The Formless Brahman

nirguṇa mānasa pūjā

(Nirguna Manasa Puja in English (IAST))

Adi Shankaracharya

Nirguna Manasa Puja is a profound Vedantic composition attributed to Adi Shankaracharya. It transcends conventional idol worship by focusing on the formless, absolute reality of the Brahman. Through meditative internal rituals, the seeker acknowledges the omnipresence of the Divine within the self, dissolving the dualistic barriers between the worshiper and the worshipped. This stotra serves as a powerful tool for Advaita practitioners to cultivate non-dual awareness, helping to quiet the mind, detach from the material ego, and attain deep spiritual realization and inner tranquility by contemplating the ultimate, undifferentiated source of all existence.

śiṣya uvāca

akhaṇḍe saccidānande nirvikalpaikarūpiṇi |
sthite'dvitīyabhāve'pi kathaṃ pūjā vidhīyate || 1 ||
pūrṇasyāvāhanaṃ kutra sarvādhārasya cāsanam |
svacchasya pādyamarghyaṃ ca śuddhasyācamanaṃ kutaḥ || 2 ||
nirmalasya kutaḥ snānaṃ vāso viśvodarasya ca |
agotrasya tvavarṇasya kutastasyopavītakam || 3 ||
nirlepasya kuto gandhaḥ puṣpaṃ nirvāsanasya ca |
nirviśeṣasya kā bhūṣā ko'laṅkāro nirākṛteḥ || 4 ||
nirañjanasya kiṃ dhūpairdīpairvā sarvasākṣiṇaḥ |
nijānandaikatṛptasya naivedyaṃ kiṃ bhavediha || 5 ||
viśvānandayitustasya kiṃ tāmbūlaṃ prakalpate |
svayamprakāśacidrūpo yo'sāvarkādibhāsakaḥ || 6 ||
gīyate śrutibhistasya nīrājanavidhiḥ kutaḥ |
pradakṣiṇamanantasya praṇāmo'dvayavastunaḥ || 7 ||
vedavācāmavedyasya kiṃ vā stotraṃ vidhīyate |
antarbahiḥ saṃsthitasya udvāsanavidhiḥ kutaḥ || 8 ||

śrī gururuvāca

ārādhayāmi maṇisannibhamātmaliṅgam
māyāpurīhṛdayapaṅkajasanniviṣṭam |
śraddhānadīvimalacittajalābhiṣekai-
rnityaṃ samādhikusumairnapunarbhavāya || 9 ||
ayameko'vaśiṣṭo'smītyevamāvāhayecchivam |
āsanaṃ kalpayetpaścātsvapratiṣṭhātmacintanam || 10 ||
puṇyapāparajaḥsaṅgo mama nāstīti vedanam |
pādyaṃ samarpayedvidvansarvakalmaṣanāśanam || 11 ||
anādikalpavidhṛtamūlājñānajalāñjalim |
visṛjedātmaliṅgasya tadevārghyasamarpaṇam || 12 ||
brahmānandābdhikallolakaṇakoṭyaṃśaleśakam |
pibantīndrādaya iti dhyānamācamanaṃ matam || 13 ||
brahmānandajalenaiva lokāḥ sarve pariplutāḥ |
acchedyo'yamiti dhyānamabhiṣecanamātmanaḥ || 14 ||
nirāvaraṇacaitanyaṃ prakāśo'smīti cintanam |
ātmaliṅgasya sadvastramityevaṃ cintayenmuniḥ || 15 ||
triguṇātmāśeṣalokamālikāsūtramasmyaham |
iti niścayamevātra hyupavītaṃ paraṃ matam || 16 ||
anekavāsanāmiśraprapañco'yaṃ dhṛto mayā |
nānyenetyanusandhānamātmanaścandanaṃ bhavet || 17 ||
rajaḥsattvatamovṛttityāgarūpaistilākṣataiḥ |
ātmaliṅgaṃ yajennityaṃ jīvanmuktiprasiddhaye || 18 ||
īśvaro gururātmeti bhedatrayavivarjitaiḥ |
bilvapatrairadvitīyairātmaliṅgaṃ yajecchivam || 19 ||
samastavāsanātyāgaṃ dhūpaṃ tasya vicintayet |
jyotirmayātmavijñānaṃ dīpaṃ sandarśayedbudhaḥ || 20 ||
naivedyamātmaliṅgasya brahmāṇḍākhyaṃ mahodanam |
pibānandarasaṃ svādu mṛtyurasyopasecanam || 21 ||
ajñānocchiṣṭakarasya kṣālanaṃ jñānavāriṇā |
viśuddhasyātmaliṅgasya hastaprakṣālanaṃ smaret || 22 ||
rāgādiguṇaśūnyasya śivasya paramātmanaḥ |
sarāgaviṣayābhyāsatyāgastāmbūlacarvaṇam || 23 ||
ajñānadhvāntavidhvaṃsapracaṇḍamatibhāskaram |
ātmano brahmatājñānaṃ nīrājanamihātmanaḥ || 24 ||
vividhabrahmasandṛṣṭirmālikābhiralaṅkṛtam |
pūrṇānandātmatādṛṣṭiṃ puṣpāñjalimanusmaret || 25 ||
paribhramanti brahmāṇḍasahasrāṇi mayīśvare |
kūṭasthācalarūpo'hamiti dhyānaṃ pradakṣiṇam || 26 ||
viśvavandyo'hamevāsmi nāsti vandyo madanyataḥ |
ityālocanamevātra svātmaliṅgasya vandanam || 27 ||
ātmanaḥ satkriyā proktā kartavyābhāvabhāvanā |
nāmarūpavyatītātmacintanaṃ nāmakīrtanam || 28 ||
śravaṇaṃ tasya devasya śrotavyābhāvacintanam |
mananaṃ tvātmaliṅgasya mantavyābhāvacintanam || 29 ||
dhyātavyābhāvavijñānaṃ nididhyāsanamātmanaḥ |
samastabhrāntivikṣeparāhityenātmaniṣṭhatā || 30 ||
samādhirātmano nāma nānyaccittasya vibhramaḥ |
tatraiva bahmaṇi sadā cittaviśrāntiriṣyate || 31 ||
evaṃ vedāntakalpoktasvātmaliṅgaprapūjanam |
kurvannā maraṇaṃ vāpi kṣaṇaṃ vā susamāhitaḥ || 32 ||
sarvadurvāsanājālaṃ padapāṃsumiva tyajet |
vidhūyājñānaduḥkhaughaṃ mokṣānandaṃ samaśnute || 33 ||

Explore More