તતઃ સ પ્રયતો ભૂત્વા મમ તાત યુધિષ્ઠિર ।
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રાહ વિપ્રર્ષિર્નામસઙ્ગ્રહમાદિતઃ ॥ ૧॥
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રાહ વિપ્રર્ષિર્નામસઙ્ગ્રહમાદિતઃ ॥ ૧॥
- તતઃ (tataḥ)thereupon
- સઃ (saḥ)he
- પ્રયતઃ ભૂત્વા (prayato bhūtvā)having made himself pure
- મમ તાત (mama tāta)my dear son
- યુધિષ્ઠિર (yudhiṣṭhira)O Yudhiṣṭhira
- પ્રાઞ્જલિઃ (prāñjaliḥ)palms joined
- પ્રાહ (prāha)spoke
- વિપ્ર-ઋષિઃ (viprarṣiḥ)the brahmin seer
- નામ-સઙ્ગ્રહમ્ (nāma-saṅgraham)the gathering of the names
- આદિતઃ (āditaḥ)from the very beginning
ઉપમન્યુરુવાચ
બ્રહ્મપ્રોક્તૈરૃષિપ્રોક્તૈર્વેદવેદાઙ્ગસમ્ભવૈઃ ।
સર્વલોકેષુ વિખ્યાતં સ્તુત્યં સ્તોષ્યામિ નામભિઃ ॥ ૨॥
બ્રહ્મપ્રોક્તૈરૃષિપ્રોક્તૈર્વેદવેદાઙ્ગસમ્ભવૈઃ ।
સર્વલોકેષુ વિખ્યાતં સ્તુત્યં સ્તોષ્યામિ નામભિઃ ॥ ૨॥
- ઉપમન્યુઃ ઉવાચ (upamanyuḥ uvāca)Upamanyu said
- બ્રહ્મ-પ્રોક્તૈઃ (brahma-proktaiḥ)uttered by Brahmā
- ઋષિ-પ્રોક્તૈઃ (ṛṣi-proktaiḥ)uttered by the seers
- વેદ-વેદાઙ્ગ-સમ્ભવૈઃ (veda-vedāṅga-sambhavaiḥ)arisen out of the Vedas and their limbs
- સર્વ-લોકેષુ (sarva-lokeṣu)in all the worlds
- વિખ્યાતમ્ (vikhyātam)renowned
- સ્તુત્યમ્ (stutyam)worthy of praise
- સ્તોષ્યામિ (stoṣyāmi)I shall praise him
- નામભિઃ (nāmabhiḥ)with these names
મહદ્ભિર્વિહિતૈઃ સત્યૈઃ સિદ્ધૈઃ સર્વાર્થસાધકૈઃ ।
ઋષિણા તણ્ડિના ભક્ત્યા કૃતૈર્વેદકૃતાત્મના ॥ ૩॥
ઋષિણા તણ્ડિના ભક્ત્યા કૃતૈર્વેદકૃતાત્મના ॥ ૩॥
- મહદ્ભિઃ (mahadbhiḥ)by the great ones
- વિહિતૈઃ (vihitaiḥ)ordained
- સત્યૈઃ (satyaiḥ)true
- સિદ્ધૈઃ (siddhaiḥ)proven
- સર્વ-અર્થ-સાધકૈઃ (sarvārtha-sādhakaiḥ)bringing every aim to pass
- ઋષિણા તણ્ડિના (ṛṣiṇā taṇḍinā)by the seer Taṇḍi
- ભક્ત્યા (bhaktyā)with devotion
- કૃતૈઃ (kṛtaiḥ)made
- વેદ-કૃત-આત્મના (veda-kṛtātmanā)whose very self the Veda had shaped
યથોક્તૈઃ સાધુભિઃ ખ્યાતૈર્મુનિભિસ્તત્ત્વદર્શિભિઃ ।
પ્રવરં પ્રથમં સ્વર્ગ્યં સર્વભૂતહિતં શુભમ્ ॥ ૪॥
પ્રવરં પ્રથમં સ્વર્ગ્યં સર્વભૂતહિતં શુભમ્ ॥ ૪॥
- યથા-ઉક્તૈઃ (yathoktaiḥ)as they were declared
- સાધુભિઃ (sādhubhiḥ)by the good
- ખ્યાતૈઃ (khyātaiḥ)by the renowned
- મુનિભિઃ (munibhiḥ)by sages
- તત્ત્વ-દર્શિભિઃ (tattva-darśibhiḥ)who see into what is real
- પ્રવરમ્ (pravaram)foremost
- પ્રથમમ્ (prathamam)first of all
- સ્વર્ગ્યમ્ (svargyam)leading to heaven
- સર્વ-ભૂત-હિતમ્ (sarva-bhūta-hitam)for the good of every being
- શુભમ્ (śubham)auspicious
શ્રુતેઃ સર્વત્ર જગતિ બ્રહ્મલોકાવતારિતૈઃ ।
સત્યૈસ્તત્પરમં બ્રહ્મ બ્રહ્મપ્રોક્તં સનાતનમ્ ।
વક્ષ્યે યદુકુલશ્રેષ્ઠ શૃણુષ્વાવહિતો મમ ॥ ૫॥
સત્યૈસ્તત્પરમં બ્રહ્મ બ્રહ્મપ્રોક્તં સનાતનમ્ ।
વક્ષ્યે યદુકુલશ્રેષ્ઠ શૃણુષ્વાવહિતો મમ ॥ ૫॥
- શ્રુતેઃ (śruteḥ)heard
- સર્વત્ર જગતિ (sarvatra jagati)everywhere in the world
- બ્રહ્મ-લોક-અવતારિતૈઃ (brahma-lokāvatāritaiḥ)brought down from the world of Brahmā
- સત્યૈઃ (satyaiḥ)true ones
- તત્ પરમમ્ બ્રહ્મ (tat paramaṃ brahma)that supreme Brahman
- બ્રહ્મ-પ્રોક્તમ્ (brahma-proktam)declared by Brahmā
- સનાતનમ્ (sanātanam)everlasting
- વક્ષ્યે (vakṣye)I shall utter
- યદુ-કુલ-શ્રેષ્ઠ (yadu-kula-śreṣṭha)O best of the Yadu line
- શૃણુષ્વ (śṛṇuṣva)listen
- અવહિતઃ (avahitaḥ)with your whole attention
- મમ (mama)to me
વરયૈનં ભવં દેવં ભક્તસ્ત્વં પરમેશ્વરમ્ ।
તેન તે શ્રાવયિષ્યામિ યત્તદ્બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ ૬॥
તેન તે શ્રાવયિષ્યામિ યત્તદ્બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ ૬॥
- વરય (varaya)choose
- એનમ્ (enam)this one
- ભવમ્ દેવમ્ (bhavaṃ devam)the god Bhava
- ભક્તઃ ત્વમ્ (bhaktas tvam)you who are his devotee
- પરમ-ઈશ્વરમ્ (parameśvaram)the supreme Lord
- તેન (tena)for that reason
- તે (te)to you
- શ્રાવયિષ્યામિ (śrāvayiṣyāmi)I shall let it be heard
- યત્ તત્ બ્રહ્મ (yat tad brahma)that Brahman which is
- સનાતનમ્ (sanātanam)everlasting
ન શક્યં વિસ્તરાત્કૃત્સ્નં વક્તું સર્વસ્ય કેનચિત્ ।
યુક્તેનાપિ વિભૂતીનામપિ વર્ષશતૈરપિ ॥ ૭॥
યુક્તેનાપિ વિભૂતીનામપિ વર્ષશતૈરપિ ॥ ૭॥
- ન શક્યમ્ (na śakyam)it is not possible
- વિસ્તરાત્ (vistarāt)at full length
- કૃત્સ્નમ્ (kṛtsnam)the whole
- વક્તુમ્ (vaktum)to tell
- સર્વસ્ય (sarvasya)of it all
- કેનચિત્ (kenacit)by anyone
- યુક્તેન અપિ (yuktenāpi)even by one joined to them
- વિભૂતીનામ્ (vibhūtīnām)of the powers
- અપિ (api)even
- વર્ષ-શતૈઃ અપિ (varṣa-śatair api)not in a hundred years
યસ્યાદિર્મધ્યમન્તં ચ સુરૈરપિ ન ગમ્યતે ।
કસ્તસ્ય શક્નુયાદ્વક્તું ગુણાન્કાર્ત્સ્ન્યેન માધવ ॥ ૮॥
કસ્તસ્ય શક્નુયાદ્વક્તું ગુણાન્કાર્ત્સ્ન્યેન માધવ ॥ ૮॥
- યસ્ય (yasya)whose
- આદિઃ (ādiḥ)beginning
- મધ્યમ્ (madhyam)middle
- અન્તમ્ (antam)and end
- ચ (ca)and
- સુરૈઃ અપિ (surair api)not even by the gods
- ન ગમ્યતે (na gamyate)is reached
- કઃ (kaḥ)who
- તસ્ય (tasya)his
- શક્નુયાત્ વક્તુમ્ (śaknuyād vaktum)could manage to tell
- ગુણાન્ (guṇān)the qualities
- કાર્ત્સ્ન્યેન (kārtsnyena)entire
- માધવ (mādhava)O Mādhava
કિન્તુ દેવસ્ય મહતઃ સઙ્ક્ષિપ્તાર્થપદાક્ષરમ્ ।
શક્તિતશ્ચરિતં વક્ષ્યે પ્રસાદાત્તસ્ય ધીમતઃ ॥ ૯॥
શક્તિતશ્ચરિતં વક્ષ્યે પ્રસાદાત્તસ્ય ધીમતઃ ॥ ૯॥
- કિન્તુ (kintu)yet
- દેવસ્ય મહતઃ (devasya mahataḥ)of that great god
- સઙ્ક્ષિપ્ત-અર્થ-પદ-અક્ષરમ્ (saṅkṣiptārtha-padākṣaram)in words and syllables of compressed meaning
- શક્તિતઃ (śaktitaḥ)so far as my power reaches
- ચરિતમ્ (caritam)what he has done
- વક્ષ્યે (vakṣye)I shall tell
- પ્રસાદાત્ (prasādāt)by the grace
- તસ્ય ધીમતઃ (tasya dhīmataḥ)of that wise one
અપ્રાપ્ય તુ તતોઽનુજ્ઞાં ન શક્યઃ સ્તોતુમીશ્વરઃ ।
યદા તેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ સ્તુતો વૈ સ તદા મયા ॥ ૧૦॥
યદા તેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ સ્તુતો વૈ સ તદા મયા ॥ ૧૦॥
- અપ્રાપ્ય (aprāpya)without having obtained
- તુ (tu)but
- તતઃ (tataḥ)from him
- અનુજ્ઞામ્ (anujñām)leave
- ન શક્યઃ (na śakyaḥ)he cannot be
- સ્તોતુમ્ (stotum)praised
- ઈશ્વરઃ (īśvaraḥ)the Lord
- યદા (yadā)when
- તેન (tena)by him
- અભ્યનુજ્ઞાતઃ (abhyanujñātaḥ)leave had been granted
- સ્તુતઃ વૈ (stuto vai)he was praised indeed
- સઃ (saḥ)he
- તદા (tadā)then
- મયા (mayā)by me
અનાદિનિધનસ્યાહં જગદ્યોનેર્મહાત્મનઃ ।
નામ્નાં કઞ્ચિત્સમુદ્દેશં વક્ષ્યામ્યવ્યક્તયોનિનઃ ॥ ૧૧॥
નામ્નાં કઞ્ચિત્સમુદ્દેશં વક્ષ્યામ્યવ્યક્તયોનિનઃ ॥ ૧૧॥
- અનાદિ-નિધનસ્ય (anādi-nidhanasya)of him who has neither beginning nor end
- અહમ્ (aham)I
- જગત્-યોનેઃ (jagad-yoneḥ)the womb of the world
- મહા-આત્મનઃ (mahātmanaḥ)the great Self
- નામ્નામ્ (nāmnām)of the names
- કઞ્ચિત્ સમુદ્દેશમ્ (kañcit samuddeśam)some part
- વક્ષ્યામિ (vakṣyāmi)shall utter
- અવ્યક્ત-યોનિનઃ (avyakta-yoninaḥ)whose own source is unmanifest
વરદસ્ય વરેણ્યસ્ય વિશ્વરૂપસ્ય ધીમતઃ ।
