Goddess Lalita

শ্ৰী ত্ৰিপুৰসুন্দৰী দণ্ডকম্

(Sri Tripurasundari Dandakam in Assamese)

Dipakanatha Siddha

Also known as shri tripurasundari dandakam · shree tripurasundari dandakam · tripurasundari dandakam

A dandaka, which means the sentence is allowed to run as long as the poet can sustain it, and this one sustains it for lines together: a single unbroken compound names the crown-jewels of Chandrachuda, Indra, Upendra, Brahma, sun and moon, fire, wind, Yama, Kubera and Varuna all touching her feet at once, with the bees and the anklets sounding through it. Its strangest passage sets down the whole Sanskrit alphabet in order, the short vowels then the long, then the consonants from ka to la, and calls that series her — the well-ordered body of Rudra, the matrika raining rays of nectar, uttering and laughing and shining. The colophon names Dipakanatha Siddha as its author.

জযতি নিজসুধাম্ভঃ সম্ভৱা ৱাগ্ভৱশ্ৰীঃ
অথ সৰস সমুদ্যত্ কামতত্ত্ৱানুভাৱা ।
তদনু পৰমধাম ধ্যানসংলক্ষ্য মোক্ষা
ৰৱি শশি শিখিৰূপা ত্ৰৈপুৰী মন্ত্ৰশক্তিঃ ॥ ১ ॥
জয জয জগদেকমাতৰ্নমশ্চন্দ্ৰ চূডেন্দ্ৰ সোপেন্দ্ৰ পদ্মোদ্ভৱোষ্ণাংশু শীতাংশু শিখি পৱন যম ধনদ দনুজেন্দ্ৰপতি ৱৰুণপ্ৰমুখ সকল সুৰ মুকুটমণি নিচযকৰ নিকৰ পৰিজনিত পুৰ ৱিৱিধ ৰুচিৰুচিৰ কুসুমচয বুদ্ধিলুব্ধ ভ্ৰমদ্ভ্ৰমৰমালা নিনাদানুগত মঞ্জুশিঞ্জান মঞ্জীৰকল কনকময কিঙ্কিণী ক্ৱাণযন্ নৃত্যদুদ্দাম নিভৃতপদললিত কিঙ্কৰালঙ্কৃত সুচঙ্ক্ৰমণ লীলে সুলীলে, স্থলাম্ভোজ নিভচৰণ নখৰত্ন কান্তিচ্ছলেন হৰনযন হৱ্যাশনপ্ৰতিকৃতানঙ্গ ৱিজযশ্ৰিযা অসৌ ভৱত্যা ভৱ ইৱ শৰণাগতঃ পাদমূলে সমালীন ইৱালক্ষ্যতে সুলক্ষ্যতে, ললিত লাৱণ্যতৰু কন্দলী সুভগ জঙ্ঘালতে চিল্লতে ॥ ২ ॥
গলিত কলধৌত প্ৰভোৰুদ্যুতে সুদ্যুতে ৱিদ্যুদুদ্যোত মাণিক্য বন্ধোজ্জ্ৱলানৰ্ঘ কাঞ্চী
কলাপানুসম্যমিত সুনিতম্ব বিম্বস্থলে সুস্থলে ॥ ৩ ॥
স্মৰদ্ৱিৰদ পৰিৰচিত নৱৰোমৰাজ্যঙ্কুশে নিৰঙ্কুশে ॥ ৪ ॥
