অৰ্জুন উৱাচ
যত্ত্ৱযোক্তং ৱচস্তেন মোহোঽযং ৱিগতো মম ॥ 1 ॥
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- উৱাচ (uvāca)said
- মদনুগ্ৰহায (madanugrahāya)for my benefit (mad:my | anugrahāya:for benefit)
- পৰমং (paramaṃ)supreme
- গুহ্যম্ (guhyam)secret
- অধ্যাত্মসংজ্ঞিতম্ (adhyātmasaṃjñitam)known as spiritual (adhyātma:spiritual | saṃjñitam:known as)
- যত্ (yat)which
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- উক্তং (uktaṃ)spoken
- ৱচঃ (vacaḥ)word
- তেন (tena)by that
- মোহঃ (mohaḥ)delusion
- অযম্ (ayam)this
- ৱিগতঃ (vigataḥ)gone
- মম (mama)my
ত্ৱত্তঃ কমলপত্ৰাক্ষ মাহাত্ম্যমপি চাৱ্যযম্ ॥ 2 ॥
- ভৱাপ্যযৌ (bhavāpyayau)origin and destruction (bhava:origin | apyaya:destruction)
- হি (hi)indeed
- ভূতানাং (bhūtānāṃ)of beings
- শ্ৰুতৌ (śrutau)have been heard
- ৱিস্তৰশঃ (vistaraśaḥ)in detail
- মযা (mayā)by me
- ত্ৱত্তঃ (tvattaḥ)from you
- কমলপত্ৰাক্ষ (kamalapatrākṣa)O Lotus-eyed (kamala:lotus | patra:leaf | akṣa:eye)
- মাহাত্ম্যম্ (māhātmyam)greatness
- অপি (api)also
- চ (ca)and
- অৱ্যযম্ (avyayam)inexhaustible
দ্ৰষ্টুমিচ্ছামি তে ৰূপমৈশ্ৱৰং পুৰুষোত্তম ॥ 3 ॥
- এৱম্ (evam)thus
- এতত্ (etat)this
- যথা (yathā)as
- অত্থ (attha)described
- ত্ৱম্ (tvam)you
- আত্মানম্ (ātmānam)yourself
- পৰমেশ্ৱৰ (parameśvara)O Supreme Lord
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- ইচ্ছামি (icchāmi)I wish
- তে (te)your
- ৰূপম্ (rūpam)form
- ঐশ্ৱৰম্ (aiśvaram)divine
- পুৰুষোত্তম (puruṣottama)O Purushottama (puruṣa:person | uttama:supreme)
যোগেশ্ৱৰ ততো মে ত্ৱং দৰ্শযাত্মানমৱ্যযম্ ॥ 4 ॥
- মন্যসে (manyase)you think
- যদি (yadi)if
- তত্ (tat)that
- শক্যম্ (śakyam)possible
- মযা (mayā)by me
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- ইতি (iti)thus
- প্ৰভো (prabho)O Lord
- যোগেশ্ৱৰ (yogeśvara)Lord of Yogas (yoga:yoga | īśvara:lord)
- ততঃ (tataḥ)then
- মে (me)to me
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- দৰ্শয (darśaya)show
- আত্মানম্ (ātmānam)self
- অৱ্যযম্ (avyayam)imperishable
নানাৱিধানি দিৱ্যানি নানাৱৰ্ণাকৃতীনি চ ॥ 5 ॥
- শ্ৰীভগৱান্ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- উৱাচ (uvāca)said
- পশ্য (paśya)behold
- মে (me)my
- পাৰ্থ (pārtha)O Partha
- ৰূপাণি (rūpāṇi)forms
- শতশঃ (śataśaḥ)by hundreds
- অথ (atha)and
- সহস্ৰশঃ (sahasraśaḥ)by thousands
- নানাৱিধানি (nānāvidhāni)of different sorts (nānā:various | vidhāni:sorts)
- দিৱ্যানি (divyāni)divine
- নানাৱৰ্ণাকৃতীনি (nānāvarṇākṛtīni)of various colours and shapes (nānā:various | varṇa:colours | ākṛtīni:shapes)
- চ (ca)and
বহূন্যদৃষ্টপূৰ্ৱাণি পশ্যাশ্চৰ্যাণি ভাৰত ॥ 6 ॥
- পশ্য (paśya)behold
- আদিত্যান্ (ādityān)the Ādityas
- ৱসূন্ (vasūn)the Vasus
- ৰুদ্ৰান্ (rudrān)the Rudras
- অশ্ৱিনৌ (aśvinau)the Ashwins
- মৰুতঃ (marutaḥ)the Maruts
- তথা (tathā)also
- বহূনি (bahūni)many
- অদৃষ্টপূৰ্ৱাণি (adṛṣṭapūrvāṇi)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvāṇi:before)
- পশ্য (paśya)behold
- আশ্চৰ্যাণি (āścaryāṇi)wonders
- ভাৰত (bhārata)O Bharata
মম দেহে গুডাকেশ যচ্চান্যদ্দ্ৰষ্টুমিচ্ছসি ॥ 7 ॥
- ইহ (iha)here
- একস্থং (ekasthaṃ)centered in one (eka:one | sthaṃ:centered)
- জগত্কৃত্স্নং (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- পশ্য (paśya)behold
- অদ্য (adya)now
- সচৰাচৰম্ (sacarācaram)moving and unmoving (sacara:moving | acaram:unmoving)
- মম (mama)my
- দেহে (dehe)in the body
- গুডাকেশ (guḍākeśa)O Gudakesha
- যত্ (yat)whatever
- চ (ca)and
- অন্যত্ (anyat)else
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- ইচ্ছসি (icchasi)you desire
দিৱ্যং দদামি তে চক্ষুঃ পশ্য মে যোগমৈশ্ৱৰম্ ॥ 8 ॥
- ন (na)not
- তু (tu)but
- মাম্ (mām)me
- শক্যসে (śakyase)are able
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- অনেন (anena)by this
- এৱ (eva)indeed
- স্ৱচক্ষুষা (svacakṣuṣā)with your own eyes (sva:own | cakṣuṣā:with eyes)
- দিৱ্যম্ (divyam)divine
- দদামি (dadāmi)I give
- তে (te)to you
- চক্ষুঃ (cakṣuḥ)eye
- পশ্য (paśya)behold
- মে (me)my
- যোগম্ (yogam)yoga
- ঐশ্ৱৰম্ (aiśvaram)lordly
দৰ্শযামাস পাৰ্থায পৰমং ৰূপমৈশ্ৱৰম্ ॥ 9 ॥
- সঞ্জয (sañjaya)Sanjaya
- উৱাচ (uvāca)said
- এৱম্ (evam)thus
- উক্ত্ৱা (uktvā)having spoken
- ততঃ (tataḥ)then
- ৰাজন্ (rājan)O King
