॥ ശ്രീ പ്രത്യങ്ഗിരാ സൂക്തമ് (ഋഗ്വേദീയ ഖില) ॥
(ഋ.വേ.ഖി.൪.൫)
യാം കല്പയന്തി നോഽരയഃ ക്രൂരാം കൃത്യാം വധൂമിവ ।
താം ബ്രഹ്മണാപ നിര്ണുദ്മഃ പ്രത്യക്കര്താരമൃച്ഛതു ॥ ൧ ॥
താം ബ്രഹ്മണാപ നിര്ണുദ്മഃ പ്രത്യക്കര്താരമൃച്ഛതു ॥ ൧ ॥
ശീര്ഷണ്വതീം കര്ണവതീം വിഷുരൂപാം ഭയംകരീമ് ।
യഃ പ്രാഹിണോദിഹാദ്യ ത്വാം വി തം ത്വം യോജയാസുഭിഃ ॥ ൨ ॥
യഃ പ്രാഹിണോദിഹാദ്യ ത്വാം വി തം ത്വം യോജയാസുഭിഃ ॥ ൨ ॥
യേന ദിഷ്ടേഹ വഹസി പ്രതികൂലമഘായിനി ।
തമേവേതോ നിവര്തസ്വ മാസ്മാന് മൃച്ഛോ അനാഗസഃ ॥ ൩ ॥
തമേവേതോ നിവര്തസ്വ മാസ്മാന് മൃച്ഛോ അനാഗസഃ ॥ ൩ ॥
അഭിവര്തസ്വ കര്താരം നിരസ്താസ്മാഭിരോജസാ ।
ആയുരസ്യ നികൃന്തസ്വ പ്രജാം ച പുരുഷാദിനി ॥ ൪ ॥
ആയുരസ്യ നികൃന്തസ്വ പ്രജാം ച പുരുഷാദിനി ॥ ൪ ॥
യസ്ത്വാ കൃത്യേ ചകാരേഹ തം ത്വം ഗച്ഛ പുനര്നവേ ।
അരാതീഃ കൃത്യേ നാശയ സര്വാശ്ച യാതുധാന്യഃ ॥ ൫ ॥
അരാതീഃ കൃത്യേ നാശയ സര്വാശ്ച യാതുധാന്യഃ ॥ ൫ ॥
ക്ഷിപ്രം കൃത്യേ നിവര്തസ്വ കര്തുരേവ ഗൃഹാന് പ്രതി ।
പശൂംശ്ചൈവാസ്യ നാശയ വീരാംശ്ചാസ്യ നി ബര്ഹയ ॥ ൬ ॥
പശൂംശ്ചൈവാസ്യ നാശയ വീരാംശ്ചാസ്യ നി ബര്ഹയ ॥ ൬ ॥
യസ്ത്വാ കൃത്യേ പ്രജിഘായ വിദ്വാന് അവിദുഷോ ഗൃഹാന് ।
തസ്ത്യൈവേതഃ പരേത്യാശു തനും കൃധി പരുഷ്പരുഃ ॥ ൭ ॥
തസ്ത്യൈവേതഃ പരേത്യാശു തനും കൃധി പരുഷ്പരുഃ ॥ ൭ ॥
പ്രതീചീം ത്വാപസേധതു ബ്രഹ്മ രോചിഷ്ണ്വമിത്രഹാ ।
അഗ്നിശ്ച കൃത്യേ രക്ഷോഹാ രിപ്രഹാ ചാജ ഏകപാത് ॥ ൮ ॥
അഗ്നിശ്ച കൃത്യേ രക്ഷോഹാ രിപ്രഹാ ചാജ ഏകപാത് ॥ ൮ ॥
യഥാ ത്വാങ്ഗിരസഃ പൂര്വേ ഭൃഗവശ്ചാപ സേധിരേ ।
അത്രയശ്ച വസിഷ്ഠാശ്ച തഥൈവ ത്വാപ സേധിമ ॥ ൯ ॥
അത്രയശ്ച വസിഷ്ഠാശ്ച തഥൈവ ത്വാപ സേധിമ ॥ ൯ ॥
യസ്തേ പരൂംഷി സംദധൌ രഥസ്യേവ വിഭുര്ധിയാ ।
തം ഗച്ഛ തത്ര തേഽയനമജ്ഞാതസ്തേ അയം ജനഃ ॥ ൧൦ ॥
