atha caraṇaśṛṅgarahita śrī naṭarāja stotraṃ sadañcita-mudañcita nikuñcita padaṃ jhalajhalaṃ-calita mañju kaṭakam |
kadambarucimambaravasaṃ paramamambuda kadamba kaviḍambaka galam
cidambudhi maṇiṃ budha hṛdambuja raviṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 1 ||
- sadā-añcita-mudā-añcita-nikuñcita-sadā-añcita-mudā-añcita-nikuñcita-padamwhose feet are ever bent, joyfully raised, and contracted (sadā:always | añcita:bent | mudā:with joy | añcita:raised | nikuñcita:contracted | padam:foot)
- jhala-jhalaṃ-calita-mañju-jhala-jhalaṃ-calita-mañju-kaṭakamwith beautiful anklets jingling jhala-jhala (jhala-jhalam:jingling sound | calita:moving | mañju:beautiful | kaṭakam:anklet)
- patañjali-dṛk-añjana-mana-patañjali-dṛk-añjana-mana-añjanamcollyrium for Patanjali's eyes and balm for the mind (patañjali:Patanjali | dṛk:eye | añjana:collyrium | manas:mind | añjanam:ointment)
- acañcala-acañcala-padamwhose state is unwavering (acañcala:steady | padam:state)
- janana-bhañjana-janana-bhañjana-karamdestroyer of the cycle of birth (janana:birth | bhañjana:destruction | karam:causing)
- kadamba-kadamba-rucimwith the lustre of Kadamba flowers (kadamba:Kadamba tree | rucim:lustre)
- ambara-ambara-vasamclothed in sky/space (ambara:sky | vasam:clad)
- paramam ambuda-kadamba-kaviḍambaka-paramam ambuda-kadamba-kaviḍambaka-galamwhose throat rivals a mass of supreme rain clouds (paramam:supreme | ambuda:cloud | kadamba:cluster | kaviḍambaka:rivaling | galam:throat)
- cit-ambudhi-cit-ambudhi-maṇimthe jewel of the ocean of consciousness (cit:consciousness | ambudhi:ocean | maṇim:jewel)
- budha-hṛt-ambuja-budha-hṛt-ambuja-ravimthe sun for the lotus-hearts of the wise (budha:wise | hṛt:heart | ambuja:lotus | ravim:sun)
- para-cidambara-para-cidambara-naṭamthe supreme dancer in the space of consciousness (para:supreme | cit:consciousness | ambara:space | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
viriñcisurasaṃhatipurandhara vicintitapadaṃ taruṇacandramakuṭam |
paraṃ pada vikhaṇḍitayamaṃ bhasita maṇḍitatanuṃ madanavañcana paraṃ
cirantanamamuṃ praṇavasañcitanidhiṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 2 ||
- haramHara, the remover
- tripura-tripura-bhañjanadestroyer of Tripura (tripura:three cities | bhañjana:destroyer)
- ananta-kṛta-ananta-kṛta-kaṅkaṇahaving Ananta as a bracelet (ananta:the serpent Shesha | kṛta:made | kaṅkaṇa:bracelet)
- akhaṇḍa-akhaṇḍa-dayaof undivided compassion (akhaṇḍa:unbroken | daya:compassion)
- antara-antara-hitamdevoted to inner welfare (antara:inner | hitam:welfare)
- viriñci-sura-saṃhati-purandhara-vicintita-viriñchi-sura-saṃhati-purandhara-vichintita-padamwhose feet are meditated upon by Brahma, the host of gods, and Indra (viriñchi:Brahma | sura:gods | saṃhati:multitude | purandhara:Indra | vichintita:meditated upon | padam:feet)
- taruṇa-candra-taruṇa-chandra-makuṭamhaving the young moon as a crown (taruṇa:young | chandra:moon | makuṭam:crown)