দক্ষিণাৱৰ্ত নাভিভ্ৰমত্ৰিৱলিতট পৰিলুঠিত ললিত লাৱণ্যৰস সুৰনিম্নগা ভূষিত সুমধ্য দেশে সুদেশে, স্ফুৰত্তাৰ হাৰাৱলী গগন গঙ্গাতৰঙ্গ ৱ্ৰজালিঙ্গিতোত্তুঙ্গ নিবিডস্তন সৌৱৰ্ণ
গিৰিশিখৰ যুগ্মে অযুগ্মে উমে ॥ ৫ ॥
মুৰাৰিকৰ কম্বুৰেখানুগত কণ্ঠপীঠে সুপীঠে, লসত্ সৰল সৱিলাস ভুজযুগল পৰিহসিত
নৱকোমল মৃণালে সুনালে ॥ ৬ ॥
মহাৰ্হমণিৱলযজ মযূখচয মাংসল কৰকমল নখৰত্ন কিৰণে জিতৰণে সুকৰণে সুশৰণে ॥ ৭ ॥
স্ফুৰত্ পদ্মৰাগেন্দ্ৰ মণিকুণ্ডলোল্লসিত কান্তিচ্ছটোচ্ছুৰিত গণ্ডস্থলী ৰচিত কস্তূৰিকা পত্ৰৰেখা সমুদ্ঘাত সুনাসীৰ গাণ্ডীৱ শোভে সুশোভে ॥ ৮ ॥
মহাসিদ্ধ গন্ধৰ্ৱগণ কিন্নৰী তুম্বুৰু প্ৰমুখ ৱৰৰচিত ৱৰৱিৱিধ পদমঙ্গলানঙ্গ সঙ্গীত সুখশ্ৰৱণ সম্পূৰ্ণকৰ্ণে জয স্ৱামিনি ॥ ৯ ॥
শশি শকল সুগন্ধি তাম্বূল পৰিপূৰ্ণমুখি সুমুখি ॥ ১০ ॥
বালপ্ৰৱাল প্ৰভাধৰ দলোপান্ত ৱিশ্ৰান্ত দন্তদ্যুতি দ্যোতিতাশোক নৱপল্লৱাসক্ত শৰদিন্দু কৰনিকৰ সান্দ্ৰপ্ৰভে সুপ্ৰভে দেৱি ॥ ১১ ॥
ৱিশ্ৱকৰ্মাদি নিৰ্মাণ ৱিধি সূত্ৰ সুস্পষ্ট নাসাগ্ৰ ৰেখে সুৰেখে ॥ ১২ ॥
কপোলতল কান্তিৱিভৱেন ন ৱিভান্তি নশ্যন্তি যান্তি ধাৱন্তি তেজাংসি চ তমাংসি চ ৱিমলতৰ তৰলতৰ তাৰকানঙ্গ লীলা ৱিলাসোল্লসত্ কৰ্ণমূলান্ত ৱিশ্ৰান্ত ৱিপুলেক্ষণাক্ষেপ ৱিক্ষিপ্ত
ৰুচিৰচিত নৱকুন্দ নীলাম্বুজপ্ৰকৰ পৰিভূষিতাশাৱকাশে সুকাশে ॥ ১৩ ॥
চলদ্ভ্ৰূলতা ৱিজিত কন্দৰ্পকোদণ্ড ভঙ্গে সুভঙ্গে ॥ ১৪ ॥
মিলন্মধ্যমৃগনাভিময বিন্দুপদ চন্দ্ৰতিলকাযমানেক্ষণালঙ্কৃতাৰ্ধেন্দু ৰোচিল্ললাটে সুলাটে ॥ ১৫ ॥
লসদ্ৱংশমণি জালকান্তৰিত ৱৰ চলত্ কুন্তলান্তানুগত কুন্দমালানুষক্ত ভ্ৰমদ্ভ্ৰমৰ পঙ্ক্তে সুপঙ্ক্তে ॥ ১৬ ॥
ৱহদ্বহল পৰিমল মনোহাৰি নৱমালিকা মল্লিকা মালতী কেতকী চম্পকেন্দীৱৰোদাৰ মন্দাৰ মালানু সঙ্গ্ৰথিত ধম্মিল্লমূৰ্ধাৱনদ্ধেন্দু কৰসঞ্চযোযং গগনতল সঞ্চৰোযং যশশ্চত্ৰ ৰূপঃ
সদা দৃশ্যতে তে শিৱে ॥ ১৭ ॥
যস্য মধুৰস্মিত জ্যোতিষা পূৰ্ণহৰিণাঙ্কলক্ষ্মীঃ ক্ষণাক্ষেপ ৱিক্ষিপ্যতে তস্য মুখপুণ্ডৰীকস্য কৱিভিঃ কদা কোপমা কেন কস্মিন্ কথং দীযতে ॥ ১৮ ॥