തം ഗച്ഛ തത്ര തേഽയനമജ്ഞാതസ്തേ അയം ജനഃ ॥ ൧൦ ॥
യോ നഃ കശ്ചിദ്രണസ്ഥോ വാ കശ്ചിദ്വാന്യോഽഭി ഹിംസതി ।
തസ്യ ത്വം ദ്രോരിവേദ്ധോഽഗ്നിസ്തനൂമൃച്ഛസ്വ ഹേളിതാ ॥ ൧൧ ॥
തസ്യ ത്വം ദ്രോരിവേദ്ധോഽഗ്നിസ്തനൂമൃച്ഛസ്വ ഹേളിതാ ॥ ൧൧ ॥
ഭവാ ശര്വാ ദേവഹേളിമസ്യത പാപകൃത്വനേ ।
ഹരസ്വതീ ത്വം ച കൃത്യേ മോച്ഛിഷസ്തസ്യ കിംചന ॥ ൧൨ ॥
ഹരസ്വതീ ത്വം ച കൃത്യേ മോച്ഛിഷസ്തസ്യ കിംചന ॥ ൧൨ ॥
യോ നഃ കശ്ചിദ്രുഹാരാതിര്മനസാ പ്രതിഭൂഷതി ।
ദൂരസ്ഥോ വാന്തികസ്ഥോ വാ തസ്യ ഹൃദ്യമസൃക് പിബ ॥ ൧൩ ॥
ദൂരസ്ഥോ വാന്തികസ്ഥോ വാ തസ്യ ഹൃദ്യമസൃക് പിബ ॥ ൧൩ ॥
യേനാസി കൃത്യേ പ്രഹിതാ ദൂഢ്യേനാസ്മജ്ജിഘാംസയാ ।
തസ്യ വ്യാനച്ചാവ്യാനച്ച ഹിനസ്തു ഹരസാശനിഃ ॥ ൧൪ ॥
തസ്യ വ്യാനച്ചാവ്യാനച്ച ഹിനസ്തു ഹരസാശനിഃ ॥ ൧൪ ॥
യേ നഃ ശിവാസഃ പന്ഥാനഃ പരായന്തി പരാവതമ് ।
തൈര്ദേവി രാത്ര്യാഃ കൃത്യാ നോ ഗമയസ്വാനുകൃത്തയേ ॥ ൧൫ ॥
തൈര്ദേവി രാത്ര്യാഃ കൃത്യാ നോ ഗമയസ്വാനുകൃത്തയേ ॥ ൧൫ ॥
യദി വൈഷി ദ്വിപദ്യസ്മാന് യദി വൈഷി ചതുഷ്പദീ ।
നിരസ്തേതോ വ്രജാസ്മാഭിഃ കര്തുരഷ്ടാപദീ ഗൃഹാന് ॥ ൧൬ ॥
നിരസ്തേതോ വ്രജാസ്മാഭിഃ കര്തുരഷ്ടാപദീ ഗൃഹാന് ॥ ൧൬ ॥
യോ നഃ ശപാദശപതോ യശ്ച നഃ ശപതഃ ശപാത് ।
വൃക്ഷമിവ വിദ്യുദാശു തമാമൂലാദനുശോഷയ ॥ ൧൭ ॥
വൃക്ഷമിവ വിദ്യുദാശു തമാമൂലാദനുശോഷയ ॥ ൧൭ ॥
യം ദ്വിഷ്മോ യശ്ച നോ ദ്വേഷ്ട്യഘായുര്യശ്ച നഃ ശപാത് ।
ശുനേ പിഷ്ടമിവ ക്ഷാമം തം പ്രത്യസ്യ സ്വമൃത്യവേ ॥ ൧൮ ॥
ശുനേ പിഷ്ടമിവ ക്ഷാമം തം പ്രത്യസ്യ സ്വമൃത്യവേ ॥ ൧൮ ॥
യശ്ച സാപത്നഃ ശപഥോ യശ്ച യാമീ ശപാതി നഃ ।
ബ്രഹ്മാ ച യത്ക്രുദ്ധഃ ശപാത്സര്വം തത്കൃധ്യധസ്പദമ് ॥ ൧൯ ॥
ബ്രഹ്മാ ച യത്ക്രുദ്ധഃ ശപാത്സര്വം തത്കൃധ്യധസ്പദമ് ॥ ൧൯ ॥
സബന്ധുശ്ചാപ്യബന്ധുശ്ച യോ അസ്മാന് അഭിദാസതി ।