- paraṃ pada-vikhaṇḍita-paraṃ pada-vikhaṇḍita-yamamthe supreme one who kicked and destroyed Yama (param:supreme | pada:foot | vikhaṇḍita:shattered | yamam:Yama)
- bhasita-maṇḍita-bhasita-maṇḍita-tanumwhose body is adorned with sacred ash (bhasita:ash | maṇḍita:adorned | tanum:body)
- madana-vañcana-madana-vañchana-paramsupreme in deceiving Cupid (madana:Cupid | vañchana:deceiving | param:supreme)
- chirantanam amumthat eternal one (chirantanam:eternal | amum:that one)
- praṇava-sañcita-praṇava-sañchita-nidhimthe treasure accumulated in Om (praṇava:Om | sañchita:accumulated | nidhim:treasure)
- para-cidambara-para-chidambara-naṭamthe supreme dancer of Chidambaram (para:supreme | chidambara:Chidambaram | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
taraṅga nikurumba dhṛti lampaṭa jaṭaṃ śamanadambhasuharaṃ bhavaharam |
śivaṃ daśadigantara vijṛmbhitakaraṃ karalasanmṛgaśiśuṃ paśupatiṃ
haraṃ śaśidhanañjayapataṅganayanaṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 3 ||
- avantam akhilaṃ jagatprotecting the entire universe (avantam:protecting | akhilam:entire | jagat:universe)
- abhaṅga-guṇa-abhaṅga-guṇa-tuṅgamlofty with unbroken virtues (abhaṅga:unbroken | guṇa:virtues | tuṅgam:lofty)
- amataṃ dhṛta-amataṃ dhṛta-vidhumimmortal, bearing the moon (amatam:immortal | dhṛta:bearing | vidhum:moon)
- sura-sarit-taraṅga-nikurumba-dhṛti-lampaṭa-sura-sarit-taraṅga-nikurumba-dhṛti-lampaṭa-jaṭamwhose matted locks eagerly hold the clusters of waves of the celestial river (sura-sarit:celestial river | taraṅga:waves | nikurumba:clusters | dhṛti:holding | lampaṭa:eager | jaṭam:matted locks)
- śamana-dambha-śamana-dambha-suharamdestroyer of the pride of Yama (śamana:Yama | dambha:pride | suharam:destroyer)
- bhava-bhava-haramremover of worldly existence (bhava:worldly existence | haram:remover)
- śivamthe auspicious one
- daśa-dik-antara-vijṛmbhita-daśa-dik-antara-vijṛmbhita-karamwhose hands expand across the ten directions (daśa:ten | dik:directions | antara:within | vijṛmbhita:expanded | karam:hands)
- kara-lasat-mṛga-kara-lasat-mṛga-śiśumwith a deer fawn shining in hand (kara:hand | lasat:shining | mṛga:deer | śiśum:fawn)
- paśu-paśu-patimlord of creatures (paśu:creatures | patim:lord)
- haramHara
- śaśi-dhanañjaya-pataṅga-śaśi-dhanañjaya-pataṅga-nayanamhaving moon, fire and sun as eyes (śaśi:moon | dhanañjaya:fire | pataṅga:sun | nayanam:eyes)
- para-cidambara-para-cidambara-naṭamthe supreme dancer in the space of consciousness (para:supreme | cidambara:space of consciousness | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
mukundavidhi hastagatamaddala layadhvanidhimiddhimita nartana padam |
śakuntaratha barhiratha nandimukha bhṛṅgiriṭisaṅghanikaṭaṃ bhayaharam
sananda sanaka pramukha vandita padaṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 4 ||
- ananta-nava-ratna-vilasat-kaṭaka-kiṅkiṇi-ananta-nava-ratna-vilasat-kaṭaka-kiṅkiṇi-jhalamjingling of anklets adorned with infinite new gems (ananta:infinite | nava:new | ratna:gems | vilasat:shining | kaṭaka:bangles | kiṅkiṇi:small bells | jhalam:jingling)