શૃણુ નામ્નાં ચયં કૃષ્ણ યદુક્તં પદ્મયોનિના ॥ ૧૨॥
શૃણુ નામ્નાં ચયં કૃષ્ણ યદુક્તં પદ્મયોનિના ॥ ૧૨॥
- વરદસ્ય (varadasya)of the giver of boons
- વરેણ્યસ્ય (vareṇyasya)of the most choiceworthy
- વિશ્વ-રૂપસ્ય (viśva-rūpasya)of universal form
- ધીમતઃ (dhīmataḥ)of the wise one
- શૃણુ (śṛṇu)hear
- નામ્નામ્ ચયમ્ (nāmnāṃ cayam)the heap of names
- કૃષ્ણ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- યત્ ઉક્તમ્ (yad uktam)which was spoken
- પદ્મ-યોનિના (padma-yoninā)by him whose womb was the lotus
દશ નામસહસ્રાણિ યાન્યાહ પ્રપિતામહઃ ।
તાનિ નિર્મથ્ય મનસા દધ્નો ઘૃતમિવોદ્ધૃતમ્ ॥ ૧૩॥
તાનિ નિર્મથ્ય મનસા દધ્નો ઘૃતમિવોદ્ધૃતમ્ ॥ ૧૩॥
- દશ નામ-સહસ્રાણિ (daśa nāma-sahasrāṇi)ten thousand names
- યાનિ (yāni)which
- આહ (āha)he uttered
- પ્રપિતામહઃ (prapitāmahaḥ)the great-grandsire
- તાનિ (tāni)those
- નિર્મથ્ય (nirmathya)having churned them
- મનસા (manasā)with his mind
- દધ્નઃ (dadhnaḥ)out of curds
- ઘૃતમ્ ઇવ (ghṛtam iva)as butter is
- ઉદ્ધૃતમ્ (uddhṛtam)drawn up
ગિરેઃ સારં યથા હેમ પુષ્પસારં યથા મધુ ।
ઘૃતાત્સારં યથા મણ્ડસ્તથૈતત્સારમુદ્ધૃતમ્। ૧૪॥
ઘૃતાત્સારં યથા મણ્ડસ્તથૈતત્સારમુદ્ધૃતમ્। ૧૪॥
- ગિરેઃ સારમ્ (gireḥ sāram)the essence of the mountain
- યથા હેમ (yathā hema)as gold is
- પુષ્પ-સારમ્ (puṣpa-sāram)the essence of flowers
- યથા મધુ (yathā madhu)as honey is
- ઘૃતાત્ સારમ્ (ghṛtāt sāram)the essence out of clarified butter
- યથા મણ્ડઃ (yathā maṇḍaḥ)as the cream is
- તથા (tathā)just so
- એતત્ સારમ્ (etat sāram)this essence
- ઉદ્ધૃતમ્ (uddhṛtam)was drawn forth
સર્વપાપાપહમિદં ચતુર્વેદસમન્વિતમ્ ।
પ્રયત્નેનાધિગન્તવ્યં ધાર્યં ચ પ્રયતાત્મના ॥ ૧૫॥
પ્રયત્નેનાધિગન્તવ્યં ધાર્યં ચ પ્રયતાત્મના ॥ ૧૫॥
- સર્વ-પાપ-અપહમ્ (sarva-pāpāpaham)which takes away every sin
- ઇદમ્ (idam)this
- ચતુઃ-વેદ-સમન્વિતમ્ (catur-veda-samanvitam)joined with the four Vedas
- પ્રયત્નેન (prayatnena)with effort
- અધિગન્તવ્યમ્ (adhigantavyam)to be come by
- ધાર્યમ્ (dhāryam)to be held fast
- ચ (ca)and
- પ્રયત-આત્મના (prayatātmanā)by one whose self is purified
માઙ્ગલ્યં પૌષ્ટિકં ચૈવ રક્ષોઘ્નં પાવનં મહત્ ॥ ૧૬॥
- માઙ્ગલ્યમ્ (māṅgalyam)auspicious
- પૌષ્ટિકમ્ (pauṣṭikam)nourishing
- ચ એવ (caiva)and indeed
- રક્ષઃ-ઘ્નમ્ (rakṣo-ghnam)slaying the rākṣasas
- પાવનમ્ (pāvanam)purifying
- મહત્ (mahat)and great
ઇદં ભક્તાય દાતવ્યં શ્રદ્દધાનાસ્તિકાય ચ ।
નાશ્રદ્દધાનરૂપાય નાસ્તિકાયાજિતાત્મને ॥ ૧૭॥
નાશ્રદ્દધાનરૂપાય નાસ્તિકાયાજિતાત્મને ॥ ૧૭॥
- ઇદમ્ (idam)this
- ભક્તાય (bhaktāya)to a devotee
- દાતવ્યમ્ (dātavyam)is to be given
- શ્રદ્દધાન-આસ્તિકાય (śraddadhānāstikāya)to one who has faith and believes
- ચ (ca)and
- ન (na)not
- અશ્રદ્દધાન-રૂપાય (aśraddadhāna-rūpāya)to one of unbelieving cast
- ન (na)nor
- નાસ્તિકાય (nāstikāya)to one who denies
- અજિત-આત્મને (ajitātmane)whose self is unconquered
યશ્ચાભ્યસૂયતે દેવં કારણાત્માનમીશ્વરમ્ ।
સ કૃષ્ણ નરકં યાતિ સહપૂર્વૈઃ સહાત્મજૈઃ ॥ ૧૮॥
સ કૃષ્ણ નરકં યાતિ સહપૂર્વૈઃ સહાત્મજૈઃ ॥ ૧૮॥
- યઃ (yaḥ)whoever
- ચ (ca)and
- અભ્યસૂયતે (abhyasūyate)bears ill will toward
- દેવમ્ (devam)the god
- કારણ-આત્માનમ્ (kāraṇātmānam)whose self is the cause of all
- ઈશ્વરમ્ (īśvaram)the Lord
- સઃ (saḥ)he
- કૃષ્ણ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- નરકમ્ યાતિ (narakaṃ yāti)goes to hell
- સહ પૂર્વૈઃ (saha pūrvaiḥ)with his forebears
- સહ આત્મજૈઃ (sahātmajaiḥ)and with his own sons
ઇદં ધ્યાનમિદં યોગમિદં ધ્યેયમનુત્તમમ્ ।
ઇદં જપ્યમિદં જ્ઞાનં રહસ્યમિદમુત્તમમ્ ॥ ૧૯॥
ઇદં જપ્યમિદં જ્ઞાનં રહસ્યમિદમુત્તમમ્ ॥ ૧૯॥
- ઇદમ્ ધ્યાનમ્ (idaṃ dhyānam)this is meditation
- ઇદમ્ યોગમ્ (idaṃ yogam)this is yoga
- ઇદમ્ ધ્યેયમ્ (idaṃ dhyeyam)this is what is to be meditated on
- અનુત્તમમ્ (anuttamam)than which none is higher
- ઇદમ્ જપ્યમ્ (idaṃ japyam)this is what is to be murmured
- ઇદમ્ જ્ઞાનમ્ (idaṃ jñānam)this is knowledge
- રહસ્યમ્ (rahasyam)the secret
- ઇદમ્ (idam)this
- ઉત્તમમ્ (uttamam)the highest
યં જ્ઞાત્વા અન્તકાલેઽપિ ગચ્છેત પરમાં ગતિમ્ ।
પવિત્રં મઙ્ગલં મેધ્યં કલ્યાણમિદમુત્તમમ્ ॥ ૨૦॥
પવિત્રં મઙ્ગલં મેધ્યં કલ્યાણમિદમુત્તમમ્ ॥ ૨૦॥
- યમ્ જ્ઞાત્વા (yaṃ jñātvā)knowing which
- અન્ત-કાલે અપિ (anta-kāle api)even at the last hour
- ગચ્છેત (gaccheta)one would go
- પરમામ્ ગતિમ્ (paramāṃ gatim)to the highest goal
- પવિત્રમ્ (pavitram)purifying
- મઙ્ગલમ્ (maṅgalam)auspicious
- મેધ્યમ્ (medhyam)fit for the sacrifice
- કલ્યાણમ્ (kalyāṇam)blessed
- ઇદમ્ (idam)this
- ઉત્તમમ્ (uttamam)the highest
ઇદં બ્રહ્મા પુરા કૃત્વા સર્વલોકપિતામહઃ ।
સર્વસ્તવાનાં રાજત્વે દિવ્યાનાં સમકલ્પયત્ ॥ ૨૧॥
સર્વસ્તવાનાં રાજત્વે દિવ્યાનાં સમકલ્પયત્ ॥ ૨૧॥
- ઇદમ્ (idam)this
- બ્રહ્મા (brahmā)Brahmā
- પુરા (purā)of old
- કૃત્વા (kṛtvā)having made it
- સર્વ-લોક-પિતામહઃ (sarva-loka-pitāmahaḥ)the grandsire of all the worlds
- સર્વ-સ્તવાનામ્ (sarva-stavānām)among all hymns of praise
- રાજત્વે (rājatve)to the kingship
- દિવ્યાનામ્ (divyānām)of the divine ones
- સમકલ્પયત્ (samakalpayat)appointed it
તદા પ્રભૃતિ ચૈવાયમીશ્વરસ્ય મહાત્મનઃ ।
સ્તવરાજ ઇતિ ખ્યાતો જગત્યમરપૂજિતઃ ॥ ૨૨॥
સ્તવરાજ ઇતિ ખ્યાતો જગત્યમરપૂજિતઃ ॥ ૨૨॥
- તદા પ્રભૃતિ (tadā prabhṛti)from that time forward
- ચ એવ (caiva)and
- અયમ્ (ayam)this
- ઈશ્વરસ્ય મહા-આત્મનઃ (īśvarasya mahātmanaḥ)of the great-souled Lord
- સ્તવ-રાજઃ ઇતિ (stava-rājaḥ iti)as "King of Praises"
- ખ્યાતઃ (khyātaḥ)has been known
- જગતિ (jagati)in the world
- અમર-પૂજિતઃ (amara-pūjitaḥ)honoured by the immortals
બ્રહ્મલોકાદયં સ્વર્ગે સ્તવરાજોઽવતારિતઃ ।
યતસ્તણ્ડિઃ પુરા પ્રાપ તેન તણ્ડિકૃતોઽભવત્ ॥ ૨૩॥
યતસ્તણ્ડિઃ પુરા પ્રાપ તેન તણ્ડિકૃતોઽભવત્ ॥ ૨૩॥
- બ્રહ્મ-લોકાત્ (brahma-lokāt)from the world of Brahmā
- અયમ્ (ayam)this
- સ્વર્ગે (svarge)into heaven
- સ્તવ-રાજઃ (stava-rājaḥ)the King of Praises
- અવતારિતઃ (avatāritaḥ)was brought down
- યતઃ (yataḥ)and because
- તણ્ડિઃ (taṇḍiḥ)Taṇḍi
- પુરા (purā)of old
- પ્રાપ (prāpa)obtained it
- તેન (tena)for that reason
- તણ્ડિ-કૃતઃ (taṇḍi-kṛtaḥ)"Taṇḍi’s making"
- અભવત્ (abhavat)it came to be called
સ્વર્ગાચ્ચૈવાત્ર ભૂર્લોકં તણ્ડિના હ્યવતારિતઃ ।
સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥ ૨૪॥
સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥ ૨૪॥
- સ્વર્ગાત્ (svargāt)from heaven
- ચ એવ (caiva)and
- અત્ર (atra)here
- ભૂઃ-લોકમ્ (bhūr-lokam)to the world of men
- તણ્ડિના (taṇḍinā)by Taṇḍi
- હિ (hi)indeed
- અવતારિતઃ (avatāritaḥ)it was brought down
- સર્વ-મઙ્ગલ-માઙ્ગલ્યમ્ (sarva-maṅgala-māṅgalyam)the auspiciousness of all auspicious things
- સર્વ-પાપ-પ્રણાશનમ્ (sarva-pāpa-praṇāśanam)the undoing of every sin
નિગદિષ્યે મહાબાહો સ્તવાનામુત્તમં સ્તવમ્ ।
બ્રહ્મણામપિ યદ્બ્રહ્મ પરાણામપિ યત્પરમ્ ॥ ૨૫॥
બ્રહ્મણામપિ યદ્બ્રહ્મ પરાણામપિ યત્પરમ્ ॥ ૨૫॥
