Lord Krishna

ગીતગોવિન્દં પઞ્ચમઃ સર્ગઃ - સાકાઙ્ક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષઃ

(Gitagovinda Fifth Canto: Sakanksha Pundarikaksha in Gujarati)

Jayadeva

This segment of the Gitagovinda, composed by the 12th-century poet Jayadeva, depicts the intense longing of Lord Krishna for Radha during the Viraha phase. As Krishna expresses his separation and remorse, a messenger Sakhi conveys his message to Radha. This lyrical masterpiece, characterized by its deep aesthetic beauty and Bhakti sentiment, serves as a bridge between human love and divine realization. Chanting or meditating upon these verses helps the devotee cultivate intense devotion and emotional surrender, assisting them in overcoming the worldly suffering caused by separation from the divine presence in the heart.

॥ પઞ્ચમઃ સર્ગઃ ॥

॥ સાકાઙ્ક્ષપુણ્ડરીકાક્ષઃ ॥
અહમિહ નિવસામિ યાહિ રાધાં અનુનય મદ્વચનેન ચાનયેથાઃ ।
ઇતિ મધુરિપુણા સખી નિયુક્તા સ્વયમિદમેત્ય પુનર્જગાદ રાધામ્ ॥ 31 ॥
॥ ગીતં 10 ॥
વહતિ મલયસમીરે મદનમુપનિધાય ।
સ્ફુટતિ કુસુમનિકરે વિરહિહૃદયદલનાય ॥
તવ વિરહે વનમાલી સખિ સીદતિ ॥ 1 ॥
દહતિ શિશિરમયૂખે મરણમનુકરોતિ ।
પતતિ મદનવિશિખે વિલપતિ વિકલતરોઽતિ ॥ 2 ॥
ધ્વનતિ મધુપસમૂહે શ્રવણમપિદધાતિ ।
મનસિ ચલિતવિરહે નિશિ નિશિ રુજમુપયાતિ ॥ 3 ॥
વસતિ વિપિનવિતાને ત્યજતિ લલિતધામ ।
લુઠતિ ધરણિશયને બહુ વિલપતિ તવ નામ ॥ 4 ॥
રણતિ પિકસમવાયે પ્રતિદિશમનુયાતિ ।
હસતિ મનુજનિચયે વિરહમપલપતિ નેતિ ॥ 5 ॥
સ્ફુરતિ કલરવરાવે સ્મરતિ મણિતમેવ।
તવરતિસુખવિભવે ગણયતિ સુગુણમતીવ ॥ 6 ॥
ત્વદભિધશુભદમાસં વદતિ નરિ શૃણોતિ ।
તમપિ જપતિ સરસં યુવતિષુ ન રતિમુપૈતિ ॥ 7 ॥
ભણતિ કવિજયદેવે વિરહવિલસિતેન ।
મનસિ રભસવિભવે હરિરુદયતુ સુકૃતેન ॥ 8 ॥
પૂર્વં યત્ર સમં ત્વયા રતિપતેરાસાદિતઃ સિદ્ધય-સ્તસ્મિન્નેવ નિકુઞ્જમન્મથમહાતીર્થે પુનર્માધવઃ ।
ધ્યાયંસ્ત્વામનિશં જપન્નપિ તવૈવાલાપમન્ત્રાવલીં ભૂયસ્ત્વત્કુચકુમ્ભનિર્ભરપરીરમ્ભામૃતં વાઞ્છતિ ॥ 32 ॥
