Goddess Durga

ଶ୍ରୀସ୍ଥଲଦେଵୀଆରତିକ୍ଯମ୍ (ଯତ୍କର୍ମ-ଧର୍ମ-ନିଲଯଂ)

(Sthala Devi Artikyam in Odia)

Also known as yatkarmadharmanilayam pravadanti tajjnah yajnadi punyamakhilam sakalam

Sixteen verses in vasantatilaka that carry the whole of the Chandi narrative in compressed form, one episode to a verse: Vishnu overcome by her noose of delusion and laid down in sleep; Madhu and Kaitabha, born of his ear, whom even he could not easily kill, dissolved by her maya; the buffalo shape split in play; Dhumralochana burnt to ash by her hum, which the poet calls an oblation made in the fire of her own anger; Chanda and Munda shattered; Shiva himself sent as her envoy; the countless Raktabijas dried in the air; and Shumbha and Nishumbha struck down and then led by her to heaven. It closes as an arati should, offering the act itself back to her, asking pardon for the faults of a deluded worshipper, and naming what it has recited a Chandi-charita.

ଯତ୍କର୍ମ-ଧର୍ମ-ନିଲଯଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ତଜ୍ଜ୍ଞାଃ, ଯଜ୍ଞାଦି ପୁଣ୍ଯମଖିଲଂ ସକଲଂ ତ୍ଵଯୈଵ।
ତ୍ଵଂ ଚେତନା ଯତ ଇତି ପ୍ରଵିଚାର୍ଯ ଚିତ୍ତେ, ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଦୀଯ ଚରଣୌ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ॥୧॥
ପାଥୋଽଧିନାଥ ତନଯା ପତିରେଷ ଶେଷ, ପର୍ଯଙ୍କ ଲାଲିତ ଵପୁଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ।
ତ୍ଵନ୍ମୋହ-ପାଶ-ଵିଵଶୋ ଜଗଦମ୍ବସୋଽପି, ଵ୍ଯାଘୂର୍ଣମାନନଯନଃ ଶଯନଂ ଚକାର॥୨॥
ତତ କୌତୁକଂ ଜନନି ଯସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନସ୍ଯ, କର୍ଣପ୍ରସୂତମଲଜୌ ମଧୁ-କୈଟଭାଖ୍ଯୌ।
ତସ୍ଯାପି ଯୌ ନ ଭଵତଃ ସୁଲଭୌ ନିହନ୍ତୁଂ, ତ୍ଵନ୍ମାଯଯା କଵିଲତୌ ଵିଲଯଂ ଗତୌ ତୌ॥୩॥
ଯନ୍ମାହିଷଂ ଵପୁରପୂର୍ଵବଲୋପପନ୍ନଂ, ଯନ୍ନାକ ନାଯକ ପରାକ୍ରମ ଜିତ୍ଵରଂ ଚ।
ଯତ୍ଲୋକଶୋକଜନନବ୍ରତବଦ୍ଧ-ହାର୍ଦ, ତଲ୍ଲୀଲଯୈଵ ଦଲିତଂ ଗିରିଜେ ଭଵତ୍ଯା॥୪॥
ଯୋ ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ଇତି ପ୍ରଥିତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ, ଭସ୍ମୀ ବଭୂଵ ସ ରଣେ ତଵ ହୁଙ୍କୃତେନ।
ସର୍ଵାସୁରକ୍ଷଯକରେ ଗିରିରାଜକନ୍ଯେ ମନ୍ଯେ, ସ୍ଵମନ୍ଯୁ ଦହନେ କୃତ ଏଷ ହୋମଃ॥୫॥