- નિગદિષ્યે (nigadiṣye)I shall declare it
- મહા-બાહો (mahā-bāho)O mighty-armed one
- સ્તવાનામ્ ઉત્તમમ્ સ્તવમ્ (stavānām uttamaṃ stavam)the highest hymn among hymns
- બ્રહ્મણામ્ અપિ (brahmaṇām api)even of the knowers of Brahman
- યત્ બ્રહ્મ (yad brahma)that which is the Brahman
- પરાણામ્ અપિ (parāṇām api)even of the high
- યત્ પરમ્ (yat param)that which is higher still
તેજસામપિ યત્તેજસ્તપસામપિ યત્તપઃ ।
શાન્તીનામપિ યા શાન્તિર્દ્યુતીનામપિ યા દ્યુતિઃ ॥ ૨૬॥
શાન્તીનામપિ યા શાન્તિર્દ્યુતીનામપિ યા દ્યુતિઃ ॥ ૨૬॥
- તેજસામ્ અપિ (tejasām api)even of splendours
- યત્ તેજઃ (yat tejaḥ)that which is the splendour
- તપસામ્ અપિ (tapasām api)even of austerities
- યત્ તપઃ (yat tapaḥ)that which is the austerity
- શાન્તીનામ્ અપિ (śāntīnām api)even of peaceful things
- યા શાન્તિઃ (yā śāntiḥ)that which is the peace
- દ્યુતીનામ્ અપિ (dyutīnām api)even of radiances
- યા દ્યુતિઃ (yā dyutiḥ)that which is the radiance
દાન્તાનામપિ યો દાન્તો ધીમતામપિ યા ચ ધીઃ ।
દેવાનામપિ યો દેવો ઋષીણામપિ યસ્ત્વૃષિઃ ॥ ૨૭॥
દેવાનામપિ યો દેવો ઋષીણામપિ યસ્ત્વૃષિઃ ॥ ૨૭॥
- દાન્તાનામ્ અપિ (dāntānām api)even among the self-restrained
- યઃ દાન્તઃ (yo dāntaḥ)he who is the restrained one
- ધીમતામ્ અપિ (dhīmatām api)even of the wise
- યા ચ ધીઃ (yā ca dhīḥ)and that which is their wisdom
- દેવાનામ્ અપિ (devānām api)even of the gods
- યઃ દેવઃ (yo devaḥ)he who is the god
- ઋષીણામ્ અપિ (ṛṣīṇām api)even among the seers
- યઃ તુ ઋષિઃ (yas tv ṛṣiḥ)he who is the seer
યજ્ઞાનામપિ યો યજ્ઞઃ શિવાનામપિ યઃ શિવઃ ।
રુદ્રાણામપિ યો રુદ્રઃ પ્રભા પ્રભવતામપિ ॥ ૨૮॥
રુદ્રાણામપિ યો રુદ્રઃ પ્રભા પ્રભવતામપિ ॥ ૨૮॥
- યજ્ઞાનામ્ અપિ (yajñānām api)even of sacrifices
- યઃ યજ્ઞઃ (yo yajñaḥ)he who is the sacrifice
- શિવાનામ્ અપિ (śivānām api)even of auspicious things
- યઃ શિવઃ (yaḥ śivaḥ)he who is the auspicious
- રુદ્રાણામ્ અપિ (rudrāṇām api)even among the Rudras
- યઃ રુદ્રઃ (yo rudraḥ)he who is the Rudra
- પ્રભા (prabhā)the light
- પ્રભવતામ્ અપિ (prabhavatām api)even of the things that give light
યોગિનામપિ યો યોગી કારણાનાં ચ કારણમ્ ।
યતો લોકાઃ સમ્ભવન્તિ ન ભવન્તિ યતઃ પુનઃ ॥ ૨૯॥
યતો લોકાઃ સમ્ભવન્તિ ન ભવન્તિ યતઃ પુનઃ ॥ ૨૯॥
- યોગિનામ્ અપિ (yoginām api)even among yogins
- યઃ યોગી (yo yogī)he who is the yogin
- કારણાનામ્ ચ કારણમ્ (kāraṇānāṃ ca kāraṇam)and the cause of causes
- યતઃ (yataḥ)from whom
- લોકાઃ (lokāḥ)the worlds
- સમ્ભવન્તિ (sambhavanti)come into being
- ન ભવન્તિ (na bhavanti)and cease to be
- યતઃ પુનઃ (yataḥ punaḥ)into whom again
સર્વભૂતાત્મભૂતસ્ય હરસ્યમિતતેજસઃ ।
અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ નામ્નાં શર્વસ્ય મે શૃણુ ।
યચ્છ્રુત્વા મનુજવ્યાઘ્ર સર્વાન્કામાનવાપ્સ્યસિ ॥ ૩૦॥
અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ નામ્નાં શર્વસ્ય મે શૃણુ ।
યચ્છ્રુત્વા મનુજવ્યાઘ્ર સર્વાન્કામાનવાપ્સ્યસિ ॥ ૩૦॥
- સર્વ-ભૂત-આત્મ-ભૂતસ્ય (sarva-bhūtātma-bhūtasya)of him who has become the self of every being
- હરસ્ય (harasya)of Hara
- અમિત-તેજસઃ (amita-tejasaḥ)of measureless splendour
- અષ્ટ-ઉત્તર-સહસ્રમ્ (aṣṭottara-sahasram)the thousand and eight
- તુ (tu)now
- નામ્નામ્ (nāmnām)of the names
- શર્વસ્ય (śarvasya)of Śarva
- મે (me)from me
- શૃણુ (śṛṇu)hear
- યત્ શ્રુત્વા (yat śrutvā)hearing which
- મનુજ-વ્યાઘ્ર (manuja-vyāghra)O tiger among men
- સર્વાન્ કામાન્ (sarvān kāmān)all your desires
- અવાપ્સ્યસિ (avāpsyasi)you will obtain
(અથ સહસ્રનામસ્તોત્રમ્ ।)
ૐ સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભીમઃ પ્રવરો વરદો વરઃ । (પ્રભુર્ભાનુઃ)
સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ ॥ ૩૧॥
ૐ સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભીમઃ પ્રવરો વરદો વરઃ । (પ્રભુર્ભાનુઃ)
સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ ॥ ૩૧॥
- સ્તોત્રમ્ (stotram)hymn
- સ્થિરઃ (sthiraḥ)stable
- સ્થાણુઃ (sthāṇuḥ)immovable
- પ્રભુર્ભીમઃ (prabhurbhīmaḥ)mighty lord (प्रभुः:lord | भीमः:mighty)
- પ્રવરો (pravaro)excellent
- વરદો (varado)bestower of boons
- વરઃ (varaḥ)boon
- સર્વાત્મા (sarvātma)soul of all
- સર્વવિખ્યાતઃ (sarvavikhyātaḥ)universally renowned (सर्व:all | विख्यातः:renowned)
- સર્વઃ (sarvaḥ)all
- સર્વકરો (sarvakaro)doer of all
- ભવઃ (bhavaḥ)becoming
જટી ચર્મી શિખી ખડ્ગી સર્વાઙ્ગઃ સર્વભાવનઃ । (ચર્મી શિખણ્ડી ચ)
હરશ્ચ હરિણાક્ષશ્ચ સર્વભૂતહરઃ પ્રભુઃ ॥ ૩૨॥
હરશ્ચ હરિણાક્ષશ્ચ સર્વભૂતહરઃ પ્રભુઃ ॥ ૩૨॥
- જટી (jaṭī)matted hair
- ચર્મી (carmī)wearing a skin
- શિખણ્ડી (śikhaṇḍī)with a crest
- ચ (ca)and
- સર્વાઙ્ગઃ (sarvāṅgaḥ)whole-bodied
- સર્વભાવનઃ (sarvabhāvanaḥ)creator of all
- હરશ્ચ (haraśca)and Hara
- હરિણાક્ષશ્ચ (hariṇākṣaśca)and deer-eyed
- સર્વભૂતહરઃ (sarvabhūtaharaḥ)remover of all beings (सर्व:all | भूत:beings | हरः:remover)
- પ્રભુઃ (prabhuḥ)lord
પ્રવૃત્તિશ્ચ નિવૃત્તિશ્ચ નિયતઃ શાશ્વતો ધ્રુવઃ ।
શ્મશાનવાસી ભગવાન્ખચરો ગોચરોઽર્દનઃ ॥ ૩૩॥
શ્મશાનવાસી ભગવાન્ખચરો ગોચરોઽર્દનઃ ॥ ૩૩॥
- પ્રવૃત્તિશ્ચ (pravṛttiśca)activity and
- નિવૃત્તિશ્ચ (nivṛttiśca)cessation and
- નિયતઃ (niyataḥ)regulated
- શાશ્વતઃ (śāśvataḥ)eternal
- ધ્રુવઃ (dhruvaḥ)constant
- શ્મશાનવાસી (śmaśānavāsī)dweller in cremation grounds (श्मशान:cremation ground | वासी:dweller)
- ભગવાન્ (bhagavān)the Lord
- ખચરો (khacaraḥ)sky-goer
- ગોચરોઽર્દનઃ (gocaro'rdanaḥ)mover among cows, destroyer (गोचर:mover among cows | अर्दनः:destroyer)
અભિવાદ્યો મહાકર્મા તપસ્વી ભૂતભાવનઃ ।
ઉન્મત્તવેષપ્રચ્છન્નઃ સર્વલોકપ્રજાપતિઃ ॥ ૩૪॥
ઉન્મત્તવેષપ્રચ્છન્નઃ સર્વલોકપ્રજાપતિઃ ॥ ૩૪॥
- અભિવાદ્યો (abhivādyah)worthy of reverence
- મહાકર્મા (mahākarmā)great deeds (मह:great | कर्मा:deeds)
- તપસ્વી (tapasvī)ascetic
- ભૂતભાવનઃ (bhūtabhāvanaḥ)creator of beings (भूत:beings | भावनः:creator)
- ઉન્મત્તવેષપ્રચ્છન્નઃ (unmattaveṣapracchannaḥ)disguised as a madman (उन्मत्त:madman | वेष:disguise | प्रच्छन्नः:hidden)
- સર્વલોકપ્રજાપતિઃ (sarvalokaprajāpatiḥ)lord of all worlds (सर्व:all | लोक:worlds | प्रजापतिः:lord)
મહારૂપો મહાકાયો વૃષરૂપો મહાયશાઃ ।
મહાત્મા સર્વભૂતાત્મા વિશ્વરૂપો મહાહનુઃ ॥ ૩૫॥
મહાત્મા સર્વભૂતાત્મા વિશ્વરૂપો મહાહનુઃ ॥ ૩૫॥
- મહારૂપો (mahārūpo)of great form (मह:great | रूप:form)
- મહાકાયો (mahākāyo)of great body (मह:great | काय:body)
- વૃષરૂપો (vṛṣarūpo)bull-shaped (वृष:bull | रूप:form)
- મહાયશાઃ (mahāyaśāḥ)of great fame (मह:great | यश:fame)
- મહાત્મા (mahātmā)great soul (मह:great | आत्मा:soul)
- સર્વભૂતાત્મા (sarvabhūtātmā)soul of all beings (सर्व:all | भूत:beings | आत्मा:soul)
- વિશ્વરૂપો (viśvarūpo)universal form (विश्व:universe | रूप:form)
- મહાહનુઃ (mahāhanuḥ)great jaw (मह:great | हनु:jaw)
લોકપાલોઽન્તર્હિતાત્મા પ્રસાદો હયગર્દભિઃ ।
પવિત્રં ચ મહાંશ્ચૈવ નિયમો નિયમાશ્રિતઃ ॥ ૩૬॥
