Goddess Lalita

śrī tripurasundarī daṇḍakam

(Sri Tripurasundari Dandakam in English (IAST))

Dipakanatha Siddha

Also known as shri tripurasundari dandakam · shree tripurasundari dandakam · tripurasundari dandakam

A dandaka, which means the sentence is allowed to run as long as the poet can sustain it, and this one sustains it for lines together: a single unbroken compound names the crown-jewels of Chandrachuda, Indra, Upendra, Brahma, sun and moon, fire, wind, Yama, Kubera and Varuna all touching her feet at once, with the bees and the anklets sounding through it. Its strangest passage sets down the whole Sanskrit alphabet in order, the short vowels then the long, then the consonants from ka to la, and calls that series her — the well-ordered body of Rudra, the matrika raining rays of nectar, uttering and laughing and shining. The colophon names Dipakanatha Siddha as its author.

jayati nijasudhāmbhaḥ sambhavā vāgbhavaśrīḥ
atha sarasa samudyat kāmatattvānubhāvā |
tadanu paramadhāma dhyānasaṃlakṣya mokṣā
ravi śaśi śikhirūpā traipurī mantraśaktiḥ || 1 ||
jaya jaya jagadekamātarnamaścandra cūḍendra sopendra padmodbhavoṣṇāṃśu śītāṃśu śikhi pavana yama dhanada danujendrapati varuṇapramukha sakala sura mukuṭamaṇi nicayakara nikara parijanita pura vividha rucirucira kusumacaya buddhilubdha bhramadbhramaramālā ninādānugata mañjuśiñjāna mañjīrakala kanakamaya kiṅkiṇī kvāṇayan nṛtyaduddāma nibhṛtapadalalita kiṅkarālaṅkṛta sucaṅkramaṇa līle sulīle, sthalāmbhoja nibhacaraṇa nakharatna kānticchalena haranayana havyāśanapratikṛtānaṅga vijayaśriyā asau bhavatyā bhava iva śaraṇāgataḥ pādamūle samālīna ivālakṣyate sulakṣyate, lalita lāvaṇyataru kandalī subhaga jaṅghālate cillate || 2 ||
galita kaladhauta prabhorudyute sudyute vidyududyota māṇikya bandhojjvalānargha kāñcī
kalāpānusamyamita sunitamba bimbasthale susthale || 3 ||
smaradvirada pariracita navaromarājyaṅkuśe niraṅkuśe || 4 ||
dakṣiṇāvarta nābhibhramatrivalitaṭa pariluṭhita lalita lāvaṇyarasa suranimnagā bhūṣita sumadhya deśe sudeśe, sphurattāra hārāvalī gagana gaṅgātaraṅga vrajāliṅgitottuṅga nibiḍastana sauvarṇa
giriśikhara yugme ayugme ume || 5 ||
murārikara kamburekhānugata kaṇṭhapīṭhe supīṭhe, lasat sarala savilāsa bhujayugala parihasita
navakomala mṛṇāle sunāle || 6 ||
mahārhamaṇivalayaja mayūkhacaya māṃsala karakamala nakharatna kiraṇe jitaraṇe sukaraṇe suśaraṇe || 7 ||
sphurat padmarāgendra maṇikuṇḍalollasita kānticchaṭocchurita gaṇḍasthalī racita kastūrikā patrarekhā samudghāta sunāsīra gāṇḍīva śobhe suśobhe || 8 ||
mahāsiddha gandharvagaṇa kinnarī tumburu pramukha vararacita varavividha padamaṅgalānaṅga saṅgīta sukhaśravaṇa sampūrṇakarṇe jaya svāmini || 9 ||
