ૐ અસ્ય શ્રીઋણ-મોચન મહા-ગણપતિ-સ્તોત્ર-મન્ત્રસ્ય
ભગવાન્ શુક્રાચાર્ય ઋષિઃ, ઋણ-મોચન-ગણપતિઃ દેવતા,
મમ-ઋણ-મોચનાર્થં જપે વિનિયોગઃ।
- વિનિયોગઃ (viniyogaḥ)the statement of use
- ૐ (oṃ)Om
- અસ્ય (asya)of this
- શ્રીઋણમોચનમહાગણપતિસ્તોત્રમન્ત્રસ્ય (śrīṛṇamocanamahāgaṇapatistotramantrasya)Shri Rinamochana Mahaganapati hymn and mantra
- ભગવાન્ (bhagavān)the lord
- શુક્રાચાર્યઃ (śukrācāryaḥ)Shukracharya
- ઋષિઃ (ṛṣiḥ)is the seer
- ઋણમોચનગણપતિઃ (ṛṇamocanagaṇapatiḥ)Rinamochana Ganapati
- દેવતા (devatā)is the deity
- મમ (mama)my
- ઋણમોચનાર્થમ્ (ṛṇamocanārtham)for the clearing of debt
- જપે (jape)in this recitation
- વિનિયોગઃ (viniyogaḥ)is the application
anvaya વિનિયોગઃ ૐ અસ્ય શ્રીઋણમોચનમહાગણપતિસ્તોત્રમન્ત્રસ્ય ભગવાન્ શુક્રાચાર્યઃ ઋષિઃ ઋણમોચનગણપતિઃ દેવતા મમ ઋણમોચનાર્થમ્ જપે વિનિયોગઃ
chandas Prose
શુક્રાચાર્યઃ Shukracharya — The teacher of the asuras, who is also the planet Venus. He is named as the seer of this hymn because Venus rules wealth and what is owed.
ઋણમોચન the clearing of debt — Rina is what is owed. This hymn is recited by people carrying money debt, and it says at the end how long to keep it up.
note The verses are printed a half-line at a time, so each block here is half of a couplet.
ભગવાન્ શુક્રાચાર્ય ઋષયે નમઃ શિરસિ,
ઋણ-મોચન-ગણપતિ દેવતાયૈ નમઃ હૃદિ,
મમ-ઋણ-મોચનાર્થે જપે વિનિયોગાય નમઃ અઞ્જલૌ।
- ઋષ્યાદિન્યાસઃ (ṛṣyādinyāsaḥ)the placing of the seer and the rest
- ભગવાન્ (bhagavān)the lord
- શુક્રાચાર્ય (śukrācārya)Shukracharya
- ઋષયે (ṛṣaye)to the sage
- નમઃ (namaḥ)salutation
- શિરસિ (śirasi)on the head
- ઋણમોચનગણપતિ (ṛṇamocanagaṇapati)Rinamochana Ganapati
- દેવતાયૈ (devatāyai)to the deity
- હૃદિ (hṛdi)on the heart
- મમ (mama)my
- ઋણમોચનાર્થે (ṛṇamocanārthe)for the clearing of debt
- જપે (jape)in this recitation
- વિનિયોગાય (viniyogāya)to the application
- અઞ્જલૌ (añjalau)on the folded hands
anvaya ઋષ્યાદિન્યાસઃ ભગવાન્ શુક્રાચાર્ય ઋષયે નમઃ શિરસિ ઋણમોચનગણપતિ દેવતાયૈ હૃદિ મમ ઋણમોચનાર્થે જપે વિનિયોગાય અઞ્જલૌ
chandas Prose
ન્યાસ placing — Touching a part of the body while naming what belongs to it, so that the words are set on the body before they are said.
ૐ સ્મરામિ દેવ-દેવેશ।વક્ર-તુણ્ડં મહા-બલમ્ ।
- મૂલસ્તોત્રમ્ (mūlastotram)the hymn itself
- ૐ (oṃ)Om
- સ્મરામિ (smarāmi)I call to mind
- દેવદેવેશ (devadeveśa)the lord of the lords of the gods
- વક્રતુણ્ડમ્ (vakratuṇḍam)the one with the curving trunk
- મહાબલમ્ (mahābalam)great in strength
anvaya મૂલસ્તોત્રમ્ ૐ દેવદેવેશ વક્રતુણ્ડમ્ મહાબલમ્ સ્મરામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ષડક્ષરમ્ (ṣaḍakṣaram)the one of six syllables
- કૃપાસિન્ધુમ્ (kṛpāsindhum)a sea of kindness
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya ષડક્ષરમ્ કૃપાસિન્ધુમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
ષડક્ષરમ્ the one of six syllables — The six-syllable Ganapati mantra, वक्रतुण्डाय हुं, which is why the curving trunk is named in the line before.
note Every second block ends with the same half-line, નમામિ ઋણમુક્તયે.
