શ્રી ત્રિપુરસુન્દરી દણ્ડકમ્

જયતિ નિજસુધામ્ભઃ સમ્ભવા વાગ્ભવશ્રીઃ
અથ સરસ સમુદ્યત્ કામતત્ત્વાનુભાવા ।
તદનુ પરમધામ ધ્યાનસંલક્ષ્ય મોક્ષા
રવિ શશિ શિખિરૂપા ત્રૈપુરી મન્ત્રશક્તિઃ ॥ ૧ ॥

જય જય જગદેકમાતર્નમશ્ચન્દ્ર ચૂડેન્દ્ર સોપેન્દ્ર પદ્મોદ્ભવોષ્ણાંશુ શીતાંશુ શિખિ પવન યમ ધનદ દનુજેન્દ્રપતિ વરુણપ્રમુખ સકલ સુર મુકુટમણિ નિચયકર નિકર પરિજનિત પુર વિવિધ રુચિરુચિર કુસુમચય બુદ્ધિલુબ્ધ ભ્રમદ્ભ્રમરમાલા નિનાદાનુગત મઞ્જુશિઞ્જાન મઞ્જીરકલ કનકમય કિઙ્કિણી ક્વાણયન્ નૃત્યદુદ્દામ નિભૃતપદલલિત કિઙ્કરાલઙ્કૃત સુચઙ્ક્રમણ લીલે સુલીલે, સ્થલામ્ભોજ નિભચરણ નખરત્ન કાન્તિચ્છલેન હરનયન હવ્યાશનપ્રતિકૃતાનઙ્ગ વિજયશ્રિયા અસૌ ભવત્યા ભવ ઇવ શરણાગતઃ પાદમૂલે સમાલીન ઇવાલક્ષ્યતે સુલક્ષ્યતે, લલિત લાવણ્યતરુ કન્દલી સુભગ જઙ્ઘાલતે ચિલ્લતે ॥ ૨ ॥

ગલિત કલધૌત પ્રભોરુદ્યુતે સુદ્યુતે વિદ્યુદુદ્યોત માણિક્ય બન્ધોજ્જ્વલાનર્ઘ કાઞ્ચી
કલાપાનુસમ્યમિત સુનિતમ્બ બિમ્બસ્થલે સુસ્થલે ॥ ૩ ॥

સ્મરદ્વિરદ પરિરચિત નવરોમરાજ્યઙ્કુશે નિરઙ્કુશે ॥ ૪ ॥

દક્ષિણાવર્ત નાભિભ્રમત્રિવલિતટ પરિલુઠિત લલિત લાવણ્યરસ સુરનિમ્નગા ભૂષિત સુમધ્ય દેશે સુદેશે, સ્ફુરત્તાર હારાવલી ગગન ગઙ્ગાતરઙ્ગ વ્રજાલિઙ્ગિતોત્તુઙ્ગ નિબિડસ્તન સૌવર્ણ
ગિરિશિખર યુગ્મે અયુગ્મે ઉમે ॥ ૫ ॥

મુરારિકર કમ્બુરેખાનુગત કણ્ઠપીઠે સુપીઠે, લસત્ સરલ સવિલાસ ભુજયુગલ પરિહસિત
નવકોમલ મૃણાલે સુનાલે ॥ ૬ ॥

મહાર્હમણિવલયજ મયૂખચય માંસલ કરકમલ નખરત્ન કિરણે જિતરણે સુકરણે સુશરણે ॥ ૭ ॥

સ્ફુરત્ પદ્મરાગેન્દ્ર મણિકુણ્ડલોલ્લસિત કાન્તિચ્છટોચ્છુરિત ગણ્ડસ્થલી રચિત કસ્તૂરિકા પત્રરેખા સમુદ્ઘાત સુનાસીર ગાણ્ડીવ શોભે સુશોભે ॥ ૮ ॥

મહાસિદ્ધ ગન્ધર્વગણ કિન્નરી તુમ્બુરુ પ્રમુખ વરરચિત વરવિવિધ પદમઙ્ગલાનઙ્ગ સઙ્ગીત સુખશ્રવણ સમ્પૂર્ણકર્ણે જય સ્વામિનિ ॥ ૯ ॥

