ఓం అస్య శ్రీఋణ-మోచన మహా-గణపతి-స్తోత్ర-మన్త్రస్య
భగవాన్ శుక్రాచార్య ఋషిః, ఋణ-మోచన-గణపతిః దేవతా,
మమ-ఋణ-మోచనార్థం జపే వినియోగః।
- వినియోగః (viniyogaḥ)the statement of use
- ఓం (oṃ)Om
- అస్య (asya)of this
- శ్రీఋణమోచనమహాగణపతిస్తోత్రమన్త్రస్య (śrīṛṇamocanamahāgaṇapatistotramantrasya)Shri Rinamochana Mahaganapati hymn and mantra
- భగవాన్ (bhagavān)the lord
- శుక్రాచార్యః (śukrācāryaḥ)Shukracharya
- ఋషిః (ṛṣiḥ)is the seer
- ఋణమోచనగణపతిః (ṛṇamocanagaṇapatiḥ)Rinamochana Ganapati
- దేవతా (devatā)is the deity
- మమ (mama)my
- ఋణమోచనార్థమ్ (ṛṇamocanārtham)for the clearing of debt
- జపే (jape)in this recitation
- వినియోగః (viniyogaḥ)is the application
anvaya వినియోగః ఓం అస్య శ్రీఋణమోచనమహాగణపతిస్తోత్రమన్త్రస్య భగవాన్ శుక్రాచార్యః ఋషిః ఋణమోచనగణపతిః దేవతా మమ ఋణమోచనార్థమ్ జపే వినియోగః
chandas Prose
శుక్రాచార్యః Shukracharya — The teacher of the asuras, who is also the planet Venus. He is named as the seer of this hymn because Venus rules wealth and what is owed.
ఋణమోచన the clearing of debt — Rina is what is owed. This hymn is recited by people carrying money debt, and it says at the end how long to keep it up.
note The verses are printed a half-line at a time, so each block here is half of a couplet.
భగవాన్ శుక్రాచార్య ఋషయే నమః శిరసి,
ఋణ-మోచన-గణపతి దేవతాయై నమః హృది,
మమ-ఋణ-మోచనార్థే జపే వినియోగాయ నమః అఞ్జలౌ।
- ఋష్యాదిన్యాసః (ṛṣyādinyāsaḥ)the placing of the seer and the rest
- భగవాన్ (bhagavān)the lord
- శుక్రాచార్య (śukrācārya)Shukracharya
- ఋషయే (ṛṣaye)to the sage
- నమః (namaḥ)salutation
- శిరసి (śirasi)on the head
- ఋణమోచనగణపతి (ṛṇamocanagaṇapati)Rinamochana Ganapati
- దేవతాయై (devatāyai)to the deity
- హృది (hṛdi)on the heart
- మమ (mama)my
- ఋణమోచనార్థే (ṛṇamocanārthe)for the clearing of debt
- జపే (jape)in this recitation
- వినియోగాయ (viniyogāya)to the application
- అఞ్జలౌ (añjalau)on the folded hands
anvaya ఋష్యాదిన్యాసః భగవాన్ శుక్రాచార్య ఋషయే నమః శిరసి ఋణమోచనగణపతి దేవతాయై హృది మమ ఋణమోచనార్థే జపే వినియోగాయ అఞ్జలౌ
chandas Prose
న్యాస placing — Touching a part of the body while naming what belongs to it, so that the words are set on the body before they are said.
ఓం స్మరామి దేవ-దేవేశ।వక్ర-తుణ్డం మహా-బలమ్ ।
- మూలస్తోత్రమ్ (mūlastotram)the hymn itself
- ఓం (oṃ)Om
- స్మరామి (smarāmi)I call to mind
- దేవదేవేశ (devadeveśa)the lord of the lords of the gods
- వక్రతుణ్డమ్ (vakratuṇḍam)the one with the curving trunk
- మహాబలమ్ (mahābalam)great in strength
anvaya మూలస్తోత్రమ్ ఓం దేవదేవేశ వక్రతుణ్డమ్ మహాబలమ్ స్మరామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- షడక్షరమ్ (ṣaḍakṣaram)the one of six syllables
- కృపాసిన్ధుమ్ (kṛpāsindhum)a sea of kindness
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya షడక్షరమ్ కృపాసిన్ధుమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
షడక్షరమ్ the one of six syllables — The six-syllable Ganapati mantra, वक्रतुण्डाय हुं, which is why the curving trunk is named in the line before.
note Every second block ends with the same half-line, నమామి ఋణముక్తయే.
