Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতা মূলম্ - একাদশোঽধ্যাযঃ

(Bhagavad Gita Chapter 11 — Viśvarūpa-Darśana Yoga in Assamese)

Vyasa

Arjuna, inspired by Krishna’s descriptions of divine glories, longs to see that majesty directly. Krishna bestows upon him the spiritual vision required to perceive the universal form. Arjuna beholds an infinite being with countless faces, eyes, and arms, blazing like a thousand suns. Within it he sees all gods, sages, and warriors — the entire cosmos contained in a single body. The sight fills him with awe and reverence. Soon the vision becomes terrifying. Arjuna watches all warriors rushing helplessly into Krishna’s flaming mouths, crushed and consumed. Krishna declares, “I am Time, the destroyer of worlds,” revealing that the destiny of all beings is already written.

Reading depth
Lyrics
#of 69
ওঁ শ্ৰী পৰমাত্মনে নমঃ
অথ একাদশোঽধ্যাযঃ ।
ৱিশ্ৱৰূপসন্দৰ্শনযোগঃ

অৰ্জুন উৱাচ
মদনুগ্ৰহায পৰমং গুহ্যমধ্যাত্মসঞ্জ্ঞিতম্ ।
যত্ত্ৱযোক্তং ৱচস্তেন মোহোঽযং ৱিগতো মম ॥ 1 ॥
ভৱাপ্যযৌ হি ভূতানাং শ্ৰুতৌ ৱিস্তৰশো মযা ।
ত্ৱত্তঃ কমলপত্ৰাক্ষ মাহাত্ম্যমপি চাৱ্যযম্ ॥ 2 ॥
এৱমেতদ্যথাত্থ ত্ৱমাত্মানং পৰমেশ্ৱৰ ।
দ্ৰষ্টুমিচ্ছামি তে ৰূপমৈশ্ৱৰং পুৰুষোত্তম ॥ 3 ॥
মন্যসে যদি তচ্ছক্যং মযা দ্ৰষ্টুমিতি প্ৰভো ।
যোগেশ্ৱৰ ততো মে ত্ৱং দৰ্শযাত্মানমৱ্যযম্ ॥ 4 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
পশ্য মে পাৰ্থ ৰূপাণি শতশোঽথ সহস্ৰশঃ ।
নানাৱিধানি দিৱ্যানি নানাৱৰ্ণাকৃতীনি চ ॥ 5 ॥
পশ্যাদিত্যান্ৱসূন্ৰুদ্ৰানশ্ৱিনৌ মৰুতস্তথা ।