തസ്യ ത്വം ഭിന്ദ്യധിഷ്ഠായ പദാ വിസ്ഫൂര്യ തച്ഛിരഃ ॥ ൨൦ ॥
തസ്യ ത്വം ഭിന്ദ്യധിഷ്ഠായ പദാ വിസ്ഫൂര്യ തച്ഛിരഃ ॥ ൨൦ ॥
അഭി പ്രേഹി സഹസ്രാക്ഷം യുക്ത്വാ തു ശപഥം രഥേ ।
ശത്രൂനന്വിച്ഛതീ കൃത്യേ വൃകീവാവിമതോ ഗൃഹാന് ॥ ൨൧ ॥
ശത്രൂനന്വിച്ഛതീ കൃത്യേ വൃകീവാവിമതോ ഗൃഹാന് ॥ ൨൧ ॥
പരി ണോ വൃങ്ധി ശപഥാന് ദഹന്നഗ്നിരിവ ഹ്രദമ് ।
ശത്രൂനേവാഭിതോ ജഹി ദിവ്യാ വൃക്ഷമിവാശനിഃ ॥ ൨൨ ॥
ശത്രൂനേവാഭിതോ ജഹി ദിവ്യാ വൃക്ഷമിവാശനിഃ ॥ ൨൨ ॥
ശത്രൂന് മേ പ്രോഥ ശപഥാത് കൃത്യാശ്ച സുഹൃദോഽസുഹൃത് ।
ജിഹ്മാഃ ശ്ലക്ഷ്ണാശ്ച ദുര്ഹൃദഃ സമിദ്ധം ജാതവേദസമ് ॥ ൨൩ ॥
ജിഹ്മാഃ ശ്ലക്ഷ്ണാശ്ച ദുര്ഹൃദഃ സമിദ്ധം ജാതവേദസമ് ॥ ൨൩ ॥
അസപത്നം പുരസ്താന്നഃ ശിവം ദക്ഷിണതഃ കൃധി ।
അഭയം സതതം പശ്ചാദ്ഭദ്രമുത്തരതോ ഗൃഹേ ॥ ൨൪ ॥
അഭയം സതതം പശ്ചാദ്ഭദ്രമുത്തരതോ ഗൃഹേ ॥ ൨൪ ॥
പരേഹി കൃത്യേ മാ തിഷ്ഠ വിദ്ധസ്യേവ പദം നയ ।
മൃഗസ്യ ഹി മൃഗാരിപോ ന ത്വാ നികര്തുമര്ഹതി ॥ ൨൫ ॥
മൃഗസ്യ ഹി മൃഗാരിപോ ന ത്വാ നികര്തുമര്ഹതി ॥ ൨൫ ॥
അഘ്ന്യാസ്യേവ ഘോരരൂപേ വിഷുരൂപേഽവിനാശിനി ।
ജൃമ്ഭിതാ പ്രതിഗൃഭ്ണീഷ്വ സ്വയമാദായ ചാദ്ഭുതമ് ॥ ൨൬ ॥
ജൃമ്ഭിതാ പ്രതിഗൃഭ്ണീഷ്വ സ്വയമാദായ ചാദ്ഭുതമ് ॥ ൨൬ ॥
ത്വമിന്ദ്രോ യമോ വരുണസ്ത്വമാപോഽഗ്നിരഥാനിലഃ ।
ത്വം ബ്രഹ്മാ ചൈവ രുദ്രശ്ച ത്വഷ്ടാ ചൈവ പ്രജാപതിഃ ॥ ൨൭ ॥
ത്വം ബ്രഹ്മാ ചൈവ രുദ്രശ്ച ത്വഷ്ടാ ചൈവ പ്രജാപതിഃ ॥ ൨൭ ॥
ആവര്തധ്വം നിവര്തധ്വമൃതവഃ പരിവത്സരാഃ ।
അഹോരാത്രാശ്ചാബ്ദാശ്ച ത്വം ദിശഃ പ്രദിശശ്ച മേ ॥ ൨൮ ॥
അഹോരാത്രാശ്ചാബ്ദാശ്ച ത്വം ദിശഃ പ്രദിശശ്ച മേ ॥ ൨൮ ॥
ത്വം യമം വരുണം സോമം ത്വമാപോഽഗ്നിമഥാനിലമ് ।
അത്രാഹൃത്യ പശൂംശ്ചൈവമുത്പാദയസി ചാദ്ഭുതമ് ॥ ൨൯ ॥
അത്രാഹൃത്യ പശൂംശ്ചൈവമുത്പാദയസി ചാദ്ഭുതമ് ॥ ൨൯ ॥