- మహాగణపతిమ్ (mahāgaṇapatim)the great Ganapati
- దేవమ్ (devam)the god
- మహాసత్త్వమ్ (mahāsattvam)of great courage
- మహాబలమ్ (mahābalam)of great strength
anvaya మహాగణపతిమ్ దేవమ్ మహాసత్త్వమ్ మహాబలమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- మహావిఘ్నహరమ్ (mahāvighnaharam)who takes away the great obstacle
- సౌమ్యమ్ (saumyam)the gentle one
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya మహావిఘ్నహరమ్ సౌమ్యమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ఏకాక్షరమ్ (ekākṣaram)the single syllable
- ఏకదన్తమ్ (ekadantam)the one with a single tusk
- ఏకబ్రహ్మ (ekabrahma)the one Brahman
- సనాతనమ్ (sanātanam)that has always been
anvaya ఏకాక్షరమ్ ఏకదన్తమ్ సనాతనమ్ ఏకబ్రహ్మ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ఏకమ్ (ekam)one
- ఏవ (eva)only
- అద్వితీయమ్ (advitīyam)with no second
- చ (ca)and
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya ఏకమ్ ఏవ చ అద్వితీయమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
ఏకమేవాద్వితీయమ్ one only and with no second — The words come from the Chandogya Upanishad, where they describe what was there before anything else.
- శుక్లామ్బరమ్ (śuklāmbaram)dressed in white
- శుక్లవర్ణమ్ (śuklavarṇam)white of body
- శుక్లగన్ధానులేపనమ్ (śuklagandhānulepanam)smeared with white scented paste
anvaya శుక్లామ్బరమ్ శుక్లవర్ణమ్ శుక్లగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
note Seven colours follow one after another, white, red, black, yellow, blue and smoke-grey, and then all of them together.
- సర్వశుక్లమయమ్ (sarvaśuklamayam)made of white through and through
- దేవమ్ (devam)the god
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya సర్వశుక్లమయమ్ దేవమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- రక్తామ్బరమ్ (raktāmbaram)dressed in red
- రక్తవర్ణమ్ (raktavarṇam)red of body
- రక్తగన్ధానులేపనమ్ (raktagandhānulepanam)smeared with red scented paste
anvaya రక్తామ్బరమ్ రక్తవర్ణమ్ రక్తగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- రక్తపుష్పైః (raktapuṣpaiḥ)with red flowers
- పూజ్యమానమ్ (pūjyamānam)being worshipped
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya రక్తపుష్పైః పూజ్యమానమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
note రక్త-పుష్పై is printed for రక్తపుష్పైః, and the same short form is used in the verses that follow.