বহূন্যদৃষ্টপূৰ্ৱাণি পশ্যাশ্চৰ্যাণি ভাৰত ॥ 6 ॥
ইহৈকস্থং জগত্কৃত্স্নং পশ্যাদ্য সচৰাচৰম্ ।
মম দেহে গুডাকেশ যচ্চান্যদ্দ্ৰষ্টুমিচ্ছসি ॥ 7 ॥
ন তু মাং শক্যসে দ্ৰষ্টুমনেনৈৱ স্ৱচক্ষুষা ।
দিৱ্যং দদামি তে চক্ষুঃ পশ্য মে যোগমৈশ্ৱৰম্ ॥ 8 ॥
সঞ্জয উৱাচ
এৱমুক্ত্ৱা ততো ৰাজন্মহাযোগেশ্ৱৰো হৰিঃ ।
দৰ্শযামাস পাৰ্থায পৰমং ৰূপমৈশ্ৱৰম্ ॥ 9 ॥
অনেকৱক্ত্ৰনযন-মনেকাদ্ভুতদৰ্শনম্ ।
অনেকদিৱ্যাভৰণং দিৱ্যানেকোদ্যতাযুধম্ ॥ 10 ॥
দিৱ্যমাল্যাম্বৰধৰং দিৱ্যগন্ধানুলেপনম্ ।
সৰ্ৱাশ্চৰ্যমযং দেৱমনন্তং ৱিশ্ৱতোমুখম্ ॥ 11 ॥
দিৱি সূৰ্যসহস্ৰস্য ভৱেদ্যুগপদুত্থিতা ।
যদি ভাঃ সদৃশী সা স্যাদ্ভাসস্তস্য মহাত্মনঃ ॥ 12 ॥
তত্ৰৈকস্থং জগত্কৃত্স্নং প্ৰৱিভক্তমনেকধা ।
অপশ্যদ্দেৱদেৱস্য শৰীৰে পাণ্ডৱস্তদা ॥ 13 ॥
ততঃ স ৱিস্মযাৱিষ্টো হৃষ্টৰোমা ধনঞ্জযঃ ।
প্ৰণম্য শিৰসা দেৱং কৃতাঞ্জলিৰভাষত ॥ 14 ॥
অৰ্জুন উৱাচ
পশ্যামি দেৱাংস্তৱ দেৱ দেহে সৰ্ৱাংস্তথা ভূতৱিশেষসঙ্ঘান্।
ব্ৰহ্মাণমীশং কমলাসনস্থ-মৃষীংশ্চ সৰ্ৱানুৰগাংশ্চ দিৱ্যান্ ॥ 15 ॥
অনেকবাহূদৰৱক্ত্ৰনেত্ৰং পশ্যামি ত্ৱাং সৰ্ৱতোঽনন্তৰূপম্।
নান্তং ন মধ্যং ন পুনস্তৱাদিং পশ্যামি ৱিশ্ৱেশ্ৱৰ ৱিশ্ৱৰূপ ॥ 16 ॥
কিৰীটিনং গদিনং চক্ৰিণং চ তেজোৰাশিং সৰ্ৱতো দীপ্তিমন্তম্।
পশ্যামি ত্ৱাং দুৰ্নিৰীক্ষ্যং সমন্তাদ্দীপ্তানলাৰ্কদ্যুতিমপ্ৰমেযম্ ॥ 17 ॥
ত্ৱমক্ষৰং পৰমং ৱেদিতৱ্যং ত্ৱমস্য ৱিশ্ৱস্য পৰং নিধানম্।
ত্ৱমৱ্যযঃ শাশ্ৱতধৰ্মগোপ্তা সনাতনস্ত্ৱং পুৰুষো মতো মে ॥ 18 ॥
অনাদিমধ্যান্তমনন্তৱীৰ্য-মনন্তবাহুং শশিসূৰ্যনেত্ৰম্।
পশ্যামি ত্ৱাং দীপ্তহুতাশৱক্ত্ৰং স্ৱতেজসা ৱিশ্ৱমিদং তপন্তম্ ॥ 19 ॥
দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰিদমন্তৰং হি ৱ্যাপ্তং ত্ৱযৈকেন দিশশ্চ সৰ্ৱাঃ।
দৃষ্ট্ৱাদ্ভুতং ৰূপমুগ্ৰং তৱেদং লোকত্ৰযং প্ৰৱ্যথিতং মহাত্মন্ ॥ 20 ॥
