ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଯଂ ଲୋକଵିଧାନେ ପ୍ରଣମନ୍ତି ।
ଯୋଽନ୍ତର୍ଯାମୀ ପ୍ରାଣିଗଣାନାଂ ହୃଦଯସ୍ଥଃ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୧ ॥
- ଓମ୍ (om)Om
- ଇତି (iti)as
- ଆଦୌ (ādau)first
- ଵେଦଵିଦଃ (vedavidaḥ)the knowers of the Veda
- ଯମ୍ (yam)whom
- ପ୍ରଵଦନ୍ତି (pravadanti)say
- ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃ (brahmādyāḥ)Brahma and the other gods
- ଯମ୍ (yam)to whom
- ଲୋକଵିଧାନେ (lokavidhāne)when making the worlds
- ପ୍ରଣମନ୍ତି (praṇamanti)bow
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ (antaryāmī)the inner ruler
- ପ୍ରାଣିଗଣାନାମ୍ (prāṇigaṇānām)of all that breathe
- ହୃଦଯସ୍ଥଃ (hṛdayasthaḥ)living in the hearts
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଵେଦଵିଦଃ ଯମ୍ ଆଦୌ ଓମ୍ ଇତି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃ ଲୋକଵିଧାନେ ଯମ୍ ପ୍ରଣମନ୍ତି ଯଃ ପ୍ରାଣିଗଣାନାମ୍ ହୃଦଯସ୍ଥଃ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
ମନ୍ତ୍ରପ୍ରଭାଵ the power of the mantra — The hymn is built on the mantra om gam ganapataye namah. Each verse opens with its next syllable in order and says what that syllable does.
ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ the inner ruler — The self that guides every creature from within, as the Brihadaranyaka Upanishad teaches.
ଗନ୍ଧର୍ଵାଲୀଗୀତଚରିତ୍ରଂ ସୁପଵିତ୍ରମ୍ ।
ଯୋ ଦେଵାନାମାଦିରନାଦିର୍ଜଗଦୀଶଃ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୨ ॥
- ଗଙ୍ଗାଗୌରୀଶଙ୍କରସନ୍ତୋଷକଵୃତ୍ତମ୍ (gaṅgāgaurīśaṅkarasantoṣakavṛttam)whose ways delight Ganga, Gauri and Shankara
- ଗନ୍ଧର୍ଵାଲୀଗୀତଚରିତ୍ରମ୍ (gandharvālīgītacaritram)whose deeds rows of gandharvas sing
- ସୁପଵିତ୍ରମ୍ (supavitram)wholly pure
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଦେଵାନାମ୍ (devānām)of the gods
- ଆଦିଃ (ādiḥ)the first
- ଅନାଦିଃ (anādiḥ)without beginning
- ଜଗଦୀଶଃ (jagadīśaḥ)lord of the world
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଯଃ ଦେଵାନାମ୍ ଆଦିଃ ଅନାଦିଃ ଜଗଦୀଶଃ ଗଙ୍ଗାଗୌରୀଶଙ୍କରସନ୍ତୋଷକଵୃତ୍ତମ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଲୀଗୀତଚରିତ୍ରମ୍ ସୁପଵିତ୍ରମ୍ ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
note The verse for gam, which rings in its first word, ଗଙ୍ଗା.
ଗନ୍ତା ପାରଂ ସଂସୃତିସିନ୍ଧୋର୍ଯଦ୍ଵେତ୍ତା ।
ଗର୍ଵଗ୍ରନ୍ଥେର୍ଯଃ କିଲ ଭେତ୍ତା ଗଣରାଜଃ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୩ ॥
- ଗଚ୍ଛେତ୍ (gacchet)will reach
- ସିଦ୍ଧିମ୍ (siddhim)success
- ଯନ୍ମନୁଜାପୀ (yanmanujāpī)one who repeats his mantra
- କାର୍ଯାଣାମ୍ (kāryāṇām)in his work
- ଗନ୍ତା (gantā)will get
- ପାରମ୍ (pāram)across
- ସଂସୃତିସିନ୍ଧୋଃ (saṃsṛtisindhoḥ)the ocean of worldly life
- ଯଦ୍ଵେତ୍ତା (yadvettā)one who knows him
- ଗର୍ଵଗ୍ରନ୍ଥେଃ (garvagrantheḥ)the knot of pride
- ଯଃ (yaḥ)who
- କିଲ (kila)truly
- ଭେତ୍ତା (bhettā)cuts through
- ଗଣରାଜଃ (gaṇarājaḥ)the king of the ganas
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଯନ୍ମନୁଜାପୀ କାର୍ଯାଣାମ୍ ସିଦ୍ଧିମ୍ ଗଚ୍ଛେତ୍ ଯଦ୍ଵେତ୍ତା ସଂସୃତିସିନ୍ଧୋଃ ପାରମ୍ ଗନ୍ତା ଯଃ ଗଣରାଜଃ କିଲ ଗର୍ଵଗ୍ରନ୍ଥେଃ ଭେତ୍ତା ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
note The verse for ga. All three lines open on the sound: ଗଚ୍ଛେତ୍, ଗନ୍ତା, ଗର୍ଵ.
