rājavidyārājaguhyayogaḥ
śrībhagavānuvāca
jñānaṃ vijñānasahitaṃ yajjñātvā mokṣyase'śubhāt || 1 ||
- śrībhagavānuvācaThe Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- idaṃthis
- tubut
- teto you
- guhyatamaṃmost secret
- pravakṣyāmiI shall declare
- anasūyaveto the non-caviling
- jñānaṃknowledge
- vijñānasahitaṃcombined with experience (vijñāna:experience | sahitaṃ:combined with)
- yatwhich
- jñātvāhaving known
- mokṣyaseyou shall be free
- aśubhātfrom the sorrows
pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartumavyayam || 2 ||
- rājavidyāroyal science (rāja:royal | vidyā:science)
- rājaguhyaṃroyal secret (rāja:royal | guhyaṃ:secret)
- pavitrampure
- idamthis
- uttamamsupreme
- pratyakṣāvagamamrealizable by direct knowledge (pratyakṣa:direct | avagamam:knowledge)
- dharmyamaccording to dharma
- susukhamvery easy (su:very | sukham:easy)
- kartumto perform
- avyayamimperishable
aprāpya māṃ nivartante mṛtyusaṃsāravartmani || 3 ||
- aśraddadhānāḥwithout faith
- puruṣāḥpersons
- dharmasyāsyaof this dharma (dharmasya:of dharma | asya:this)
- parantapaO Parantapa
- aprāpyanot attaining
- māmMe
- nivartantereturn
- mṛtyusaṃsāravartmanipath of rebirth, fraught with death (mṛtyu:death | saṃsāra:rebirth | vartmani:path)
matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣvavasthitaḥ || 4 ||
- mayāby me
- tatampervaded
- idaṃthis
- sarvamall
- jagatworld
- avyaktamūrtināby unmanifest form (avyakta:unmanifest | mūrtinā:by form)
- matsthāniexist in me (mat:in me | sthāni:exist)
- sarvabhūtāniall beings (sarva:all | bhūtāni:beings)
- nanot
- caand
- ahamI
- teṣuin them
- avasthitaḥdwell
bhūtabhṛnna ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ || 5 ||
- nanot
- caand
- matsthāniexist in Me (mat:in Me | sthāni:exist)
- bhūtānibeings
- paśyabehold
- memy
- yogamyoga
- aiśvaramdivine
- bhūtabhṛtsupporter of beings (bhūta:beings | bhṛt:supporter)
- nanot
- caand
- bhūtasthaḥdwelling in beings (bhūta:beings | sthaḥ:dwelling)
- mamamy
- ātmāself
- bhūtabhāvanaḥcreator of beings (bhūta:beings | bhāvanaḥ:creator)
tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya || 6 ||
- yathājust as
- ākāśasthitaḥsituated in space (ākāśa:space | sthitaḥ:situated)
- nityamalways
- vāyuḥwind
- sarvatragaḥmoving everywhere (sarvatra:everywhere | gaḥ:moving)
- mahāngreat
- tathāso
- sarvāṇiall
- bhūtānibeings
- matsthānirest in Me (mat:in Me | sthāni:rest)
- itithus
- upadhārayaunderstand
kalpakṣaye punastāni kalpādau visṛjāmyaham || 7 ||
- sarvabhūtāniall beings (sarva:all | bhūtāni:beings)
- kaunteyaO son of Kunti
- prakṛtimnature
- yāntigo
- māmikāmMy
- kalpakṣayeat the end of a kalpa (kalpa:kalpa | kṣaye:at the end)
- punaḥagain
- tānithem
- kalpādauat the beginning of kalpa (kalpa:kalpa | ādau:at the beginning)
- visṛjāmiI send forth
- ahamI
bhūtagrāmamimaṃ kṛtsnamavaśaṃ prakṛtervaśāt || 8 ||
- prakṛtiṃnature
- svāmmy own
- avaṣṭabhyahaving animated
- visṛjāmiI send forth
- punaḥagain
- punaḥagain
- bhūtagrāmammultitude of beings (bhūta:beings | grāmam:multitude)
- imamthis
- kṛtsnamentire
- avaśamhelpless
- prakṛteḥof nature
- vaśātby the force
udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu || 9 ||