- jhala-jhalaṃ jhala-jhala-jhalaṃ jhala-ravamthe jhala-jhala jingling sound (jhala-jhalam:jingling sound | jhala:jingling | ravam:sound)
- mukunda-vidhi-hasta-gata-mukunda-vidhi-hasta-gata-maddalathe maddala drum held in the hands of Vishnu and Brahma (mukunda:Vishnu | vidhi:Brahma | hasta:hand | gata:held | maddala:drum)
- laya-dhvani-dhim-iddhim-ita-nartana-laya-dhvani-dhim-iddhim-ita-nartana-padamdance steps set to the rhythmic sound of dhim-iddhim (laya:rhythm | dhvani:sound | dhim:drum beat | iddhim:drum beat | ita:gone/set | nartana:dance | padam:step)
- śakunta-ratha-barhi-śakunta-ratha-barhi-rathawhose vehicles are the eagle and peacock (śakunta:eagle | ratha:vehicle | barhi:peacock | ratha:vehicle)
- nandi-mukha-bhṛṅgi-riṭi-saṅgha-nandi-mukha-bhṛṅgi-riṭi-saṅgha-nikaṭamnear the assembly of Nandi, Mukha, Bhringi and Riti (nandi:Nandi | mukha:Mukha | bhṛṅgi:Bhringi | riṭi:Riti | saṅgha:assembly | nikaṭam:near)
- bhaya-bhaya-haramremover of fear (bhaya:fear | haram:remover)
- sananda-sanaka-pramukha-vandita-sananda-sanaka-pramukha-vandita-padamwhose feet are worshipped by Sananda, Sanaka and other sages (sananda:Sananda | sanaka:Sanaka | pramukha:chief/leading | vandita:worshipped | padam:feet)
- para-cidambara-para-chidambara-naṭamthe supreme dancer of Chidambaram (para:supreme | chidambara:Chidambaram | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
kabandha viyadindvavani gandhavaha vahnimakha bandhuravimañju vapuṣam |
anantavibhavaṃ trijagadantara maṇiṃ trinayanaṃ tripura khaṇḍana param
sananda muni vandita padaṃ sakaruṇaṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 5 ||
- ananta-ananta-mahasamof infinite splendor (ananta:infinite | mahasam:splendor)
- tridaśa-vandya-tridaśa-vandya-charaṇamwhose feet are worshipped by the gods (tridaśa:gods | vandya:to be worshipped | charaṇam:feet)
- muni-hṛd-antara-muni-hṛd-antara-vasantamdwelling within the hearts of sages (muni:sage | hṛd:heart | antara:within | vasantam:dwelling)
- amalampure
- kabandha-viyad-indu-avani-gandhavaha-vahni-makha-bandhura-vimañju-kabandha-viyad-indu-avani-gandhavaha-vahni-makha-bandhura-vimañju-vapuṣamwhose beautiful form is water, space, moon, earth, wind, fire, and sacrifice (kabandha:water | viyad:space | indu:moon | avani:earth | gandhavaha:wind | vahni:fire | makha:sacrifice | bandhura:beautiful | vimañju:charming | vapuṣam:form)
- ananta-ananta-vibhavamof infinite glory (ananta:infinite | vibhavam:glory)
- trijagad-antara-trijagad-antara-maṇimthe jewel within the three worlds (trijagad:three worlds | antara:within | maṇim:jewel)
- trinayaṇamthree-eyed (tri:three | nayanam:eyed)
- tripura-khaṇḍana-tripura-khaṇḍana-paramsupreme destroyer of Tripura (tripura:three cities | khaṇḍana:destroyer | param:supreme)
- sananda-muni-vandita-sananda-muni-vandita-padamwhose feet are praised by the sage Sananda (sananda:Sananda | muni:sage | vandita:praised | padam:feet)
- sakaruṇamcompassionate