શશિ શકલ સુગન્ધિ તામ્બૂલ પરિપૂર્ણમુખિ સુમુખિ ॥ ૧૦ ॥

બાલપ્રવાલ પ્રભાધર દલોપાન્ત વિશ્રાન્ત દન્તદ્યુતિ દ્યોતિતાશોક નવપલ્લવાસક્ત શરદિન્દુ કરનિકર સાન્દ્રપ્રભે સુપ્રભે દેવિ ॥ ૧૧ ॥

વિશ્વકર્માદિ નિર્માણ વિધિ સૂત્ર સુસ્પષ્ટ નાસાગ્ર રેખે સુરેખે ॥ ૧૨ ॥

કપોલતલ કાન્તિવિભવેન ન વિભાન્તિ નશ્યન્તિ યાન્તિ ધાવન્તિ તેજાંસિ ચ તમાંસિ ચ વિમલતર તરલતર તારકાનઙ્ગ લીલા વિલાસોલ્લસત્ કર્ણમૂલાન્ત વિશ્રાન્ત વિપુલેક્ષણાક્ષેપ વિક્ષિપ્ત
રુચિરચિત નવકુન્દ નીલામ્બુજપ્રકર પરિભૂષિતાશાવકાશે સુકાશે ॥ ૧૩ ॥

ચલદ્ભ્રૂલતા વિજિત કન્દર્પકોદણ્ડ ભઙ્ગે સુભઙ્ગે ॥ ૧૪ ॥

મિલન્મધ્યમૃગનાભિમય બિન્દુપદ ચન્દ્રતિલકાયમાનેક્ષણાલઙ્કૃતાર્ધેન્દુ રોચિલ્લલાટે સુલાટે ॥ ૧૫ ॥

લસદ્વંશમણિ જાલકાન્તરિત વર ચલત્ કુન્તલાન્તાનુગત કુન્દમાલાનુષક્ત ભ્રમદ્ભ્રમર પઙ્ક્તે સુપઙ્ક્તે ॥ ૧૬ ॥

વહદ્બહલ પરિમલ મનોહારિ નવમાલિકા મલ્લિકા માલતી કેતકી ચમ્પકેન્દીવરોદાર મન્દાર માલાનુ સઙ્ગ્રથિત ધમ્મિલ્લમૂર્ધાવનદ્ધેન્દુ કરસઞ્ચયોયં ગગનતલ સઞ્ચરોયં યશશ્ચત્ર રૂપઃ
સદા દૃશ્યતે તે શિવે ॥ ૧૭ ॥

યસ્ય મધુરસ્મિત જ્યોતિષા પૂર્ણહરિણાઙ્કલક્ષ્મીઃ ક્ષણાક્ષેપ વિક્ષિપ્યતે તસ્ય મુખપુણ્ડરીકસ્ય કવિભિઃ કદા કોપમા કેન કસ્મિન્ કથં દીયતે ॥ ૧૮ ॥

સ્ફુટ સ્ફટિક ઘટિતાક્ષસૂત્ર નક્ષત્રચય ચક્રપરિવર્તન વિનોદ સન્દર્શિત નિશાસમયચારે સુચારે, મહાજ્ઞાનમય પુસ્તકં હસ્તપદ્મે અત્ર વામે દધત્યા ભવત્યા તદા સુસ્ફુટં વામમાર્ગસ્ય સર્વોત્તમત્ત્વં સમુપદિષ્યતે ॥ ૧૯ ॥

દિવ્યમુખસૌરભે યોગપર્યઙ્ક બદ્ધાસને સુવદને સુરસને સુદર્શને સુમદને સુહસને સુરેશિ જનનિ તુભ્યં નમો જય જનનિ તુભ્યં નમો જય જનનિ તુભ્યં નમઃ ॥ ૨૦ ॥