- মহাযোগেশ্ৱৰঃ (mahāyogeśvaraḥ)great Lord of YOGA (mahā:great | yogeśvaraḥ:Lord of YOGA)
- হৰিঃ (hariḥ)Hari
- দৰ্শযামাস (darśayāmāsa)showed
- পাৰ্থায (pārthāya)to Partha
- পৰমং (paramaṃ)supreme
- ৰূপম্ (rūpam)form
- ঐশ্ৱৰম্ (aiśvaram)divine
অনেকদিৱ্যাভৰণং দিৱ্যানেকোদ্যতাযুধম্ ॥ 10 ॥
- অনেকৱক্ত্ৰনযনম্ (anekavaktranayanam)with numerous mouths and eyes (aneka:numerous | vaktra:mouths | nayanam:eyes)
- অনেকাদ্ভুতদৰ্শনম্ (anekādbhutadarśanam)with numerous wonderful sights (aneka:numerous | adbhuta:wonderful | darśanam:sights)
- অনেকদিৱ্যাভৰণম্ (anekadivyābharaṇam)with numerous divine ornaments (aneka:numerous | divya:divine | ābharaṇam:ornaments)
- দিৱ্যানেকোদ্যতাযুধম্ (divyānekodyatāyudham)with numerous divine weapons uplifted (divya:divine | aneka:numerous | udyata:uplifted | āyudham:weapons)
সৰ্ৱাশ্চৰ্যমযং দেৱমনন্তং ৱিশ্ৱতোমুখম্ ॥ 11 ॥
- দিৱ্যমাল্যাম্বৰধৰং (divyamālyāmbaradharam)wearing divine garlands and apparel (divya:divine | mālya:garlands | ambara:apparel | dharam:wearing)
- দিৱ্যগন্ধানুলেপনম্ (divyagandhānulepanam)anointed with divine unguents (divya:divine | gandha:fragrance | anulepanam:anointing)
- সৰ্ৱাশ্চৰ্যমযম্ (sarvāścaryamayam)all-wonderful (sarva:all | āścarya:wonder | mayam:consisting of)
- দেৱম্ (devam)god
- অনন্তম্ (anantam)endless
- ৱিশ্ৱতোমুখম্ (viśvatomukham)facing all sides (viśvataḥ:all sides | mukham:facing)
যদি ভাঃ সদৃশী সা স্যাদ্ভাসস্তস্য মহাত্মনঃ ॥ 12 ॥
- দিৱি (divi)in the sky
- সূৰ্যসহস্ৰস্য (sūryasahasrasya)of a thousand Suns (sūrya:Sun | sahasrasya:of a thousand)
- ভৱেত্ (bhavet)would be
- যুগপদুত্থিতা (yugapadutthitā)arisen simultaneously (yugapad:simultaneously | utthitā:arisen)
- যদি (yadi)if
- ভাঃ (bhāḥ)splendour
- সদৃশী (sadṛśī)like
- সা (sā)that
- স্যাত্ (syāt)would be
- ভাসঃ (bhāsaḥ)splendour
- তস্য (tasya)of that
- মহাত্মনঃ (mahātmanaḥ)of the great soul (mahā:great | ātmanaḥ:of the soul)
অপশ্যদ্দেৱদেৱস্য শৰীৰে পাণ্ডৱস্তদা ॥ 13 ॥
- তত্ৰ (tatra)there
- একস্থং (ekasthaṃ)resting in one (eka:one | sthaṃ:resting)
- জগত্কৃত্স্নং (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- প্ৰৱিভক্তম্ (pravibhaktam)divided
- অনেকধা (anekadhā)in many ways
- অপশ্যত্ (apaśyat)saw
- দেৱদেৱস্য (devadevasya)of the God of gods (deva:god | devasya:of the god)
- শৰীৰে (śarīre)in the body
- পাণ্ডৱঃ (pāṇḍavaḥ)Pandava
- তদা (tadā)then
প্ৰণম্য শিৰসা দেৱং কৃতাঞ্জলিৰভাষত ॥ 14 ॥
- ততঃ (tataḥ)then
- স (sa)he
- ৱিস্মযাৱিষ্টঃ (vismayāviṣṭaḥ)filled with wonder (vismaya:wonder | āviṣṭaḥ:filled with)
- হৃষ্টৰোমা (hṛṣṭaromā)with hair standing on end (hṛṣṭa:thrilled | romā:hair)
- ধনঞ্জযঃ (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- প্ৰণম্য (praṇamya)bowing down
- শিৰসা (śirasā)with head
- দেৱম্ (devam)to the God
- কৃতাঞ্জলিঃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- অভাষত (abhāṣata)spoke
ব্ৰহ্মাণমীশং কমলাসনস্থ-মৃষীংশ্চ সৰ্ৱানুৰগাংশ্চ দিৱ্যান্ ॥ 15 ॥
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- উৱাচ (uvāca)said
- পশ্যামি (paśyāmi)I see
- দেৱান্ (devān)gods
- তৱ (tava)your
- দেৱ (deva)O God
- দেহে (dehe)in the body
- সৰ্ৱান্ (sarvān)all
- তথা (tathā)and also
- ভূতৱিশেষসঙ্ঘান্ (bhūtaviśeṣasaṅghān)hosts of various beings (bhūta:beings | viśeṣa:various | saṅghān:hosts)
- ব্ৰহ্মাণম্ (brahmāṇam)Brahma
- ঈশম্ (īśam)the Lord
- কমলাসনস্থম্ (kamalāsanastham)seated on the Lotus (kamala:lotus | āsana:seat | stham:seated)
- ঋষীন্ (ṛṣīn)rishis
- চ (ca)and
- সৰ্ৱান্ (sarvān)all
- উৰগান্ (uragān)serpents
- চ (ca)and
- দিৱ্যান্ (divyān)celestial
নান্তং ন মধ্যং ন পুনস্তৱাদিং পশ্যামি ৱিশ্ৱেশ্ৱৰ ৱিশ্ৱৰূপ ॥ 16 ॥
- অনেকবাহূদৰৱক্ত্ৰনেত্ৰম্ (anekabāhūdaravaktranetram)with many arms, bellies, mouths, eyes (aneka:many | bāhu:arms | udara:bellies | vaktra:mouths | netra:eyes)
- পশ্যামি (paśyāmi)I see
- ত্ৱাম্ (tvām)Thee
- সৰ্ৱতঃ (sarvataḥ)on every side
- অনন্তৰূপম্ (anantarūpam)boundless form (ananta:boundless | rūpam:form)
- ন (na)not
- অন্তম্ (antam)end
- ন (na)not
- মধ্যম্ (madhyam)middle
- ন (na)not
- পুনঃ (punaḥ)again
- তৱ (tava)your
- আদিম্ (ādim)beginning
- পশ্যামি (paśyāmi)I see
- ৱিশ্ৱেশ্ৱৰ (viśveśvara)Lord of the Universe (viśva:universe | īśvara:lord)
- ৱিশ্ৱৰূপ (viśvarūpa)Cosmic-Form (viśva:universe | rūpa:form)