অমী হি ত্ৱাং সুৰসঙ্ঘা ৱিশন্তি কেচিদ্ভীতাঃ প্ৰাঞ্জলযো গৃণন্তি।
স্ৱস্তীত্যুক্ত্ৱা মহৰ্ষিসিদ্ধসঙ্ঘাঃ স্তুৱন্তি ত্ৱাং স্তুতিভিঃ পুষ্কলাভিঃ ॥ 21 ॥
ৰুদ্ৰাদিত্যা ৱসৱো যে চ সাধ্যা ৱিশ্ৱেঽশ্ৱিনৌ মৰুতশ্চোষ্মপাশ্চ।
গন্ধৰ্ৱযক্ষাসুৰসিদ্ধসঙ্ঘা ৱীক্ষন্তে ত্ৱাং ৱিস্মিতাশ্চৈৱ সৰ্ৱে ॥ 22 ॥
ৰূপং মহত্তে বহুৱক্ত্ৰনেত্ৰং মহাবাহো বহুবাহূৰুপাদম্।
বহূদৰং বহুদংষ্ট্ৰাকৰালং দৃষ্ট্ৱা লোকাঃ প্ৰৱ্যথিতাস্তথাহম্ ॥ 23 ॥
নভঃস্পৃশং দীপ্তমনেকৱৰ্ণং ৱ্যাত্তাননং দীপ্তৱিশালনেত্ৰম্।
দৃষ্ট্ৱা হি ত্ৱাং প্ৰৱ্যথিতান্তৰাত্মা ধৃতিং ন ৱিন্দামি শমং চ ৱিষ্ণো ॥ 24 ॥
দংষ্ট্ৰাকৰালানি চ তে মুখানি দৃষ্ট্ৱৈৱ কালানলসন্নিভানি।
দিশো ন জানে ন লভে চ শৰ্ম প্ৰসীদ দেৱেশ জগন্নিৱাস ॥ 25 ॥
অমী চ ত্ৱাং ধৃতৰাষ্ট্ৰস্য পুত্ৰাঃ সৰ্ৱে সহৈৱাৱনিপালসঙ্ঘৈঃ।
ভীষ্মো দ্ৰোণঃ সূতপুত্ৰস্তথাসৌ সহাস্মদীযৈৰপি যোধমুখ্যৈঃ ॥ 26 ॥
ৱক্ত্ৰাণি তে ত্ৱৰমাণা ৱিশন্তি দংষ্ট্ৰাকৰালানি ভযানকানি।
কেচিদ্ৱিলগ্না দশনান্তৰেষু সন্দৃশ্যন্তে চূৰ্ণিতৈৰুত্তমাঙ্গৈঃ ॥ 27 ॥
যথা নদীনাং বহৱোঽম্বুৱেগাঃ সমুদ্ৰমেৱাভিমুখা দ্ৰৱন্তি।
তথা তৱামী নৰলোকৱীৰা ৱিশন্তি ৱক্ত্ৰাণ্যভিৱিজ্ৱলন্তি ॥ 28 ॥
যথা প্ৰদীপ্তং জ্ৱলনং পতঙ্গা ৱিশন্তি নাশায সমৃদ্ধৱেগাঃ।
তথৈৱ নাশায ৱিশন্তি লোকাস্তৱাপি ৱক্ত্ৰাণি সমৃদ্ধৱেগাঃ ॥ 29 ॥
লেলিহ্যসে গ্ৰসমানঃ সমন্তাল্লোকান্সমগ্ৰা-ন্ৱদনৈৰ্জ্ৱলদ্ভিঃ।
তেজোভিৰাপূৰ্য জগত্সমগ্ৰং ভাসস্তৱোগ্ৰাঃ প্ৰতপন্তি ৱিষ্ণো ॥ 30 ॥
আখ্যাহি মে কো ভৱানুগ্ৰৰূপো নমোঽস্তু তে দেৱৱৰ প্ৰসীদ।
ৱিজ্ঞাতুমিচ্ছামি ভৱন্তমাদ্যং ন হি প্ৰজানামি তৱ প্ৰৱৃত্তিম্ ॥ 31 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
কালোঽস্মি লোকক্ষযকৃত্প্ৰৱৃদ্ধো লোকান্সমাহৰ্তুমিহ প্ৰৱৃত্তঃ।