॥ ગીતં 11 ॥
રતિસુખસારે ગતમભિસારે મદનમનોહરવેશમ્ ।
ન કુરુ નિતમ્બિનિ ગમનવિલમ્બનમનુસર તં હૃદયેશમ્ ॥
ધીરસમીરે યમુનાતીરે વસતિ વને વનમાલી ॥ 1 ॥
નામ સમેતં કૃતસઙ્કેતં વાદયતે મૃદુવેણુમ્ ।
બહુ મનુતે નનુ તે તનુસઙ્ગતપવનચલિતમપિ રેણુમ્ ॥ 2 ॥
પતતિ પતત્રે વિચલતિ પત્રે શઙ્કિતભવદુપયાનમ્ ।
રચયતિ શયનં સચકિતનયનં પશ્યતિ તવ પન્થાનમ્ ॥ 3 ॥
મુખરમધીરં ત્યજ મઞ્જીરં રિપુમિવ કેલિષુલોલમ્ ।
ચલ સખિ કુઞ્જં સતિમિરપુઞ્જં શીલય નીલનિચોલમ્ ॥ 4 ॥
ઉરસિ મુરારેરુપહિતહારે ઘન ઇવ તરલબલાકે ।
તટિદિવ પીતે રતિવિપરીતે રાજસિ સુકૃતવિપાકે ॥ 5 ॥
વિગલિતવસનં પરિહૃતરસનં ઘટય જઘનમપિધાનમ્ ।
કિસલયશયને પઙ્કજનયને નિધિમિવ હર્ષનિદાનમ્ ॥ 6 ॥
હરિરભિમાની રજનિરિદાનીમિયમપિ યાતિ વિરામમ્ ।
કુરુ મમ વચનં સત્વરરચનં પૂરય મધુરિપુકામમ્ ॥ 7 ॥
શ્રીજયદેવે કૃતહરિસેવે ભણતિ પરમરમણીયમ્ ।
પ્રમુદિતહૃદયં હરિમતિસદયં નમત સુકૃતકમનીયમ્ ॥ 8 ॥
વિકિરતિ મુહુઃ શ્વાસાન્દિશઃ પુરો મુહુરીક્ષતે પ્રવિશતિ મુહુઃ કુઞ્જં ગુઞ્જન્મુહુર્બહુ તામ્યતિ ।
રચયતિ મુહુઃ શય્યાં પર્યાકુલં મુહુરીક્ષતે મદનકદનક્લાન્તઃ કાન્તે પ્રિયસ્તવ વર્તતે ॥ 33 ॥
ત્વદ્વામ્યેન સમં સમગ્રમધુના તિગ્માંશુરસ્તં ગતો ગોવિન્દસ્ય મનોરથેન ચ સમં પ્રાપ્તં તમઃ સાન્દ્રતામ્ ।
કોકાનાં કરુણસ્વનેન સદૃશી દીર્ઘા મદભ્યર્થના તન્મુગ્ધે વિફલં વિલમ્બનમસૌ રમ્યોઽભિસારક્ષણઃ ॥ 34 ॥
આશ્લેષાદનુ ચુમ્બનાદનુ નખોલ્લેખાદનુ સ્વાન્તજ-પ્રોદ્બોધાદનુ સમ્ભ્રમાદનુ રતારમ્ભાદનુ પ્રીતયોઃ ।
અન્યાર્થં ગતયોર્ભ્રમાન્મિલિતયોઃ સમ્ભાષણૈર્જાનતો-ર્દમ્પત્યોરિહ કો ન કો ન તમસિ વ્રીડાવિમિશ્રો રસઃ ॥ 35 ॥
સભયચકિતં વિન્યસ્યન્તીં દૃશૌ તિમિરે પથિ પ્રતિતરુ મુહુઃ સ્થિત્વા મન્દં પદાનિ વિતન્વતીમ્ ।
કથમપિ રહઃ પ્રાપ્તામઙ્ગૈરનઙ્ગતરઙ્ગિભિઃ સુમુખિ સુભગઃ પશ્યન્સ ત્વામુપૈતુ કૃતાર્થતામ્ ॥ 36 ॥
રાધામુગ્ધમુખારવિન્દમધુપસ્ત્રૈલોક્યમૌલિસ્થલી નેપથ્યોચિતનીલરત્નમવનીભારાવતારાન્તકઃ।
સ્વચ્છન્દં વ્રજસુબ્દરીજનમનસ્તોષપ્રદોષોદયઃ કંસધ્વંસનધૂમકેતુરવતુ ત્વાં દેવકીનન્દનઃ॥ 36 + 1 ॥
॥ ઇતિ શ્રીગીતગોવિન્દેઽભિસારિકવર્ણને સાકાઙ્ક્ષપુણ્ડરીકાક્ષો નામ પઞ્ચમઃ સર્ગઃ ॥

Explore More