Goddess Lalita

శ్రీ త్రిపురసున్దరీ దణ్డకమ్

(Sri Tripurasundari Dandakam in Telugu)

Dipakanatha Siddha

Also known as shri tripurasundari dandakam · shree tripurasundari dandakam · tripurasundari dandakam

A dandaka, which means the sentence is allowed to run as long as the poet can sustain it, and this one sustains it for lines together: a single unbroken compound names the crown-jewels of Chandrachuda, Indra, Upendra, Brahma, sun and moon, fire, wind, Yama, Kubera and Varuna all touching her feet at once, with the bees and the anklets sounding through it. Its strangest passage sets down the whole Sanskrit alphabet in order, the short vowels then the long, then the consonants from ka to la, and calls that series her — the well-ordered body of Rudra, the matrika raining rays of nectar, uttering and laughing and shining. The colophon names Dipakanatha Siddha as its author.

జయతి నిజసుధామ్భః సమ్భవా వాగ్భవశ్రీః
అథ సరస సముద్యత్ కామతత్త్వానుభావా ।
తదను పరమధామ ధ్యానసంలక్ష్య మోక్షా
రవి శశి శిఖిరూపా త్రైపురీ మన్త్రశక్తిః ॥ ౧ ॥
జయ జయ జగదేకమాతర్నమశ్చన్ద్ర చూడేన్ద్ర సోపేన్ద్ర పద్మోద్భవోష్ణాంశు శీతాంశు శిఖి పవన యమ ధనద దనుజేన్ద్రపతి వరుణప్రముఖ సకల సుర ముకుటమణి నిచయకర నికర పరిజనిత పుర వివిధ రుచిరుచిర కుసుమచయ బుద్ధిలుబ్ధ భ్రమద్భ్రమరమాలా నినాదానుగత మఞ్జుశిఞ్జాన మఞ్జీరకల కనకమయ కిఙ్కిణీ క్వాణయన్ నృత్యదుద్దామ నిభృతపదలలిత కిఙ్కరాలఙ్కృత సుచఙ్క్రమణ లీలే సులీలే, స్థలామ్భోజ నిభచరణ నఖరత్న కాన్తిచ్ఛలేన హరనయన హవ్యాశనప్రతికృతానఙ్గ విజయశ్రియా అసౌ భవత్యా భవ ఇవ శరణాగతః పాదమూలే సమాలీన ఇవాలక్ష్యతే సులక్ష్యతే, లలిత లావణ్యతరు కన్దలీ సుభగ జఙ్ఘాలతే చిల్లతే ॥ ౨ ॥
గలిత కలధౌత ప్రభోరుద్యుతే సుద్యుతే విద్యుదుద్యోత మాణిక్య బన్ధోజ్జ్వలానర్ఘ కాఞ్చీ
కలాపానుసమ్యమిత సునితమ్బ బిమ్బస్థలే సుస్థలే ॥ ౩ ॥
స్మరద్విరద పరిరచిత నవరోమరాజ్యఙ్కుశే నిరఙ్కుశే ॥ ౪ ॥