અ ઇ ઉ ઋ લુ* ઇતિ લઘુતયા તદનુ દૈર્ઘ્યેણ પઞ્ચૈવ યોનિસ્તથા વાગ્ભવં પ્રણવ ઔ બિન્દુરઃ, ક ખ ગ ઘ ઙ ચ છ જ ઝ ઞ ટ ઠ ડ ઢ ણ ત થ દ ધ ન પ ફ બ ભ મ ય ર લ વ શ ષ સ હ લ ઇતિ સુબદ્ધ રુદ્રાત્મિકાં અમૃતકર કિરણગણ વર્ષિણીં માતૃકાં ઉદ્ગિરન્તી હસન્તી લસન્તી વસન્તી તદા તત્ર કમલવન ભવનભૂમૌ ભવન્તી ભવભેદિની ભયભઞ્જિની સભૂર્ભુવઃસ્વર્ભુવનમૂર્તિ ભવ્યે સુભવ્યે સુકાવ્યે ॥ ૨૧ ॥

સુકૃતિના યેન સમ્ભાવ્યસે તસ્ય જર્જરિત જરસોવિરજસોઽપિ પુત્રીકૃતાર્કસ્ય સત્તર્ક પદવાક્ય આગમ વેદ વેદાઙ્ગ વેદાન્ત સિદ્ધાન્ત સૌર શૈવાદિ વૈષ્ણવ પુરાણેતિહાસ સ્મૃતિ ગારુડ ભૂતતન્ત્ર સ્વરોદય જ્યોતિષાયુર્વેદ નાનાખ્યાન પાતાલશાસ્ત્રાર્થ મન્ત્રશિક્ષાદિકં વિવિધ વિદ્યાકુલં લિખિત પદગુમ્ફ સમ્બન્ધ રસ સત્કાન્તિ સોદાર ભણિત પ્રબન્ધ પ્રભૂતાર્થ
સમાલઙ્કૃતાશેષ ભાષા મહાકાવ્ય લીલોદયાસિદ્ધિ રૂપયાતિ સદ્ય અમ્બિકે ॥ ૨૨ ॥

વાગ્ભવેનૈકેન વાગ્દેવિ વાગીશ્વરો જાયતે કિન્નુકિલ કામાક્ષરેણ સકૃદુચ્ચરિતેનૈવ તવ સાધકો બાધકો ભવતિ ભુવિ સર્વ શૃઙ્ગારિણાં તન્નયનપથ પતિત નેત્રનીલોત્પલા ઝટિતિ યદિ
સિદ્ધ ગન્ધર્વગણ સુન્દરી લલિતવરવિદ્યાધરી વા સુરીવામરીવા મહીનાથનાથાઙ્ગના વા
જ્વલન્મદન શરનિકર દલિત સઙ્ક્ષોભિતા નિગડિતેવ જ્વલિતેવ સ્ખલિતેવ મુષિતેવ સમ્પદ્યતે, શક્તિબીજૈક સન્ધ્યાયિનાં યોગિનાં ભોગિનાં વૈનતેયાયતે દાહિનાં અમૃતમેઘાયતે દુસ્સહવિષાણાં નિશાનાથચૂડાયતે ધ્યાયતે ધાર્યતે યેનબીજત્રયં તસ્યનામ્નૈવ પશુપાશમલપઞ્જરં તૃટ્યતિ તદાજ્ઞયા સિદ્ધ્યતિ ચ ગુણાષ્ટકં ભક્તિભાજાં મહાભૈરવિ કવલિત સકલતત્ત્વાત્મિકે સુસ્વરૂપે સુરૂપે પરિણતશિવાયં ત્વાયિ તદા કઃ પરઃ શિષ્યતે, કા ક્રિયા શિષ્યતે યદિ ત્વદ્ભક્તિહીનસ્ય તત્વસ્ય કા અર્થક્રિયા કારિતા તદિતિ તસ્મિન્ વિધૌ તસ્ય કિં ધામ કિં નામ કિં કર્મ કિં શર્મ કિં નર્મ કિં વર્મ કિં ધર્મ કા ગતિઃ કા રતિઃ કા મતિઃ કિં વર્જનીયં ચ ॥ ૨૩ ॥