യേ മേ ദമേ ദാരുഗര്ഭേ ശയാനം ധിയാ സഹിതം പുരുഷം നിജഹ്രുഃ ।
കുമ്ഭീപാകം നരകം ഗ്രീവബദ്ധം ഹതാ ഏവം പുരുഷാസോ യമസ്യ ॥ ൩൦ ॥
കുമ്ഭീപാകം നരകം ഗ്രീവബദ്ധം ഹതാ ഏവം പുരുഷാസോ യമസ്യ ॥ ൩൦ ॥
അഭ്യക്താക്താ സ്വലംകൃതാ സര്വം നോ ദുരിതം ദഹ ।
ജാനീഥാശ്ചൈവ കൃത്യാനാം കര്തൄന് നൄന് പാപചേതസഃ ॥ ൩൧ ॥
ജാനീഥാശ്ചൈവ കൃത്യാനാം കര്തൄന് നൄന് പാപചേതസഃ ॥ ൩൧ ॥
യഥാ ഹന്തി പുരാസീനം തഥൈവേഷ്വാ സുകൃന്നരഃ ।
തഥാ ത്വയാ യുജാ വയം നികൃണ്മ സ്ഥാസ്നു ജങ്ഗമമ് ॥ ൩൨ ॥
തഥാ ത്വയാ യുജാ വയം നികൃണ്മ സ്ഥാസ്നു ജങ്ഗമമ് ॥ ൩൨ ॥
ഉത്തിഷ്ഠൈവ പരേഹിതോഽജ്ഞാതേ കിമിഹേച്ഛസി ।
ഗ്രീവാസ്തേ കൃത്യേ പാദൌ ചാഭി കര്ത്സ്യാമി വിദ്രവ ॥ ൩൩ ॥
ഗ്രീവാസ്തേ കൃത്യേ പാദൌ ചാഭി കര്ത്സ്യാമി വിദ്രവ ॥ ൩൩ ॥
സ്വായസാഃ സന്തി നോഽസയോ വിദ്മ ചൈവ പരൂംഷി തേ ।
തൈസ്തേ നികൃണ്മസ്താന്യുഗ്രേ യദി നോ ജീവയസ്വരീന് ॥ ൩൪ ॥
തൈസ്തേ നികൃണ്മസ്താന്യുഗ്രേ യദി നോ ജീവയസ്വരീന് ॥ ൩൪ ॥
മാസ്യോച്ഛിഷോ ദ്വിപദം മോത കിംചിച്ചതുഷ്പദമ് ।
മാ ജ്ഞാതീനനുജാന്പൂര്വാന്മാ വേശി പ്രതിവേശിനൌ ॥ ൩൫ ॥
മാ ജ്ഞാതീനനുജാന്പൂര്വാന്മാ വേശി പ്രതിവേശിനൌ ॥ ൩൫ ॥
ശത്രൂയതാ പ്രഹിതാസി ദൂഢ്യേനാഭി യഥായതഃ ।
തതസ്തഥാ ത്വാ നുദതു യോഽയമന്തര്മയി ശ്രിതഃ ॥ ൩൬ ॥
തതസ്തഥാ ത്വാ നുദതു യോഽയമന്തര്മയി ശ്രിതഃ ॥ ൩൬ ॥
ഏവം ത്വം നികൃതാസ്മാഭിര്ബ്രഹ്മണാ ദേവി സര്വശഃ ।
യഥേതമാശ്രിതാ ഗത്വാ പാപദീനിവ നോ ജഹി ॥ ൩൭ ॥
യഥേതമാശ്രിതാ ഗത്വാ പാപദീനിവ നോ ജഹി ॥ ൩൭ ॥
യഥാ വിദ്യുദ്ധതോ വൃക്ഷ ആമൂലദാനു ശുഷ്യതി ।
ഏവം സ പ്രതിശുഷ്യതു യോ മേ പാപം ചികീര്ഷതി ॥ ൩൮ ॥
ഏവം സ പ്രതിശുഷ്യതു യോ മേ പാപം ചികീര്ഷതി ॥ ൩൮ ॥
യഥാ പ്രതിശുകോ ഭൂത്വാ തമേവ പ്രതിധാവതി ।
പാപം തമേവം ധാവതു യോ മേ പാപം ചികീര്ഷതി ॥ ൩൯ ॥