- nanot
- caand
- māmme
- tānithose
- karmāṇiactions
- nibadhnantibind
- dhanañjayaDhananjaya
- udāsīnavatlike indifferent (udāsīna:indifferent | vat:like)
- āsīnamsitting
- asaktamunattached
- teṣuin those
- karmasuin actions
hetunānena kaunteya jagadviparivartate || 10 ||
- mayāby me
- adhyakṣeṇaunder supervision
- prakṛtiḥnature
- sūyateproduces
- sacarācaramthe moving and unmoving (sacara:moving | acaram:unmoving)
- hetunābecause of this
- anenathis
- kaunteyaO son of Kunti
- jagatworld
- viparivartaterevolves
paraṃ bhāvamajānanto mama bhūtamaheśvaram || 11 ||
- avajānantidisregard
- māmMe
- mūḍhāḥfools
- mānuṣīmhuman
- tanumform
- āśritamdwelling
- paramhigher
- bhāvambeing
- ajānantaḥnot knowing
- mamaMy
- bhūtamaheśvaramGreat Lord of beings (bhūta:beings | maheśvaram:Great Lord)
rākṣasīmāsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ || 12 ||
- moghāśāvain hopes (mogha:vain | āśā:hopes)
- moghakarmāṇaḥvain actions (mogha:vain | karmāṇaḥ:actions)
- moghajñānāvain knowledge (mogha:vain | jñānā:knowledge)
- vicetasaḥsenseless
- rākṣasīmof Rakshasas
- āsurīmof Asuras
- caand
- evaindeed
- prakṛtimnature
- mohinīmdelusive
- śritāḥpossessed of
bhajantyananyamanaso jñātvā bhūtādimavyayam || 13 ||
- mahātmānaḥgreat souls (mahā:great | ātmānaḥ:souls)
- tubut
- māmme
- pārthaO Partha
- daivīmdivine
- prakṛtimnature
- āśritāḥhaving taken refuge
- bhajantiworship
- ananyamanasaḥwith single-mindedness (ananya:without another | manasaḥ:mind)
- jñātvāknowing
- bhūtādimsource of all beings (bhūta:beings | ādim:source)
- avyayamimperishable
namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate || 14 ||
- satatamalways
- kīrtayantaḥglorifying
- māmMe
- yatantaḥstriving
- caand
- dṛḍhavratāḥfirm in vows (dṛḍha:firm | vratāḥ:vows)
- namasyantaḥprostrating
- caand
- māmMe
- bhaktyāwith devotion
- nityayuktāḥalways steadfast (nitya:always | yuktāḥ:steadfast)
- upāsateworship
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham || 15 ||
- jñānayajñenaby the wisdom-sacrifice (jñāna:wisdom | yajñena:by the sacrifice)
- caand
- apialso
- anyeothers
- yajantaḥworshipping
- māmMe
- upāsateworship
- ekatvenaas one
- pṛthaktvenaas distinct
- bahudhāas manifold
- viśvatomukhamfaces everywhere (viśvataḥ:everywhere | mukham:face)
mantro'hamahamevājyamahamagnirahaṃ hutam || 16 ||
- ahamI am
- kratu: (kratuḥ)sacrifice
- ahamI am
- yajñaḥsacrifice
- svadhāoffering to ancestors
- ahamI am
- ahamI am
- auṣadhammedicinal herb
- mantraḥmantra
- ahamI am
- ahamI am
- evaindeed
- ājyamclarified butter
- ahamI am
- agniḥfire
- ahamI am
- hutamoblation
vedyaṃ pavitramoṅkāra ṛksāma yajureva ca || 17 ||
- pitāfather
- ahamI am
- asyaof this
- jagataḥworld
- mātāmother
- dhātāsupporter
- pitāmahaḥgrandsire
- vedyamto be known
- pavitrampurifier
- oṅkārasyllable OM
- ṛkRIK
- sāmaSAMA
- yajuḥYAJUH
- evaalso
- caand
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam || 18 ||
- gatiḥgoal
- bhartāsupporter
- prabhuḥlord
- sākṣīwitness
- nivāsaḥabode
- śaraṇamshelter
- suhṛtfriend
- prabhavaḥorigin
- pralayaḥdissolution
- sthānamfoundation
- nidhānamtreasure-house
- bījamseed
