Goddess Durga

শ্ৰীস্থলদেৱীআৰতিক্যম্ (যত্কৰ্ম-ধৰ্ম-নিলযং)

(Sthala Devi Artikyam in Assamese)

Also known as yatkarmadharmanilayam pravadanti tajjnah yajnadi punyamakhilam sakalam

Sixteen verses in vasantatilaka that carry the whole of the Chandi narrative in compressed form, one episode to a verse: Vishnu overcome by her noose of delusion and laid down in sleep; Madhu and Kaitabha, born of his ear, whom even he could not easily kill, dissolved by her maya; the buffalo shape split in play; Dhumralochana burnt to ash by her hum, which the poet calls an oblation made in the fire of her own anger; Chanda and Munda shattered; Shiva himself sent as her envoy; the countless Raktabijas dried in the air; and Shumbha and Nishumbha struck down and then led by her to heaven. It closes as an arati should, offering the act itself back to her, asking pardon for the faults of a deluded worshipper, and naming what it has recited a Chandi-charita.

যত্কৰ্ম-ধৰ্ম-নিলযং প্ৰৱদন্তি তজ্জ্ঞাঃ, যজ্ঞাদি পুণ্যমখিলং সকলং ত্ৱযৈৱ।
ত্ৱং চেতনা যত ইতি প্ৰৱিচাৰ্য চিত্তে, নিত্যং ত্ৱদীয চৰণৌ শৰণং প্ৰপদ্যে॥১॥
পাথোঽধিনাথ তনযা পতিৰেষ শেষ, পৰ্যঙ্ক লালিত ৱপুঃ পুৰুষঃ পুৰাণঃ।
ত্ৱন্মোহ-পাশ-ৱিৱশো জগদম্বসোঽপি, ৱ্যাঘূৰ্ণমাননযনঃ শযনং চকাৰ॥২॥
তত কৌতুকং জননি যস্য জনাৰ্দনস্য, কৰ্ণপ্ৰসূতমলজৌ মধু-কৈটভাখ্যৌ।
তস্যাপি যৌ ন ভৱতঃ সুলভৌ নিহন্তুং, ত্ৱন্মাযযা কৱিলতৌ ৱিলযং গতৌ তৌ॥৩॥
যন্মাহিষং ৱপুৰপূৰ্ৱবলোপপন্নং, যন্নাক নাযক পৰাক্ৰম জিত্ৱৰং চ।
যত্লোকশোকজননব্ৰতবদ্ধ-হাৰ্দ, তল্লীলযৈৱ দলিতং গিৰিজে ভৱত্যা॥৪॥
যো ধূম্ৰলোচন ইতি প্ৰথিতঃ পৃথিৱ্যাং, ভস্মী বভূৱ স ৰণে তৱ হুঙ্কৃতেন।
সৰ্ৱাসুৰক্ষযকৰে গিৰিৰাজকন্যে মন্যে, স্ৱমন্যু দহনে কৃত এষ হোমঃ॥৫॥
কেষামপি ত্ৰিদশনাযক পূৰ্ৱকাণাং, হন্তুং ন জাতু সুলভাৱিতি চণ্ডমুণ্ডৌ।
তৌ দুৰ্মদৌ সপদি চাম্বৰ তুল্যমূৰ্তে, মতিস্তৱাসিকুলিশাত্ পতিতৌ ৱিশীৰ্ণো॥৬॥
দৌত্যেন তে শিৱ ইতি প্ৰথিতপ্ৰভাৱো, দেৱোঽপি দানৱপতেঃ সদনং জগাম।
ভূযোঽপি তস্য চৰিতং প্ৰথযাঞ্চকাৰ, সা ত্ৱং প্ৰসীদ শিৱদূতি ৱিজৃম্ভিতেন॥৭॥
চিত্ৰং তদেতদমৰৈৰপি যে ন জেযাঃ, শস্ত্ৰাভিঘাত-পতিতাগধিৰাদপৰ্ণে।
ভূমৌ বভূৱুৰমিতাঃ প্ৰতিৰক্তবীজা, স্তেঽপিত্ৱযৈৱ গগনে গলিতাঃ সমস্তাঃ॥৮॥
আশ্চৰ্যমেতদতুলং যদ্ভূত্ সুৰাৰী, ত্ৰৈলোক্যৱৈভৱৱিলুণ্ঠনহষ্টপাণী।
শস্ত্ৰৈৰ্নিহত্য ভুৱি শুম্ভ-নিশুম্ভসংজ্ঞৌ, নীতৌ ত্ৱযা জননি তাৱপি নাকলোকম্॥৯॥
ত্ৱত্তেজসি প্ৰলযকাল হুতাশনেঽস্মিং-, স্তস্মিন্ প্ৰযান্তি ৱিলযং ভুৱনানি সদ্যঃ।
তস্মিন্নিপত্য শলভা ইৱ দানৱেন্দ্ৰা, ভস্মী ভৱন্তি হি ভৱানি কিমত্ৰ চিত্ৰম্॥১০॥
তত্কিং গৃণামি ভৱতীং ভৱ তীৱ্ৰতাপ, নিৰ্ৱাপণ-প্ৰণযনীং প্ৰণমঞ্জনেষু।
তত্কিং গৃণামি ভৱন্তী ভৱ তীৱ্ৰ তাপ, সংৱৰ্দ্ধন-প্ৰণযনীং ৱিপদি স্থিতেষু॥১১॥
ৱামে কৰে তদিতৰে চ তথোপৰিষ্ঠান্, পাত্ৰং সুধাৰসযুতং ৱৰমাতুলুঙ্গম্।
খেটং গদাং চ দধতীং ভৱতীং ভৱানি, ধ্যাযন্তি যেঽৰুণনিভাং কৃতিনস্ত এৱ॥১২॥
যদ্ৱাৰুণাত্ পৰমিদং যদি মানৱাস্তে, বীজং স্মৰেদনুদিনং দহনাধিৰূঢম্।
মাযাঙ্কিতং তিলকিতং তৰুণেন্দু বিন্দু-, ৰ্নাদৈৰমন্দমিহ ৰাজ্যমসৌ ভুনক্তি॥১৩॥
কৰ্মাৰ্পণং তৱ ৱিসৰ্জনমত্ৰ দেৱি, মোহান্মযা কৃতমিদং সকলাপৰাধং।
মাতঃ ক্ষমস্ৱ ৱৰদে বহিৰন্তৰস্থে॥১৪॥
অন্তঃ স্থিতাপ্যখিল জন্তুষু জন্তুৰূপা, ৱিদ্যোতসে বহিৰিৱাখিল ৱিশ্ৱৰূপা।
কা ভূৰিশব্দৰচনা ৱচনাধিকা সা, দীনং জনং জননি মামৱ নিষ্প্ৰপঞ্চম্॥১৫॥
এতত্পঠেদনুদিনং দনুজান্তকাৰি, চণ্ডীচৰিতমতুলং ভুৱি যস্ত্ৰিকালম্।
শ্ৰীমান্ সুখী স ৱিজযী সুভগঃ কৃতী স্যাত্, ত্যাগী চিৰন্তনৱপুঃ কৱি চক্ৰৱৰ্তী॥১৬॥

Explore More