దక్షిణావర్త నాభిభ్రమత్రివలితట పరిలుఠిత లలిత లావణ్యరస సురనిమ్నగా భూషిత సుమధ్య దేశే సుదేశే, స్ఫురత్తార హారావలీ గగన గఙ్గాతరఙ్గ వ్రజాలిఙ్గితోత్తుఙ్గ నిబిడస్తన సౌవర్ణ
గిరిశిఖర యుగ్మే అయుగ్మే ఉమే ॥ ౫ ॥
మురారికర కమ్బురేఖానుగత కణ్ఠపీఠే సుపీఠే, లసత్ సరల సవిలాస భుజయుగల పరిహసిత
నవకోమల మృణాలే సునాలే ॥ ౬ ॥
మహార్హమణివలయజ మయూఖచయ మాంసల కరకమల నఖరత్న కిరణే జితరణే సుకరణే సుశరణే ॥ ౭ ॥
స్ఫురత్ పద్మరాగేన్ద్ర మణికుణ్డలోల్లసిత కాన్తిచ్ఛటోచ్ఛురిత గణ్డస్థలీ రచిత కస్తూరికా పత్రరేఖా సముద్ఘాత సునాసీర గాణ్డీవ శోభే సుశోభే ॥ ౮ ॥
మహాసిద్ధ గన్ధర్వగణ కిన్నరీ తుమ్బురు ప్రముఖ వరరచిత వరవివిధ పదమఙ్గలానఙ్గ సఙ్గీత సుఖశ్రవణ సమ్పూర్ణకర్ణే జయ స్వామిని ॥ ౯ ॥
శశి శకల సుగన్ధి తామ్బూల పరిపూర్ణముఖి సుముఖి ॥ ౧౦ ॥
బాలప్రవాల ప్రభాధర దలోపాన్త విశ్రాన్త దన్తద్యుతి ద్యోతితాశోక నవపల్లవాసక్త శరదిన్దు కరనికర సాన్ద్రప్రభే సుప్రభే దేవి ॥ ౧౧ ॥
విశ్వకర్మాది నిర్మాణ విధి సూత్ర సుస్పష్ట నాసాగ్ర రేఖే సురేఖే ॥ ౧౨ ॥
కపోలతల కాన్తివిభవేన న విభాన్తి నశ్యన్తి యాన్తి ధావన్తి తేజాంసి చ తమాంసి చ విమలతర తరలతర తారకానఙ్గ లీలా విలాసోల్లసత్ కర్ణమూలాన్త విశ్రాన్త విపులేక్షణాక్షేప విక్షిప్త
రుచిరచిత నవకున్ద నీలామ్బుజప్రకర పరిభూషితాశావకాశే సుకాశే ॥ ౧౩ ॥
చలద్భ్రూలతా విజిత కన్దర్పకోదణ్డ భఙ్గే సుభఙ్గే ॥ ౧౪ ॥
మిలన్మధ్యమృగనాభిమయ బిన్దుపద చన్ద్రతిలకాయమానేక్షణాలఙ్కృతార్ధేన్దు రోచిల్లలాటే సులాటే ॥ ౧౫ ॥
లసద్వంశమణి జాలకాన్తరిత వర చలత్ కున్తలాన్తానుగత కున్దమాలానుషక్త భ్రమద్భ్రమర పఙ్క్తే సుపఙ్క్తే ॥ ౧౬ ॥
వహద్బహల పరిమల మనోహారి నవమాలికా మల్లికా మాలతీ కేతకీ చమ్పకేన్దీవరోదార మన్దార మాలాను సఙ్గ్రథిత ధమ్మిల్లమూర్ధావనద్ధేన్దు కరసఞ్చయోయం గగనతల సఞ్చరోయం యశశ్చత్ర రూపః
సదా దృశ్యతే తే శివే ॥ ౧౭ ॥
యస్య మధురస్మిత జ్యోతిషా పూర్ణహరిణాఙ్కలక్ష్మీః క్షణాక్షేప విక్షిప్యతే తస్య ముఖపుణ్డరీకస్య కవిభిః కదా కోపమా కేన కస్మిన్ కథం దీయతే ॥ ౧౮ ॥
