The Formless Brahman

నిర్గుణ మానస పూజా

(Nirguna Manasa Puja in Telugu)

Adi Shankaracharya

Nirguna Manasa Puja is a profound Vedantic composition attributed to Adi Shankaracharya. It transcends conventional idol worship by focusing on the formless, absolute reality of the Brahman. Through meditative internal rituals, the seeker acknowledges the omnipresence of the Divine within the self, dissolving the dualistic barriers between the worshiper and the worshipped. This stotra serves as a powerful tool for Advaita practitioners to cultivate non-dual awareness, helping to quiet the mind, detach from the material ego, and attain deep spiritual realization and inner tranquility by contemplating the ultimate, undifferentiated source of all existence.

శిష్య ఉవాచ

అఖణ్డే సచ్చిదానన్దే నిర్వికల్పైకరూపిణి ।
స్థితేఽద్వితీయభావేఽపి కథం పూజా విధీయతే ॥ 1 ॥
పూర్ణస్యావాహనం కుత్ర సర్వాధారస్య చాసనమ్ ।
స్వచ్ఛస్య పాద్యమర్ఘ్యం చ శుద్ధస్యాచమనం కుతః ॥ 2 ॥
నిర్మలస్య కుతః స్నానం వాసో విశ్వోదరస్య చ ।
అగోత్రస్య త్వవర్ణస్య కుతస్తస్యోపవీతకమ్ ॥ 3 ॥
నిర్లేపస్య కుతో గన్ధః పుష్పం నిర్వాసనస్య చ ।
నిర్విశేషస్య కా భూషా కోఽలఙ్కారో నిరాకృతేః ॥ 4 ॥
నిరఞ్జనస్య కిం ధూపైర్దీపైర్వా సర్వసాక్షిణః ।
నిజానన్దైకతృప్తస్య నైవేద్యం కిం భవేదిహ ॥ 5 ॥
విశ్వానన్దయితుస్తస్య కిం తామ్బూలం ప్రకల్పతే ।
స్వయమ్ప్రకాశచిద్రూపో యోఽసావర్కాదిభాసకః ॥ 6 ॥
గీయతే శ్రుతిభిస్తస్య నీరాజనవిధిః కుతః ।
ప్రదక్షిణమనన్తస్య ప్రణామోఽద్వయవస్తునః ॥ 7 ॥
వేదవాచామవేద్యస్య కిం వా స్తోత్రం విధీయతే ।
అన్తర్బహిః సంస్థితస్య ఉద్వాసనవిధిః కుతః ॥ 8 ॥