ଯଦ୍ଯନ୍ତ୍ରାନ୍ତଃ ପଶ୍ଚିମକୋଣେ ନିର୍ଦିଷ୍ଟମ୍ ।
ବୀଜଂ ଧ୍ଯାତୁଃ ପୁଷ୍ଟିଦମାଥ୍ଵରଣଵାକ୍ଯୈଃ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୪ ॥
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
ବୀଜ seed syllable — A one-syllable mantra that holds a god's power the way a seed holds a tree.
ଆଥର୍ଵଣ the Atharvana — The Ganapati Atharvashirsha, the Upanishad of the Atharva Veda that sets out his mantra.
note This should be the verse for na, the fourth syllable of the mantra, which seems to be hidden in the damaged first word. ମାଥ୍ଵରଣ in the third line is a printing slip for ମାଥର୍ଵଣ, as the metre shows.
ମୂଲାଧାରାମ୍ଭୋରୁହ ଭାସ୍ଵଦ୍ଭାନୁଭ୍ଯାମ୍ ।
ଯୋଗୀ ଯସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯହମଜପାର୍ପଣଦକ୍ଷଃ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୫ ॥
- ପଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ (padbhyām)at the two feet
- ପଦ୍ମଶ୍ରୀମଦହୃଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ (padmaśrīmadahṛdbhyām)which take the pride out of the lotus's beauty
- ପ୍ରତ୍ଯୂଷେ (pratyūṣe)at dawn
- ମୂଲାଧାରାମ୍ଭୋରୁହଭାସ୍ଵଦ୍ଭାନୁଭ୍ଯାମ୍ (mūlādhārāmbhoruhabhāsvadbhānubhyām)which are bright suns to the lotus at the root of the spine
- ଯୋଗୀ (yogī)the yogi
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ପ୍ରତ୍ଯହମ୍ (pratyaham)every day
- ଅଜପାର୍ପଣଦକ୍ଷଃ (ajapārpaṇadakṣaḥ)skilled in offering the unspoken prayer of the breath
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଯସ୍ଯ ପଦ୍ମଶ୍ରୀମଦହୃଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ ମୂଲାଧାରାମ୍ଭୋରୁହଭାସ୍ଵଦ୍ଭାନୁଭ୍ଯାମ୍ ପଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ ଯୋଗୀ ପ୍ରତ୍ଯହମ୍ ପ୍ରତ୍ଯୂଷେ ଅଜପାର୍ପଣଦକ୍ଷଃ [ଭଵତି] ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
ମୂଲାଧାର the lotus at the root of the spine — The lowest of the lotuses of yoga. Ganapati is the god seated there.
ଅଜପା the unspoken prayer of the breath — The breath itself, counted as 21,600 breaths a day and offered as a prayer that is never said aloud. The first share of it goes to Ganapati.
note The verse for pa.
ଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରାରବ୍ଧାନୁଭଵାନ୍ତେ ନିଜଧାମ ।
ଶାନ୍ତାଵିଦ୍ଯସ୍ତତ୍କୃତବୋଧଃ ସ୍ଵଯମୀଯାତ୍
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୬ ॥
- ତତ୍ତ୍ଵମ୍ (tattvam)the truth
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ଶ୍ରୁତିଗୁରୁଵାକ୍ଯୈଃ (śrutiguruvākyaiḥ)from scripture and the teacher's words
- ଅଧିଗତ୍ଯ (adhigatya)having learned
- ଜ୍ଞାନୀ (jñānī)the knower
- ପ୍ରାରବ୍ଧାନୁଭଵାନ୍ତେ (prārabdhānubhavānte)when the karma already in motion has run its course
- ନିଜଧାମ (nijadhāma)to his true home
- ଶାନ୍ତାଵିଦ୍ଯଃ (śāntāvidyaḥ)with ignorance put to rest
- ତତ୍କୃତବୋଧଃ (tatkṛtabodhaḥ)awakened by him
- ସ୍ଵଯମ୍ (svayam)of himself
- ଈଯାତ୍ (īyāt)goes
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଜ୍ଞାନୀ ଯସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଶ୍ରୁତିଗୁରୁଵାକ୍ଯୈଃ ଅଧିଗତ୍ଯ ଶାନ୍ତାଵିଦ୍ଯଃ ତତ୍କୃତବୋଧଃ ପ୍ରାରବ୍ଧାନୁଭଵାନ୍ତେ ସ୍ଵଯମ୍ ନିଜଧାମ ଈଯାତ୍ ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
ପ୍ରାରବ୍ଧ the karma already in motion — The part of past karma that has already begun to bear fruit, like an arrow already shot. Even one who knows the truth lives it out before the body falls.