পশ্যামি ত্ৱাং দুৰ্নিৰীক্ষ্যং সমন্তাদ্দীপ্তানলাৰ্কদ্যুতিমপ্ৰমেযম্ ॥ 17 ॥
- কিৰীটিনং (kirīṭinam)with a crown
- গদিনং (gadinam)with a club
- চক্ৰিণং (cakriṇam)with a discus
- চ (ca)and
- তেজোৰাশিং (tejorāśim)mass of radiance (tejas:radiance | rāśi:mass)
- সৰ্ৱতঃ (sarvataḥ)everywhere
- দীপ্তিমন্তম্ (dīptimantam)shining
- পশ্যামি (paśyāmi)I see
- ত্ৱাং (tvāṃ)Thee
- দুৰ্নিৰীক্ষ্যম্ (durnirīkṣyam)hard to look at
- সমন্তাত্ (samantāt)all round
- দীপ্তানলাৰ্কদ্যুতিম্ (dīptānalārkadyutim)blazing like fire and Sun (dīpta:blazing | anala:fire | arka:Sun | dyuti:radiance)
- অপ্ৰমেযম্ (aprameyam)incomprehensible
ত্ৱমৱ্যযঃ শাশ্ৱতধৰ্মগোপ্তা সনাতনস্ত্ৱং পুৰুষো মতো মে ॥ 18 ॥
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অক্ষৰম্ (akṣaram)imperishable
- পৰমম্ (paramam)supreme
- ৱেদিতৱ্যম্ (veditavyam)to be known
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অস্য (asya)of this
- ৱিশ্ৱস্য (viśvasya)of the universe
- পৰম্ (param)supreme
- নিধানম্ (nidhānam)treasure-house
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অৱ্যযঃ (avyayaḥ)imperishable
- শাশ্ৱতধৰ্মগোপ্তা (śāśvatadharmagoptā)protector of eternal dharma (śāśvata:eternal | dharma:dharma | goptā:protector)
- সনাতনঃ (sanātanaḥ)ancient
- ত্ৱম্ (tvam)you
- পুৰুষঃ (puruṣaḥ)being
- মতঃ (mataḥ)opinion
- মে (me)my
পশ্যামি ত্ৱাং দীপ্তহুতাশৱক্ত্ৰং স্ৱতেজসা ৱিশ্ৱমিদং তপন্তম্ ॥ 19 ॥
- অনাদিমধ্যান্তম্ (anādimadhyāntam)without beginning, middle, or end (anādi:without beginning | madhya:middle | antam:end)
- অনন্তৱীৰ্যম্ (anantavīryam)infinite in power (ananta:infinite | vīryam:power)
- অনন্তবাহুম্ (anantabāhum)of endless arms (ananta:endless | bāhum:arms)
- শশিসূৰ্যনেত্ৰম্ (śaśisūryanetram)moon and sun as eyes (śaśi:moon | sūrya:sun | netram:eyes)
- পশ্যামি (paśyāmi)I see
- ত্ৱাম্ (tvām)You
- দীপ্তহুতাশৱক্ত্ৰম্ (dīptahutāśavaktram)burning fire as mouth (dīpta:burning | hutāśa:fire | vaktram:mouth)
- স্ৱতেজসা (svatejasā)with Your radiance (sva:Your | tejasā:radiance)
- ৱিশ্ৱম্ (viśvam)the universe
- ইদম্ (idam)this
- তপন্তম্ (tapantam)heating
দৃষ্ট্ৱাদ্ভুতং ৰূপমুগ্ৰং তৱেদং লোকত্ৰযং প্ৰৱ্যথিতং মহাত্মন্ ॥ 20 ॥
- দ্যাৱা (dyāvā)heaven and earth (dyauḥ:heaven | pṛthivī:earth)
- পৃথিৱ্যোঃ (pṛthivyoḥ)of the earth
- ইদম্ (idam)this
- অন্তৰম্ (antaram)space
- হি (hi)indeed
- ৱ্যাপ্তম্ (vyāptam)filled
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- একেন (ekena)alone
- দিশঃ (diśaḥ)quarters
- চ (ca)and
- সৰ্ৱাঃ (sarvāḥ)all
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- অদ্ভুতম্ (adbhutam)wonderful
- ৰূপম্ (rūpam)form
- উগ্ৰম্ (ugram)terrible
- তৱ (tava)your
- ইদম্ (idam)this
- লোকত্ৰযম্ (lokatrayam)the three worlds (loka:world | traya:three)
- প্ৰৱ্যথিতম্ (pravyathitam)trembling
- মহাত্মন্ (mahātman)O great-souled
স্ৱস্তীত্যুক্ত্ৱা মহৰ্ষিসিদ্ধসঙ্ঘাঃ স্তুৱন্তি ত্ৱাং স্তুতিভিঃ পুষ্কলাভিঃ ॥ 21 ॥
- অমী (amī)these
- হি (hi)indeed
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- সুৰসঙ্ঘাঃ (surasaṅghāḥ)hosts of devas (sura:devas | saṅghāḥ:hosts)
- ৱিশন্তি (viśanti)enter
- কেচিত্ (kecit)some
- ভীতাঃ (bhītāḥ)fearful
- প্ৰাঞ্জলযঃ (prāñjalayaḥ)with joined palms
- গৃণন্তি (gṛṇanti)praise
- স্ৱস্তি (svasti)well-being
- ইতি (iti)thus
- উক্ত্ৱা (uktvā)having said
- মহৰ্ষিসিদ্ধসঙ্ঘাঃ (maharṣisiddhasaṅghāḥ)bands of great rishis and siddhas (maharṣi:great rishis | siddha:siddhas | saṅghāḥ:bands)
- স্তুৱন্তি (stuvanti)praise
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- স্তুতিভিঃ (stutibhiḥ)with hymns
- পুষ্কলাভিঃ (puṣkalābhiḥ)sublime
গন্ধৰ্ৱযক্ষাসুৰসিদ্ধসঙ্ঘা ৱীক্ষন্তে ত্ৱাং ৱিস্মিতাশ্চৈৱ সৰ্ৱে ॥ 22 ॥
- ৰুদ্ৰ (rudra)Rudras
- আদিত্যা (ādityā)Adityas
- ৱসৱঃ (vasavaḥ)Vasus
- যে (ye)who
- চ (ca)and
- সাধ্যাঃ (sādhyāḥ)Sādhyas
- ৱিশ্ৱে (viśve)Vishwe-Devas
- অশ্ৱিনৌ (aśvinau)the two Ashwins
- মৰুতঃ (marutaḥ)Maruts
- চ (ca)and
- উষ্মপাঃ (uṣmapāḥ)Ushmapas
- চ (ca)and
- গন্ধৰ্ৱ (gandharva)Gandharvas
- যক্ষ (yakṣa)Yakshas
- অসুৰ (asura)Asuras
- সিদ্ধ (siddha)Siddhas
- সঙ্ঘাঃ (saṅghāḥ)hosts
- ৱীক্ষন্তে (vīkṣante)are looking
- ত্ৱাম্ (tvām)at you
- ৱিস্মিতাঃ (vismitāḥ)astonished
- চ (ca)and
- এৱ (eva)indeed
- সৰ্ৱে (sarve)all