પવિત્રં ચ મહાંશ્ચૈવ નિયમો નિયમાશ્રિતઃ ॥ ૩૬॥
- લોકપાલોઽન્તર્હિતાત્મા (lokapālo'ntarhitātmā)guardian with hidden soul (लोकपाल:guardian | अन्तर्हित:hidden | आत्मा:soul)
- પ્રસાદો (prasādo)grace
- હયગર્દભિઃ (hayagardabhiḥ)by horse and donkey
- પવિત્રં (pavitraṁ)pure
- ચ (ca)and
- મહાંશ્ચૈવ (mahāṁścaiva)great indeed (महान्:great | च:and | एव:indeed)
- નિયમો (niyamo)discipline
- નિયમાશ્રિતઃ (niyamāśritaḥ)abiding by discipline (नियम:discipline | आश्रितः:abiding)
સર્વકર્મા સ્વયમ્ભૂત આદિરાદિકરો નિધિઃ ।
સહસ્રાક્ષો વિશાલાક્ષઃ સોમો નક્ષત્રસાધકઃ ॥ ૩૭॥
સહસ્રાક્ષો વિશાલાક્ષઃ સોમો નક્ષત્રસાધકઃ ॥ ૩૭॥
- સર્વકર્મા (sarvakarmā)all-doer
- સ્વયમ્ભૂત (svayambhūta)self-manifested
- આદિરાદિકરો (ādirādikaro)primordial creator (आदि:primordial | रादिकर:creator)
- નિધિઃ (nidhiḥ)treasure
- સહસ્રાક્ષો (sahasrākṣo)thousand-eyed
- વિશાલાક્ષઃ (viśālākṣaḥ)wide-eyed
- સોમો (somo)moon
- નક્ષત્રસાધકઃ (nakṣatrasādhakaḥ)accomplisher of constellations (नक्षत्र:constellation | साधक:accomplisher)
ચન્દ્રઃ સૂર્યઃ શનિઃ કેતુર્ગ્રહો ગ્રહપતિર્વરઃ ।
અત્રિરત્ર્યાનમસ્કર્તા મૃગબાણાર્પણોઽનઘઃ ॥ ૩૮॥
અત્રિરત્ર્યાનમસ્કર્તા મૃગબાણાર્પણોઽનઘઃ ॥ ૩૮॥
- ચન્દ્રઃ (candraḥ)moon
- સૂર્યઃ (sūryaḥ)sun
- શનિઃ (śaniḥ)Saturn
- કેતુર્ગ્રહો (keturgraho)Ketu planet (केतुः:Ketu | ग्रहः:planet)
- ગ્રહપતિર્વરઃ (grahapatirvaraḥ)best among planet lords (ग्रहपतिः:planet lord | वरः:best)
- અત્રિરત્ર્યા (atriratryā)Atri and his wife (अत्रिः:Atri | अत्र्या:of Atri's wife)
- નમસ્કર્તા (namaskartā)one who salutes
- મૃગબાણાર્પણોઽનઘઃ (mṛgabāṇārpaṇo'naghaḥ)sinless one offering deer-arrow (मृग:deer | बाण:arrow | अर्पणः:offering | अनघः:sinless)
- આદ્યન્તલયકર્તા (ādyantalayakartā)creator of beginning and end (आद्य:beginning | अन्त:end | लय:dissolution | कर्ता:creator)
- ચ (ca)and
મહાતપા ઘોરતપા અદીનો દીનસાધકઃ ।
સંવત્સરકરો મન્ત્રઃ પ્રમાણં પરમં તપઃ ॥ ૩૯॥
સંવત્સરકરો મન્ત્રઃ પ્રમાણં પરમં તપઃ ॥ ૩૯॥
- મહાતપા (mahātapā)great ascetic
- ઘોરતપા (ghoratapā)fierce ascetic
- અદીનો (adīnaḥ)not miserable
- દીનસાધકઃ (dīnasādhakaḥ)helper of the poor (दीन:poor | साधकः:helper)
- સંવત્સરકરો (saṁvatsarakaro)maker of the year (संवत्सर:year | करो:maker)
- મન્ત્રઃ (mantraḥ)mantra
- પ્રમાણં (pramāṇaṁ)measure
- પરમં (paramaṁ)supreme
- તપઃ (tapaḥ)austerity
યોગી યોજ્યો મહાબીજો મહારેતા મહાબલઃ ।
સુવર્ણરેતાઃ સર્વજ્ઞઃ સુબીજો બીજવાહનઃ ॥ ૪૦॥
સુવર્ણરેતાઃ સર્વજ્ઞઃ સુબીજો બીજવાહનઃ ॥ ૪૦॥
- યોગી (yogī)yogi
- યોજ્યો (yojyaḥ)to be united
- મહાબીજો (mahābījaḥ)great seed (मह:great | बीज:seed)
- મહારેતા (mahāretāḥ)great energy (मह:great | रेत:energy)
- મહાબલઃ (mahābalaḥ)great strength (मह:great | बल:strength)
- સુવર્ણરેતાઃ (suvarṇaretāḥ)golden energy (सुवर्ण:golden | रेत:energy)
- સર્વજ્ઞઃ (sarvajñaḥ)omniscient (सर्व:all | ज्ञ:knowing)
- સુબીજો (subījaḥ)good seed (सु:good | बीज:seed)
- બીજવાહનઃ (bījavāhanaḥ)carrier of seed (बीज:seed | वाहन:carrier)
દશબાહુસ્ત્વનિમિષો નીલકણ્ઠ ઉમાપતિઃ ।
વિશ્વરૂપઃ સ્વયંશ્રેષ્ઠો બલવીરો બલો ગણઃ ॥ ૪૧॥ (બલવીરોઽબલો)
વિશ્વરૂપઃ સ્વયંશ્રેષ્ઠો બલવીરો બલો ગણઃ ॥ ૪૧॥ (બલવીરોઽબલો)
- દશબાહુસ્ત્વનિમિષો (daśabāhustvanimiṣo)ten-armed and unblinking (दशबाहुः:ten-armed | त्वनिमिषः:unblinking)
- નીલકણ્ઠ (nīlakaṇṭha)blue-throated
- ઉમાપતિઃ (umāpatih)husband of Uma
- વિશ્વરૂપઃ (viśvarūpaḥ)universal form
- સ્વયં (svayam)self
- શ્રેષ્ઠો (śreṣṭho)best
- બલવીરો (balavīro)strong hero
- બલો (balo)strength
- ગણઃ (gaṇaḥ)group
ગણકર્તા ગણપતિર્દિગ્વાસાઃ કામ એવ ચ ।
મન્ત્રવિત્પરમો મન્ત્રઃ સર્વભાવકરો હરઃ ॥ ૪૨॥
મન્ત્રવિત્પરમો મન્ત્રઃ સર્વભાવકરો હરઃ ॥ ૪૨॥
- ગણકર્તા (gaṇakartā)creator of groups (गण:group | कर्ता:creator)
- ગણપતિર્દિગ્વાસાઃ (gaṇapatirdigvāsāḥ)Ganapati, sky-clad (गणपति:Ganapati | दिग्वासाः:sky-clad)
- કામ (kāma)desire
- એવ (eva)indeed
- ચ (ca)and
- મન્ત્રવિત્પરમો (mantravitparamo)supreme knower of mantras (मन्त्रवित्:knower of mantras | परम:supreme)
- મન્ત્રઃ (mantraḥ)mantra
- સર્વભાવકરો (sarvabhāvakaro)creator of all emotions (सर्व:all | भाव:emotions | कर:creator)
- હરઃ (haraḥ)Shiva
કમણ્ડલુધરો ધન્વી બાણહસ્તઃ કપાલવાન્ ।
અશની શતઘ્ની ખડ્ગી પટ્ટિશી ચાયુધી મહાન્ ॥ ૪૩॥
અશની શતઘ્ની ખડ્ગી પટ્ટિશી ચાયુધી મહાન્ ॥ ૪૩॥
- કમણ્ડલુધરો (kamaṇḍaludharo)holder of a water pot (कमण्डलु:water pot | धरः:holder)
- ધન્વી (dhanvī)archer
- બાણહસ્તઃ (bāṇahastaḥ)arrow in hand (बाण:arrow | हस्तः:hand)
- કપાલવાન્ (kapālavān)skull bearer (कपाल:skull | वान्:bearer)
- અશની (aśanī)thunderbolt
- શતઘ્ની (śataghni)hundred-killer weapon
- ખડ્ગી (khaḍgī)sword bearer
- પટ્ટિશી (paṭṭiśī)spear bearer
- ચાયુધી (cāyudhī)armed with weapons
- મહાન્ (mahān)great
સ્રુવહસ્તઃ સુરૂપશ્ચ તેજસ્તેજસ્કરો નિધિઃ ।
ઉષ્ણીષી ચ સુવક્ત્રશ્ચ ઉદગ્રો વિનતસ્તથા ॥ ૪૪॥
ઉષ્ણીષી ચ સુવક્ત્રશ્ચ ઉદગ્રો વિનતસ્તથા ॥ ૪૪॥
- સ્રુવહસ્તઃ (sruvahastaḥ)spoon-handed (स्रुव:spoon | हस्तः:hand)
- સુરૂપશ્ચ (surūpaśca)and handsome (सुरूप:handsome | च:and)
- તેજસ્તેજસ્કરો (tejastejaskaro)radiance-enhancing (तेजस्:radiance | तेजस्कर:enhancing)
- નિધિઃ (nidhiḥ)treasure
- ઉષ્ણીષી (uṣṇīṣī)turbaned
- ચ (ca)and
- સુવક્ત્રશ્ચ (suvaktraśca)and beautiful-faced (सुवक्त्र:beautiful-faced | च:and)
- ઉદગ્રો (udagro)exalted
- વિનતસ્તથા (vinatastathā)and humble (विनत:humble | तथा:and)
દીર્ઘશ્ચ હરિકેશશ્ચ સુતીર્થઃ કૃષ્ણ એવ ચ ।
શૃગાલરૂપઃ સિદ્ધાર્થો મુણ્ડઃ સર્વશુભઙ્કરઃ ॥ ૪૫॥
શૃગાલરૂપઃ સિદ્ધાર્થો મુણ્ડઃ સર્વશુભઙ્કરઃ ॥ ૪૫॥
- દીર્ઘશ્ચ (dīrghaśca)and long
- હરિકેશશ્ચ (harikeśaśca)and Harikesa
- સુતીર્થઃ (sutīrthaḥ)good pilgrimage
- કૃષ્ણ (kṛṣṇa)Krishna
- એવ (eva)indeed
- ચ (ca)and
- સૃગાલરૂપઃ (sṛgālarūpaḥ)form of a jackal (सृगाल:jackal | रूपः:form)
- સિદ્ધાર્થો (siddhārtho)accomplished
- મુણ્ડઃ (muṇḍaḥ)shaven-headed
- સર્વશુભઙ્કરઃ (sarvaśubhaṅkaraḥ)all-auspicious (सर्व:all | शुभ:auspicious | ङ्करः:maker)
અજશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ગન્ધધારી કપર્દ્યપિ ।
ઊર્ધ્વરેતા ઊર્ધ્વલિઙ્ગ ઊર્ધ્વશાયી નભઃસ્થલઃ ॥ ૪૬॥
ઊર્ધ્વરેતા ઊર્ધ્વલિઙ્ગ ઊર્ધ્વશાયી નભઃસ્થલઃ ॥ ૪૬॥
- અજશ્ચ (ajaśca)unborn and
- બહુરૂપશ્ચ (bahurūpaśca)many-formed and (बहुरूप:many-formed | च:and)
- ગન્ધધારી (gandhadhārī)fragrance bearer (गन्ध:fragrance | धारी:bearer)
- કપર્દ્યપિ (kapardyapi)with matted hair and (कपर्दि:with matted hair | अपि:and)
- ઊર્ધ્વરેતા (ūrdhvaretā)with upward energy (ऊर्ध्व:upward | रेता:energy)
- ઊર્ધ્વલિઙ્ગ (ūrdhvāliṅga)upward symbol (ऊर्ध्व:upward | लिङ्ग:symbol)
- ઊર્ધ્વશાયી (ūrdhvaśāyī)lying upwards (ऊर्ध्व:upward | शायी:lying)
- નભઃસ્થલઃ (nabhaḥsthalaḥ)sky region (नभः:sky | स्थलः:region)
ત્રિજટી ચીરવાસાશ્ચ રુદ્રઃ સેનાપતિર્વિભુઃ ।
અહશ્ચરો નક્તઞ્ચરસ્તિગ્મમન્યુઃ સુવર્ચસઃ ॥ ૪૭॥