note The verse for ta.
ଯେ ଯେ ଯୋଗାଃ ସାଧ୍ଯସୁଲୋକାଃ ସୁକୃତାର୍ଥାଃ ।
ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଯୁର୍ଯନ୍ମନୁଜପତଃ ପୁରୁଷାଣାଂ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୭ ॥
- ଯେ (ye)all
- ଯେ (ye)the
- ଭୋଗାଃ (bhogāḥ)good things of life
- ଲୋକହିତାର୍ଥାଃ (lokahitārthāḥ)that serve the world's welfare
- ସପୁମାର୍ଥାଃ (sapumārthāḥ)together with the aims of life
- ଯେ (ye)all
- ଯେ (ye)the
- ଯୋଗାଃ (yogāḥ)yogas
- ସାଧ୍ଯସୁଲୋକାଃ (sādhyasulokāḥ)that win the good worlds
- ସୁକୃତାର୍ଥାଃ (sukṛtārthāḥ)the goal of good deeds
- ତେ (te)they
- ସର୍ଵେ (sarve)all
- ସ୍ଯୁଃ (syuḥ)come
- ଯନ୍ମନୁଜପତଃ (yanmanujapataḥ)who repeat his mantra
- ପୁରୁଷାଣାମ୍ (puruṣāṇām)to people
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଯେ ଯେ ଲୋକହିତାର୍ଥାଃ ସପୁମାର୍ଥାଃ ଭୋଗାଃ ଯେ ଯେ ସାଧ୍ଯସୁଲୋକାଃ ସୁକୃତାର୍ଥାଃ ଯୋଗାଃ ତେ ସର୍ଵେ ଯନ୍ମନୁଜପତଃ ପୁରୁଷାଣାମ୍ ସ୍ଯୁଃ ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
note The verse for ye.
ନିର୍ଦ୍ଵୈତାତ୍ମାଖଣ୍ଡସୁଖଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧତମୋହଃ ।
କାମାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତୀତି କିମାଶ୍ଚର୍ଯମିଦାନୀଂ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୮ ॥
- ନତ୍ଵା (natvā)bowing
- ନିତ୍ଯମ୍ (nityam)every day
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ପଦାବ୍ଜମ୍ (padābjam)lotus feet
- ମୁହୁଃ (muhuḥ)again and again
- ଅର୍ଥୀ (arthī)one who comes asking
- ନିର୍ଦ୍ଵୈତାତ୍ମାଖଣ୍ଡସୁଖଃ (nirdvaitātmākhaṇḍasukhaḥ)whose self knows no second and whose joy is unbroken
- ସ୍ଯାତ୍ (syāt)becomes
- ହତମୋହଃ (hatamohaḥ)rid of delusion
- କାମାନ୍ (kāmān)what he wishes for
- ପ୍ରାପ୍ନୋତି (prāpnoti)gets
- ଇତି (iti)that
- କିମ୍ (kim)what
- ଆଶ୍ଚର୍ଯମ୍ (āścaryam)wonder
- ଇଦାନୀମ୍ (idānīm)then
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ଅର୍ଥୀ ଯସ୍ଯ ପଦାବ୍ଜମ୍ ନିତ୍ଯମ୍ ମୁହୁଃ ନତ୍ଵା ହତମୋହଃ ନିର୍ଦ୍ଵୈତାତ୍ମାଖଣ୍ଡସୁଖଃ ସ୍ଯାତ୍ କାମାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଇତି ଇଦାନୀମ୍ କିମ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
note The verse for na. Freedom is the greater gift, so the smaller ones follow as a matter of course.