বহূদৰং বহুদংষ্ট্ৰাকৰালং দৃষ্ট্ৱা লোকাঃ প্ৰৱ্যথিতাস্তথাহম্ ॥ 23 ॥
- ৰূপং (rūpam)form
- মহত্ (mahat)great
- তে (te)your
- বহুৱক্ত্ৰনেত্ৰম্ (bahuvaktranetram)many mouths and eyes (bahu:many | vaktra:mouths | netram:eyes)
- মহাবাহো (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- বহুবাহূৰুপাদম্ (bahubāhūrupādam)many arms, thighs, feet (bahu:many | bāhu:arms | ūru:thighs | pādam:feet)
- বহূদৰম্ (bahūdaram)many stomachs (bahu:many | udaram:stomachs)
- বহুদংষ্ট্ৰাকৰালম্ (bahudaṃṣṭrākarālam)fearsome with many tusks (bahu:many | daṃṣṭrā:tusks | karālam:fearsome)
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- লোকাঃ (lokāḥ)worlds
- প্ৰৱ্যথিতাঃ (pravyathitāḥ)terrified
- তথা (tathā)so too
- অহম্ (aham)I
দৃষ্ট্ৱা হি ত্ৱাং প্ৰৱ্যথিতান্তৰাত্মা ধৃতিং ন ৱিন্দামি শমং চ ৱিষ্ণো ॥ 24 ॥
- নভঃস্পৃশং (nabhaḥspṛśam)touching the sky (nabhaḥ:sky | spṛśam:touching)
- দীপ্তম্ (dīptam)flaming
- অনেকৱৰ্ণম্ (anekavarṇam)many-coloured (aneka:many | varṇam:coloured)
- ৱ্যাত্তাননম্ (vyāttānanam)with mouths wide open (vyātta:wide open | ānanam:mouths)
- দীপ্তৱিশালনেত্ৰম্ (dīptaviśālanetram)with large fiery eyes (dīpta:fiery | viśāla:large | netram:eyes)
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)on seeing
- হি (hi)indeed
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- প্ৰৱ্যথিতান্তৰাত্মা (pravyathitāntarātmā)terrified at heart (pravyathita:terrified | antarātmā:at heart)
- ধৃতিং (dhṛtim)courage
- ন (na)not
- ৱিন্দামি (vindāmi)I find
- শমং (śamam)peace
- চ (ca)and
- ৱিষ্ণো (viṣṇo)O Vishnu
দিশো ন জানে ন লভে চ শৰ্ম প্ৰসীদ দেৱেশ জগন্নিৱাস ॥ 25 ॥
- দংষ্ট্ৰাকৰালানি (daṃṣṭrākarālāni)terrible with tusks (daṃṣṭrā:tusks | karālāni:terrible)
- চ (ca)and
- তে (te)your
- মুখানি (mukhāni)mouths
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- এৱ (eva)indeed
- কালানলসন্নিভানি (kālānalasannibhāni)like the fires of destruction (kāla:destruction | anala:fire | sannibhāni:like)
- দিশঃ (diśaḥ)directions
- ন (na)not
- জানে (jāne)I know
- ন (na)nor
- লভে (labhe)I find
- চ (ca)and
- শৰ্ম (śarma)peace
- প্ৰসীদ (prasīda)be gracious
- দেৱেশ (deveśa)Lord of the Devas (deva:devas | īśa:lord)
- জগন্নিৱাস (jagannivāsa)Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
ভীষ্মো দ্ৰোণঃ সূতপুত্ৰস্তথাসৌ সহাস্মদীযৈৰপি যোধমুখ্যৈঃ ॥ 26 ॥
- অমী (amī)these
- চ (ca)and
- ত্ৱাং (tvāṃ)you
- ধৃতৰাষ্ট্ৰস্য (dhṛtarāṣṭrasya)of Dhritarashtra
- পুত্ৰাঃ (putrāḥ)sons
- সৰ্ৱে (sarve)all
- সহৈৱ (sahaiva)together with
- ৱনিপালসঙ্ঘৈঃ (vanipālasaṅghaiḥ)with hosts of kings (vani:earth | pāla:protector | saṅghaiḥ:with hosts)
- ভীষ্মঃ (bhīṣmaḥ)Bhishma
- দ্ৰোণঃ (droṇaḥ)Drona
- সূতপুত্ৰঃ (sūtaputraḥ)son of a charioteer (sūta:charioteer | putraḥ:son)
- তথা (tathā)also
- অসৌ (asau)that
- সহ (saha)with
- অস্মদীযৈঃ (asmadīyaiḥ)of ours
- অপি (api)also
- যোধমুখ্যৈঃ (yodhamukhyaiḥ)with warrior chieftains (yodha:warrior | mukhyaiḥ:chieftains)
কেচিদ্ৱিলগ্না দশনান্তৰেষু সন্দৃশ্যন্তে চূৰ্ণিতৈৰুত্তমাঙ্গৈঃ ॥ 27 ॥
- ৱক্ত্ৰাণি (vaktrāṇi)mouths
- তে (te)your
- ত্ৱৰমাণাঃ (tvaramāṇāḥ)hastening
- ৱিশন্তি (viśanti)enter
- দংষ্ট্ৰাকৰালানি (daṃṣṭrākarālāni)with terrible teeth (daṃṣṭrā:teeth | karālāni:terrible)
- ভযানকানি (bhayānakāni)fearful
- কেচিত্ (kecit)some
- ৱিলগ্নাঃ (vilagnāḥ)sticking
- দশনান্তৰেষু (daśanāntareṣu)in the gaps between teeth (daśana:teeth | antareṣu:in the gaps)
- সন্দৃশ্যন্তে (sandṛśyante)are seen
- চূৰ্ণিতৈঃ (cūrṇitaiḥ)crushed
- উত্তমাঙ্গৈঃ (uttamāṅgaiḥ)with heads (uttama:upper | aṅgaiḥ:with limbs)
তথা তৱামী নৰলোকৱীৰা ৱিশন্তি ৱক্ত্ৰাণ্যভিৱিজ্ৱলন্তি ॥ 28 ॥
- যথা (yathā)just as
- নদীনাম্ (nadīnām)of rivers
- বহৱঃ (bahavaḥ)many
- অম্বুৱেগাঃ (ambuvegāḥ)water currents (ambu:water | vegāḥ:currents)
- সমুদ্ৰম্ (samudram)ocean
- এৱ (eva)indeed
- অভিমুখাঃ (abhimukhāḥ)towards
- দ্ৰৱন্তি (dravanti)flow
- তথা (tathā)so
- তৱ (tava)your
- অমী (amī)these
- নৰলোকৱীৰাঃ (naralokavīrāḥ)heroes in the world of men (nara:men | loka:world | vīrāḥ:heroes)
- ৱিশন্তি (viśanti)enter
- ৱক্ত্ৰাণি (vaktrāṇi)mouths
- অভিৱিজ্ৱলন্তি (abhivijvalanti)flaming
তথৈৱ নাশায ৱিশন্তি লোকাস্তৱাপি ৱক্ত্ৰাণি সমৃদ্ধৱেগাঃ ॥ 29 ॥
- যথা (yathā)just as