ঋতেঽপি ত্ৱাং ন ভৱিষ্যন্তি সৰ্ৱে যেঽৱস্থিতাঃ প্ৰত্যনীকেষু যোধাঃ ॥ 32 ॥
তস্মাত্ত্ৱমুত্তিষ্ঠ যশো লভস্ৱ জিত্ৱা শত্ৰূন্ভুঙ্ক্ষ্ৱ ৰাজ্যং সমৃদ্ধম্।
মযৈৱৈতে নিহতাঃ পূৰ্ৱমেৱ নিমিত্তমাত্ৰং ভৱ সৱ্যসাচিন্ ॥ 33 ॥
দ্ৰোণং চ ভীষ্মং চ জযদ্ৰথং চ কৰ্ণং তথান্যানপি যোধৱীৰান্।
মযা হতাংস্ত্ৱং জহি মা ৱ্যথিষ্ঠা যুধ্যস্ৱ জেতাসি ৰণে সপত্নান্ ॥ 34 ॥
সঞ্জয উৱাচ
এতচ্ছ্ৰুত্ৱা ৱচনং কেশৱস্য কৃতাঞ্জলিৰ্ৱেপমানঃ কিৰীটী।
নমস্কৃত্ৱা ভূয এৱাহ কৃষ্ণং সগদ্গদং ভীতভীতঃ প্ৰণম্য ॥ 35 ॥
অৰ্জুন উৱাচ
স্থানে হৃষীকেশ তৱ প্ৰকীৰ্ত্যা জগত্প্ৰহৃষ্যত্যনুৰজ্যতে চ।
ৰক্ষাংসি ভীতানি দিশো দ্ৰৱন্তি সৰ্ৱে নমস্যন্তি চ সিদ্ধসঙ্ঘাঃ ॥ 36 ॥
কস্মাচ্চ তে ন নমেৰন্মহাত্মন্গৰীযসে ব্ৰহ্মণোঽপ্যাদিকৰ্ত্ৰে।
অনন্ত দেৱেশ জগন্নিৱাস ত্ৱমক্ষৰং সদসত্তত্পৰং যত্ ॥ 37 ॥
ত্ৱমাদিদেৱঃ পুৰুষঃ পুৰাণস্ত্ৱমস্য ৱিশ্ৱস্য পৰং নিধানম্।
ৱেত্তাসি ৱেদ্যং চ পৰং চ ধাম ত্ৱযা ততং ৱিশ্ৱমনন্তৰূপ ॥ 38 ॥
ৱাযুৰ্যমোঽগ্নিৰ্ৱৰুণঃ শশাঙ্কঃ প্ৰজাপতিস্ত্ৱং প্ৰপিতামহশ্চ।
নমো নমস্তেঽস্তু সহস্ৰকৃত্ৱঃ পুনশ্চ ভূযোঽপি নমো নমস্তে ॥ 39 ॥
নমঃ পুৰস্তাদথ পৃষ্ঠতস্তে নমোঽস্তু তে সৰ্ৱত এৱ সৰ্ৱ।
অনন্তৱীৰ্যামিতৱিক্ৰমস্ত্ৱং সৰ্ৱং সমাপ্নোষি ততোঽসি সৰ্ৱঃ ॥ 40 ॥
সখেতি মত্ৱা প্ৰসভং যদুক্তং হে কৃষ্ণ হে যাদৱ হে সখেতি।
অজানতা মহিমানং তৱেদং মযা প্ৰমাদাত্প্ৰণযেন ৱাপি ॥ 41 ॥
যচ্চাৱহাসাৰ্থমসত্কৃতোঽসি ৱিহাৰশয্যাসনভোজনেষু।
একোঽথৱাপ্যচ্যুত তত্সমক্ষং তত্ক্ষামযে ত্ৱামহমপ্ৰমেযম্ ॥ 42 ॥
পিতাসি লোকস্য চৰাচৰস্য ত্ৱমস্য পূজ্যশ্চ গুৰুৰ্গৰীযান্।
ন ত্ৱত্সমোঽস্ত্যভ্যধিকঃ কুতোঽন্যো লোকত্ৰযেঽপ্যপ্ৰতিমপ্ৰভাৱ ॥ 43 ॥
তস্মাত্প্ৰণম্য প্ৰণিধায কাযং প্ৰসাদযে ত্ৱামহমীশমীড্যম্।
পিতেৱ পুত্ৰস্য সখেৱ সখ্যুঃ প্ৰিযঃ প্ৰিযাযাৰ্হসি দেৱ সোঢুম্ ॥ 44 ॥
