣ୍ଡଲାର୍ଚିଃ ପୁରୁଷଵିଭିଦଯାଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯାଗମାତ୍ମ-
ନ୍ଯାଗୋପାଲାଙ୍ଗନାଭ୍ଯୋ ନଯନପଥଜୁଷା ଜ୍ଯୋତିଷା ଦୀପ୍ଯମାନମ୍
ଗାଯତ୍ରୀମନ୍ତ୍ରସେଵ୍ଯଂ ନିଖିଲଜନଧିଯାଂ ପ୍ରେରକଂ ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍ ।
ନୀଲଗ୍ରୀଵଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଶିଵମନିଶମୁମାଵଲ୍ଲଭଂ ସଂଶ୍ରଯାମି ॥୧୨॥
ଅଭ୍ରାକଲ୍ପଃ ଶତାଙ୍ଗଃ ସ୍ଥିରଫଣିତିମଯଂ ମଣ୍ଡଲଂ ରଶ୍ମିଭେଦାଃ
ସାହସ୍ରାସ୍ତେଷୁ ସପ୍ତ ଶ୍ରୁତିଭିରଭିହିତାଃ କିଞ୍ଚିଦୂନାଶ୍ଚ ଲକ୍ଷାଃ ।
ଏକୈକେଷାଂ ଚତସ୍ରସ୍ତଦନୁ ଦିନମଣେରାଦିଦେଵସ୍ଯ ତିସ୍ରଃ
କ୍ଲୃପ୍ତାଃ ତତ୍ତତ୍ପ୍ରଭାଵପ୍ରକଟନମହିତାଃ ସ୍ରଗ୍ଧରା ଦ୍ଵାଦଶୈତାଃ ॥୧୩॥
ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଂ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତଂ ଦୁରିତମଖିଲମପ୍ଯାମଯାନପ୍ଯସାଧ୍ଯାନ୍
ଦୋଷାନ୍ ଦୁଃସ୍ଥାନସଂସ୍ଥଗ୍ରହଗଣଜନିତାନ୍ ଦୁଷ୍ଟଭୂତାନ୍ ଗ୍ରହାଦୀନ୍ ।
ନିର୍ଧୂନାେତି ସ୍ଥିରାଂ ଚ ଶ୍ରିଯମିହ ଲଭତେ ମୁକ୍ତିମଭ୍ଯେତି ଚାନ୍ତେ
ସଙ୍କୀର୍ତ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରରତ୍ନଂ ସକୃଦପି ମନୁଜଃ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପତ୍ଯୁରହ୍ଵାମ୍ ॥୧୪॥
॥ ଇତି ଶ୍ରୀମଦପ୍ପଯ୍ଯଦୀକ୍ଷିତଵିରଚିତଶ୍ରୀମଦାଦିତ୍ଯସ୍ତୋତ୍ରରତ୍ନମ୍ ॥

Explore More