- కృష్ణామ్బరమ్ (kṛṣṇāmbaram)dressed in black
- కృష్ణవర్ణమ్ (kṛṣṇavarṇam)dark of body
- కృష్ణగన్ధానులేపనమ్ (kṛṣṇagandhānulepanam)smeared with dark scented paste
anvaya కృష్ణామ్బరమ్ కృష్ణవర్ణమ్ కృష్ణగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- కృష్ణపుష్పైః (kṛṣṇapuṣpaiḥ)with dark flowers
- పూజ్యమానమ్ (pūjyamānam)being worshipped
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya కృష్ణపుష్పైః పూజ్యమానమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- పీతామ్బరమ్ (pītāmbaram)dressed in yellow
- పీతవర్ణమ్ (pītavarṇam)yellow of body
- పీతగన్ధానులేపనమ్ (pītagandhānulepanam)smeared with yellow scented paste
anvaya పీతామ్బరమ్ పీతవర్ణమ్ పీతగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- పీతపుష్పైః (pītapuṣpaiḥ)with yellow flowers
- పూజ్యమానమ్ (pūjyamānam)being worshipped
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya పీతపుష్పైః పూజ్యమానమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- నీలామ్బరమ్ (nīlāmbaram)dressed in blue
- నీలవర్ణమ్ (nīlavarṇam)blue of body
- నీలగన్ధానులేపనమ్ (nīlagandhānulepanam)smeared with blue scented paste
anvaya నీలామ్బరమ్ నీలవర్ణమ్ నీలగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- నీలపుష్పైః (nīlapuṣpaiḥ)with blue flowers
- పూజ్యమానమ్ (pūjyamānam)being worshipped
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya నీలపుష్పైః పూజ్యమానమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ధూమ్రామ్బరమ్ (dhūmrāmbaram)dressed in smoke-grey
- ధూమ్రవర్ణమ్ (dhūmravarṇam)grey of body
- ధూమ్రగన్ధానులేపనమ్ (dhūmragandhānulepanam)smeared with grey scented paste
anvaya ధూమ్రామ్బరమ్ ధూమ్రవర్ణమ్ ధూమ్రగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- ధూమ్రపుష్పైః (dhūmrapuṣpaiḥ)with grey flowers
- పూజ్యమానమ్ (pūjyamānam)being worshipped
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya ధూమ్రపుష్పైః పూజ్యమానమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- సర్వామ్బరమ్ (sarvāmbaram)dressed in every colour
- సర్వవర్ణమ్ (sarvavarṇam)of every colour
- సర్వగన్ధానులేపనమ్ (sarvagandhānulepanam)smeared with scented paste of every kind
anvaya సర్వామ్బరమ్ సర్వవర్ణమ్ సర్వగన్ధానులేపనమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
note The seventh turn gathers up the six colours that came before it.
- సర్వపుష్పైః (sarvapuṣpaiḥ)with flowers of every kind
- పూజ్యమానమ్ (pūjyamānam)being worshipped
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya సర్వపుష్పైః పూజ్యమానమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- భద్రజాతమ్ (bhadrajātam)born of what is good
- చ (ca)and
- రూపమ్ (rūpam)his form
- చ (ca)and
- పాశాఙ్కుశధరమ్ (pāśāṅkuśadharam)holding noose and goad
- శుభమ్ (śubham)bringing blessing
anvaya భద్రజాతమ్ చ రూపమ్ చ పాశాఙ్కుశధరమ్ శుభమ్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- సర్వవిఘ్నహరమ్ (sarvavighnaharam)who takes away every obstacle
- దేవమ్ (devam)the god
- నమామి (namāmi)I bow
- ఋణముక్తయే (ṛṇamuktaye)to be free of debt
anvaya సర్వవిఘ్నహరమ్ దేవమ్ ఋణముక్తయే నమామి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
యః పఠేత్ ఋణ-హరం-స్తోత్రం, ప్రాతః-కాలే సుధీ నరః।
- ఫలశ్రుతిః (phalaśrutiḥ)the account of what it gives
- యః (yaḥ)whoever
- పఠేత్ (paṭhet)recites
- ఋణహరమ్ (ṛṇaharam)debt-clearing
- స్తోత్రమ్ (stotram)hymn
- ప్రాతఃకాలే (prātaḥkāle)at daybreak
- సుధీః (sudhīḥ)of good sense
- నరః (naraḥ)a man
anvaya ఫలశ్రుతిః యః సుధీః నరః ప్రాతఃకాలే ఋణహరమ్ స్తోత్రమ్ పఠేత్
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
।।
- షణ్మాసాభ్యన్తరే (ṣaṇmāsābhyantare)within six months
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)itself
- ఋణచ్ఛేదః (ṛṇacchedaḥ)the cutting of the debt
- భవిష్యతి (bhaviṣyati)will happen
anvaya షణ్మాసాభ్యన్తరే చ ఏవ ఋణచ్ఛేదః భవిష్యతి
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
ఋణచ్ఛేదః the cutting of the debt — Chheda is a cut made with a blade. The hymn does not speak of paying the debt off but of cutting it through.