- મહાગણપતિમ્ (mahāgaṇapatim)the great Ganapati
- દેવમ્ (devam)the god
- મહાસત્ત્વમ્ (mahāsattvam)of great courage
- મહાબલમ્ (mahābalam)of great strength
anvaya મહાગણપતિમ્ દેવમ્ મહાસત્ત્વમ્ મહાબલમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- મહાવિઘ્નહરમ્ (mahāvighnaharam)who takes away the great obstacle
- સૌમ્યમ્ (saumyam)the gentle one
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya મહાવિઘ્નહરમ્ સૌમ્યમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- એકાક્ષરમ્ (ekākṣaram)the single syllable
- એકદન્તમ્ (ekadantam)the one with a single tusk
- એકબ્રહ્મ (ekabrahma)the one Brahman
- સનાતનમ્ (sanātanam)that has always been
anvaya એકાક્ષરમ્ એકદન્તમ્ સનાતનમ્ એકબ્રહ્મ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- એકમ્ (ekam)one
- એવ (eva)only
- અદ્વિતીયમ્ (advitīyam)with no second
- ચ (ca)and
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya એકમ્ એવ ચ અદ્વિતીયમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
એકમેવાદ્વિતીયમ્ one only and with no second — The words come from the Chandogya Upanishad, where they describe what was there before anything else.
- શુક્લામ્બરમ્ (śuklāmbaram)dressed in white
- શુક્લવર્ણમ્ (śuklavarṇam)white of body
- શુક્લગન્ધાનુલેપનમ્ (śuklagandhānulepanam)smeared with white scented paste
anvaya શુક્લામ્બરમ્ શુક્લવર્ણમ્ શુક્લગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
note Seven colours follow one after another, white, red, black, yellow, blue and smoke-grey, and then all of them together.
- સર્વશુક્લમયમ્ (sarvaśuklamayam)made of white through and through
- દેવમ્ (devam)the god
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya સર્વશુક્લમયમ્ દેવમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- રક્તામ્બરમ્ (raktāmbaram)dressed in red
- રક્તવર્ણમ્ (raktavarṇam)red of body
- રક્તગન્ધાનુલેપનમ્ (raktagandhānulepanam)smeared with red scented paste
anvaya રક્તામ્બરમ્ રક્તવર્ણમ્ રક્તગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- રક્તપુષ્પૈઃ (raktapuṣpaiḥ)with red flowers
- પૂજ્યમાનમ્ (pūjyamānam)being worshipped
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya રક્તપુષ્પૈઃ પૂજ્યમાનમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
note રક્ત-પુષ્પૈ is printed for રક્તપુષ્પૈઃ, and the same short form is used in the verses that follow.
