Goddess Durga

ശ്രീസ്ഥലദേവീആരതിക്യമ് (യത്കര്മ-ധര്മ-നിലയം)

(Sthala Devi Artikyam in Malayalam)

Also known as yatkarmadharmanilayam pravadanti tajjnah yajnadi punyamakhilam sakalam

Sixteen verses in vasantatilaka that carry the whole of the Chandi narrative in compressed form, one episode to a verse: Vishnu overcome by her noose of delusion and laid down in sleep; Madhu and Kaitabha, born of his ear, whom even he could not easily kill, dissolved by her maya; the buffalo shape split in play; Dhumralochana burnt to ash by her hum, which the poet calls an oblation made in the fire of her own anger; Chanda and Munda shattered; Shiva himself sent as her envoy; the countless Raktabijas dried in the air; and Shumbha and Nishumbha struck down and then led by her to heaven. It closes as an arati should, offering the act itself back to her, asking pardon for the faults of a deluded worshipper, and naming what it has recited a Chandi-charita.

യത്കര്മ-ധര്മ-നിലയം പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ, യജ്ഞാദി പുണ്യമഖിലം സകലം ത്വയൈവ।
ത്വം ചേതനാ യത ഇതി പ്രവിചാര്യ ചിത്തേ, നിത്യം ത്വദീയ ചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ॥൧॥
പാഥോഽധിനാഥ തനയാ പതിരേഷ ശേഷ, പര്യങ്ക ലാലിത വപുഃ പുരുഷഃ പുരാണഃ।
ത്വന്മോഹ-പാശ-വിവശോ ജഗദമ്ബസോഽപി, വ്യാഘൂര്ണമാനനയനഃ ശയനം ചകാര॥൨॥
തത കൌതുകം ജനനി യസ്യ ജനാര്ദനസ്യ, കര്ണപ്രസൂതമലജൌ മധു-കൈടഭാഖ്യൌ।
തസ്യാപി യൌ ന ഭവതഃ സുലഭൌ നിഹന്തും, ത്വന്മായയാ കവിലതൌ വിലയം ഗതൌ തൌ॥൩॥
യന്മാഹിഷം വപുരപൂര്വബലോപപന്നം, യന്നാക നായക പരാക്രമ ജിത്വരം ച।
യത്ലോകശോകജനനബ്രതബദ്ധ-ഹാര്ദ, തല്ലീലയൈവ ദലിതം ഗിരിജേ ഭവത്യാ॥൪॥
യോ ധൂമ്രലോചന ഇതി പ്രഥിതഃ പൃഥിവ്യാം, ഭസ്മീ ബഭൂവ സ രണേ തവ ഹുങ്കൃതേന।
സര്വാസുരക്ഷയകരേ ഗിരിരാജകന്യേ മന്യേ, സ്വമന്യു ദഹനേ കൃത ഏഷ ഹോമഃ॥൫॥
കേഷാമപി ത്രിദശനായക പൂര്വകാണാം, ഹന്തും ന ജാതു സുലഭാവിതി ചണ്ഡമുണ്ഡൌ।
തൌ ദുര്മദൌ സപദി ചാമ്ബര തുല്യമൂര്തേ, മതിസ്തവാസികുലിശാത് പതിതൌ വിശീര്ണോ॥൬॥
ദൌത്യേന തേ ശിവ ഇതി പ്രഥിതപ്രഭാവോ, ദേവോഽപി ദാനവപതേഃ സദനം ജഗാമ।
ഭൂയോഽപി തസ്യ ചരിതം പ്രഥയാഞ്ചകാര, സാ ത്വം പ്രസീദ ശിവദൂതി വിജൃമ്ഭിതേന॥൭॥
ചിത്രം തദേതദമരൈരപി യേ ന ജേയാഃ, ശസ്ത്രാഭിഘാത-പതിതാഗധിരാദപര്ണേ।
ഭൂമൌ ബഭൂവുരമിതാഃ പ്രതിരക്തബീജാ, സ്തേഽപിത്വയൈവ ഗഗനേ ഗലിതാഃ സമസ്താഃ॥൮॥
ആശ്ചര്യമേതദതുലം യദ്ഭൂത് സുരാരീ, ത്രൈലോക്യവൈഭവവിലുണ്ഠനഹഷ്ടപാണീ।
ശസ്ത്രൈര്നിഹത്യ ഭുവി ശുമ്ഭ-നിശുമ്ഭസംജ്ഞൌ, നീതൌ ത്വയാ ജനനി താവപി നാകലോകമ്॥൯॥
ത്വത്തേജസി പ്രലയകാല ഹുതാശനേഽസ്മിം-, സ്തസ്മിന് പ്രയാന്തി വിലയം ഭുവനാനി സദ്യഃ।
തസ്മിന്നിപത്യ ശലഭാ ഇവ ദാനവേന്ദ്രാ, ഭസ്മീ ഭവന്തി ഹി ഭവാനി കിമത്ര ചിത്രമ്॥൧൦॥
തത്കിം ഗൃണാമി ഭവതീം ഭവ തീവ്രതാപ, നിര്വാപണ-പ്രണയനീം പ്രണമഞ്ജനേഷു।
തത്കിം ഗൃണാമി ഭവന്തീ ഭവ തീവ്ര താപ, സംവര്ദ്ധന-പ്രണയനീം വിപദി സ്ഥിതേഷു॥൧൧॥
വാമേ കരേ തദിതരേ ച തഥോപരിഷ്ഠാന്, പാത്രം സുധാരസയുതം വരമാതുലുങ്ഗമ്।
ഖേടം ഗദാം ച ദധതീം ഭവതീം ഭവാനി, ധ്യായന്തി യേഽരുണനിഭാം കൃതിനസ്ത ഏവ॥൧൨॥
യദ്വാരുണാത് പരമിദം യദി മാനവാസ്തേ, ബീജം സ്മരേദനുദിനം ദഹനാധിരൂഢമ്।
മായാങ്കിതം തിലകിതം തരുണേന്ദു ബിന്ദു-, ര്നാദൈരമന്ദമിഹ രാജ്യമസൌ ഭുനക്തി॥൧൩॥
കര്മാര്പണം തവ വിസര്ജനമത്ര ദേവി, മോഹാന്മയാ കൃതമിദം സകലാപരാധം।
മാതഃ ക്ഷമസ്വ വരദേ ബഹിരന്തരസ്ഥേ॥൧൪॥
അന്തഃ സ്ഥിതാപ്യഖില ജന്തുഷു ജന്തുരൂപാ, വിദ്യോതസേ ബഹിരിവാഖില വിശ്വരൂപാ।
കാ ഭൂരിശബ്ദരചനാ വചനാധികാ സാ, ദീനം ജനം ജനനി മാമവ നിഷ്പ്രപഞ്ചമ്॥൧൫॥
ഏതത്പഠേദനുദിനം ദനുജാന്തകാരി, ചണ്ഡീചരിതമതുലം ഭുവി യസ്ത്രികാലമ്।
ശ്രീമാന് സുഖീ സ വിജയീ സുഭഗഃ കൃതീ സ്യാത്, ത്യാഗീ ചിരന്തനവപുഃ കവി ചക്രവര്തീ॥൧൬॥

Explore More