പാപം തമേവം ധാവതു യോ മേ പാപം ചികീര്ഷതി ॥ ൩൯ ॥
യോ നഃ സ്വോ അരണോ യശ്ച നിഷ്ട്യോ ജിഘാംസതി ।
ദേവാസ്തം സര്വേ ധൂര്വന്തു ബ്രഹ്മ വര്മ മമാന്തരമ് ॥ ൪൦ ॥
ദേവാസ്തം സര്വേ ധൂര്വന്തു ബ്രഹ്മ വര്മ മമാന്തരമ് ॥ ൪൦ ॥
ഉത്ത്വാ മന്ദന്തു സ്തോമാഃ കൃണുഷ്വ രാധോ അദ്രിവഃ ।
അവ ബ്രഹ്മദ്വിഷോ ജഹി ॥ ൪൧ ॥
അവ ബ്രഹ്മദ്വിഷോ ജഹി ॥ ൪൧ ॥
കുബേര തേ മുഖം രൌദ്രം നന്ദിന്നാനന്ദമാവഹ ।
ജ്വരമൃത്യുഭയം ഘോരം വിശ നാശയ മേ ജ്വരമ് ॥ ൪൨ ॥
ജ്വരമൃത്യുഭയം ഘോരം വിശ നാശയ മേ ജ്വരമ് ॥ ൪൨ ॥
യോ മേ കരോതി പ്രദ്വാരേ യോ ഗൃഹേ യോ നിവേശനേ ।
യോ മേ കേശനഖേ കുര്യാദഞ്ജനേ ദന്തധാവനേ ॥ ൪൩ ॥
യോ മേ കേശനഖേ കുര്യാദഞ്ജനേ ദന്തധാവനേ ॥ ൪൩ ॥
പ്രതിസര പ്രതിധാവ കുമാരീവ പിതുര്ഗൃഹാന് ।
മൂര്ധാനമേഷാം സ്ഫോടയ പദമേഷാം കുലേ കൃധി ॥ ൪൪ ॥
മൂര്ധാനമേഷാം സ്ഫോടയ പദമേഷാം കുലേ കൃധി ॥ ൪൪ ॥
യേ നോ രയിം ദുശ്ചരിതാസോ അഗ്നേ ജഹ്രുര്മര്താസോ അനൃതം വദന്തഃ ।
തേഷാം വപൂംഷ്യര്ചിഷാ ജാതവേദഃ ശുഷ്കം ന വൃക്ഷമഭി സം ദഹസ്വ ॥ ൪൫ ॥
തേഷാം വപൂംഷ്യര്ചിഷാ ജാതവേദഃ ശുഷ്കം ന വൃക്ഷമഭി സം ദഹസ്വ ॥ ൪൫ ॥
കൃഷ്ണവര്ണേ മഹദ്രൂപേ ബൃഹത്കര്ണേ മഹദ്ഭയേ ।
ദേവി ദേവി മഹാദേവി മമ ശത്രൂന് വിനാശയ ॥ ൪൬ ॥
ദേവി ദേവി മഹാദേവി മമ ശത്രൂന് വിനാശയ ॥ ൪൬ ॥
ഖട് ഫട് ജഹി മഹാകൃത്യേ വിധൂമാഗ്നിസമപ്രഭേ ।
ജഹി ശത്രൂംസ്ത്രിശൂലേന ക്രുധ്യസ്വ പിബ ശോണിതമ് ॥ ൪൭ ॥
ജഹി ശത്രൂംസ്ത്രിശൂലേന ക്രുധ്യസ്വ പിബ ശോണിതമ് ॥ ൪൭ ॥
യേ ദ്രുഹ്യുരൃജവേ മഹ്യമഗ്നേ കദാധിയോ ദുര്മദാ അശ്മനാസഃ ।
ആബധ്യൈതാന് ശോചിഷാ വിധ്യ തന്തൂന് വൈവസ്വതസ്യ സദനം നയസ്വ ॥ ൪൮ ॥
ആബധ്യൈതാന് ശോചിഷാ വിധ്യ തന്തൂന് വൈവസ്വതസ്യ സദനം നയസ്വ ॥ ൪൮ ॥
॥ ഇതി ഋഗ്വേദ ഖിലാന്തര്ഗത ശ്രീ പ്രത്യങ്ഗിരാ സൂക്തമ് സമ്പൂര്ണമ് ॥