ପୁସ୍ତାକ୍ଷସ୍ରକ୍ପାଶ ସୃଣୀସ୍ଫୀତକରାବ୍ଜମ୍ ।
ଶୂର୍ପଶ୍ରୋତ୍ରଂ ସୁନ୍ଦରଗାତ୍ରଂ ଶିଵପୁତ୍ରଂ
ତଂ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଦୁଃଖଵିନାଶଂ କଲଯାମି ॥ ୯ ॥
- ମସ୍ତପ୍ରୋଦ୍ଯଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରକିଶୋରମ୍ (mastaprodyaccandrakiśoram)on whose head the young moon rises
- କରିଵକ୍ତ୍ରମ୍ (karivaktram)whose face is an elephant's
- ପୁସ୍ତାକ୍ଷସ୍ରକ୍ପାଶସୃଣୀସ୍ଫୀତକରାବ୍ଜମ୍ (pustākṣasrakpāśasṛṇīsphītakarābjam)whose lotus hands are full with a book, a rosary, the noose and the goad
- ଶୂର୍ପଶ୍ରୋତ୍ରମ୍ (śūrpaśrotram)whose ears are like winnowing fans
- ସୁନ୍ଦରଗାତ୍ରମ୍ (sundaragātram)whose body is beautiful
- ଶିଵପୁତ୍ରମ୍ (śivaputram)Shiva's son
- ତମ୍ (tam)that
- ଵିଘ୍ନେଶମ୍ (vighneśam)lord of obstacles
- ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ (duḥkhavināśam)who destroys sorrow
- କଲଯାମି (kalayāmi)I hold in mind
anvaya ମସ୍ତପ୍ରୋଦ୍ଯଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରକିଶୋରମ୍ କରିଵକ୍ତ୍ରମ୍ ପୁସ୍ତାକ୍ଷସ୍ରକ୍ପାଶସୃଣୀସ୍ଫୀତକରାବ୍ଜମ୍ ଶୂର୍ପଶ୍ରୋତ୍ରମ୍ ସୁନ୍ଦରଗାତ୍ରମ୍ ଶିଵପୁତ୍ରମ୍ ତମ୍ ଦୁଃଖଵିନାଶମ୍ ଵିଘ୍ନେଶମ୍ କଲଯାମି
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
note The verse for mah, the last syllable of the mantra. It closes with a picture of him to meditate on.
ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାହ୍ଵଯସୂର୍ଯୁକ୍ତାମନୁଯୁକ୍ତାମ୍ ।
ଉକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵାପେକ୍ଷିତକାର୍ଯଂ ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ
ମୁକ୍ତ୍ଵା ମୋହଂ ବୋଧମୁପେଯାତ୍ତଦ୍ଭକ୍ତଃ ॥ ୧୦ ॥
- ସିଦ୍ଧାନ୍ତାର୍ଥାମ୍ (siddhāntārthām)full of settled teaching
- ସିଦ୍ଧିଗଣେଶସ୍ତୁତିମ୍ (siddhigaṇeśastutim)hymn to Siddhi Ganesha
- ଏନାମ୍ (enām)this
- ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାହ୍ଵଯସୂର୍ଯୁକ୍ତାମ୍ (subrahmaṇyāhvayasūryuktām)spoken by the learned man named Subrahmanya
- ଅନୁଯୁକ୍ତାମ୍ (anuyuktām)well put together
- ଉକ୍ତ୍ଵା (uktvā)reciting
- ଶ୍ରୁତ୍ଵା (śrutvā)or hearing
- ଅପେକ୍ଷିତକାର୍ଯମ୍ (apekṣitakāryam)the work he has in hand
- ନିର୍ଵିଘ୍ନମ୍ (nirvighnam)with no obstacle
- ମୁକ୍ତ୍ଵା (muktvā)shedding
- ମୋହମ୍ (moham)delusion
- ବୋଧମ୍ (bodham)awakening
- ଉପେଯାତ୍ (upeyāt)comes to
- ତଦ୍ଭକ୍ତଃ (tadbhaktaḥ)his devotee
anvaya ତଦ୍ଭକ୍ତଃ ସିଦ୍ଧାନ୍ତାର୍ଥାମ୍ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାହ୍ଵଯସୂର୍ଯୁକ୍ତାମ୍ ଅନୁଯୁକ୍ତାମ୍ ଏନାମ୍ ସିଦ୍ଧିଗଣେଶସ୍ତୁତିମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଅପେକ୍ଷିତକାର୍ଯମ୍ ନିର୍ଵିଘ୍ନମ୍ [ସାଧଯେତ୍] ମୋହମ୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ବୋଧମ୍ ଉପେଯାତ୍
chandas Moric, 22 beats to the line in the shape of Mattamayūra; a long syllable often stands in for two short ones
ସିଦ୍ଧିଗଣେଶ Siddhi Ganesha — Ganesha as giver of success, often shown with Siddhi, his consort of that name.