স্ফুট স্ফটিক ঘটিতাক্ষসূত্ৰ নক্ষত্ৰচয চক্ৰপৰিৱৰ্তন ৱিনোদ সন্দৰ্শিত নিশাসমযচাৰে সুচাৰে, মহাজ্ঞানময পুস্তকং হস্তপদ্মে অত্ৰ ৱামে দধত্যা ভৱত্যা তদা সুস্ফুটং ৱামমাৰ্গস্য সৰ্ৱোত্তমত্ত্ৱং সমুপদিষ্যতে ॥ ১৯ ॥
দিৱ্যমুখসৌৰভে যোগপৰ্যঙ্ক বদ্ধাসনে সুৱদনে সুৰসনে সুদৰ্শনে সুমদনে সুহসনে সুৰেশি জননি তুভ্যং নমো জয জননি তুভ্যং নমো জয জননি তুভ্যং নমঃ ॥ ২০ ॥
অ ই উ ঋ লু* ইতি লঘুতযা তদনু দৈৰ্ঘ্যেণ পঞ্চৈৱ যোনিস্তথা ৱাগ্ভৱং প্ৰণৱ ঔ বিন্দুৰঃ, ক খ গ ঘ ঙ চ ছ জ ঝ ঞ ট ঠ ড ঢ ণ ত থ দ ধ ন প ফ ব ভ ম য ৰ ল ৱ শ ষ স হ ল ইতি সুবদ্ধ ৰুদ্ৰাত্মিকাং অমৃতকৰ কিৰণগণ ৱৰ্ষিণীং মাতৃকাং উদ্গিৰন্তী হসন্তী লসন্তী ৱসন্তী তদা তত্ৰ কমলৱন ভৱনভূমৌ ভৱন্তী ভৱভেদিনী ভযভঞ্জিনী সভূৰ্ভুৱঃস্ৱৰ্ভুৱনমূৰ্তি ভৱ্যে সুভৱ্যে সুকাৱ্যে ॥ ২১ ॥
সুকৃতিনা যেন সম্ভাৱ্যসে তস্য জৰ্জৰিত জৰসোৱিৰজসোঽপি পুত্ৰীকৃতাৰ্কস্য সত্তৰ্ক পদৱাক্য আগম ৱেদ ৱেদাঙ্গ ৱেদান্ত সিদ্ধান্ত সৌৰ শৈৱাদি ৱৈষ্ণৱ পুৰাণেতিহাস স্মৃতি গাৰুড ভূততন্ত্ৰ স্ৱৰোদয জ্যোতিষাযুৰ্ৱেদ নানাখ্যান পাতালশাস্ত্ৰাৰ্থ মন্ত্ৰশিক্ষাদিকং ৱিৱিধ ৱিদ্যাকুলং লিখিত পদগুম্ফ সম্বন্ধ ৰস সত্কান্তি সোদাৰ ভণিত প্ৰবন্ধ প্ৰভূতাৰ্থ
সমালঙ্কৃতাশেষ ভাষা মহাকাৱ্য লীলোদযাসিদ্ধি ৰূপযাতি সদ্য অম্বিকে ॥ ২২ ॥
ৱাগ্ভৱেনৈকেন ৱাগ্দেৱি ৱাগীশ্ৱৰো জাযতে কিন্নুকিল কামাক্ষৰেণ সকৃদুচ্চৰিতেনৈৱ তৱ সাধকো বাধকো ভৱতি ভুৱি সৰ্ৱ শৃঙ্গাৰিণাং তন্নযনপথ পতিত নেত্ৰনীলোত্পলা ঝটিতি যদি
সিদ্ধ গন্ধৰ্ৱগণ সুন্দৰী ললিতৱৰৱিদ্যাধৰী ৱা সুৰীৱামৰীৱা মহীনাথনাথাঙ্গনা ৱা
জ্ৱলন্মদন শৰনিকৰ দলিত সঙ্ক্ষোভিতা নিগডিতেৱ জ্ৱলিতেৱ স্খলিতেৱ মুষিতেৱ সম্পদ্যতে, শক্তিবীজৈক সন্ধ্যাযিনাং যোগিনাং ভোগিনাং ৱৈনতেযাযতে দাহিনাং অমৃতমেঘাযতে দুস্সহৱিষাণাং নিশানাথচূডাযতে ধ্যাযতে ধাৰ্যতে যেনবীজত্ৰযং তস্যনাম্নৈৱ পশুপাশমলপঞ্জৰং তৃট্যতি তদাজ্ঞযা সিদ্ধ্যতি চ গুণাষ্টকং ভক্তিভাজাং মহাভৈৰৱি কৱলিত সকলতত্ত্ৱাত্মিকে সুস্ৱৰূপে সুৰূপে পৰিণতশিৱাযং ত্ৱাযি তদা কঃ পৰঃ শিষ্যতে, কা ক্ৰিযা শিষ্যতে যদি ত্ৱদ্ভক্তিহীনস্য তত্ৱস্য কা অৰ্থক্ৰিযা কাৰিতা তদিতি তস্মিন্ ৱিধৌ তস্য কিং ধাম কিং নাম কিং কৰ্ম কিং শৰ্ম কিং নৰ্ম কিং ৱৰ্ম কিং ধৰ্ম কা গতিঃ কা ৰতিঃ কা মতিঃ কিং ৱৰ্জনীযং চ ॥ ২৩ ॥