અહશ્ચરો નક્તઞ્ચરસ્તિગ્મમન્યુઃ સુવર્ચસઃ ॥ ૪૭॥
- ત્રિજટી (trijaṭī)three-braided
- ચીરવાસાશ્ચ (cīravāsāśca)wearing bark garments (चीर:bark | वासा:garments | च:and)
- રુદ્રઃ (rudraḥ)Rudra
- સેનાપતિર્વિભુઃ (senāpatirvibhuḥ)mighty commander (सेनापति:commander | विभुः:mighty)
- અહશ્ચરો (ahaścaro)day wanderer (अहः:day | चरः:wanderer)
- નક્તઞ્ચરસ્તિગ્મમન્યુઃ (naktañcarastigmamanyuḥ)night wanderer, fierce anger (नक्तं:night | चरः:wanderer | तिग्म:fierce | मन्युः:anger)
- સુવર્ચસઃ (suvarcasaḥ)radiant
ગજહા દૈત્યહા કાલો લોકધાતા ગુણાકરઃ ।
સિંહશાર્દૂલરૂપશ્ચ આર્દ્રચર્મામ્બરાવૃતઃ ॥ ૪૮॥
સિંહશાર્દૂલરૂપશ્ચ આર્દ્રચર્મામ્બરાવૃતઃ ॥ ૪૮॥
- ગજહા (gajahā)elephant slayer
- દૈત્યહા (daityahā)demon slayer
- કાલો (kālo)time
- લોકધાતા (lokadhātā)supporter of the world (लोक:world | धाता:supporter)
- ગુણાકરઃ (guṇākaraḥ)mine of virtues (गुण:virtue | आकरः:mine)
- સિંહશાર્દૂલરૂપશ્ચ (siṃhaśārdūlarūpaśca)form of lion and tiger (सिंह:lion | शार्दूल:tiger | रूप:form | च:and)
- આર્દ્રચર્મામ્બરાવૃતઃ (ārdracarmāmbarāvṛtaḥ)covered with wet skin (आर्द्र:wet | चर्म:skin | अम्बर:cloth | आवृतः:covered)
કાલયોગી મહાનાદઃ સર્વકામશ્ચતુષ્પથઃ ।
નિશાચરઃ પ્રેતચારી ભૂતચારી મહેશ્વરઃ ॥ ૪૯॥
નિશાચરઃ પ્રેતચારી ભૂતચારી મહેશ્વરઃ ॥ ૪૯॥
- કાલયોગી (kālayogī)time ascetic (काल:time | योगी:ascetic)
- મહાનાદઃ (mahānādaḥ)great sound (मह:great | नादः:sound)
- સર્વકામશ્ચતુષ્પથઃ (sarvakāmaścatuṣpathaḥ)all desires crossroad (सर्व:all | काम:desires | चतुष्पथः:crossroad)
- નિશાચરઃ (niśācaraḥ)night wanderer (निशा:night | चरः:wanderer)
- પ્રેતચારી (pretacārī)ghost wanderer (प्रेत:ghost | चारी:wanderer)
- ભૂતચારી (bhūtacārī)spirit wanderer (भूत:spirit | चारी:wanderer)
- મહેશ્વરઃ (maheśvaraḥ)great lord (मह:great | ईश्वरः:lord)
બહુભૂતો બહુધરઃ સ્વર્ભાનુરમિતો ગતિઃ ।
નૃત્યપ્રિયો નિત્યનર્તો નર્તકઃ સર્વલાલસઃ ॥ ૫૦॥
નૃત્યપ્રિયો નિત્યનર્તો નર્તકઃ સર્વલાલસઃ ॥ ૫૦॥
- બહુભૂતો (bahubhūtaḥ)many forms
- બહુધરઃ (bahudharaḥ)many supports
- સ્વર્ભાનુરમિતો (svarbhānuramitaḥ)immeasurable light (स्वर्भानु:light | अमितः:immeasurable)
- ગતિઃ (gatiḥ)movement
- નૃત્યપ્રિયો (nṛtyapriyaḥ)fond of dance (नृत्य:dance | प्रियः:fond of)
- નિત્યનર્તો (nityanartaḥ)eternal dancer (नित्य:eternal | नर्तः:dancer)
- નર્તકઃ (nartakaḥ)dancer
- સર્વલાલસઃ (sarvalālasaḥ)desirous of all (सर्व:all | लालसः:desirous)
ઘોરો મહાતપાઃ પાશો નિત્યો ગિરિરુહો નભઃ ।
સહસ્રહસ્તો વિજયો વ્યવસાયો હ્યતન્દ્રિતઃ ॥ ૫૧॥
સહસ્રહસ્તો વિજયો વ્યવસાયો હ્યતન્દ્રિતઃ ॥ ૫૧॥
- ઘોરો (ghoraḥ)terrible
- મહાતપાઃ (mahātapāḥ)great austerity
- પાશો (pāśaḥ)noose
- નિત્યો (nityaḥ)eternal
- ગિરિરુહો (giriruhaḥ)mountain dweller
- નભઃ (nabhaḥ)sky
- સહસ્રહસ્તો (sahasrahastaḥ)thousand-handed (सहस्र:thousand | हस्तः:handed)
- વિજયો (vijayaḥ)victory
- વ્યવસાયો (vyavasāyaḥ)determination
- હ્યતન્દ્રિતઃ (hyatandritaḥ)unwearied
અધર્ષણો ધર્ષણાત્મા યજ્ઞહા કામનાશકઃ ।
દક્ષયાગાપહારી ચ સુસહો મધ્યમસ્તથા ॥ ૫૨॥
દક્ષયાગાપહારી ચ સુસહો મધ્યમસ્તથા ॥ ૫૨॥
- અધર્ષણો (adharṣaṇo)invincible
- ધર્ષણાત્મા (dharṣaṇātmā)aggressive nature (धर्षण:aggression | आत्मा:nature)
- યજ્ઞહા (yajñahā)destroyer of sacrifices (यज्ञ:sacrifice | हा:destroyer)
- કામનાશકઃ (kāmanāśakaḥ)destroyer of desires (काम:desires | नाशकः:destroyer)
- [મર્ષ] ([marṣa])null
- દક્ષયાગાપહારી (dakṣayāgāpahārī)stealer of Daksha's sacrifice (दक्ष:Daksha | याग:sacrifice | अपहारी:stealer)
- ચ (ca)and
- સુસહો (susaho)very tolerant
- મધ્યમસ્તથા (madhyamastathā)also moderate (मध्यम:moderate | तथा:also)
તેજોપહારી બલહા મુદિતોઽર્થોઽજિતોઽવરઃ । (મુદિતોઽર્થોઽજિતો વરઃ)
ગમ્ભીરઘોષા ગમ્ભીરો ગમ્ભીરબલવાહનઃ ॥ ૫૩॥
ગમ્ભીરઘોષા ગમ્ભીરો ગમ્ભીરબલવાહનઃ ॥ ૫૩॥
- તેજોપહારી (tejopahārī)remover of brilliance (तेजः:brilliance | उपहारी:remover)
- બલહા (balahā)destroyer of strength (बल:strength | हा:destroyer)
- મુદિતોઽર્થોઽજિતોઽવરઃ (muditārtho'jito'varaḥ)joyful, meaningful, unconquered, inferior
- ગમ્ભીરઘોષો (gambhīraghoṣaḥ)deep-voiced (गम्भीर:deep | घोष:voice)
- ગમ્ભીરો (gambhīraḥ)profound
- ગમ્ભીરબલવાહનઃ (gambhīrabalavāhanaḥ)carrier of profound strength (गम्भीर:profound | बल:strength | वाहन:carrier)
ન્યગ્રોધરૂપો ન્યગ્રોધો વૃક્ષપર્ણસ્થિતિર્વિભુઃ । (વૃક્ષકર્ણ)
સુતીક્ષ્ણદશનશ્ચૈવ મહાકાયો મહાનનઃ ॥ ૫૪॥
સુતીક્ષ્ણદશનશ્ચૈવ મહાકાયો મહાનનઃ ॥ ૫૪॥
- ન્યગ્રોધરૂપો (nyagrodharūpo)form of a banyan tree (न्यग्रोध:banyan tree | रूपः:form)
- ન્યગ્રોધો (nyagrodho)banyan tree
- વૃક્ષકર્ણસ્થિતિર્વિભુઃ (vṛkṣakarṇasthitirvibhuḥ)residing in tree ears (वृक्ष:tree | कर्ण:ear | स्थिति:residing | विभुः:all-pervading)
- સુતીક્ષ્ણદશનશ્ચૈવ (sutīkṣṇadaśanaścaiva)with sharp teeth (सुतीक्ष्ण:sharp | दशनः:teeth | च:and | एव:indeed)
- મહાકાયો (mahākāyo)great-bodied (महा:great | कायः:body)
- મહાનનઃ (mahānanaḥ)having a great face (महा:great | अननः:face)
વિષ્વક્સેનો હરિર્યજ્ઞઃ સંયુગાપીડવાહનઃ ।
તીક્ષ્ણતાપશ્ચ હર્યશ્વઃ સહાયઃ કર્મકાલવિત્ ॥ ૫૫॥
તીક્ષ્ણતાપશ્ચ હર્યશ્વઃ સહાયઃ કર્મકાલવિત્ ॥ ૫૫॥
- વિષ્વક્સેનો (viṣvakseno)Vishvaksena
- હરિર્યજ્ઞઃ (hariryajñaḥ)Hari as sacrifice (हरि:Hari | यज्ञः:sacrifice)
- સમ્યુગાપીડવાહનઃ (samyugāpīḍavāhanaḥ)charioteer in battle (सम्युग:battle | पीड:pressure | वाहनः:charioteer)
- તીક્ષ્ણતાપશ્ચ (tīkṣṇatāpaśca)sharp heat (तीक्ष्ण:sharp | ताप:heat | च:and)
- હર્યશ્વઃ (haryaśvaḥ)with swift horses (हरि:swift | अश्वः:horse)
- સહાયઃ (sahāyaḥ)companion
- કર્મકાલવિત્ (karmakālavit)knower of action timing (कर्म:action | काल:time | वित्:knower)
વિષ્ણુપ્રસાદિતો યજ્ઞઃ સમુદ્રો વડવામુખઃ ।
હુતાશનસહાયશ્ચ પ્રશાન્તાત્મા હુતાશનઃ ॥ ૫૬॥
હુતાશનસહાયશ્ચ પ્રશાન્તાત્મા હુતાશનઃ ॥ ૫૬॥
- વિષ્ણુપ્રસાદિતો (viṣṇuprasādito)favored by Vishnu (विष्णु:Vishnu | प्रसादित:favored)
- યજ્ઞઃ (yajñaḥ)sacrifice
- સમુદ્રો (samudro)ocean
- બડબામુખઃ (baḍabāmukhaḥ)submarine fire (बडबा:submarine | मुख:mouth)
- હુતાશનસહાયશ્ચ (hutāśanasahāyaśca)and helper of fire (हुताशन:fire | सहाय:helper | च:and)
- પ્રશાન્તાત્મા (praśāntātmā)calm-minded (प्रशान्त:calm | आत्मा:mind)
- હુતાશનઃ (hutāśanaḥ)fire
ઉગ્રતેજા મહાતેજા જન્યો વિજયકાલવિત્ ।
જ્યોતિષામયનં સિદ્ધિઃ સર્વવિગ્રહ એવ ચ ॥ ૫૭॥
જ્યોતિષામયનં સિદ્ધિઃ સર્વવિગ્રહ એવ ચ ॥ ૫૭॥
- ઉગ્રતેજા (ugratejā)fierce brilliance (उग्र:fierce | तेजा:brilliance)
- મહાતેજા (mahātejā)great brilliance (मह:great | तेजा:brilliance)
- જન્યો (janyo)born of
- વિજયકાલવિત્ (vijayakālavit)knower of victory time (विजय:victory | काल:time | वित्:knower)
- જ્યોતિષામયનં (jyotiṣāmayanaṁ)abode of luminaries (ज्योतिषाम्:of luminaries | अयनं:abode)
- સિદ્ધિઃ (siddhiḥ)perfection
- સર્વવિગ્રહ (sarvavigraha)all forms (सर्व:all | विग्रह:forms)