- প্ৰদীপ্তং (pradīptaṃ)blazing
- জ্ৱলনং (jvalanaṃ)fire
- পতঙ্গাঃ (pataṅgāḥ)moths
- ৱিশন্তি (viśanti)enter
- নাশায (nāśāya)for destruction
- সমৃদ্ধৱেগাঃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
- তথৈৱ (tathaiva)so also
- নাশায (nāśāya)for destruction
- ৱিশন্তি (viśanti)enter
- লোকাঃ (lokāḥ)creatures
- তৱ (tava)your
- অপি (api)also
- ৱক্ত্ৰাণি (vaktrāṇi)mouths
- সমৃদ্ধৱেগাঃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
তেজোভিৰাপূৰ্য জগত্সমগ্ৰং ভাসস্তৱোগ্ৰাঃ প্ৰতপন্তি ৱিষ্ণো ॥ 30 ॥
- লেলিহ্যসে (lelihyase)you are licking
- গ্ৰসমানঃ (grasamānaḥ)devouring
- সমন্তাত্ (samantāt)on every side
- লোকান্ (lokān)worlds
- সমগ্ৰান্ (samagrān)all
- ৱদনৈঃ (vadanaiḥ)with mouths
- জ্ৱলদ্ভিঃ (jvaladbhiḥ)flaming
- তেজোভিঃ (tejobhiḥ)with rays
- আপূৰ্য (āpūrya)filling
- জগত্ (jagat)world
- সমগ্ৰম্ (samagram)whole
- ভাসঃ (bhāsaḥ)rays
- তৱ (tava)your
- উগ্ৰাঃ (ugrāḥ)fierce
- প্ৰতপন্তি (pratapanti)are burning
- ৱিষ্ণো (viṣṇo)O Vishnu
ৱিজ্ঞাতুমিচ্ছামি ভৱন্তমাদ্যং ন হি প্ৰজানামি তৱ প্ৰৱৃত্তিম্ ॥ 31 ॥
- আখ্যাহি (ākhyāhi)tell
- মে (me)to me
- কঃ (kaḥ)who
- ভৱান্ (bhavān)You
- উগ্ৰৰূপঃ (ugrarūpaḥ)fierce in form (ugra:fierce | rūpaḥ:form)
- নমঃ (namaḥ)salutations
- অস্তু (astu)be
- তে (te)to You
- দেৱৱৰ (devavara)O God Supreme (deva:God | vara:supreme)
- প্ৰসীদ (prasīda)have mercy
- ৱিজ্ঞাতুম্ (vijñātum)to know
- ইচ্ছামি (icchāmi)I desire
- ভৱন্তম্ (bhavantam)You
- আদ্যং (ādyam)the Original Being
- ন (na)not
- হি (hi)indeed
- প্ৰজানামি (prajānāmi)I know
- তৱ (tava)Your
- প্ৰৱৃত্তিম্ (pravṛttim)purpose
ঋতেঽপি ত্ৱাং ন ভৱিষ্যন্তি সৰ্ৱে যেঽৱস্থিতাঃ প্ৰত্যনীকেষু যোধাঃ ॥ 32 ॥
- শ্ৰীভগৱানুৱাচ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- কালঃ (kālaḥ)Time
- অস্মি (asmi)I am
- লোকক্ষযকৃত্ (lokakṣayakṛt)world-destroying (loka:world | kṣaya:destruction | kṛt:doing)
- প্ৰৱৃদ্ধঃ (pravṛddhaḥ)mighty
- লোকান্ (lokān)worlds
- সমাহৰ্তুম্ (samāhartum)to destroy
- ইহ (iha)here
- প্ৰৱৃত্তঃ (pravṛttaḥ)engaged
- ঋতে (ṛte)without
- অপি (api)even
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- ন (na)not
- ভৱিষ্যন্তি (bhaviṣyanti)shall live
- সৰ্ৱে (sarve)all
- যে (ye)who
- অৱস্থিতাঃ (avasthitāḥ)arrayed
- প্ৰত্যনীকেষু (pratyanīkeṣu)in hostile armies (prati:against | anīka:army | ṣu:in)
- যোধাঃ (yodhāḥ)warriors
মযৈৱৈতে নিহতাঃ পূৰ্ৱমেৱ নিমিত্তমাত্ৰং ভৱ সৱ্যসাচিন্ ॥ 33 ॥
- তস্মাত্ (tasmāt)therefore
- ত্ৱম্ (tvam)you
- উত্তিষ্ঠ (uttiṣṭha)stand up
- যশঃ (yaśaḥ)fame
- লভস্ৱ (labhasva)obtain
- জিত্ৱা (jitvā)conquering
- শত্ৰূন্ (śatrūn)enemies
- ভুঙ্ক্ষ্ৱ (bhuṅkṣva)enjoy
- ৰাজ্যম্ (rājyam)kingdom
- সমৃদ্ধম্ (samṛddham)flourishing
- মযা (mayā)by Me
- এৱ (eva)indeed
- এতে (ete)these
- নিহতাঃ (nihatāḥ)slain
- পূৰ্ৱম্ (pūrvam)already
- নিমিত্তমাত্ৰম্ (nimittamātram)mere instrument (nimitta:instrument | mātram:mere)
- ভৱ (bhava)become
- সৱ্যসাচিন্ (savyasācin)O left-handed archer
মযা হতাংস্ত্ৱং জহি মা ৱ্যথিষ্ঠা যুধ্যস্ৱ জেতাসি ৰণে সপত্নান্ ॥ 34 ॥
- দ্ৰোণং (droṇam)Drona
- চ (ca)and
- ভীষ্মং (bhīṣmam)Bhishma
- চ (ca)and
- জযদ্ৰথং (jayadratham)Jayadratha
- চ (ca)and
- কৰ্ণং (karṇam)Karna
- তথা (tathā)also
- অন্যান্ (anyān)others
- অপি (api)also
- যোধৱীৰান্ (yodhavīrān)brave warriors (yodha:warrior | vīrān:brave)
- মযা (mayā)by me
- হতান্ (hatān)slain
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- জহি (jahi)kill
- মা (mā)do not
- ৱ্যথিষ্ঠা (vyathiṣṭhā)be distressed
- যুধ্যস্ৱ (yudhyasva)fight
- জেতাসি (jetāsi)you shall conquer
- ৰণে (raṇe)in battle
- সপত্নান্ (sapatnān)enemies
নমস্কৃত্ৱা ভূয এৱাহ কৃষ্ণং সগদ্গদং ভীতভীতঃ প্ৰণম্য ॥ 35 ॥
- সঞ্জয (sañjaya)Sanjaya
- উৱাচ (uvāca)said
- এতত্ (etat)this
- শ্ৰুত্ৱা (śrutvā)having heard
- ৱচনং (vacanam)speech
- কেশৱস্য (keśavasya)of Keshava
- কৃতাঞ্জলিঃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- ৱেপমানঃ (vepamānaḥ)trembling
- কিৰীটী (kirīṭī)the crowned-one
- নমস্কৃত্ৱা (namaskṛtvā)prostrating
- ভূযঃ (bhūyaḥ)again
- এৱ (eva)indeed
- আহ (āha)said
- কৃষ্ণং (kṛṣṇam)Krishna
- সগদ্গদম্ (sagadgadam)in a choked voice (sa:with | gadgadam:choked voice)
- ভীতভীতঃ (bhītabhītaḥ)overwhelmed with fear (bhīta:fearful | bhītaḥ:frightened)
- প্ৰণম্য (praṇamya)bowing down