శ్రీ గురురువాచ

ఆరాధయామి మణిసన్నిభమాత్మలిఙ్గమ్
మాయాపురీహృదయపఙ్కజసన్నివిష్టమ్ ।
శ్రద్ధానదీవిమలచిత్తజలాభిషేకై-
ర్నిత్యం సమాధికుసుమైర్నపునర్భవాయ ॥ 9 ॥
అయమేకోఽవశిష్టోఽస్మీత్యేవమావాహయేచ్ఛివమ్ ।
ఆసనం కల్పయేత్పశ్చాత్స్వప్రతిష్ఠాత్మచిన్తనమ్ ॥ 10 ॥
పుణ్యపాపరజఃసఙ్గో మమ నాస్తీతి వేదనమ్ ।
పాద్యం సమర్పయేద్విద్వన్సర్వకల్మషనాశనమ్ ॥ 11 ॥
అనాదికల్పవిధృతమూలాజ్ఞానజలాఞ్జలిమ్ ।
విసృజేదాత్మలిఙ్గస్య తదేవార్ఘ్యసమర్పణమ్ ॥ 12 ॥
బ్రహ్మానన్దాబ్ధికల్లోలకణకోట్యంశలేశకమ్ ।
పిబన్తీన్ద్రాదయ ఇతి ధ్యానమాచమనం మతమ్ ॥ 13 ॥
బ్రహ్మానన్దజలేనైవ లోకాః సర్వే పరిప్లుతాః ।
అచ్ఛేద్యోఽయమితి ధ్యానమభిషేచనమాత్మనః ॥ 14 ॥
నిరావరణచైతన్యం ప్రకాశోఽస్మీతి చిన్తనమ్ ।
ఆత్మలిఙ్గస్య సద్వస్త్రమిత్యేవం చిన్తయేన్మునిః ॥ 15 ॥
త్రిగుణాత్మాశేషలోకమాలికాసూత్రమస్మ్యహమ్ ।
ఇతి నిశ్చయమేవాత్ర హ్యుపవీతం పరం మతమ్ ॥ 16 ॥
అనేకవాసనామిశ్రప్రపఞ్చోఽయం ధృతో మయా ।
నాన్యేనేత్యనుసన్ధానమాత్మనశ్చన్దనం భవేత్ ॥ 17 ॥
రజఃసత్త్వతమోవృత్తిత్యాగరూపైస్తిలాక్షతైః ।
ఆత్మలిఙ్గం యజేన్నిత్యం జీవన్ముక్తిప్రసిద్ధయే ॥ 18 ॥
ఈశ్వరో గురురాత్మేతి భేదత్రయవివర్జితైః ।
బిల్వపత్రైరద్వితీయైరాత్మలిఙ్గం యజేచ్ఛివమ్ ॥ 19 ॥
సమస్తవాసనాత్యాగం ధూపం తస్య విచిన్తయేత్ ।
జ్యోతిర్మయాత్మవిజ్ఞానం దీపం సన్దర్శయేద్బుధః ॥ 20 ॥
నైవేద్యమాత్మలిఙ్గస్య బ్రహ్మాణ్డాఖ్యం మహోదనమ్ ।
పిబానన్దరసం స్వాదు మృత్యురస్యోపసేచనమ్ ॥ 21 ॥
అజ్ఞానోచ్ఛిష్టకరస్య క్షాలనం జ్ఞానవారిణా ।
విశుద్ధస్యాత్మలిఙ్గస్య హస్తప్రక్షాలనం స్మరేత్ ॥ 22 ॥
రాగాదిగుణశూన్యస్య శివస్య పరమాత్మనః ।
సరాగవిషయాభ్యాసత్యాగస్తామ్బూలచర్వణమ్ ॥ 23 ॥
అజ్ఞానధ్వాన్తవిధ్వంసప్రచణ్డమతిభాస్కరమ్ ।
ఆత్మనో బ్రహ్మతాజ్ఞానం నీరాజనమిహాత్మనః ॥ 24 ॥
వివిధబ్రహ్మసన్దృష్టిర్మాలికాభిరలఙ్కృతమ్ ।
పూర్ణానన్దాత్మతాదృష్టిం పుష్పాఞ్జలిమనుస్మరేత్ ॥ 25 ॥
పరిభ్రమన్తి బ్రహ్మాణ్డసహస్రాణి మయీశ్వరే ।
కూటస్థాచలరూపోఽహమితి ధ్యానం ప్రదక్షిణమ్ ॥ 26 ॥
విశ్వవన్ద్యోఽహమేవాస్మి నాస్తి వన్ద్యో మదన్యతః ।
ఇత్యాలోచనమేవాత్ర స్వాత్మలిఙ్గస్య వన్దనమ్ ॥ 27 ॥
ఆత్మనః సత్క్రియా ప్రోక్తా కర్తవ్యాభావభావనా ।
నామరూపవ్యతీతాత్మచిన్తనం నామకీర్తనమ్ ॥ 28 ॥
శ్రవణం తస్య దేవస్య శ్రోతవ్యాభావచిన్తనమ్ ।
మననం త్వాత్మలిఙ్గస్య మన్తవ్యాభావచిన్తనమ్ ॥ 29 ॥
ధ్యాతవ్యాభావవిజ్ఞానం నిదిధ్యాసనమాత్మనః ।
సమస్తభ్రాన్తివిక్షేపరాహిత్యేనాత్మనిష్ఠతా ॥ 30 ॥
సమాధిరాత్మనో నామ నాన్యచ్చిత్తస్య విభ్రమః ।
తత్రైవ బహ్మణి సదా చిత్తవిశ్రాన్తిరిష్యతే ॥ 31 ॥
ఏవం వేదాన్తకల్పోక్తస్వాత్మలిఙ్గప్రపూజనమ్ ।
కుర్వన్నా మరణం వాపి క్షణం వా సుసమాహితః ॥ 32 ॥
సర్వదుర్వాసనాజాలం పదపాంసుమివ త్యజేత్ ।
విధూయాజ్ఞానదుఃఖౌఘం మోక్షానన్దం సమశ్నుతే ॥ 33 ॥

Explore More