స్ఫుట స్ఫటిక ఘటితాక్షసూత్ర నక్షత్రచయ చక్రపరివర్తన వినోద సన్దర్శిత నిశాసమయచారే సుచారే, మహాజ్ఞానమయ పుస్తకం హస్తపద్మే అత్ర వామే దధత్యా భవత్యా తదా సుస్ఫుటం వామమార్గస్య సర్వోత్తమత్త్వం సముపదిష్యతే ॥ ౧౯ ॥
దివ్యముఖసౌరభే యోగపర్యఙ్క బద్ధాసనే సువదనే సురసనే సుదర్శనే సుమదనే సుహసనే సురేశి జనని తుభ్యం నమో జయ జనని తుభ్యం నమో జయ జనని తుభ్యం నమః ॥ ౨౦ ॥
అ ఇ ఉ ఋ లు* ఇతి లఘుతయా తదను దైర్ఘ్యేణ పఞ్చైవ యోనిస్తథా వాగ్భవం ప్రణవ ఔ బిన్దురః, క ఖ గ ఘ ఙ చ ఛ జ ఝ ఞ ట ఠ డ ఢ ణ త థ ద ధ న ప ఫ బ భ మ య ర ల వ శ ష స హ ల ఇతి సుబద్ధ రుద్రాత్మికాం అమృతకర కిరణగణ వర్షిణీం మాతృకాం ఉద్గిరన్తీ హసన్తీ లసన్తీ వసన్తీ తదా తత్ర కమలవన భవనభూమౌ భవన్తీ భవభేదినీ భయభఞ్జినీ సభూర్భువఃస్వర్భువనమూర్తి భవ్యే సుభవ్యే సుకావ్యే ॥ ౨౧ ॥
సుకృతినా యేన సమ్భావ్యసే తస్య జర్జరిత జరసోవిరజసోఽపి పుత్రీకృతార్కస్య సత్తర్క పదవాక్య ఆగమ వేద వేదాఙ్గ వేదాన్త సిద్ధాన్త సౌర శైవాది వైష్ణవ పురాణేతిహాస స్మృతి గారుడ భూతతన్త్ర స్వరోదయ జ్యోతిషాయుర్వేద నానాఖ్యాన పాతాలశాస్త్రార్థ మన్త్రశిక్షాదికం వివిధ విద్యాకులం లిఖిత పదగుమ్ఫ సమ్బన్ధ రస సత్కాన్తి సోదార భణిత ప్రబన్ధ ప్రభూతార్థ
సమాలఙ్కృతాశేష భాషా మహాకావ్య లీలోదయాసిద్ధి రూపయాతి సద్య అమ్బికే ॥ ౨౨ ॥
వాగ్భవేనైకేన వాగ్దేవి వాగీశ్వరో జాయతే కిన్నుకిల కామాక్షరేణ సకృదుచ్చరితేనైవ తవ సాధకో బాధకో భవతి భువి సర్వ శృఙ్గారిణాం తన్నయనపథ పతిత నేత్రనీలోత్పలా ఝటితి యది
సిద్ధ గన్ధర్వగణ సున్దరీ లలితవరవిద్యాధరీ వా సురీవామరీవా మహీనాథనాథాఙ్గనా వా
జ్వలన్మదన శరనికర దలిత సఙ్క్షోభితా నిగడితేవ జ్వలితేవ స్ఖలితేవ ముషితేవ సమ్పద్యతే, శక్తిబీజైక సన్ధ్యాయినాం యోగినాం భోగినాం వైనతేయాయతే దాహినాం అమృతమేఘాయతే దుస్సహవిషాణాం నిశానాథచూడాయతే ధ్యాయతే ధార్యతే యేనబీజత్రయం తస్యనామ్నైవ పశుపాశమలపఞ్జరం తృట్యతి తదాజ్ఞయా సిద్ధ్యతి చ గుణాష్టకం భక్తిభాజాం మహాభైరవి కవలిత సకలతత్త్వాత్మికే సుస్వరూపే సురూపే పరిణతశివాయం త్వాయి తదా కః పరః శిష్యతే, కా క్రియా శిష్యతే యది త్వద్భక్తిహీనస్య తత్వస్య కా అర్థక్రియా కారితా తదితి తస్మిన్ విధౌ తస్య కిం ధామ కిం నామ కిం కర్మ కిం శర్మ కిం నర్మ కిం వర్మ కిం ధర్మ కా గతిః కా రతిః కా మతిః కిం వర్జనీయం చ ॥ ౨౩ ॥