śaśi śakala sugandhi tāmbūla paripūrṇamukhi sumukhi || 10 ||
bālapravāla prabhādhara dalopānta viśrānta dantadyuti dyotitāśoka navapallavāsakta śaradindu karanikara sāndraprabhe suprabhe devi || 11 ||
viśvakarmādi nirmāṇa vidhi sūtra suspaṣṭa nāsāgra rekhe surekhe || 12 ||
kapolatala kāntivibhavena na vibhānti naśyanti yānti dhāvanti tejāṃsi ca tamāṃsi ca vimalatara taralatara tārakānaṅga līlā vilāsollasat karṇamūlānta viśrānta vipulekṣaṇākṣepa vikṣipta
ruciracita navakunda nīlāmbujaprakara paribhūṣitāśāvakāśe sukāśe || 13 ||
caladbhrūlatā vijita kandarpakodaṇḍa bhaṅge subhaṅge || 14 ||
milanmadhyamṛganābhimaya bindupada candratilakāyamānekṣaṇālaṅkṛtārdhendu rocillalāṭe sulāṭe || 15 ||
lasadvaṃśamaṇi jālakāntarita vara calat kuntalāntānugata kundamālānuṣakta bhramadbhramara paṅkte supaṅkte || 16 ||
vahadbahala parimala manohāri navamālikā mallikā mālatī ketakī campakendīvarodāra mandāra mālānu saṅgrathita dhammillamūrdhāvanaddhendu karasañcayoyaṃ gaganatala sañcaroyaṃ yaśaścatra rūpaḥ
sadā dṛśyate te śive || 17 ||
yasya madhurasmita jyotiṣā pūrṇahariṇāṅkalakṣmīḥ kṣaṇākṣepa vikṣipyate tasya mukhapuṇḍarīkasya kavibhiḥ kadā kopamā kena kasmin kathaṃ dīyate || 18 ||
sphuṭa sphaṭika ghaṭitākṣasūtra nakṣatracaya cakraparivartana vinoda sandarśita niśāsamayacāre sucāre, mahājñānamaya pustakaṃ hastapadme atra vāme dadhatyā bhavatyā tadā susphuṭaṃ vāmamārgasya sarvottamattvaṃ samupadiṣyate || 19 ||
divyamukhasaurabhe yogaparyaṅka baddhāsane suvadane surasane sudarśane sumadane suhasane sureśi janani tubhyaṃ namo jaya janani tubhyaṃ namo jaya janani tubhyaṃ namaḥ || 20 ||
a i u ṛ lu* iti laghutayā tadanu dairghyeṇa pañcaiva yonistathā vāgbhavaṃ praṇava au binduraḥ, ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va śa ṣa sa ha la iti subaddha rudrātmikāṃ amṛtakara kiraṇagaṇa varṣiṇīṃ mātṛkāṃ udgirantī hasantī lasantī vasantī tadā tatra kamalavana bhavanabhūmau bhavantī bhavabhedinī bhayabhañjinī sabhūrbhuvaḥsvarbhuvanamūrti bhavye subhavye sukāvye || 21 ||
sukṛtinā yena sambhāvyase tasya jarjarita jarasovirajaso'pi putrīkṛtārkasya sattarka padavākya āgama veda vedāṅga vedānta siddhānta saura śaivādi vaiṣṇava purāṇetihāsa smṛti gāruḍa bhūtatantra svarodaya jyotiṣāyurveda nānākhyāna pātālaśāstrārtha mantraśikṣādikaṃ vividha vidyākulaṃ likhita padagumpha sambandha rasa satkānti sodāra bhaṇita prabandha prabhūtārtha
samālaṅkṛtāśeṣa bhāṣā mahākāvya līlodayāsiddhi rūpayāti sadya ambike || 22 ||
vāgbhavenaikena vāgdevi vāgīśvaro jāyate kinnukila kāmākṣareṇa sakṛduccaritenaiva tava sādhako bādhako bhavati bhuvi sarva śṛṅgāriṇāṃ tannayanapatha patita netranīlotpalā jhaṭiti yadi