- para-cidambara-para-chidambara-naṭamthe supreme dancer of Chidambaram (para:supreme | chidambara:Chidambaram | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
mukunda sura vṛnda bala hantṛ kṛta vandana lasantamahikuṇḍala dharam |
akampamanukampita ratiṃ sujana maṅgalanidhiṃ gajaharaṃ paśupatim
dhanañjaya nutaṃ praṇata rañjanaparaṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 6 ||
- acintyaminconceivable
- ali-vṛnda-ruci-bandhura-ali-vṛnda-ruci-bandhura-galamwhose throat is beautiful with the lustre of a swarm of bees (ali:bees | vṛnda:swarm | ruci:lustre | bandhura:beautiful | galam:throat)
- kurita-kunda-nikurumba-kurita-kunda-nikurumba-dhavalamwhite like a cluster of blossoming jasmine flowers (kurita:blossoming | kunda:jasmine | nikurumba:cluster | dhavalam:white)
- mukunda-sura-vṛnda-bala-hantṛ-kṛta-vandana-mukunda-sura-vṛnda-bala-hantṛ-kṛta-vandana-lasantamshining with the salutations made by Vishnu and the hosts of gods who destroyed the strength of demons (mukunda:Vishnu | sura:gods | vṛnda:host | bala:strength | hantṛ:destroyer | kṛta:made | vandana:salutation | lasantam:shining)
- ahi-kuṇḍala-ahi-kuṇḍala-dharamwearing serpent earrings (ahi:serpent | kuṇḍala:earrings | dharam:wearing)
- akampamunshakeable
- anukampita-anukampita-ratimdelighting in compassion (anukampita:compassion | ratim:delighting)
- sujana-maṅgala-sujana-maṅgala-nidhimtreasury of auspiciousness for good people (sujana:good people | maṅgala:auspiciousness | nidhim:treasury)
- gaja-gaja-haramslayer of the elephant demon (gaja:elephant | haram:slayer)
- paśupatimLord of beings
- dhanañjaya-dhanañjaya-nutampraised by Arjuna (dhanañjaya:Arjuna | nutam:praised)
- praṇata-rañjana-praṇata-rañjana-paramdevoted to delighting those who bow (praṇata:those who bow | rañjana:delighting | param:devoted to)
- para-cidambara-para-cidambara-naṭamthe supreme dancer of Chidambaram (para:supreme | cidambara:Chidambaram | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
mṛḍaṃ kanaka piṅgala jaṭaṃ sanaka paṅkaja raviṃ sumanasaṃ himarucim |
asaṅghamanasaṃ jaladhi janmagaralaṃ kavalayanta matulaṃ guṇanidhim
sananda varadaṃ śamitamindu vadanaṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 7 ||
- param sura-param sura-varamthe supreme one, best among gods (param:supreme | sura:god | varam:best)
- pura-pura-haramdestroyer of the cities (pura:cities | haram:destroyer)
- paśupatimlord of beings
- janita-danti-mukha-ṣaṇ-janita-danti-mukha-ṣaṇ-mukham amumthat one who fathered elephant-faced and six-faced ones (janita:who begot | danti-mukha:elephant-faced Ganesha | ṣaṇ-mukham:six-faced Kartikeya | amum:that one)
- mṛḍamthe gracious one
- kanaka-piṅgala-kanaka-piṅgala-jaṭamhaving golden-tawny matted hair (kanaka:golden | piṅgala:tawny | jaṭam:matted hair)
- sanaka-paṅkaja-sanaka-paṅkaja-ravimthe sun to the lotus of Sanaka (sanaka:sage Sanaka | paṅkaja:lotus | ravim:sun)
- sumanasamof good mind, benevolent
- hima-hima-ruchimhaving moon-like radiance (hima:cool, moon | ruchim:lustre)