ఝటితి యది సర్వశూన్యాన్తర్భూమౌ నిజేచ్ఛా సమున్మేష సమయం సమాసాద్య బాలార్క కోట్యంశరూపా విగర్భీకృతాశేష సంసార బీజాఽనుబద్ధాసి కన్దం తదా త్వం అమ్బికా గీయసే తదను పరిజనిత కుటిలాగ్ర తేజోఽఙ్కురా జనని వామేతి సంస్తూయసే, తతః బద్ధ సుస్పష్ట రేఖా శిఖా జ్యేష్ఠేతి సమ్భావ్యసే, సైవ శృఙ్గాటకాకారతాం ఆగతా తదా రౌద్రీతి విఖ్యాప్యసే ॥ ౨౪ ॥
తాశ్చ వామాదికాస్వత్ కలాస్త్రీన్ గుణాన్ సన్దధత్యః క్రియా జ్ఞానచయ వాఞ్ఛా స్వరూపాః క్రమాత్ తామరసజన్మ మధుమథన పురవైరిణాం బీజభావం భజన్త్యః సృజన్త్యస్త్రిభువనం త్రిపురసున్దరీ ఇతి తేన సఙ్కీర్త్యసే ॥ ౨౫ ॥
తత్ర శృఙ్గాటపీఠోల్లసత్ కుణ్డలాకార తేజో కులాత్ ప్రోల్లసన్తీ సగన్ధీ శివార్కం సమాస్కన్ద్య చాన్ద్రం మహామణ్డలం ద్రావయన్తీ పిబన్తీ సుధాం కులవధూః కులం పరిత్యజ్య పరపురుష కులీనమవలమ్బ్య విశ్వం పరిభ్రామ్య సర్వస్వమాక్రమ్య తేనైవ మార్గేణ నిజకులనివాసం సమాగత్య సన్తుష్యసీతి ప్రియః కః పతిః కః ప్రభుః కోఽస్తు తేనైవ జానీమహే హే మహేశాని రమసే చ కామేశ్వరీ కామగిర్యాలయేఽనఙ్గకుసుమాదిభిః సేవితా తదుపరి జాలన్ధరపీఠే వజ్రపీఠేషు వజ్రేశ్వరీ పరిజనాన్నటయసి పునః పూర్ణగిరిగహ్వరే నగ్నవసనార్చితే భగమాలినీ విలససి దేవి జ్వలన్మమదన శరనికర మధు వికసిత సమద మధుకర కదమ్బ విపిన విభవే భగవతి
శ్రీ త్రిపురసున్దరి శ్రీ ఓడ్యాణపీఠే నమస్తే నమస్తే నమస్తే నమస్తే శివే ॥ ౨౬ ॥
ఇతి శ్రీత్రిపురసున్దరీచరణ కిఙ్కిణీశిఞ్జితం
మహాప్రణతి దీపకం త్రిపురసున్దరీదణ్డకమ్ ।
ఇమం భజతి భక్తిమాన్ పఠతి యః సుధీః సాధకః
స చాష్టగుణ సమ్పదాం భవతు భాజనం సర్వదా ॥ ౨౭ ॥
సౌధామ్బుధావరుణపోత సువర్ణశైల
కాదమ్బ దివ్యవన మధ్యమ వర్ణభూమౌ ।
భాస్వత్ విచిత్రమణి మణ్డప దివ్యపీఠ-
-మధ్యస్థితాం భువనమాతరమాశ్రయామి ॥ ౨౮ ॥
బ్రహ్మేన్ద్ర రుద్ర హరి చన్ద్ర సహస్రరశ్మి-
-స్కన్ద ద్విపానన హుతాశన వన్దితాయై ।
వాగీశ్వరి త్రిభువనేశ్వరి విశ్వమాత-
-రన్తర్బహిశ్చ కృత సంస్థితయే నమస్తే ॥ ౨౯ ॥
ఇతి శ్రీదీపకనాథసిద్ధ విరచితం శ్రీ త్రిపురసున్దరీ దణ్డకమ్ ।

Explore More