siddha gandharvagaṇa sundarī lalitavaravidyādharī vā surīvāmarīvā mahīnāthanāthāṅganā vā
jvalanmadana śaranikara dalita saṅkṣobhitā nigaḍiteva jvaliteva skhaliteva muṣiteva sampadyate, śaktibījaika sandhyāyināṃ yogināṃ bhogināṃ vainateyāyate dāhināṃ amṛtameghāyate dussahaviṣāṇāṃ niśānāthacūḍāyate dhyāyate dhāryate yenabījatrayaṃ tasyanāmnaiva paśupāśamalapañjaraṃ tṛṭyati tadājñayā siddhyati ca guṇāṣṭakaṃ bhaktibhājāṃ mahābhairavi kavalita sakalatattvātmike susvarūpe surūpe pariṇataśivāyaṃ tvāyi tadā kaḥ paraḥ śiṣyate, kā kriyā śiṣyate yadi tvadbhaktihīnasya tatvasya kā arthakriyā kāritā taditi tasmin vidhau tasya kiṃ dhāma kiṃ nāma kiṃ karma kiṃ śarma kiṃ narma kiṃ varma kiṃ dharma kā gatiḥ kā ratiḥ kā matiḥ kiṃ varjanīyaṃ ca || 23 ||
jhaṭiti yadi sarvaśūnyāntarbhūmau nijecchā samunmeṣa samayaṃ samāsādya bālārka koṭyaṃśarūpā vigarbhīkṛtāśeṣa saṃsāra bījā'nubaddhāsi kandaṃ tadā tvaṃ ambikā gīyase tadanu parijanita kuṭilāgra tejo'ṅkurā janani vāmeti saṃstūyase, tataḥ baddha suspaṣṭa rekhā śikhā jyeṣṭheti sambhāvyase, saiva śṛṅgāṭakākāratāṃ āgatā tadā raudrīti vikhyāpyase || 24 ||
tāśca vāmādikāsvat kalāstrīn guṇān sandadhatyaḥ kriyā jñānacaya vāñchā svarūpāḥ kramāt tāmarasajanma madhumathana puravairiṇāṃ bījabhāvaṃ bhajantyaḥ sṛjantyastribhuvanaṃ tripurasundarī iti tena saṅkīrtyase || 25 ||
tatra śṛṅgāṭapīṭhollasat kuṇḍalākāra tejo kulāt prollasantī sagandhī śivārkaṃ samāskandya cāndraṃ mahāmaṇḍalaṃ drāvayantī pibantī sudhāṃ kulavadhūḥ kulaṃ parityajya parapuruṣa kulīnamavalambya viśvaṃ paribhrāmya sarvasvamākramya tenaiva mārgeṇa nijakulanivāsaṃ samāgatya santuṣyasīti priyaḥ kaḥ patiḥ kaḥ prabhuḥ ko'stu tenaiva jānīmahe he maheśāni ramase ca kāmeśvarī kāmagiryālaye'naṅgakusumādibhiḥ sevitā tadupari jālandharapīṭhe vajrapīṭheṣu vajreśvarī parijanānnaṭayasi punaḥ pūrṇagirigahvare nagnavasanārcite bhagamālinī vilasasi devi jvalanmamadana śaranikara madhu vikasita samada madhukara kadamba vipina vibhave bhagavati
śrī tripurasundari śrī oḍyāṇapīṭhe namaste namaste namaste namaste śive || 26 ||
iti śrītripurasundarīcaraṇa kiṅkiṇīśiñjitaṃ
mahāpraṇati dīpakaṃ tripurasundarīdaṇḍakam |
imaṃ bhajati bhaktimān paṭhati yaḥ sudhīḥ sādhakaḥ
sa cāṣṭaguṇa sampadāṃ bhavatu bhājanaṃ sarvadā || 27 ||
saudhāmbudhāvaruṇapota suvarṇaśaila
kādamba divyavana madhyama varṇabhūmau |
bhāsvat vicitramaṇi maṇḍapa divyapīṭha-
-madhyasthitāṃ bhuvanamātaramāśrayāmi || 28 ||
brahmendra rudra hari candra sahasraraśmi-
-skanda dvipānana hutāśana vanditāyai |
vāgīśvari tribhuvaneśvari viśvamāta-
-rantarbahiśca kṛta saṃsthitaye namaste || 29 ||
iti śrīdīpakanāthasiddha viracitaṃ śrī tripurasundarī daṇḍakam |

Explore More