- એવ (eva)indeed
- ચ (ca)and
શિખી મુણ્ડી જટી જ્વાલી મૂર્તિજો મૂર્ધગો બલી ।
વેણવી પણવી તાલી ખલી કાલકટઙ્કટઃ ॥ ૫૮॥
વેણવી પણવી તાલી ખલી કાલકટઙ્કટઃ ॥ ૫૮॥
- શિખી (śikhī)having a crest
- મુણ્ડી (muṇḍī)shaven-headed
- જટી (jaṭī)matted hair
- જ્વાલી (jvālī)flame-like
- મૂર્તિજો (mūrtijo)born of form
- મૂર્ધગો (mūrdhago)rising to the head
- બલી (balī)strong
- વેણવી (veṇavī)flute player
- પણવી (paṇavī)drum player
- તાલી (tālī)cymbal player
- ખલી (khalī)empty
- કાલકટઙ્કટઃ (kālakaṭaṅkaṭaḥ)terrifying time (काल:time | कटङ्कट:terrifying)
નક્ષત્રવિગ્રહમતિર્ગુણબુદ્ધિર્લયો ગમઃ । (લયોઽગમઃ)
પ્રજાપતિર્વિશ્વબાહુર્વિભાગઃ સર્વગોમુખઃ ॥ ૫૯॥ (સર્વગોઽમુખઃ)
પ્રજાપતિર્વિશ્વબાહુર્વિભાગઃ સર્વગોમુખઃ ॥ ૫૯॥ (સર્વગોઽમુખઃ)
- નક્ષત્રવિગ્રહમતિર્ગુણબુદ્ધિર્લયોઽગમઃ (nakṣatravigrahamatirguṇabuddhirlayo'gamah)cosmic form, intellect, qualities (नक्षत्रविग्रह:cosmic form | मतिः:intellect | गुणबुद्धिः:qualities | लयः:dissolution | अगमः:unreachable)
- પ્રજાપતિર્વિશ્વબાહુર્વિભાગઃ (prajāpatirviśvabāhurvibhāgaḥ)lord of beings, universal arms (प्रजापतिः:lord of beings | विश्वबाहुः:universal arms | विभागः:division)
- સર્વગોઽમુખઃ (sarvago'mukhaḥ)all-pervading, faceless (सर्वगः:all-pervading | अमुखः:faceless)
વિમોચનઃ સુસરણો હિરણ્યકવચોદ્ભવઃ । (સુશરણો)
મેઢ્રજો બલચારી ચ મહીચારી સ્રુતસ્તથા ॥ ૬૦॥
મેઢ્રજો બલચારી ચ મહીચારી સ્રુતસ્તથા ॥ ૬૦॥
- વિમોચનઃ (vimochanaḥ)liberator
- સુસરણો (susaraṇo)good path
- હિરણ્યકવચોદ્ભવઃ (hiraṇyakavacodbhavaḥ)born of golden armor (हिरण्य:golden | कवच:armor | उद्भवः:born)
- મેઢ્રજો (meḍhrajo)born from the loins
- બલચારી (balacārī)moving with strength
- ચ (ca)and
- મહીચારી (mahīcārī)moving on earth
- સ્રુતસ્તથા (srutastathā)and also heard
- [મેઘજો] ([meghajo])born from clouds
સર્વતૂર્યનિનાદી ચ સર્વાતોદ્યપરિગ્રહઃ ।
વ્યાલરૂપો ગુહાવાસી ગુહો માલી તરઙ્ગવિત્ ॥ ૬૧॥
વ્યાલરૂપો ગુહાવાસી ગુહો માલી તરઙ્ગવિત્ ॥ ૬૧॥
- સર્વતૂર્યનિનાદી (sarvatūryaninādī)all musical instruments' sound (सर्व:all | तूर्य:musical instrument | निनादी:sound)
- ચ (ca)and
- સર્વાતોદ્યપરિગ્રહઃ (sarvātodyaparigrahaḥ)possessor of all musical instruments (सर्व:all | आतोद्य:musical instruments | परिग्रहः:possessor)
- વ્યાલરૂપો (vyālarūpo)in the form of a serpent
- ગુહાવાસી (guhāvāsī)dweller in caves (गुहा:cave | वासी:dweller)
- ગુહો (guho)Guha (a name)
- માલી (mālī)garlanded
- તરઙ્ગવિત્ (taraṅgavit)knower of waves
ત્રિદશસ્ત્રિકાલધૃક્કર્મસર્વબન્ધવિમોચનઃ ।
બન્ધનસ્ત્વસુરેન્દ્રાણાં યુધિ શત્રુવિનાશનઃ ॥ ૬૨॥
બન્ધનસ્ત્વસુરેન્દ્રાણાં યુધિ શત્રુવિનાશનઃ ॥ ૬૨॥
- ત્રિદશસ્ત્રિકાલધૃક્કર્મસર્વબન્ધવિમોચનઃ (tridaśastrikāladhṛkkarmasarvabandhavimocanaḥ)liberator from all bonds (त्रिदश:gods | त्रिकालधृक्:controller of three times | कर्म:action | सर्वबन्ध:all bonds | विमोचनः:liberator)
- બન્ધનસ્ત્વસુરેન્દ્રાણાં (bandhanastvasurendrāṇāṁ)bondage for demon lords (बन्धनः:bondage | त्:for | सुरेन्द्राणां:of the lords)
- યુધિશત્રુવિનાશનઃ (yudhiśatruvināśanaḥ)destroyer of battle enemies (युधि:in battle | शत्रु:enemy | विनाशनः:destroyer)
સાઙ્ખ્યપ્રસાદો દુર્વાસાઃ સર્વસાધુનિષેવિતઃ ।
પ્રસ્કન્દનો વિભાગજ્ઞો અતુલ્યો યજ્ઞભાગવિત્ ॥ ૬૩॥
પ્રસ્કન્દનો વિભાગજ્ઞો અતુલ્યો યજ્ઞભાગવિત્ ॥ ૬૩॥
- સાઙ્ખ્યપ્રસાદો (sāṅkhyaprasādo)grace of Sāṅkhya (साङ्ख्य:Sāṅkhya philosophy | प्रसादः:grace)
- દુર્વાસાઃ (durvāsāḥ)Durvasa (sage)
- સર્વસાધુનિષેવિતઃ (sarvasādhuniṣevitaḥ)served by all good (सर्व:all | साधु:good | निषेवितः:served)
- પ્રસ્કન્દનો (praskandano)overcoming obstacles
- વિભાગજ્ઞો (vibhāgajño)knower of divisions (विभाग:division | ज्ञः:knower)
- અતુલ્યો (atulyaḥ)incomparable
- યજ્ઞભાગવિત્ (yajñabhāgavit)knower of sacrificial shares (यज्ञ:sacrifice | भाग:share | वित्:knower)
સર્વવાસઃ સર્વચારી દુર્વાસા વાસવોઽમરઃ ।
હૈમો હેમકરો યજ્ઞઃ સર્વધારી ધરોત્તમઃ ॥ ૬૪॥
હૈમો હેમકરો યજ્ઞઃ સર્વધારી ધરોત્તમઃ ॥ ૬૪॥
- સર્વવાસઃ (sarvavāsaḥ)dweller in all
- સર્વચારી (sarvacārī)moving everywhere
- દુર્વાસા (durvāsā)Durvasa (sage)
- વાસવોઽમરઃ (vāsavo'maraḥ)Indra, the immortal (वासवः:Indra | अमरः:immortal)
- હૈમો (haimo)golden
- હેમકરોઽયજ્ઞઃ (hemakaro'yajñaḥ)gold-maker, non-sacrificer (हेमकरः:gold-maker | अयज्ञः:non-sacrificer)
- સર્વધારી (sarvadhārī)supporter of all
- ધરોત્તમઃ (dharottamaḥ)best of the bearers
- યજ્ઞઃ (yajñaḥ)sacrifice
લોહિતાક્ષો મહાક્ષશ્ચ વિજયાક્ષો વિશારદઃ ।
સઙ્ગ્રહો નિગ્રહઃ કર્તા સર્પચીરનિવાસનઃ ॥ ૬૫॥
સઙ્ગ્રહો નિગ્રહઃ કર્તા સર્પચીરનિવાસનઃ ॥ ૬૫॥
- લોહિતાક્ષો (lohitākṣaḥ)red-eyed
- મહાક્ષશ્ચ (mahākṣaśca)great-eyed and
- વિજયાક્ષો (vijayākṣaḥ)victorious-eyed
- વિશારદઃ (viśāradaḥ)skilled
- સઙ્ગ્રહો (saṅgrahaḥ)collector
- નિગ્રહઃ (nigrahaḥ)restrainer
- કર્તા (kartā)doer
- સર્પચીરનિવાસનઃ (sarpacīranivāsanaḥ)wearer of snake skin (सर्प:snake | चीर:skin | निवासनः:wearer)
મુખ્યોઽમુખ્યશ્ચ દેહશ્ચ કાહલિઃ સર્વકામદઃ । (મુખ્યો મુખ્યશ્ચ)
સર્વકાસપ્રસાદશ્ચ સુબલો બલરૂપધૃત્ ॥ ૬૬॥
સર્વકાસપ્રસાદશ્ચ સુબલો બલરૂપધૃત્ ॥ ૬૬॥
- મુખ્યોઽમુખ્યશ્ચ (mukhyo'mukhyaśca)chief and non-chief (मुख्यः:chief | अमुख्यः:non-chief | च:and)
- દેહશ્ચ (dehaśca)body and (देहः:body | च:and)
- કાહલિઃ (kāhaliḥ)Kahali
- સર્વકામદઃ (sarvakāmadaḥ)grantor of all desires (सर्व:all | कामदः:grantor of desires)
- સર્વકાલપ્રસાદશ્ચ (sarvakālaprasādaśca)graceful at all times (सर्वकाल:all times | प्रसादः:grace | च:and)
- સુબલો (subalo)very strong
- બલરૂપધૃત્ (balarūpadhṛt)assumer of the form of strength (बल:strength | रूप:form | धृत्:assumer)
સર્વકામવરશ્ચૈવ સર્વદઃ સર્વતોમુખઃ ।
આકાશનિર્વિરૂપશ્ચ નિપાતી હ્યવશઃ ખગઃ ॥ ૬૭॥
આકાશનિર્વિરૂપશ્ચ નિપાતી હ્યવશઃ ખગઃ ॥ ૬૭॥
- સર્વકામવરશ્ચૈવ (sarvakāmavaraścaiva)bestower of all desires (सर्वकाम:all desires | वर:bestower | च:and | एव:indeed)
- સર્વદઃ (sarvadaḥ)giver of all
- સર્વતોમુખઃ (sarvatomukhaḥ)facing everywhere (सर्वतः:everywhere | मुखः:facing)
- આકાશનિર્વિરૂપશ્ચ (ākāśanirvirūpaśca)formless as the sky (आकाश:sky | निर्विरूप:formless | च:and)
- નિપાતી (nipātī)descender
- હ્યવશઃ (hyavaśaḥ)uncontrolled
- ખગઃ (khagaḥ)bird
રૌદ્રરૂપોંઽશુરાદિત્યો બહુરશ્મિઃ સુવર્ચસી ।
વસુવેગો મહાવેગો મનોવેગો નિશાચરઃ ॥ ૬૮॥
વસુવેગો મહાવેગો મનોવેગો નિશાચરઃ ॥ ૬૮॥
- રૌદ્રરૂપોઽમ્શુરાદિત્યો (raudrarūpo'mśurādityaḥ)fierce form, sun (रौद्ररूप:fierce form | अम्शुरादित्य:sun)
- બહુરશ્મિઃ (bahuraśmiḥ)many-rayed
- સુવર્ચસી (suvarcasī)brilliant
- વસુવેગો (vasuvegaḥ)swift as wind (वसु:wind | वेग:speed)
- મહાવેગો (mahāvegaḥ)great speed (मह:great | वेग:speed)
- મનોવેગો (manovegaḥ)mind speed (मन:mind | वेग:speed)
- નિશાચરઃ (niśācaraḥ)night wanderer
સર્વવાસી શ્રિયાવાસી ઉપદેશકરોઽકરઃ ।
મુનિરાત્મનિરાલોકઃ સમ્ભગ્નશ્ચ સહસ્રદઃ ॥ ૬૯॥
