Goddess Durga

శ్రీస్థలదేవీఆరతిక్యమ్ (యత్కర్మ-ధర్మ-నిలయం)

(Sthala Devi Artikyam in Telugu)

Also known as yatkarmadharmanilayam pravadanti tajjnah yajnadi punyamakhilam sakalam

Sixteen verses in vasantatilaka that carry the whole of the Chandi narrative in compressed form, one episode to a verse: Vishnu overcome by her noose of delusion and laid down in sleep; Madhu and Kaitabha, born of his ear, whom even he could not easily kill, dissolved by her maya; the buffalo shape split in play; Dhumralochana burnt to ash by her hum, which the poet calls an oblation made in the fire of her own anger; Chanda and Munda shattered; Shiva himself sent as her envoy; the countless Raktabijas dried in the air; and Shumbha and Nishumbha struck down and then led by her to heaven. It closes as an arati should, offering the act itself back to her, asking pardon for the faults of a deluded worshipper, and naming what it has recited a Chandi-charita.

యత్కర్మ-ధర్మ-నిలయం ప్రవదన్తి తజ్జ్ఞాః, యజ్ఞాది పుణ్యమఖిలం సకలం త్వయైవ।
త్వం చేతనా యత ఇతి ప్రవిచార్య చిత్తే, నిత్యం త్వదీయ చరణౌ శరణం ప్రపద్యే॥౧॥
పాథోఽధినాథ తనయా పతిరేష శేష, పర్యఙ్క లాలిత వపుః పురుషః పురాణః।
త్వన్మోహ-పాశ-వివశో జగదమ్బసోఽపి, వ్యాఘూర్ణమాననయనః శయనం చకార॥౨॥
తత కౌతుకం జనని యస్య జనార్దనస్య, కర్ణప్రసూతమలజౌ మధు-కైటభాఖ్యౌ।
తస్యాపి యౌ న భవతః సులభౌ నిహన్తుం, త్వన్మాయయా కవిలతౌ విలయం గతౌ తౌ॥౩॥
యన్మాహిషం వపురపూర్వబలోపపన్నం, యన్నాక నాయక పరాక్రమ జిత్వరం చ।
యత్లోకశోకజననబ్రతబద్ధ-హార్ద, తల్లీలయైవ దలితం గిరిజే భవత్యా॥౪॥
యో ధూమ్రలోచన ఇతి ప్రథితః పృథివ్యాం, భస్మీ బభూవ స రణే తవ హుఙ్కృతేన।
సర్వాసురక్షయకరే గిరిరాజకన్యే మన్యే, స్వమన్యు దహనే కృత ఏష హోమః॥౫॥
కేషామపి త్రిదశనాయక పూర్వకాణాం, హన్తుం న జాతు సులభావితి చణ్డముణ్డౌ।
తౌ దుర్మదౌ సపది చామ్బర తుల్యమూర్తే, మతిస్తవాసికులిశాత్ పతితౌ విశీర్ణో॥౬॥
దౌత్యేన తే శివ ఇతి ప్రథితప్రభావో, దేవోఽపి దానవపతేః సదనం జగామ।
భూయోఽపి తస్య చరితం ప్రథయాఞ్చకార, సా త్వం ప్రసీద శివదూతి విజృమ్భితేన॥౭॥
చిత్రం తదేతదమరైరపి యే న జేయాః, శస్త్రాభిఘాత-పతితాగధిరాదపర్ణే।
భూమౌ బభూవురమితాః ప్రతిరక్తబీజా, స్తేఽపిత్వయైవ గగనే గలితాః సమస్తాః॥౮॥
ఆశ్చర్యమేతదతులం యద్భూత్ సురారీ, త్రైలోక్యవైభవవిలుణ్ఠనహష్టపాణీ।
శస్త్రైర్నిహత్య భువి శుమ్భ-నిశుమ్భసంజ్ఞౌ, నీతౌ త్వయా జనని తావపి నాకలోకమ్॥౯॥
త్వత్తేజసి ప్రలయకాల హుతాశనేఽస్మిం-, స్తస్మిన్ ప్రయాన్తి విలయం భువనాని సద్యః।
తస్మిన్నిపత్య శలభా ఇవ దానవేన్ద్రా, భస్మీ భవన్తి హి భవాని కిమత్ర చిత్రమ్॥౧౦॥
తత్కిం గృణామి భవతీం భవ తీవ్రతాప, నిర్వాపణ-ప్రణయనీం ప్రణమఞ్జనేషు।
తత్కిం గృణామి భవన్తీ భవ తీవ్ర తాప, సంవర్ద్ధన-ప్రణయనీం విపది స్థితేషు॥౧౧॥
వామే కరే తదితరే చ తథోపరిష్ఠాన్, పాత్రం సుధారసయుతం వరమాతులుఙ్గమ్।
ఖేటం గదాం చ దధతీం భవతీం భవాని, ధ్యాయన్తి యేఽరుణనిభాం కృతినస్త ఏవ॥౧౨॥
యద్వారుణాత్ పరమిదం యది మానవాస్తే, బీజం స్మరేదనుదినం దహనాధిరూఢమ్।
మాయాఙ్కితం తిలకితం తరుణేన్దు బిన్దు-, ర్నాదైరమన్దమిహ రాజ్యమసౌ భునక్తి॥౧౩॥
కర్మార్పణం తవ విసర్జనమత్ర దేవి, మోహాన్మయా కృతమిదం సకలాపరాధం।
మాతః క్షమస్వ వరదే బహిరన్తరస్థే॥౧౪॥
అన్తః స్థితాప్యఖిల జన్తుషు జన్తురూపా, విద్యోతసే బహిరివాఖిల విశ్వరూపా।
కా భూరిశబ్దరచనా వచనాధికా సా, దీనం జనం జనని మామవ నిష్ప్రపఞ్చమ్॥౧౫॥
ఏతత్పఠేదనుదినం దనుజాన్తకారి, చణ్డీచరితమతులం భువి యస్త్రికాలమ్।
శ్రీమాన్ సుఖీ స విజయీ సుభగః కృతీ స్యాత్, త్యాగీ చిరన్తనవపుః కవి చక్రవర్తీ॥౧౬॥

Explore More