ৰক্ষাংসি ভীতানি দিশো দ্ৰৱন্তি সৰ্ৱে নমস্যন্তি চ সিদ্ধসঙ্ঘাঃ ॥ 36 ॥
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- উৱাচ (uvāca)said
- স্থানে (sthāne)rightly
- হৃষীকেশ (hṛṣīkeśa)Hrishikesha (Krishna)
- তৱ (tava)your
- প্ৰকীৰ্ত্যা (prakīrtyā)by praise
- জগত্ (jagat)world
- প্ৰহৃষ্যতি (prahṛṣyati)rejoices
- অনুৰজ্যতে (anurajyate)delights
- চ (ca)and
- ৰক্ষাংসি (rakṣāṃsi)Rakshasas
- ভীতানি (bhītāni)fearful
- দিশঃ (diśaḥ)directions
- দ্ৰৱন্তি (dravanti)flee
- সৰ্ৱে (sarve)all
- নমস্যন্তি (namasyanti)bow
- চ (ca)and
- সিদ্ধসঙ্ঘাঃ (siddhasaṅghāḥ)hosts of Siddhas (siddha:perfected beings | saṅghāḥ:hosts)
অনন্ত দেৱেশ জগন্নিৱাস ত্ৱমক্ষৰং সদসত্তত্পৰং যত্ ॥ 37 ॥
- কস্মাত্ (kasmāt)why
- চ (ca)and
- তে (te)to you
- ন (na)not
- নমেৰন্ (nameran)should bow
- মহাত্মন্ (mahātman)O Great-souled One
- গৰীযসে (garīyase)greater
- ব্ৰহ্মণঃ (brahmaṇaḥ)than Brahma
- অপি (api)even
- আদিকৰ্ত্ৰে (ādikartre)to the Primal Cause
- অনন্ত (ananta)O Infinite
- দেৱেশ (deveśa)O Lord of Lords (deva:lord | īśa:lord)
- জগন্নিৱাস (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অক্ষৰম্ (akṣaram)imperishable
- সদসত্ (sadasat)manifest and unmanifest (sat:manifest | asat:unmanifest)
- তত্ (tat)that
- পৰম্ (param)beyond
- যত্ (yat)which
ৱেত্তাসি ৱেদ্যং চ পৰং চ ধাম ত্ৱযা ততং ৱিশ্ৱমনন্তৰূপ ॥ 38 ॥
- ত্ৱম্ (tvam)You
- আদিদেৱঃ (ādidevaḥ)Primal God (ādi:primal | devaḥ:god)
- পুৰুষঃ (puruṣaḥ)Purusha
- পুৰাণঃ (purāṇaḥ)ancient
- ত্ৱম্ (tvam)You
- অস্য (asya)of this
- ৱিশ্ৱস্য (viśvasya)of the universe
- পৰং (param)supreme
- নিধানম্ (nidhānam)refuge
- ৱেত্তা (vettā)knower
- অসি (asi)are
- ৱেদ্যম্ (vedyam)knowable
- চ (ca)and
- পৰং (param)supreme
- চ (ca)and
- ধাম (dhāma)abode
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- ততম্ (tatam)pervaded
- ৱিশ্ৱম্ (viśvam)universe
- অনন্তৰূপ (anantarūpa)infinite forms (ananta:infinite | rūpa:forms)
নমো নমস্তেঽস্তু সহস্ৰকৃত্ৱঃ পুনশ্চ ভূযোঽপি নমো নমস্তে ॥ 39 ॥
- ৱাযুঃ (vāyuḥ)Vayu
- যমঃ (yamaḥ)Yama
- অগ্নিঃ (agniḥ)Agni
- ৱৰুণঃ (varuṇaḥ)Varuna
- শশাঙ্কঃ (śaśāṅkaḥ)the Moon
- প্ৰজাপতিঃ (prajāpatiḥ)Prajapati
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- প্ৰপিতামহঃ (prapitāmahaḥ)great-grandfather
- চ (ca)and
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- তে (te)to you
- অস্তু (astu)let it be
- সহস্ৰকৃত্ৱঃ (sahasrakṛtvaḥ)a thousand times (sahasra:thousand | kṛtvaḥ:times)
- পুনঃ (punaḥ)again
- চ (ca)and
- ভূযঃ (bhūyaḥ)again
- অপি (api)also
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
- তে (te)to you
অনন্তৱীৰ্যামিতৱিক্ৰমস্ত্ৱং সৰ্ৱং সমাপ্নোষি ততোঽসি সৰ্ৱঃ ॥ 40 ॥
- নমঃ (namaḥ)salutations
- পুৰস্তাত্ (purastāt)before
- অথ (atha)and
- পৃষ্ঠতঃ (pṛṣṭhataḥ)behind
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutations
- অস্তু (astu)let there be
- তে (te)to you
- সৰ্ৱতঃ (sarvataḥ)on every side
- এৱ (eva)indeed
- সৰ্ৱ (sarva)all
- অনন্তৱীৰ্য (anantavīrya)infinite in power (ananta:infinite | vīrya:power)
- অমিতৱিক্ৰম (amitavikrama)infinite in prowess (amita:infinite | vikrama:prowess)
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- সৰ্ৱম্ (sarvam)all
- সমাপ্নোষি (samāpnoṣi)pervade
- ততঃ (tataḥ)therefore
- অসি (asi)are
- সৰ্ৱঃ (sarvaḥ)all
অজানতা মহিমানং তৱেদং মযা প্ৰমাদাত্প্ৰণযেন ৱাপি ॥ 41 ॥
- সখেতি (sakheti)O friend
- মত্ৱা (matvā)thinking
- প্ৰসভং (prasabhaṃ)rashly
- যদুক্তং (yaduktaṃ)whatever said
- হে (he)O
- কৃষ্ণ (kṛṣṇa)Krishna
- হে (he)O
- যাদৱ (yādava)Yadava
- হে (he)O
- সখেতি (sakheti)O friend
- অজানতা (ajānatā)unknowing
- মহিমানং (mahimānaṃ)greatness
- তৱ (tava)your
- ইদং (idaṃ)this
- মযা (mayā)by me
- প্ৰমাদাত্ (pramādāt)from carelessness
- প্ৰণযেন (praṇayena)from love
- ৱা (vā)or
- অপি (api)also
একোঽথৱাপ্যচ্যুত তত্সমক্ষং তত্ক্ষামযে ত্ৱামহমপ্ৰমেযম্ ॥ 42 ॥
- যত্ (yat)whatever
- চ (ca)and
- অৱহাসাৰ্থম্ (avahāsārtham)for the sake of fun (avahāsa:fun | artham:for the sake of)
- অসত্কৃতঃ (asatkṛtaḥ)insulted
- অসি (asi)are
- ৱিহাৰ (vihāra)at play
- শয্যা (śayyā)reposing
- আসন (āsana)sitting
- ভোজনেষু (bhojaneṣu)at meals
- একঃ (ekaḥ)alone
- অথৱা (athavā)or
- অপি (api)also
- অচ্যুত (acyuta)O Achyuta
- তত্ (tat)that
- সমক্ষম্ (samakṣam)in company