- asaṅgha-asaṅgha-manasamwith unattached mind (asaṅgha:unattached | manasam:mind)
- jaladhi-janma-jaladhi-janma-garalam kavalayantamswallowing the poison born of the ocean (jaladhi:ocean | janma:born | garalam:poison | kavalayantam:swallowing)
- atulamincomparable
- guṇa-guṇa-nidhimtreasure of virtues (guṇa:virtues | nidhim:treasure)
- sānanda-sānanda-varadamblissfully granting boons (sānanda:with bliss | varadam:boon-giver)
- śamita-mindu-śamita-m-indu-vadanamwith face serene like the moon (śamita:calmed | indu:moon | vadanam:face)
- para-cidambara-para-cidambara-naṭamthe supreme dancer of Chidambaram (para:supreme | cidambara:Chidambaram | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
kuraṅga pṛthu ṭaṅka paraśuṃ rucira kuṅkuma ruciṃ ḍamarukaṃ ca dadhatam |
mukunda viśikhaṃ namadavandhya phaladaṃ nigama vṛnda turagaṃ nirupamaṃ
sa caṇḍikamamuṃ jhaṭiti saṃhṛtapuraṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 8 ||
- ajamthe goat
- kṣiti-kṣiti-rathamhaving the earth as chariot (kṣiti:earth | ratham:chariot)
- bhujaga-puṅgava-bhujaga-puṅgava-guṇamhaving the serpent king as bowstring (bhujaga:serpent | puṅgava:chief | guṇam:string)
- kanaka-śṛṅgi-kanaka-śṛṅgi-dhanuṣamhaving the golden-peaked Mount Meru as bow (kanaka:golden | śṛṅgi:peaked | dhanuṣam:bow)
- kara-kara-lasatshining in the hand (kara:hand | lasat:shining)
- kuraṅgadeer
- pṛthu-ṭaṅka-pṛthu-ṭaṅka-paraśumlarge chisel and axe (pṛthu:large | ṭaṅka:chisel | paraśum:axe)
- rucira-kuṅkuma-ruchira-kuṅkuma-ruchimhaving beautiful saffron complexion (ruchira:beautiful | kuṅkuma:saffron | ruchim:lustre)
- ḍamarukaṃ cha dadhatamand holding the drum (ḍamarukam:small drum | cha:and | dadhatam:holding)
- mukunda-mukunda-viśikhamhaving Vishnu as arrow (mukunda:Vishnu | viśikham:arrow)
- namat-avandhya-namat-avandhya-phaladambestowing unfailing fruit to those who bow (namat:bowing | avandhya:unfailing | phaladam:fruit-giver)
- nigama-vṛnda-nigama-vṛnda-turagamhaving the collection of Vedas as horses (nigama:Vedas | vṛnda:collection | turagam:horses)
- nirupamamincomparable
- sa-sa-chaṇḍikamalong with Chandika (sa:with | chaṇḍikam:Chandika)
- amumthat one
- jhaṭiti saṃhṛta-jhaṭiti saṃhṛta-puramwho instantly destroyed the Tripura (jhaṭiti:instantly | saṃhṛta:destroyed | puram:cities)
- para-cidambara-para-chidambara-naṭamthe supreme dancer of Chidambaram (para:supreme | chidambara:Chidambaram | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
jvalantamanalaṃ dadhatamantakaripuṃ satatamindra suravanditapadam |
udañcadaravindakula bandhuśata bimbaruci saṃhati sugandhi vapuṣaṃ
patañjali nutaṃ praṇava pañjara śukaṃ para cidambara naṭaṃ hṛdi bhaja || 9 ||
- anaṅga-anaṅga-paripanthinamenemy of Ananga/Kamadeva (anaṅga:bodiless one/Cupid | paripanthinam:enemy)
- ajamunborn
- kṣiti-kṣiti-dhurandharamsupporter of the earth (kṣiti:earth | dhurandharam:one who bears the burden)
