Lord Surya

മഹാമഹിമാന്വിതമ് ആദിത്യസ്തോത്രമ്

(Aditya Stotra Ratnam (Appayya Dikshita) in Malayalam)

Appayya Dikshita

Also known as aditya stotram mahamahimanvitam · aditya stotra ratnam · appayya dikshita surya stotram

Appayya Dīkṣita's Āditya Stotra Ratna, which its own thirteenth verse counts as twelve stanzas in the sragdharā metre, and which reads more like astronomy kept inside worship than like ordinary praise. It begins with the chariot measured at ten thousand yojanas, its single wheel of five spokes and three naves, the seven metres yoked to it as horses, and the solar disc occupying the middle tenth of the whole. The rays are then counted and apportioned — ninety-six thousand of them, divided month by month — and followed inward to the hārda nāḍī of every living creature, drawing water up and giving it back as rain and as frost. Between these the hymn keeps pressing one identity: the Sun worshipped at dawn, noon and dusk by Ṛk, Yajus and Sāman is Brahman directly, and the twelfth verse gives him a blue throat and three eyes and calls him Śiva.

അഥ ശ്രീമദപ്പയ്യദീക്ഷിതവിരചിതം മഹാമഹിമാന്വിതം ആദിത്യസ്തോത്രമ് ॥
വിസ്താരായാമമാനം ദശഭിരുപഗതോ യോജനാനാം സഹസ്ത്രൈഃ
ചക്രേ പഞ്ചാരനാഭിത്രിതയവതി ലസന് നേമിഷങ്കേ നിവിഷ്ടഃ ।
സപ്തച്ഛന്ദസ്തുരങ്ഗാഹിതവഹനധുരോ ഹായനാംശത്രിവര്ഗ
വ്യക്താക്ലൃപ്താഖിലാങ്ഗഃ സ്ഫുരതു മമ പുരഃ സ്യന്ദനശ്ചണ്ഡഭാനോഃ ॥൧॥
ആദിത്യൈരപ്സരോഭിര്മുനിഭിരഹിവരൈര്യാമണീയാതുധാനൈഃ
ഗന്ധര്വൈര്വാലഖില്യൈഃ പരിവൃതദശമാംശസ്യ കൃത്സ്നം രഥസ്യ ।
മധ്യം വ്യാപ്യാധിതിഷ്ഠന് മണിരിവ നഭസോ മണ്ഡലശ്ചണ്ഡരശ്മേഃ
ബ്രഹ്മജ്യോതിര്വിവര്തഃ ശ്രുതിനികരഘനീഭാവരൂപഃ സമിന്ധേ ॥൨॥
നിര്ഗച്ഛന്തോഽര്കബിമ്ബാന് നിഖിലജനിഭൃതാം ഹാര്ദനാഡീപ്രവിഷ്ടാഃ
നാഡ്യോ വസ്വാദിവൃന്ദാരകഗണമധുനസ്തസ്യ നാനാദിഗുത്ഥാഃ ।
വര്ഷന്തസ്തോയമുഷ്ണം തുഹിനമപി ജലാന്യാപിബന്തഃ സമന്താത്
പിത്രാദീനാം സ്വധൌഷധ്യമൃതരസകൃതോ ഭന്തി കാന്തിപ്രരോഹാഃ॥൩॥
ശ്രേഷ്ഠാസ്തേഷാം സഹസ്ത്രേ ത്രിദിവവസുധയോഃ പഞ്ചദിഗ്വ്യാപ്തിഭാജാം
ശുഭ്രാംശും താരകൌഘം ശശിതനയമുഖാന് പഞ്ച ചോദ്ഭാസയന്തഃ ।
ആരോഗോ ഭ്രാജമുഖ്യാസ്ത്രിഭുവനദഹനേ സപ്തസൂര്യാ ഭവന്തഃ
സര്വാന് വ്യാധീന് സുഷുമ്നാപ്രഭൃതയ ഇഹ മേ സൂര്യപാദാഃ ക്ഷിപന്തു ॥൪॥
ആദിത്യാനാശ്രിതാഃ ഷണ്ണവതിഗുണസഹസ്രാന്വിതാ രശ്മയോഽന്യേ
മാസേ മാസേ വിഭക്താസ്ത്രിഭുവനഭവനം പാവയന്തഃ സ്ഫുരന്തി ।