- তত্ক্ষামযে (tatkṣāmaye)I implore to forgive (tat:that | kṣāmaye:I implore to forgive)
- ত্ৱাম্ (tvām)You
- অহম্ (aham)I
- অপ্ৰমেযম্ (aprameyam)O Immeasurable One
ন ত্ৱত্সমোঽস্ত্যভ্যধিকঃ কুতোঽন্যো লোকত্ৰযেঽপ্যপ্ৰতিমপ্ৰভাৱ ॥ 43 ॥
- পিতা (pitā)father
- অসি (asi)are
- লোকস্য (lokasya)of the world
- চৰাচৰস্য (carācarasya)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
- ত্ৱম্ (tvam)you
- অস্য (asya)of this
- পূজ্যঃ (pūjyaḥ)to be adored
- চ (ca)and
- গুৰুঃ (guruḥ)teacher
- গৰীযান্ (garīyān)greatest
- ন (na)not
- ত্ৱত্সমঃ (tvatsamaḥ)equal to you (tvat:to you | samaḥ:equal)
- অস্তি (asti)exists
- অভ্যধিকঃ (abhyadhikaḥ)superior
- কুতঃ (kutaḥ)how
- অন্যঃ (anyaḥ)another
- লোকত্ৰযে (lokatraye)in the three worlds (loka:world | traye:in the three)
- অপি (api)even
- অপ্ৰতিমপ্ৰভাৱ (apratimaprabhāva)unequalled power (apratima:unequalled | prabhāva:power)
পিতেৱ পুত্ৰস্য সখেৱ সখ্যুঃ প্ৰিযঃ প্ৰিযাযাৰ্হসি দেৱ সোঢুম্ ॥ 44 ॥
- তস্মাত্ (tasmāt)therefore
- প্ৰণম্য (praṇamya)bowing down
- প্ৰণিধায (praṇidhāya)prostrating
- কাযম্ (kāyam)body
- প্ৰসাদযে (prasādaye)I crave forgiveness
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- অহম্ (aham)I
- ঈশম্ (īśam)Lord
- ঈড্যম্ (īḍyam)adorable
- পিতা (pitā)father
- ইৱ (iva)like
- পুত্ৰস্য (putrasya)of son
- সখা (sakhā)friend
- ইৱ (iva)like
- সখ্যুঃ (sakhyuḥ)of friend
- প্ৰিযঃ (priyaḥ)beloved
- প্ৰিযায (priyāya)to beloved
- অৰ্হসি (arhasi)should
- দেৱ (deva)O Deva
- সোঢুম্ (soḍhum)forgive
তদেৱ মে দৰ্শয দেৱৰূপং প্ৰসীদ দেৱেশ জগন্নিৱাস ॥ 45 ॥
- অদৃষ্টপূৰ্ৱং (adṛṣṭapūrvam)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvam:before)
- হৃষিতঃ (hṛṣitaḥ)delighted
- অস্মি (asmi)I am
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- ভযেন (bhayena)with fear
- চ (ca)and
- প্ৰৱ্যথিতং (pravyathitam)distressed
- মনঃ (manaḥ)mind
- মে (me)my
- তত্ (tat)that
- এৱ (eva)only
- মে (me)to me
- দৰ্শয (darśaya)show
- দেৱ (deva)O God
- ৰূপং (rūpam)form
- প্ৰসীদ (prasīda)have mercy
- দেৱেশ (deveśa)O God of gods (deva:god | īśa:lord)
- জগন্নিৱাস (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
তেনৈৱ ৰূপেণ চতুৰ্ভুজেন সহস্ৰবাহো ভৱ ৱিশ্ৱমূৰ্তে ॥ 46 ॥
- কিৰীটিনং (kirīṭinam)crowned
- গদিনং (gadinam)bearing a mace
- চক্ৰহস্তং (cakrahastam)with a discus in hand (cakra:discus | hastam:in hand)
- ইচ্ছামি (icchāmi)I desire
- ত্ৱাং (tvāṃ)You
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- অহম্ (aham)I
- তথৈৱ (tathaiva)as before
- তেনৈৱ (tenaiva)in that same
- ৰূপেণ (rūpeṇa)form
- চতুৰ্ভুজেন (caturbhujena)having four arms (catur:four | bhujena:arms)
- সহস্ৰবাহো (sahasrabāho)O Thousand-armed (sahasra:thousand | bāho:armed)
- ভৱ (bhava)become
- ৱিশ্ৱমূৰ্তে (viśvamūrte)O Universal Form (viśva:universal | mūrte:form)
তেজোমযং ৱিশ্ৱমনন্তমাদ্যং যন্মে ত্ৱদন্যেন ন দৃষ্টপূৰ্ৱম্ ॥ 47 ॥
- শ্ৰীভগৱানুৱাচ (śrībhagavānuvāca)Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- মযা (mayā)by me
- প্ৰসন্নেন (prasannena)graciously
- তৱ (tava)your
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- ইদং (idaṃ)this
- ৰূপং (rūpaṃ)form
- পৰং (paraṃ)supreme
- দৰ্শিতম্ (darśitam)shown
- আত্মযোগাত্ (ātmayogāt)by own YOGA-power (ātma:own | yogāt:by YOGA-power)
- তেজোমযং (tejomayaṃ)full of splendour (tejas:splendour | mayaṃ:full of)
- ৱিশ্ৱম্ (viśvam)universal
- অনন্তম্ (anantam)infinite
- আদ্যং (ādyaṃ)primeval
- যত্ (yat)which
- মে (me)my
- ত্ৱত্ (tvad)than you
- অন্যেন (anyena)by another
- ন (na)not
- দৃষ্টপূৰ্ৱম্ (dṛṣṭapūrvam)seen before (dṛṣṭa:seen | pūrvam:before)
এৱংৰূপঃ শক্য অহং নৃলোকে দ্ৰষ্টুং ত্ৱদন্যেন কুৰুপ্ৰৱীৰ ॥ 48 ॥
- ন (na)not
- ৱেদযজ্ঞাধ্যযনৈঃ (vedayajñādhyayanair)by Veda study and sacrifices (veda:Veda | yajña:sacrifices | adhyayana:study | aiḥ:by)
- ন (na)not
- দানৈঃ (dānaiḥ)by gifts
- ন (na)not
- চ (ca)and
- ক্ৰিযাভিঃ (kriyābhiḥ)by rituals
- ন (na)not
- তপোভিঃ (tapobhiḥ)by austerities
- উগ্ৰৈঃ (ugraiḥ)severe
- এৱংৰূপঃ (evaṃrūpaḥ)in this form (evaṃ:thus | rūpaḥ:form)
- শক্যঃ (śakyaḥ)possible
- অহম্ (aham)I
- নৃলোকে (nṛloke)in the world of men (nṛ:men | loke:in the world)
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- ত্ৱত্ (tvad)than you
- অন্যেন (anyena)by another