- avyayamimperishable
amṛtaṃ caiva mṛtyuśca sadasaccāhamarjuna || 19 ||
- tapāmiI give heat
- ahamI
- ahaṃI
- varṣaṃrain
- nigṛhṇāmiI withhold
- utsṛjāmiI send forth
- caand
- amṛtaṃimmortality
- caand
- evaindeed
- mṛtyu: (mṛtyuḥ)death
- caand
- satexistence
- asatnon-existence
- caand
- ahamI
- arjunaO Arjuna
te puṇyamāsādya surendralokamaśnanti divyāndivi devabhogān || 20 ||
- traividyāknowers of the three Vedas (trai:three | vidyā:knowledge)
- māmme
- somapāḥdrinkers of Soma (soma:Soma | pāḥ:drinkers)
- pūtapāpāḥpurified from sin (pūta:purified | pāpāḥ:sins)
- yajñaiḥby sacrifices
- iṣṭvāhaving worshipped
- svargatimway to heaven (svarga:heaven | gatim:way)
- prārthayantepray for
- tethey
- puṇyamholy
- āsādyahaving reached
- surendralokamworld of the Lord-of-the-gods (surendra:Lord-of-the-gods | lokam:world)
- aśnantienjoy
- divyāndivine
- diviin heaven
- devabhogānpleasures of the gods (deva:gods | bhogān:pleasures)
evaṃ trayīdharmamanuprapannā gatāgataṃ kāmakāmā labhante || 21 ||
- tethey
- taṃthat
- bhuktvāhaving enjoyed
- svargalokaṃheaven-world (svarga:heaven | lokaṃ:world)
- viśālaṃvast
- kṣīṇeexhausted
- puṇyemerits
- martyalokaṃworld-of-the-mortals (martya:mortals | lokaṃ:world)
- viśantienter
- evaṃthus
- trayīdharmaminjunctions of the three Vedas (trayī:three Vedas | dharmam:injunctions)
- anuprapannāabiding by
- gatāgataṃgoing-and-returning (gata:going | āgataṃ:returning)
- kāmakāmādesiring objects of desires (kāma:desires | kāmā:desiring)
- labhanteattain
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham || 22||
- ananyāḥwithout others
- cintayantaḥthinking
- māmme
- yewho
- janāḥpeople
- paryupāsateworship
- teṣāmof them
- nityābhiyuktānāmever self-controlled (nitya:ever | abhiyuktānām:self-controlled)
- yogakṣemamprosperity and security (yoga:prosperity | kṣemam:security)
- vahāmicarry
- ahamI
te'pi māmeva kaunteya yajantyavidhi pūrvakam || 23 ||
- yethose who
- apieven
- anyadevatāother gods (anya:other | devatā:gods)
- bhaktāḥdevotees
- yajanteworship
- śraddhayāwith faith
- anvitāḥendowed
- tethey
- apialso
- māmMe
- evaalone
- kaunteyaO son of Kunti
- yajantiworship
- avidhipūrvakamby the wrong method (avidhi:wrong method | pūrvakam:by)
na tu māmabhijānanti tattvenātaścyavanti te || 24 ||
- ahamI
- hiindeed
- sarvayajñānāmof all sacrifices (sarva:all | yajñānām:of sacrifices)
- bhoktāenjoyer
- caand
- prabhuḥLord
- evaonly
- caand
- nanot
- tubut
- māmMe
- abhijānantiknow
- tattvenain essence
- ataḥhence
- cyavantifall
- tethey
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino'pi mām || 25 ||
- yāntigo
- devavratāḥvotaries of the gods (deva:gods | vratāḥ:votaries)
- devānto the gods
- pitṝnto the ancestors
- yāntigo
- pitṛvratāḥvotaries of the ancestors (pitṛ:ancestors | vratāḥ:votaries)
- bhūtānito the elements
- yāntigo
- bhūtejyāḥworshippers of the elements (bhūta:elements | ijyāḥ:worshippers)
- yāntigo
- madyājinaḥMy worshippers (mad:My | yājinaḥ:worshippers)
- apialso
- māmunto Me
tadahaṃ bhaktyupahṛtamaśnāmi prayatātmanaḥ || 26 ||
- patraṃleaf
- puṣpaṃflower
- phalaṃfruit
- toyaṃwater
- yaḥwho
- meto me
- bhaktyāwith devotion
- prayacchatioffers