મુનિરાત્મનિરાલોકઃ સમ્ભગ્નશ્ચ સહસ્રદઃ ॥ ૬૯॥
- સર્વવાસી (sarvavāsī)dweller in all
- શ્રિયાવાસી (śriyāvāsī)dweller in prosperity
- ઉપદેશકરોઽકરઃ (upadeśakaro'karaḥ)giver of teachings
- મુનિરાત્મનિરાલોકઃ (munirātmanirālokaḥ)sage self-illumined
- સમ્ભગ્નશ્ચ (sambhagnaśca)and shattered
- સહસ્રદઃ (sahasradaḥ)giver of thousands
પક્ષી ચ પક્ષરૂપશ્ચ અતિદીપ્તો વિશામ્પતિઃ ।
ઉન્માદો મદનઃ કામો હ્યશ્વત્થોઽર્થકરો યશઃ ॥ ૭૦॥
ઉન્માદો મદનઃ કામો હ્યશ્વત્થોઽર્થકરો યશઃ ॥ ૭૦॥
- પક્ષી (pakṣī)bird
- ચ (ca)and
- પક્ષરૂપશ્ચ (pakṣarūpaśca)and winged form (पक्ष:wing | रूप:form | च:and)
- અતિદીપ્તો (atidīpto)very bright
- વિશાં (viśāṃ)of the people
- પતિઃ (patiḥ)lord
- ઉન્માદો (unmādo)madness
- મદનઃ (madanaḥ)Cupid
- કામો (kāmo)desire
- હ્યશ્વત્થોઽર્થકરો (hyaśvattho'rthakaro)beneficial like the fig tree (ह्य:indeed | अश्वत्थ:fig tree | अर्थकर:beneficial)
- યશઃ (yaśaḥ)fame
વામદેવશ્ચ વામશ્ચ પ્રાગ્દક્ષિણશ્ચ વામનઃ ।
સિદ્ધયોગી મહર્ષિશ્ચ સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસાધકઃ ॥ ૭૧॥
સિદ્ધયોગી મહર્ષિશ્ચ સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસાધકઃ ॥ ૭૧॥
- વામદેવશ્ચ (vāmadevaśca)and Vāmadeva (वामदेव:Vāmadeva | च:and)
- વામશ્ચ (vāmaśca)and beautiful (वाम:beautiful | च:and)
- પ્રાગ્દક્ષિણશ્ચ (prāgdakṣiṇaśca)and facing east and south (प्राक्:east | दक्षिण:south | च:and)
- વામનઃ (vāmanaḥ)Vāmana
- સિદ્ધયોગી (siddhayogī)perfected yogi (सिद्ध:perfected | योगी:yogi)
- મહર્ષિશ્ચ (maharṣiśca)and great sage (महर्षि:great sage | च:and)
- સિદ્ધાર્થઃ (siddhārthaḥ)one who has achieved goals
- સિદ્ધસાધકઃ (siddhasādhakaḥ)accomplished practitioner (सिद्ध:accomplished | साधक:practitioner)
ભિક્ષુશ્ચ ભિક્ષુરૂપશ્ચ વિપણો મૃદુરવ્યયઃ ।
મહાસેનો વિશાખશ્ચ ષષ્ટિભાગો ગવામ્પતિઃ ॥ ૭૨॥
મહાસેનો વિશાખશ્ચ ષષ્ટિભાગો ગવામ્પતિઃ ॥ ૭૨॥
- ભિક્ષુશ્ચ (bhikṣuśca)and the mendicant
- ભિક્ષુરૂપશ્ચ (bhikṣurūpaśca)and in mendicant form (भिक्षु:mendicant | रूप:form | च:and)
- વિપણો (vipaṇo)merchant
- મૃદુરવ્યયઃ (mṛduravyayaḥ)gentle and imperishable (मृदु:gentle | अव्यय:imperishable)
- મહાસેનો (mahāseno)great army
- વિશાખશ્ચ (viśākhaśca)and Viśākha
- ષષ્ટિભાગો (ṣaṣṭibhāgo)sixtieth part (षष्टि:sixty | भाग:part)
- ગવાં (gavāṁ)of cows
- પતિઃ (patiḥ)lord
વજ્રહસ્તશ્ચ વિષ્કમ્ભી ચમૂસ્તમ્ભન એવ ચ ।
વૃત્તાવૃત્તકરસ્તાલો મધુર્મધુકલોચનઃ ॥ ૭૩॥
વૃત્તાવૃત્તકરસ્તાલો મધુર્મધુકલોચનઃ ॥ ૭૩॥
- વજ્રહસ્તશ્ચ (vajrahastaśca)with a thunderbolt in hand (वज्र:thunderbolt | हस्त:hand | च:and)
- વિષ્કમ્ભી (viṣkambhī)obstructing
- ચમૂસ્તમ્ભન (camūstambhana)army stopper (चमू:army | स्तम्भन:stopper)
- એવ (eva)indeed
- ચ (ca)and
- વૃત્તાવૃત્તકરસ્તાલો (vṛttāvṛttakarastālo)round and round like a cymbal (वृत्त:round | अवृत्त:not round | कर:maker | ताल:cymbal)
- મધુર્મધુકલોચનઃ (madhurmadhukalocanaḥ)sweet with honey-like eyes (मधु:honey | मधुक:honey-like | लोचन:eyes)
વાચસ્પત્યો વાજસનો નિત્યમાશ્રમપૂજિતઃ ।
બ્રહ્મચારી લોકચારી સર્વચારી વિચારવિત્ ॥ ૭૪॥
બ્રહ્મચારી લોકચારી સર્વચારી વિચારવિત્ ॥ ૭૪॥
- વાચસ્પત્યો (vācaspatiyo)of Vācaspati
- વાજસનો (vājasano)of Vājāsana
- નિત્યમાશ્રમપૂજિતઃ (nityamāśramapūjitaḥ)always revered in hermitages (नित्य:always | आश्रम:hermitage | पूजितः:revered)
- બ્રહ્મચારી (brahmacārī)celibate student
- લોકચારી (lokacārī)moving in the world
- સર્વચારી (sarvacārī)moving everywhere
- વિચારવિત્ (vicāravit)knower of reflection
ઈશાન ઈશ્વરઃ કાલો નિશાચારી પિનાકવાન્ ।
નિમિત્તસ્થો નિમિત્તં ચ નન્દિર્નન્દિકરો હરિઃ ॥ ૭૫॥
નિમિત્તસ્થો નિમિત્તં ચ નન્દિર્નન્દિકરો હરિઃ ॥ ૭૫॥
- ઈશાન (īśāna)lord
- ઈશ્વરઃ (īśvaraḥ)supreme controller
- કાલો (kālo)time
- નિશાચારી (niśācārī)night wanderer
- પિનાકભૃત્ (pinākabhṛt)bearer of Pinaka (पिनाक:Pinaka (Shiva's bow) | भृत्:bearer)
- નિમિત્તસ્થો (nimittastho)abiding in cause (निमित्त:cause | स्थो:abiding)
- નિમિત્તં (nimittaṁ)cause
- ચ (ca)and
- નન્દિર્નન્દિકરો (nandirnandikaro)Nandi, joy-giver (नन्दि:Nandi | नन्दिकर:joy-giver)
- હરિઃ (hariḥ)Vishnu
નન્દીશ્વરશ્ચ નન્દી ચ નન્દનો નન્દિવર્ધનઃ ।
ભગહારી નિહન્તા ચ કાલો બ્રહ્મા પિતામહઃ ॥ ૭૬॥
ભગહારી નિહન્તા ચ કાલો બ્રહ્મા પિતામહઃ ॥ ૭૬॥
- નન્દીશ્વરશ્ચ (nandīśvaraśca)and lord of Nandi (नन्दीश्वर:lord of Nandi | च:and)
- નન્દી (nandī)Nandi
- ચ (ca)and
- નન્દનો (nandano)son of Nanda
- નન્દિવર્ધનઃ (nandivardhanaḥ)increaser of joy
- ભગહારી (bhagahārī)remover of fortune
- નિહન્તા (nihantā)destroyer
- ચ (ca)and
- કાલો (kālo)time
- બ્રહ્મા (brahmā)Brahma
- પિતામહઃ (pitāmahaḥ)grandfather
ચતુર્મુખો મહાલિઙ્ગશ્ચારુલિઙ્ગસ્તથૈવ ચ ।
લિઙ્ગાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો યોગાધ્યક્ષો યુગાવહઃ ॥ ૭૭॥
લિઙ્ગાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો યોગાધ્યક્ષો યુગાવહઃ ॥ ૭૭॥
- ચતુર્મુખો (caturmukho)four-faced
- મહાલિઙ્ગશ્ચારુલિઙ્ગસ્તથૈવ (mahāliṅgaścāruliṅgastathaiva)great and beautiful liṅga (महालिङ्ग:great liṅga | चारुलिङ्ग:beautiful liṅga | तथैव:and also)
- ચ (ca)and
- લિઙ્ગાધ્યક્ષઃ (liṅgādhyakṣaḥ)overseer of liṅga
- સુરાધ્યક્ષો (surādhyakṣo)overseer of gods
- યોગાધ્યક્ષો (yogādhyakṣo)overseer of yoga
- યુગાવહઃ (yugāvahaḥ)bringer of ages
બીજાધ્યક્ષો બીજકર્તા અવ્યાત્માઽનુગતો બલઃ ।
ઇતિહાસઃ સકલ્પશ્ચ ગૌતમોઽથ નિશાકરઃ ॥ ૭૮॥
ઇતિહાસઃ સકલ્પશ્ચ ગૌતમોઽથ નિશાકરઃ ॥ ૭૮॥
- બીજાધ્યક્ષો (bījādhyakṣaḥ)overseer of seeds (बीज:seed | अध्यक्ष:overseer)
- બીજકર્તા (bījakartā)creator of seeds (बीज:seed | कर्ता:creator)
- અધ્યાત્માનુગતો (adhyātmānugataḥ)follower of spirituality (अध्यात्म:spirituality | अनुगत:follower)
- બલઃ (balaḥ)strength
- ઇતિહાસઃ (itihāsaḥ)history
- સકલ્પશ્ચ (sakalpaśca)and with resolve (सकल्प:resolve | च:and)
- ગૌતમોઽથ (gautamo'tha)Gautama and then (गौतम:Gautama | अथ:then)
- નિશાકરઃ (niśākaraḥ)moon
દમ્ભો હ્યદમ્ભો વૈદમ્ભો વશ્યો વશકરઃ કલિઃ ।
લોકકર્તા પશુપતિર્મહાકર્તા હ્યનૌષધઃ ॥ ૭૯॥
લોકકર્તા પશુપતિર્મહાકર્તા હ્યનૌષધઃ ॥ ૭૯॥
- દમ્ભો (dambho)hypocrisy
- હ્યદમ્ભો (hyadambho)non-hypocrisy
- વૈદમ્ભો (vaidambho)true non-hypocrisy
- વશ્યો (vaśyo)controllable
- વશકરઃ (vaśakaraḥ)controller
- કલિઃ (kaliḥ)Kali (demon)
- લોકકર્તા (lokakartā)creator of the world (लोक:world | कर्ता:creator)
- પશુપતિર્મહાકર્તા (paśupatirmahākartā)great creator, lord of beings (पशुपति:lord of beings | महाकर्ता:great creator)
- હ્યનૌષધઃ (hyanuṣadhaḥ)without medicine
અક્ષરં પરમં બ્રહ્મ બલવચ્છક્ર એવ ચ ।
નીતિર્હ્યનીતિઃ શુદ્ધાત્મા શુદ્ધો માન્યો ગતાગતઃ ॥ ૮૦॥
નીતિર્હ્યનીતિઃ શુદ્ધાત્મા શુદ્ધો માન્યો ગતાગતઃ ॥ ૮૦॥
- અક્ષરં (akṣaraṁ)imperishable
- પરમં (paramaṁ)supreme
- બ્રહ્મ (brahma)Brahman
- બલવચ્છક્ર (balavacchakra)mighty Indra (बलवत्:mighty | शक्र:Indra)
- એવ (eva)indeed
- ચ (ca)and