କେଷାମପି ତ୍ରିଦଶନାଯକ ପୂର୍ଵକାଣାଂ, ହନ୍ତୁଂ ନ ଜାତୁ ସୁଲଭାଵିତି ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡୌ।
ତୌ ଦୁର୍ମଦୌ ସପଦି ଚାମ୍ବର ତୁଲ୍ଯମୂର୍ତେ, ମତିସ୍ତଵାସିକୁଲିଶାତ୍ ପତିତୌ ଵିଶୀର୍ଣୋ॥୬॥
ଦୌତ୍ଯେନ ତେ ଶିଵ ଇତି ପ୍ରଥିତପ୍ରଭାଵୋ, ଦେଵୋଽପି ଦାନଵପତେଃ ସଦନଂ ଜଗାମ।
ଭୂଯୋଽପି ତସ୍ଯ ଚରିତଂ ପ୍ରଥଯାଞ୍ଚକାର, ସା ତ୍ଵଂ ପ୍ରସୀଦ ଶିଵଦୂତି ଵିଜୃମ୍ଭିତେନ॥୭॥
ଚିତ୍ରଂ ତଦେତଦମରୈରପି ଯେ ନ ଜେଯାଃ, ଶସ୍ତ୍ରାଭିଘାତ-ପତିତାଗଧିରାଦପର୍ଣେ।
ଭୂମୌ ବଭୂଵୁରମିତାଃ ପ୍ରତିରକ୍ତବୀଜା, ସ୍ତେଽପିତ୍ଵଯୈଵ ଗଗନେ ଗଲିତାଃ ସମସ୍ତାଃ॥୮॥
ଆଶ୍ଚର୍ଯମେତଦତୁଲଂ ଯଦ୍ଭୂତ୍ ସୁରାରୀ, ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵୈଭଵଵିଲୁଣ୍ଠନହଷ୍ଟପାଣୀ।
ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନିହତ୍ଯ ଭୁଵି ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭସଂଜ୍ଞୌ, ନୀତୌ ତ୍ଵଯା ଜନନି ତାଵପି ନାକଲୋକମ୍॥୯॥
ତ୍ଵତ୍ତେଜସି ପ୍ରଲଯକାଲ ହୁତାଶନେଽସ୍ମିଂ-, ସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଵିଲଯଂ ଭୁଵନାନି ସଦ୍ଯଃ।
ତସ୍ମିନ୍ନିପତ୍ଯ ଶଲଭା ଇଵ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରା, ଭସ୍ମୀ ଭଵନ୍ତି ହି ଭଵାନି କିମତ୍ର ଚିତ୍ରମ୍॥୧୦॥
ତତ୍କିଂ ଗୃଣାମି ଭଵତୀଂ ଭଵ ତୀଵ୍ରତାପ, ନିର୍ଵାପଣ-ପ୍ରଣଯନୀଂ ପ୍ରଣମଞ୍ଜନେଷୁ।
ତତ୍କିଂ ଗୃଣାମି ଭଵନ୍ତୀ ଭଵ ତୀଵ୍ର ତାପ, ସଂଵର୍ଦ୍ଧନ-ପ୍ରଣଯନୀଂ ଵିପଦି ସ୍ଥିତେଷୁ॥୧୧॥
ଵାମେ କରେ ତଦିତରେ ଚ ତଥୋପରିଷ୍ଠାନ୍, ପାତ୍ରଂ ସୁଧାରସଯୁତଂ ଵରମାତୁଲୁଙ୍ଗମ୍।
ଖେଟଂ ଗଦାଂ ଚ ଦଧତୀଂ ଭଵତୀଂ ଭଵାନି, ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ଯେଽରୁଣନିଭାଂ କୃତିନସ୍ତ ଏଵ॥୧୨॥
ଯଦ୍ଵାରୁଣାତ୍ ପରମିଦଂ ଯଦି ମାନଵାସ୍ତେ, ବୀଜଂ ସ୍ମରେଦନୁଦିନଂ ଦହନାଧିରୂଢମ୍।
ମାଯାଙ୍କିତଂ ତିଲକିତଂ ତରୁଣେନ୍ଦୁ ବିନ୍ଦୁ-, ର୍ନାଦୈରମନ୍ଦମିହ ରାଜ୍ଯମସୌ ଭୁନକ୍ତି॥୧୩॥
କର୍ମାର୍ପଣଂ ତଵ ଵିସର୍ଜନମତ୍ର ଦେଵି, ମୋହାନ୍ମଯା କୃତମିଦଂ ସକଲାପରାଧଂ।
ମାତଃ କ୍ଷମସ୍ଵ ଵରଦେ ବହିରନ୍ତରସ୍ଥେ॥୧୪॥
ଅନ୍ତଃ ସ୍ଥିତାପ୍ଯଖିଲ ଜନ୍ତୁଷୁ ଜନ୍ତୁରୂପା, ଵିଦ୍ଯୋତସେ ବହିରିଵାଖିଲ ଵିଶ୍ଵରୂପା।
କା ଭୂରିଶବ୍ଦରଚନା ଵଚନାଧିକା ସା, ଦୀନଂ ଜନଂ ଜନନି ମାମଵ ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚମ୍॥୧୫॥
ଏତତ୍ପଠେଦନୁଦିନଂ ଦନୁଜାନ୍ତକାରି, ଚଣ୍ଡୀଚରିତମତୁଲଂ ଭୁଵି ଯସ୍ତ୍ରିକାଲମ୍।
ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଖୀ ସ ଵିଜଯୀ ସୁଭଗଃ କୃତୀ ସ୍ଯାତ୍, ତ୍ଯାଗୀ ଚିରନ୍ତନଵପୁଃ କଵି ଚକ୍ରଵର୍ତୀ॥୧୬॥

Explore More