- કૃષ્ણામ્બરમ્ (kṛṣṇāmbaram)dressed in black
- કૃષ્ણવર્ણમ્ (kṛṣṇavarṇam)dark of body
- કૃષ્ણગન્ધાનુલેપનમ્ (kṛṣṇagandhānulepanam)smeared with dark scented paste
anvaya કૃષ્ણામ્બરમ્ કૃષ્ણવર્ણમ્ કૃષ્ણગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- કૃષ્ણપુષ્પૈઃ (kṛṣṇapuṣpaiḥ)with dark flowers
- પૂજ્યમાનમ્ (pūjyamānam)being worshipped
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya કૃષ્ણપુષ્પૈઃ પૂજ્યમાનમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- પીતામ્બરમ્ (pītāmbaram)dressed in yellow
- પીતવર્ણમ્ (pītavarṇam)yellow of body
- પીતગન્ધાનુલેપનમ્ (pītagandhānulepanam)smeared with yellow scented paste
anvaya પીતામ્બરમ્ પીતવર્ણમ્ પીતગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- પીતપુષ્પૈઃ (pītapuṣpaiḥ)with yellow flowers
- પૂજ્યમાનમ્ (pūjyamānam)being worshipped
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya પીતપુષ્પૈઃ પૂજ્યમાનમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- નીલામ્બરમ્ (nīlāmbaram)dressed in blue
- નીલવર્ણમ્ (nīlavarṇam)blue of body
- નીલગન્ધાનુલેપનમ્ (nīlagandhānulepanam)smeared with blue scented paste
anvaya નીલામ્બરમ્ નીલવર્ણમ્ નીલગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- નીલપુષ્પૈઃ (nīlapuṣpaiḥ)with blue flowers
- પૂજ્યમાનમ્ (pūjyamānam)being worshipped
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya નીલપુષ્પૈઃ પૂજ્યમાનમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ધૂમ્રામ્બરમ્ (dhūmrāmbaram)dressed in smoke-grey
- ધૂમ્રવર્ણમ્ (dhūmravarṇam)grey of body
- ધૂમ્રગન્ધાનુલેપનમ્ (dhūmragandhānulepanam)smeared with grey scented paste
anvaya ધૂમ્રામ્બરમ્ ધૂમ્રવર્ણમ્ ધૂમ્રગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ધૂમ્રપુષ્પૈઃ (dhūmrapuṣpaiḥ)with grey flowers
- પૂજ્યમાનમ્ (pūjyamānam)being worshipped
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya ધૂમ્રપુષ્પૈઃ પૂજ્યમાનમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- સર્વામ્બરમ્ (sarvāmbaram)dressed in every colour
- સર્વવર્ણમ્ (sarvavarṇam)of every colour
- સર્વગન્ધાનુલેપનમ્ (sarvagandhānulepanam)smeared with scented paste of every kind
anvaya સર્વામ્બરમ્ સર્વવર્ણમ્ સર્વગન્ધાનુલેપનમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
note The seventh turn gathers up the six colours that came before it.
- સર્વપુષ્પૈઃ (sarvapuṣpaiḥ)with flowers of every kind
- પૂજ્યમાનમ્ (pūjyamānam)being worshipped
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya સર્વપુષ્પૈઃ પૂજ્યમાનમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ભદ્રજાતમ્ (bhadrajātam)born of what is good
- ચ (ca)and
- રૂપમ્ (rūpam)his form
- ચ (ca)and
- પાશાઙ્કુશધરમ્ (pāśāṅkuśadharam)holding noose and goad
- શુભમ્ (śubham)bringing blessing
anvaya ભદ્રજાતમ્ ચ રૂપમ્ ચ પાશાઙ્કુશધરમ્ શુભમ્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- સર્વવિઘ્નહરમ્ (sarvavighnaharam)who takes away every obstacle
- દેવમ્ (devam)the god
- નમામિ (namāmi)I bow
- ઋણમુક્તયે (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya સર્વવિઘ્નહરમ્ દેવમ્ ઋણમુક્તયે નમામિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
યઃ પઠેત્ ઋણ-હરં-સ્તોત્રં, પ્રાતઃ-કાલે સુધી નરઃ।
- ફલશ્રુતિઃ (phalaśrutiḥ)the account of what it gives
- યઃ (yaḥ)whoever
- પઠેત્ (paṭhet)recites
- ઋણહરમ્ (ṛṇaharam)debt-clearing
- સ્તોત્રમ્ (stotram)hymn
- પ્રાતઃકાલે (prātaḥkāle)at daybreak
- સુધીઃ (sudhīḥ)of good sense
- નરઃ (naraḥ)a man
anvaya ફલશ્રુતિઃ યઃ સુધીઃ નરઃ પ્રાતઃકાલે ઋણહરમ્ સ્તોત્રમ્ પઠેત્
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
।।
- ષણ્માસાભ્યન્તરે (ṣaṇmāsābhyantare)within six months
- ચ (ca)and
- એવ (eva)itself
- ઋણચ્છેદઃ (ṛṇacchedaḥ)the cutting of the debt
- ભવિષ્યતિ (bhaviṣyati)will happen
anvaya ષણ્માસાભ્યન્તરે ચ એવ ઋણચ્છેદઃ ભવિષ્યતિ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
ઋણચ્છેદઃ the cutting of the debt — Chheda is a cut made with a blade. The hymn does not speak of paying the debt off but of cutting it through.