- alam karuṇayantam akhilamabundantly bestowing compassion on all (alam:abundantly | karuṇayantam:showing compassion | akhilam:all)
- jvalantam analam dadhatamholding blazing fire (jvalantam:blazing | analam:fire | dadhatam:holding)
- antaka-antaka-ripumenemy of Yama/Death (antaka:Death | ripum:enemy)
- satatam indra-sura-vandita-satatam indra-sura-vandita-padamwhose feet are always worshipped by Indra and the gods (satatam:always | indra:Indra | sura:gods | vandita:worshipped | padam:feet)
- udañchat-aravinda-kula-bandhu-śata-bimba-ruci-saṃhati-sugandhi-udañchat-aravinda-kula-bandhu-śata-bimba-ruchi-saṃhati-sugandhi-vapuṣamwhose fragrant body has the radiance of a hundred rising suns, friends of the lotus family (udañchat:rising | aravinda:lotus | kula:family | bandhu:friend/sun | śata:hundred | bimba:disc | ruchi:radiance | saṃhati:collection | sugandhi:fragrant | vapuṣam:body)
- patañjali-patañjali-nutampraised by Patanjali (patañjali:Patanjali | nutam:praised)
- praṇava-pañjara-praṇava-pañjara-śukamthe parrot in the cage of Om (praṇava:Om | pañjara:cage | śukam:parrot)
- para-cidambara-para-chidambara-naṭamthe supreme dancer in the space of consciousness (para:supreme | chidambara:space of consciousness | naṭam:dancer)
- hṛdi bhajaworship in the heart (hṛdi:in the heart | bhaja:worship)
sadaḥ prabhupada dvitayadarśanapadaṃ sulalitaṃ caraṇa śṛṅga rahitam |
saraḥ prabhava sambhava haritpati haripramukha divyanuta śaṅkarapadaṃ
sa gacchati paraṃ na tu janurjalanidhiṃ paramaduḥkhajanakaṃ duritadam || 10 ||
- iti stavam amumthis hymn thus (iti:thus | stavam:hymn | amum:this)
- bhujaga-puṅgava-bhujaga-puṅgava-kṛtamcomposed by the foremost of serpents (bhujaga:serpent | puṅgava:foremost | kṛtam:composed)
- pratidinam paṭhati yaḥwhoever recites daily (pratidinam:daily | paṭhati:recites | yaḥ:whoever)
- kṛta-kṛta-mukhaḥwith devoted mouth (kṛta:made ready | mukhaḥ:mouth)
- sadaḥ prabhu-pada-dvitaya-darśana-sadaḥ prabhu-pada-dvitaya-darśana-padamthe state of seeing the two feet of the Lord of the assembly (sadaḥ:of assembly | prabhu:Lord | pada:feet | dvitaya:pair | darśana:seeing | padam:state)
- sulalitammost graceful
- caraṇa-śṛṅga-caraṇa-śṛṅga-rahitamdevoid of feet and horns (caraṇa:feet | śṛṅga:horns | rahitam:devoid)
- saraḥ-prabhava-saraḥ-prabhava-sambhavaborn from the lake-born one (saraḥ:lake | prabhava:origin | sambhava:born)
- harit-harit-patiLord of the green ones (harit:green | pati:lord)
- hari-hari-pramukhaHari and others foremost (hari:Hari | pramukha:foremost)
- divya-divya-nutapraised by divine beings (divya:divine | nuta:praised)
- śaṅkara-śaṅkara-padamthe state of Shankara (śaṅkara:Shankara | padam:state)
- sa gacchati paramhe attains the Supreme (sa:he | gacchati:goes | param:Supreme)
- na tu januḥ-jala-na tu januḥ-jala-nidhimnot the ocean of birth (na:not | tu:but | januḥ:birth | jala:water | nidhim:ocean)
- parama-duḥkha-parama-duḥkha-janakamproducer of extreme sorrow (parama:extreme | duḥkha:sorrow | janakam:producer)
- duritadamgiver of sin (durita:sin | dam:giver)
