Goddess Durga

śrīsthaladevīāratikyam (yatkarma-dharma-nilayaṃ)

(Sthala Devi Artikyam in English (IAST))

Also known as yatkarmadharmanilayam pravadanti tajjnah yajnadi punyamakhilam sakalam

Sixteen verses in vasantatilaka that carry the whole of the Chandi narrative in compressed form, one episode to a verse: Vishnu overcome by her noose of delusion and laid down in sleep; Madhu and Kaitabha, born of his ear, whom even he could not easily kill, dissolved by her maya; the buffalo shape split in play; Dhumralochana burnt to ash by her hum, which the poet calls an oblation made in the fire of her own anger; Chanda and Munda shattered; Shiva himself sent as her envoy; the countless Raktabijas dried in the air; and Shumbha and Nishumbha struck down and then led by her to heaven. It closes as an arati should, offering the act itself back to her, asking pardon for the faults of a deluded worshipper, and naming what it has recited a Chandi-charita.

yatkarma-dharma-nilayaṃ pravadanti tajjñāḥ, yajñādi puṇyamakhilaṃ sakalaṃ tvayaiva|
tvaṃ cetanā yata iti pravicārya citte, nityaṃ tvadīya caraṇau śaraṇaṃ prapadye||1||
pātho'dhinātha tanayā patireṣa śeṣa, paryaṅka lālita vapuḥ puruṣaḥ purāṇaḥ|
tvanmoha-pāśa-vivaśo jagadambaso'pi, vyāghūrṇamānanayanaḥ śayanaṃ cakāra||2||
tata kautukaṃ janani yasya janārdanasya, karṇaprasūtamalajau madhu-kaiṭabhākhyau|
tasyāpi yau na bhavataḥ sulabhau nihantuṃ, tvanmāyayā kavilatau vilayaṃ gatau tau||3||
yanmāhiṣaṃ vapurapūrvabalopapannaṃ, yannāka nāyaka parākrama jitvaraṃ ca|
yatlokaśokajananabratabaddha-hārda, tallīlayaiva dalitaṃ girije bhavatyā||4||
yo dhūmralocana iti prathitaḥ pṛthivyāṃ, bhasmī babhūva sa raṇe tava huṅkṛtena|
sarvāsurakṣayakare girirājakanye manye, svamanyu dahane kṛta eṣa homaḥ||5||
keṣāmapi tridaśanāyaka pūrvakāṇāṃ, hantuṃ na jātu sulabhāviti caṇḍamuṇḍau|
tau durmadau sapadi cāmbara tulyamūrte, matistavāsikuliśāt patitau viśīrṇo||6||
dautyena te śiva iti prathitaprabhāvo, devo'pi dānavapateḥ sadanaṃ jagāma|
bhūyo'pi tasya caritaṃ prathayāñcakāra, sā tvaṃ prasīda śivadūti vijṛmbhitena||7||
citraṃ tadetadamarairapi ye na jeyāḥ, śastrābhighāta-patitāgadhirādaparṇe|
bhūmau babhūvuramitāḥ pratiraktabījā, ste'pitvayaiva gagane galitāḥ samastāḥ||8||
āścaryametadatulaṃ yadbhūt surārī, trailokyavaibhavaviluṇṭhanahaṣṭapāṇī|
śastrairnihatya bhuvi śumbha-niśumbhasaṃjñau, nītau tvayā janani tāvapi nākalokam||9||
tvattejasi pralayakāla hutāśane'smiṃ-, stasmin prayānti vilayaṃ bhuvanāni sadyaḥ|
tasminnipatya śalabhā iva dānavendrā, bhasmī bhavanti hi bhavāni kimatra citram||10||
tatkiṃ gṛṇāmi bhavatīṃ bhava tīvratāpa, nirvāpaṇa-praṇayanīṃ praṇamañjaneṣu|
tatkiṃ gṛṇāmi bhavantī bhava tīvra tāpa, saṃvarddhana-praṇayanīṃ vipadi sthiteṣu||11||
vāme kare taditare ca tathopariṣṭhān, pātraṃ sudhārasayutaṃ varamātuluṅgam|
kheṭaṃ gadāṃ ca dadhatīṃ bhavatīṃ bhavāni, dhyāyanti ye'ruṇanibhāṃ kṛtinasta eva||12||
yadvāruṇāt paramidaṃ yadi mānavāste, bījaṃ smaredanudinaṃ dahanādhirūḍham|
māyāṅkitaṃ tilakitaṃ taruṇendu bindu-, rnādairamandamiha rājyamasau bhunakti||13||
karmārpaṇaṃ tava visarjanamatra devi, mohānmayā kṛtamidaṃ sakalāparādhaṃ|
mātaḥ kṣamasva varade bahirantarasthe||14||
antaḥ sthitāpyakhila jantuṣu janturūpā, vidyotase bahirivākhila viśvarūpā|
kā bhūriśabdaracanā vacanādhikā sā, dīnaṃ janaṃ janani māmava niṣprapañcam||15||
etatpaṭhedanudinaṃ danujāntakāri, caṇḍīcaritamatulaṃ bhuvi yastrikālam|
śrīmān sukhī sa vijayī subhagaḥ kṛtī syāt, tyāgī cirantanavapuḥ kavi cakravartī||16||

Explore More