ঝটিতি যদি সৰ্ৱশূন্যান্তৰ্ভূমৌ নিজেচ্ছা সমুন্মেষ সমযং সমাসাদ্য বালাৰ্ক কোট্যংশৰূপা ৱিগৰ্ভীকৃতাশেষ সংসাৰ বীজাঽনুবদ্ধাসি কন্দং তদা ত্ৱং অম্বিকা গীযসে তদনু পৰিজনিত কুটিলাগ্ৰ তেজোঽঙ্কুৰা জননি ৱামেতি সংস্তূযসে, ততঃ বদ্ধ সুস্পষ্ট ৰেখা শিখা জ্যেষ্ঠেতি সম্ভাৱ্যসে, সৈৱ শৃঙ্গাটকাকাৰতাং আগতা তদা ৰৌদ্ৰীতি ৱিখ্যাপ্যসে ॥ ২৪ ॥
তাশ্চ ৱামাদিকাস্ৱত্ কলাস্ত্ৰীন্ গুণান্ সন্দধত্যঃ ক্ৰিযা জ্ঞানচয ৱাঞ্ছা স্ৱৰূপাঃ ক্ৰমাত্ তামৰসজন্ম মধুমথন পুৰৱৈৰিণাং বীজভাৱং ভজন্ত্যঃ সৃজন্ত্যস্ত্ৰিভুৱনং ত্ৰিপুৰসুন্দৰী ইতি তেন সঙ্কীৰ্ত্যসে ॥ ২৫ ॥
তত্ৰ শৃঙ্গাটপীঠোল্লসত্ কুণ্ডলাকাৰ তেজো কুলাত্ প্ৰোল্লসন্তী সগন্ধী শিৱাৰ্কং সমাস্কন্দ্য চান্দ্ৰং মহামণ্ডলং দ্ৰাৱযন্তী পিবন্তী সুধাং কুলৱধূঃ কুলং পৰিত্যজ্য পৰপুৰুষ কুলীনমৱলম্ব্য ৱিশ্ৱং পৰিভ্ৰাম্য সৰ্ৱস্ৱমাক্ৰম্য তেনৈৱ মাৰ্গেণ নিজকুলনিৱাসং সমাগত্য সন্তুষ্যসীতি প্ৰিযঃ কঃ পতিঃ কঃ প্ৰভুঃ কোঽস্তু তেনৈৱ জানীমহে হে মহেশানি ৰমসে চ কামেশ্ৱৰী কামগিৰ্যালযেঽনঙ্গকুসুমাদিভিঃ সেৱিতা তদুপৰি জালন্ধৰপীঠে ৱজ্ৰপীঠেষু ৱজ্ৰেশ্ৱৰী পৰিজনান্নটযসি পুনঃ পূৰ্ণগিৰিগহ্ৱৰে নগ্নৱসনাৰ্চিতে ভগমালিনী ৱিলসসি দেৱি জ্ৱলন্মমদন শৰনিকৰ মধু ৱিকসিত সমদ মধুকৰ কদম্ব ৱিপিন ৱিভৱে ভগৱতি
শ্ৰী ত্ৰিপুৰসুন্দৰি শ্ৰী ওড্যাণপীঠে নমস্তে নমস্তে নমস্তে নমস্তে শিৱে ॥ ২৬ ॥
ইতি শ্ৰীত্ৰিপুৰসুন্দৰীচৰণ কিঙ্কিণীশিঞ্জিতং
মহাপ্ৰণতি দীপকং ত্ৰিপুৰসুন্দৰীদণ্ডকম্ ।
ইমং ভজতি ভক্তিমান্ পঠতি যঃ সুধীঃ সাধকঃ
স চাষ্টগুণ সম্পদাং ভৱতু ভাজনং সৰ্ৱদা ॥ ২৭ ॥
সৌধাম্বুধাৱৰুণপোত সুৱৰ্ণশৈল
কাদম্ব দিৱ্যৱন মধ্যম ৱৰ্ণভূমৌ ।
ভাস্ৱত্ ৱিচিত্ৰমণি মণ্ডপ দিৱ্যপীঠ-
-মধ্যস্থিতাং ভুৱনমাতৰমাশ্ৰযামি ॥ ২৮ ॥
ব্ৰহ্মেন্দ্ৰ ৰুদ্ৰ হৰি চন্দ্ৰ সহস্ৰৰশ্মি-
-স্কন্দ দ্ৱিপানন হুতাশন ৱন্দিতাযৈ ।
ৱাগীশ্ৱৰি ত্ৰিভুৱনেশ্ৱৰি ৱিশ্ৱমাত-
-ৰন্তৰ্বহিশ্চ কৃত সংস্থিতযে নমস্তে ॥ ২৯ ॥
ইতি শ্ৰীদীপকনাথসিদ্ধ ৱিৰচিতং শ্ৰী ত্ৰিপুৰসুন্দৰী দণ্ডকম্ ।

Explore More