অদৃষ্টপূৰ্ৱং হৃষিতোঽস্মি দৃষ্ট্ৱা ভযেন চ প্ৰৱ্যথিতং মনো মে।
তদেৱ মে দৰ্শয দেৱৰূপং প্ৰসীদ দেৱেশ জগন্নিৱাস ॥ 45 ॥
কিৰীটিনং গদিনং চক্ৰহস্তমিচ্ছামি ত্ৱাং দ্ৰষ্টুমহং তথৈৱ।
তেনৈৱ ৰূপেণ চতুৰ্ভুজেন সহস্ৰবাহো ভৱ ৱিশ্ৱমূৰ্তে ॥ 46 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
মযা প্ৰসন্নেন তৱাৰ্জুনেদং ৰূপং পৰং দৰ্শিতমাত্মযোগাত্।
তেজোমযং ৱিশ্ৱমনন্তমাদ্যং যন্মে ত্ৱদন্যেন ন দৃষ্টপূৰ্ৱম্ ॥ 47 ॥
ন ৱেদযজ্ঞাধ্যযনৈৰ্ন দানৈৰ্ন চ ক্ৰিযাভিৰ্ন তপোভিৰুগ্ৰৈঃ।
এৱংৰূপঃ শক্য অহং নৃলোকে দ্ৰষ্টুং ত্ৱদন্যেন কুৰুপ্ৰৱীৰ ॥ 48 ॥
মা তে ৱ্যথা মা চ ৱিমূঢভাৱো দৃষ্ট্ৱা ৰূপং ঘোৰমীদৃঙ্মমেদম্।
ৱ্যপেতভীঃ প্ৰীতমনাঃ পুনস্ত্ৱং তদেৱ মে ৰূপমিদং প্ৰপশ্য ॥ 49 ॥
সঞ্জয উৱাচ
ইত্যৰ্জুনং ৱাসুদেৱস্তথোক্ত্ৱা স্ৱকং ৰূপং দৰ্শযামাস ভূযঃ।
আশ্ৱাসযামাস চ ভীতমেনং ভূত্ৱা পুনঃ সৌম্যৱপুৰ্মহাত্মা ॥ 50 ॥
অৰ্জুন উৱাচ
দৃষ্ট্ৱেদং মানুষং ৰূপং তৱ সৌম্যং জনাৰ্দন ।
ইদানীমস্মি সংৱৃত্তঃ সচেতাঃ প্ৰকৃতিং গতঃ ॥ 51 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
সুদুৰ্দৰ্শমিদং ৰূপং দৃষ্টৱানসি যন্মম ।
দেৱা অপ্যস্য ৰূপস্য নিত্যং দৰ্শনকাঙ্ক্ষিণঃ ॥ 52 ॥
নাহং ৱেদৈৰ্ন তপসা ন দানেন ন চেজ্যযা ।
শক্য এৱংৱিধো দ্ৰষ্টুং দৃষ্টৱানসি মাং যথা ॥ 53 ॥
ভক্ত্যা ত্ৱনন্যযা শক্য অহমেৱংৱিধোঽৰ্জুন ।
জ্ঞাতুং দ্ৰষ্টুং চ তত্ত্ৱেন প্ৰৱেষ্টুং চ পৰন্তপ ॥ 54 ॥
মত্কৰ্মকৃন্মত্পৰমো মদ্ভক্তঃ সঙ্গৱৰ্জিতঃ ।
নিৰ্ৱৈৰঃ সৰ্ৱভূতেষু যঃ স মামেতি পাণ্ডৱ ॥ 55 ॥
ওঁ তত্সদিতি শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতাসূপনিষত্সু ব্ৰহ্মৱিদ্যাযাং যোগশাস্ত্ৰে
শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্জুনসংৱাদে ৱিশ্ৱৰূপদৰ্শনযোগো নামৈকাদশোঽধ্যাযঃ ॥11 ॥

Explore More