- tatthat
- ahamI
- bhaktyupahṛtamoffered with devotion (bhakti:devotion | upahṛtam:offered)
- aśnāmiaccept
- prayatātmanaḥpure-minded (prayata:pure | ātmanaḥ:minded)
yattapasyasi kaunteya tatkuruṣva madarpaṇam || 27 ||
- yatwhatever
- karoṣiyou do
- yatwhatever
- aśnāsiyou eat
- yatwhatever
- juhoṣiyou offer in sacrifice
- dadāsiyou give
- yatwhatever
- tapasyasiyou practise austerity
- kaunteyaO son of Kunti
- tatthat
- kuruṣvado
- madarpaṇamas an offering to Me (mad:to Me | arpaṇam:offering)
sannyāsayogayuktātmā vimukto māmupaiṣyasi || 28 ||
- śubhāśubhaphalaiḥby good and bad fruits (śubha:good | aśubha:bad | phalaiḥ:by fruits)
- evamthus
- mokṣyaseyou shall be freed
- karmabandhanaiḥfrom the bonds of actions (karma:actions | bandhanaiḥ:from the bonds)
- saṃnyāsayogayuktātmāmind steadfast in renunciation (saṃnyāsa:renunciation | yoga:yoga | yukta:steadfast | ātmā:mind)
- vimuktaḥliberated
- māmunto Me
- upaiṣyasiyou shall come
ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpyaham || 29 ||
- samaḥequal
- ahamI
- sarvabhūteṣuamong all beings (sarva:all | bhūteṣu:among beings)
- nanot
- meto me
- dveṣyaḥhateful
- astiis
- nanot
- priyaḥdear
- yethose who
- bhajantiworship
- tubut
- māmme
- bhaktyāwith devotion
- mayiin me
- tethey
- teṣuin them
- caand
- apialso
- ahamI
sādhureva sa mantavyaḥ samyagvyavasito hi saḥ || 30 ||
- apieven if
- cetif
- sudurācāraḥmost sinful (su:very | durācāraḥ:sinful)
- bhajateworships
- māmme
- ananyabhākwith devotion to none else (ananya:none else | bhāk:devotion)
- sādhuḥrighteous
- evaindeed
- saḥhe
- mantavyaḥshould be regarded
- samyakrightly
- vyavasitaḥresolved
- hifor
- saḥhe
kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati || 31 ||
- kṣipraṃsoon
- bhavatibecomes
- dharmātmārighteous soul (dharma:righteousness | ātmā:soul)
- śaśvateternal
- śāntiṃpeace
- nigacchatiattains
- kaunteyaO son of Kunti
- pratijānīhiknow for certain
- nanot
- memy
- bhaktaḥdevotee
- praṇaśyatiis destroyed
striyo vaiśyāstathā śūdrāste'pi yānti parāṃ gatim || 32 ||
- māmme
- hiindeed
- pārthaO Partha
- vyapāśrityataking refuge
- yewho
- apialso
- syuḥmay be
- pāpayonayaḥof sinful birth (pāpa:sinful | yonayaḥ:births)
- striyaḥwomen
- vaiśyāḥVaishyas
- tathāas well as
- śūdrāḥShudras
- tethey
- apieven
- yāntiattain
- parāmsupreme
- gatimgoal
anityamasukhaṃ lokamimaṃ prāpya bhajasva mām || 33 ||
- kiṃhow much
- punaḥagain
- brāhmaṇāḥBrahmins
- puṇyāḥholy
- bhaktāḥdevoted
- rājarṣayaḥRoyal saints (rāja:royal | ṛṣayaḥ:sages)
- tathāthus
- anityamimpermanent
- asukhamjoyless
- lokamworld
- imamthis
- prāpyahaving reached
- bhajasvaworship
- māmme
māmevaiṣyasi yuktvaivamātmānaṃ matparāyaṇaḥ || 34 ||
- manmanāmind on Me (manas:mind | me:on Me)
- bhavabecome
- madbhaktaḥMy devotee (mad:My | bhaktaḥ:devotee)
- madyājīMy worshipper (mad:My | yājī:worshipper)
- māṃto Me
- namaskurubow down
- māmevato Me alone (mām:to Me | eva:alone)
- eṣyasiyou shall come
- yuktvāuniting
- evamthus
- ātmānamself
- matparāyaṇaḥtaking Me as Supreme Goal (mat:Me | parāyaṇaḥ:Supreme Goal)
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde rājavidyārājaguhyayogo nāma navamo'dhyāyaḥ ||9 ||