- কুৰুপ্ৰৱীৰ (kurupravīra)O hero of the Kurus (kuru:Kurus | pravīra:hero)
ৱ্যপেতভীঃ প্ৰীতমনাঃ পুনস্ত্ৱং তদেৱ মে ৰূপমিদং প্ৰপশ্য ॥ 49 ॥
- মা (mā)do not
- তে (te)your
- ৱ্যথা (vyathā)fear
- মা (mā)do not
- চ (ca)and
- ৱিমূঢভাৱঃ (vimūḍhabhāvaḥ)bewilderment (vimūḍha:bewildered | bhāvaḥ:state)
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- ৰূপং (rūpaṃ)form
- ঘোৰম্ (ghoram)terrible
- ঈদৃক্ (īdṛk)such
- মম (mama)my
- ইদম্ (idam)this
- ৱ্যপেতভীঃ (vyapetabhīḥ)fear dispelled (vyapeta:dispelled | bhīḥ:fear)
- প্ৰীতমনাঃ (prītamanāḥ)gladdened heart (prīta:gladdened | manāḥ:heart)
- পুনঃ (punaḥ)again
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- তত্ (tat)that
- এৱ (eva)indeed
- মে (me)my
- ৰূপম্ (rūpam)form
- ইদম্ (idam)this
- প্ৰপশ্য (prapaśya)behold
আশ্ৱাসযামাস চ ভীতমেনং ভূত্ৱা পুনঃ সৌম্যৱপুৰ্মহাত্মা ॥ 50 ॥
- সঞ্জয (sañjaya)Sanjaya
- উৱাচ (uvāca)said
- ইতি (iti)thus
- অৰ্জুনং (arjunam)to Arjuna
- ৱাসুদেৱঃ (vāsudevaḥ)Vaasudeva
- তথা (tathā)thus
- উক্ত্ৱা (uktvā)having spoken
- স্ৱকম্ (svakam)own
- ৰূপম্ (rūpam)form
- দৰ্শযামাস (darśayāmāsa)showed
- ভূযঃ (bhūyaḥ)again
- আশ্ৱাসযামাস (āśvāsayāmāsa)consoled
- চ (ca)and
- ভীতম্ (bhītam)terrified
- এনম্ (enam)him
- ভূত্ৱা (bhūtvā)having become
- পুনঃ (punaḥ)again
- সৌম্যৱপুঃ (saumyavapuḥ)gentle form (saumya:gentle | vapuḥ:form)
- মহাত্মা (mahātmā)great-souled one (mahā:great | ātmā:soul)
ইদানীমস্মি সংৱৃত্তঃ সচেতাঃ প্ৰকৃতিং গতঃ ॥ 51 ॥
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- উৱাচ (uvāca)said
- দৃষ্ট্ৱা (dṛṣṭvā)having seen
- ইদং (idaṃ)this
- মানুষং (mānuṣam)human
- ৰূপং (rūpam)form
- তৱ (tava)your
- সৌম্যং (saumyam)gentle
- জনাৰ্দন (janārdana)O Janardana
- ইদানীম্ (idānīm)now
- অস্মি (asmi)I am
- সংৱৃত্তঃ (saṃvṛttaḥ)composed
- সচেতাঃ (sacetāḥ)restored to consciousness
- প্ৰকৃতিং (prakṛtim)nature
- গতঃ (gataḥ)returned
দেৱা অপ্যস্য ৰূপস্য নিত্যং দৰ্শনকাঙ্ক্ষিণঃ ॥ 52 ॥
- শ্ৰীভগৱান্ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- উৱাচ (uvāca)said
- সুদুৰ্দৰ্শম্ (sudurdarśam)very hard to see (su:very | durdarśam:hard to see)
- ইদং (idaṃ)this
- ৰূপম্ (rūpam)form
- দৃষ্টৱান্ (dṛṣṭavān)have seen
- অসি (asi)you are
- যত্ (yat)which
- মম (mama)my
- দেৱাঃ (devāḥ)gods
- অপি (api)even
- অস্য (asya)of this
- ৰূপস্য (rūpasya)of the form
- নিত্যম্ (nityam)always
- দৰ্শনকাঙ্ক্ষিণঃ (darśanakāṅkṣiṇaḥ)longing to see (darśana:seeing | kāṅkṣiṇaḥ:longing)
শক্য এৱংৱিধো দ্ৰষ্টুং দৃষ্টৱানসি মাং যথা ॥ 53 ॥
- ন (na)not
- অহম্ (aham)I
- ৱেদৈঃ (vedaiḥ)by the Vedas
- ন (na)nor
- তপসা (tapasā)by austerity
- ন (na)nor
- দানেন (dānena)by gift
- ন (na)nor
- চ (ca)and
- ইজ্যযা (ijyayā)by sacrifices
- শক্যঃ (śakyaḥ)possible
- এৱংৱিধঃ (evaṃvidhaḥ)in this form (evam:thus | vidhaḥ:form)
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- দৃষ্টৱান্ (dṛṣṭavān)have seen
- অসি (asi)you are
- মাম্ (mām)me
- যথা (yathā)as
জ্ঞাতুং দ্ৰষ্টুং চ তত্ত্ৱেন প্ৰৱেষ্টুং চ পৰন্তপ ॥ 54 ॥
- ভক্ত্যা (bhaktyā)by devotion
- ত্ৱ (tva)but
- অনন্যযা (ananyayā)single-minded
- শক্য (śakya)possible
- অহম্ (aham)I
- এৱংৱিধঃ (evaṃvidhaḥ)of this form
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- জ্ঞাতুম্ (jñātum)to be known
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to be seen
- চ (ca)and
- তত্ত্ৱেন (tattvena)in reality
- প্ৰৱেষ্টুম্ (praveṣṭum)to be entered into
- চ (ca)and
- পৰন্তপ (parantapa)O scorcher of foes (para:foes | tapa:scorcher)
নিৰ্ৱৈৰঃ সৰ্ৱভূতেষু যঃ স মামেতি পাণ্ডৱ ॥ 55 ॥
- মত্কৰ্মকৃত্ (matkarmakṛt)who does actions for Me (mat:for Me | karma:actions | kṛt:does)
- মত্পৰমঃ (matparamaḥ)who looks upon Me as Supreme (mat:Me | paramaḥ:Supreme)
- মদ্ভক্তঃ (madbhaktaḥ)who is devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- সঙ্গৱৰ্জিতঃ (saṅgavarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | varjitaḥ:free from)
- নিৰ্ৱৈৰঃ (nirvairaḥ)without enmity
- সৰ্ৱভূতেষু (sarvabhūteṣu)among all beings (sarva:all | bhūteṣu:among beings)
- যঃ (yaḥ)who
- সঃ (saḥ)he
- মাম্ (mām)to Me
- এতি (eti)comes
- পাণ্ডৱ (pāṇḍava)O Pandava
শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্জুনসংৱাদে ৱিশ্ৱৰূপদৰ্শনযোগো নামৈকাদশোঽধ্যাযঃ ॥11 ॥