ઝટિતિ યદિ સર્વશૂન્યાન્તર્ભૂમૌ નિજેચ્છા સમુન્મેષ સમયં સમાસાદ્ય બાલાર્ક કોટ્યંશરૂપા વિગર્ભીકૃતાશેષ સંસાર બીજાઽનુબદ્ધાસિ કન્દં તદા ત્વં અમ્બિકા ગીયસે તદનુ પરિજનિત કુટિલાગ્ર તેજોઽઙ્કુરા જનનિ વામેતિ સંસ્તૂયસે, તતઃ બદ્ધ સુસ્પષ્ટ રેખા શિખા જ્યેષ્ઠેતિ સમ્ભાવ્યસે, સૈવ શૃઙ્ગાટકાકારતાં આગતા તદા રૌદ્રીતિ વિખ્યાપ્યસે ॥ ૨૪ ॥

તાશ્ચ વામાદિકાસ્વત્ કલાસ્ત્રીન્ ગુણાન્ સન્દધત્યઃ ક્રિયા જ્ઞાનચય વાઞ્છા સ્વરૂપાઃ ક્રમાત્ તામરસજન્મ મધુમથન પુરવૈરિણાં બીજભાવં ભજન્ત્યઃ સૃજન્ત્યસ્ત્રિભુવનં ત્રિપુરસુન્દરી ઇતિ તેન સઙ્કીર્ત્યસે ॥ ૨૫ ॥

તત્ર શૃઙ્ગાટપીઠોલ્લસત્ કુણ્ડલાકાર તેજો કુલાત્ પ્રોલ્લસન્તી સગન્ધી શિવાર્કં સમાસ્કન્દ્ય ચાન્દ્રં મહામણ્ડલં દ્રાવયન્તી પિબન્તી સુધાં કુલવધૂઃ કુલં પરિત્યજ્ય પરપુરુષ કુલીનમવલમ્બ્ય વિશ્વં પરિભ્રામ્ય સર્વસ્વમાક્રમ્ય તેનૈવ માર્ગેણ નિજકુલનિવાસં સમાગત્ય સન્તુષ્યસીતિ પ્રિયઃ કઃ પતિઃ કઃ પ્રભુઃ કોઽસ્તુ તેનૈવ જાનીમહે હે મહેશાનિ રમસે ચ કામેશ્વરી કામગિર્યાલયેઽનઙ્ગકુસુમાદિભિઃ સેવિતા તદુપરિ જાલન્ધરપીઠે વજ્રપીઠેષુ વજ્રેશ્વરી પરિજનાન્નટયસિ પુનઃ પૂર્ણગિરિગહ્વરે નગ્નવસનાર્ચિતે ભગમાલિની વિલસસિ દેવિ જ્વલન્મમદન શરનિકર મધુ વિકસિત સમદ મધુકર કદમ્બ વિપિન વિભવે ભગવતિ
શ્રી ત્રિપુરસુન્દરિ શ્રી ઓડ્યાણપીઠે નમસ્તે નમસ્તે નમસ્તે નમસ્તે શિવે ॥ ૨૬ ॥

ઇતિ શ્રીત્રિપુરસુન્દરીચરણ કિઙ્કિણીશિઞ્જિતં
મહાપ્રણતિ દીપકં ત્રિપુરસુન્દરીદણ્ડકમ્ ।
ઇમં ભજતિ ભક્તિમાન્ પઠતિ યઃ સુધીઃ સાધકઃ
સ ચાષ્ટગુણ સમ્પદાં ભવતુ ભાજનં સર્વદા ॥ ૨૭ ॥

સૌધામ્બુધાવરુણપોત સુવર્ણશૈલ
કાદમ્બ દિવ્યવન મધ્યમ વર્ણભૂમૌ ।
ભાસ્વત્ વિચિત્રમણિ મણ્ડપ દિવ્યપીઠ-
-મધ્યસ્થિતાં ભુવનમાતરમાશ્રયામિ ॥ ૨૮ ॥

બ્રહ્મેન્દ્ર રુદ્ર હરિ ચન્દ્ર સહસ્રરશ્મિ-
-સ્કન્દ દ્વિપાનન હુતાશન વન્દિતાયૈ ।
વાગીશ્વરિ ત્રિભુવનેશ્વરિ વિશ્વમાત-
-રન્તર્બહિશ્ચ કૃત સંસ્થિતયે નમસ્તે ॥ ૨૯ ॥

ઇતિ શ્રીદીપકનાથસિદ્ધ વિરચિતં શ્રી ત્રિપુરસુન્દરી દણ્ડકમ્ ।