യേഷാം ഭുവ്യപ്രചാരേ ജഗദവനകൃതാം സപ്തരശ്മ്യുത്ഥിതാനാം
സംസര്പേ ചാധിമാസേ വ്രതയജനമുഖാഃ സത്ക്രിയാഃ ന ക്രിയന്തേ ॥൫॥
ആദിത്യം മണ്ഡലാന്തഃസ്ഫുരദരുണവപുസ്തേജസാ വ്യാപ്തവിശ്വം
പ്രാതര്മധ്യാഹ്നസായം സമയവിഭജനാദൃഗ്യജുസ്സാമസേവ്യമ് ।
പ്രാപ്യം ച പ്രാപകം ച പ്രഥിതമതിപഥിജ്ഞാനിനാമുത്തരസ്മിന്
സാക്ഷാദ് ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്യം സകലഭയഹരാഭ്യുദ്ഗമം സംശ്രയാമി ॥൬॥
യച്ഛക്ത്യാഽധിഷ്ഠിതാനാം തപനഹിമജലോത്സര്ജനാദിര്ജഗത്യാമ്
ആദിത്യാനാമശേഷഃ പ്രഭവതി നിയതഃ സ്വസ്വമാസാധികാരഃ ।
യത് പ്രാധാന്യം വ്യനക്തി സ്വയമപി ഭഗവാന് ദ്വാദശസ്തേഷു ഭൂത്വാ
തം ത്രൈലോക്യസ്യ മൂലം പ്രണമത പരമം ദൈവതം സപ്തസപ്തിമ് ॥൭॥
സ്വഃസ്ത്രീഗന്ധര്വയക്ഷാ മുനിവരഭുജഗാ യാതുധാനാശ്ച നിത്യം
നൃത്തൈര്ഗാതൈരഭീശുഗ്രഹനുതിവഹനൈരഗ്രതഃ സേവയാ ച ।
യസ്യ പ്രീതിം വിതന്വന്ത്യമിതപരികരാ ദ്വാദശ ദ്വാദശൈതേ
ഹൃദ്യാഭിര്വാലഖില്യാഃ സരണിഭണിതിഭിസ്തം ഭജേ ലോകബന്ധുമ് ॥൮॥
ബ്രഹ്മാണ്ഡേ യസ്യ ജന്മോദിതമുഷസി പരബ്രഹ്മമുഖ്യാത്മജസ്യ
ധ്യേയം രൂപം ശിരോദോശ്ചരണപദജുഷാ വ്യാഹൃതീനാം ത്രയേണ ।
തത് സത്യം ബ്രഹ്മ പശ്യാമ്യഹരഹമഭിധം നിത്യമാദിത്യരൂപം
ഭൂതാനാം ഭൂനഭസ്സ്വഃ പ്രഭൃതിഷു വസതാം പ്രാണസൂക്ഷ്മാംശമേകമ് ॥൯॥
ആദിത്യേ ലോകചക്ഷുഷ്യവഹിതമനസാം യോഗിനാം ദൃശ്യമന്തഃ
സ്വച്ഛസ്വര്ണാഭമൂര്തിം വിദലിതനലിനോദാരദൃശ്യാക്ഷിയുഗ്മമ് ।
ഋക്സാമോദ്ഗാനഗേഷ്ണം നിരതിശയലസല്ലോകകാമേശഭാവം
സര്വാവദ്യോദിതത്വാദുദിതസമുദിതം ബ്രഹ്മ ശമ്ഭും പ്രപദ്യേ ॥൧൦॥
ഓമിത്യുദ്ഗീഥഭക്തേരവയവപദവീം പ്രാപ്തവത്യക്ഷരേഽസ്മിന്
യസ്യോപാസ്തിഃ സമസ്തം ദുരിതമപനയത്വര്കബിമ്ബേ സ്ഥിതസ്യ ।
യത് പൂജൈകപ്രധാനാന്യഘമഖിലമപി പ്ഘ്നന്തി കൃച്ഛ്രവ്രതാനി
ധ്യാതഃ സര്വോപതാപാന് ഹരതു പരശിവഃ സോഽയമാദ്യോ ഭിഷങ്ഗഃ ॥൧൧॥
ആദിത്യേ മണ്ഡലാര്ചിഃ പുരുഷവിഭിദയാദ്യന്തമധ്യാഗമാത്മ-
ന്യാഗോപാലാങ്ഗനാഭ്യോ നയനപഥജുഷാ ജ്യോതിഷാ ദീപ്യമാനമ്
ഗായത്രീമന്ത്രസേവ്യം നിഖിലജനധിയാം പ്രേരകം വിശ്വരൂപമ് ।
നീലഗ്രീവം ത്രിനേത്രം ശിവമനിശമുമാവല്ലഭം സംശ്രയാമി ॥൧൨॥
അഭ്രാകല്പഃ ശതാങ്ഗഃ സ്ഥിരഫണിതിമയം മണ്ഡലം രശ്മിഭേദാഃ
സാഹസ്രാസ്തേഷു സപ്ത ശ്രുതിഭിരഭിഹിതാഃ കിഞ്ചിദൂനാശ്ച ലക്ഷാഃ ।
ഏകൈകേഷാം ചതസ്രസ്തദനു ദിനമണേരാദിദേവസ്യ തിസ്രഃ
ക്ലൃപ്താഃ തത്തത്പ്രഭാവപ്രകടനമഹിതാഃ സ്രഗ്ധരാ ദ്വാദശൈതാഃ ॥൧൩॥
ദുഃസ്വപ്നം ദുര്നിമിത്തം ദുരിതമഖിലമപ്യാമയാനപ്യസാധ്യാന്
ദോഷാന് ദുഃസ്ഥാനസംസ്ഥഗ്രഹഗണജനിതാന് ദുഷ്ടഭൂതാന് ഗ്രഹാദീന് ।
നിര്ധൂനാേതി സ്ഥിരാം ച ശ്രിയമിഹ ലഭതേ മുക്തിമഭ്യേതി ചാന്തേ
സങ്കീര്ത്യ സ്തോത്രരത്നം സകൃദപി മനുജഃ പ്രത്യഹം പത്യുരഹ്വാമ് ॥൧൪॥
॥ ഇതി ശ്രീമദപ്പയ്യദീക്ഷിതവിരചിതശ്രീമദാദിത്യസ്തോത്രരത്നമ് ॥

Explore More