- નીતિર્હ્યનીતિઃ (nītirhyanītiḥ)policy and non-policy (नीतिः:policy | अनीतिः:non-policy)
- શુદ્ધાત્મા (śuddhātmā)pure-souled (शुद्ध:pure | आत्मा:soul)
- શુદ્ધો (śuddho)pure
- માન્યો (mānyo)honorable
- ગતાગતઃ (gatāgataḥ)coming and going (गति:coming | आगत:going)
બહુપ્રસાદઃ સુસ્વપ્નો દર્પણોઽથ ત્વમિત્રજિત્ ।
વેદકારો મન્ત્રકારો વિદ્વાન્સમરમર્દનઃ ॥ ૮૧॥
વેદકારો મન્ત્રકારો વિદ્વાન્સમરમર્દનઃ ॥ ૮૧॥
- બહુપ્રસાદઃ (bahuprasādaḥ)very gracious
- સુસ્વપ્નો (susvapno)good dream
- દર્પણોઽથ (darpaṇo'tha)mirror and
- ત્વમિત્રજિત્ (tvamitrajit)conqueror of enemies
- વેદકારો (vedakāro)creator of the Vedas
- મન્ત્રકારો (mantrakāro)creator of mantras
- વિદ્વાન્ (vidvān)wise
- સમરમર્દનઃ (samaramardanaḥ)crusher of battles (समर:battle | मर्दनः:crusher)
મહામેઘનિવાસી ચ મહાઘોરો વશીકરઃ ।
અગ્નિર્જ્વાલો મહાજ્વાલો અતિધૂમ્રો હુતો હવિઃ ॥ ૮૨॥
અગ્નિર્જ્વાલો મહાજ્વાલો અતિધૂમ્રો હુતો હવિઃ ॥ ૮૨॥
- મહામેઘનિવાસી (mahāmeghanivāsī)dweller in great clouds (महामेघ:great cloud | निवासी:dweller)
- ચ (ca)and
- મહાઘોરો (mahāghoro)very terrifying
- વશીકરઃ (vaśīkaraḥ)enchanter
- અગ્નિજ્વાલો (agnijvālo)fire flame (अग्नि:fire | ज्वालो:flame)
- મહાજ્વાલો (mahājvālo)great flame (मह:great | ज्वालो:flame)
- અતિધૂમ્રો (atidhūmro)very smoky
- હુતો (huto)offered
- હવિઃ (haviḥ)oblation
વૃષણઃ શઙ્કરો નિત્યં વર્ચસ્વી ધૂમકેતનઃ । (નિત્યવર્ચસ્વી)
નીલસ્તથાઙ્ગલુબ્ધશ્ચ શોભનો નિરવગ્રહઃ ॥ ૮૩॥
નીલસ્તથાઙ્ગલુબ્ધશ્ચ શોભનો નિરવગ્રહઃ ॥ ૮૩॥
- વૃષણઃ (vṛṣaṇaḥ)virile
- શઙ્કરો (śaṅkaro)Shankara
- નિત્યવર્ચસ્વી (nityavarcasvī)eternally glorious (नित्य:eternal | वर्चस्वी:glorious)
- ધૂમકેતનઃ (dhūmaketanaḥ)having smoke as a banner (धूम:smoke | केतनः:banner)
- નીલસ્તથાઙ્ગલુબ્ધશ્ચ (nīlastathāṅgalubdhaśca)blue and desirous of limbs (नील:blue | तथा:and | अङ्गलुब्ध:desirous of limbs | च:also)
- શોભનો (śobhano)beautiful
- નિરવગ્રહઃ (niravagrahaḥ)unobstructed (निर:without | अवग्रहः:obstruction)
સ્વસ્તિદઃ સ્વસ્તિભાવશ્ચ ભાગી ભાગકરો લઘુઃ ।
ઉત્સઙ્ગશ્ચ મહાઙ્ગશ્ચ મહાગર્ભપરાયણઃ ॥ ૮૪॥
ઉત્સઙ્ગશ્ચ મહાઙ્ગશ્ચ મહાગર્ભપરાયણઃ ॥ ૮૪॥
- સ્વસ્તિદઃ (svastidaḥ)giver of welfare (स्वस्ति:welfare | दः:giver)
- સ્વસ્તિભાવશ્ચ (svastibhāvaśca)and state of welfare (स्वस्ति:welfare | भाव:state | च:and)
- ભાગી (bhāgī)partaker
- ભાગકરો (bhāgakaro)distributor of shares (भाग:share | करः:maker)
- લઘુઃ (laghuḥ)light
- ઉત્સઙ્ગશ્ચ (utsaṅgaśca)and embrace (उत्सङ्ग:embrace | च:and)
- મહાઙ્ગશ્ચ (mahāṅgaśca)and great-bodied (मह:great | अङ्ग:body | च:and)
- મહાગર્ભપરાયણઃ (mahāgarbhaparāyaṇaḥ)devoted to great womb (मह:great | गर्भ:womb | परायणः:devoted)
કૃષ્ણવર્ણઃ સુવર્ણશ્ચ ઇન્દ્રિયં સર્વદેહિનામ્ ।
મહાપાદો મહાહસ્તો મહાકાયો મહાયશાઃ ॥ ૮૫॥
મહાપાદો મહાહસ્તો મહાકાયો મહાયશાઃ ॥ ૮૫॥
- કૃષ્ણવર્ણઃ (kṛṣṇavarṇaḥ)dark-complexioned (कृष्ण:dark | वर्णः:complexion)
- સુવર્ણશ્ચ (suvarṇaśca)and golden (सुवर्ण:golden | च:and)
- ઇન્દ્રિયં (indriyaṁ)sense organ
- સર્વદેહિનામ્ (sarvadehinām)of all embodied beings (सर्व:all | देहिनाम्:of embodied beings)
- મહાપાદો (mahāpādo)having great feet (मह:great | पादो:feet)
- મહાહસ્તો (mahāhasto)having great hands (मह:great | हस्तो:hands)
- મહાકાયો (mahākāyo)having a great body (मह:great | कायो:body)
- મહાયશાઃ (mahāyaśāḥ)having great fame (मह:great | यशाः:fame)
મહામૂર્ધા મહામાત્રો મહાનેત્રો નિશાલયઃ ।
મહાન્તકો મહાકર્ણો મહોષ્ઠશ્ચ મહાહનુઃ ॥ ૮૬॥
મહાન્તકો મહાકર્ણો મહોષ્ઠશ્ચ મહાહનુઃ ॥ ૮૬॥
- મહામૂર્ધા (mahāmūrdhā)great-headed (मह:great | मूर्धा:head)
- મહામાત્રો (mahāmātro)great measure (मह:great | मात्रो:measure)
- મહાનેત્રો (mahānetro)great-eyed (मह:great | नेत्रो:eye)
- નિશાલયઃ (niśālayaḥ)abode of night (निशा:night | आलयः:abode)
- મહાન્તકો (mahāntako)great end (मह:great | अन्तको:end)
- મહાકર્ણો (mahākarṇo)great-eared (मह:great | कर्णो:ear)
- મહોષ્ઠશ્ચ (mahoṣṭhaśca)and great-lipped (मह:great | उष्ठ:lip | च:and)
- મહાહનુઃ (mahāhanuḥ)great-jawed (मह:great | हनुः:jaw)
મહાનાસો મહાકમ્બુર્મહાગ્રીવઃ શ્મશાનભાક્ ।
મહાવક્ષા મહોરસ્કો હ્યન્તરાત્મા મૃગાલયઃ ॥ ૮૭॥
મહાવક્ષા મહોરસ્કો હ્યન્તરાત્મા મૃગાલયઃ ॥ ૮૭॥
- મહાનાસો (mahānāsaḥ)great-nosed
- મહાકમ્બુર્મહાગ્રીવઃ (mahākamburmahāgrīvaḥ)great-necked (महाकम्बुः:great conch | महाग्रीवः:great neck)
- શ્મશાનભાક્ (śmaśānabhāk)dweller in cremation grounds (श्मशान:cremation ground | भाक्:dweller)
- મહાવક્ષા (mahāvakṣā)broad-chested
- મહોરસ્કો (mahorasko)broad-chested
- હ્યન્તરાત્મા (hyantarātmā)inner self
- મૃગાલયઃ (mṛgālayaḥ)abode of animals
લમ્બનો લમ્બિતોષ્ઠશ્ચ મહામાયઃ પયોનિધિઃ ।
મહાદન્તો મહાદંષ્ટ્રો મહાજિહ્વો મહામુખઃ ॥ ૮૮॥
મહાદન્તો મહાદંષ્ટ્રો મહાજિહ્વો મહામુખઃ ॥ ૮૮॥
- લમ્બનો (lambano)supporter
- લમ્બિતોષ્ઠશ્ચ (lambitoṣṭhaśca)with hanging lips (लम्बित:hanging | ओष्ठ:lips | च:and)
- મહામાયઃ (mahāmāyaḥ)great illusionist
- પયોનિધિઃ (payonidhiḥ)ocean
- મહાદન્તો (mahādanto)having great teeth
- મહાદંષ્ટ્રો (mahādaṃṣṭro)having great fangs
- મહાજિહ્વો (mahājihvo)having a great tongue
- મહામુખઃ (mahāmukhaḥ)having a great mouth
મહાનખો મહારોમા મહાકેશો મહાજટઃ ।
પ્રસન્નશ્ચ પ્રસાદશ્ચ પ્રત્યયો ગિરિસાધનઃ ॥ ૮૯॥
પ્રસન્નશ્ચ પ્રસાદશ્ચ પ્રત્યયો ગિરિસાધનઃ ॥ ૮૯॥
- મહાનખો (mahānakho)great nails (महान्:great | नखः:nail)
- મહારોમા (mahāromā)great hair (महान्:great | रोम:hair)
- મહાકેશો (mahākeśo)great hair (महान्:great | केशः:hair)
- મહાજટઃ (mahājaṭaḥ)great matted hair (महान्:great | जटः:matted hair)
- પ્રસન્નશ્ચ (prasannaśca)and serene (प्रसन्नः:serene | च:and)
- પ્રસાદશ્ચ (prasādaśca)and grace (प्रसादः:grace | च:and)
- પ્રત્યયો (pratyayo)confidence
- ગિરિસાધનઃ (girisādhanaḥ)mountain-dweller (गिरि:mountain | साधनः:dweller)
સ્નેહનોઽસ્નેહનશ્ચૈવ અજિતશ્ચ મહામુનિઃ ।
વૃક્ષાકારો વૃક્ષકેતુરનલો વાયુવાહનઃ ॥ ૯૦॥
વૃક્ષાકારો વૃક્ષકેતુરનલો વાયુવાહનઃ ॥ ૯૦॥
- સ્નેહનોઽસ્નેહનશ્ચૈવ (snehanosnehanascaiva)both affectionate and unaffectionate (स्नेहनः:affectionate | अस्नेहनः:unaffectionate | च:and | एव:indeed)
- અજિતશ્ચ (ajitaśca)and unconquered (अजितः:unconquered | च:and)
- મહામુનિઃ (mahāmuniḥ)great sage
- વૃક્ષાકારો (vṛkṣākāro)tree-shaped (वृक्ष:tree | आकारः:shape)
- વૃક્ષકેતુરનલો (vṛkṣaketuranalo)tree-bannered and fire (वृक्षकेतुः:tree-bannered | अनलः:fire)
- વાયુવાહનઃ (vāyuvāhanaḥ)wind carrier (वायु:wind | वाहनः:carrier)
ગણ્ડલી મેરુધામા ચ દેવાધિપતિરેવ ચ ।
અથર્વશીર્ષઃ સામાસ્ય ઋક્સહસ્રામિતેક્ષણઃ ॥ ૯૧॥
અથર્વશીર્ષઃ સામાસ્ય ઋક્સહસ્રામિતેક્ષણઃ ॥ ૯૧॥
- ગણ્ડલી (gaṇḍalī)a kind of serpent
- મેરુધામા (merudhāmā)abode of Meru (मेरु:Meru | धामा:abode)
- ચ (ca)and
- દેવાધિપતિરેવ (devādhipatireva)indeed the lord of gods (देव:god | अधिपति:lord | एव:indeed)
- ચ (ca)and
- અથર્વશીર્ષઃ (atharvaśīrṣaḥ)Atharvaśīrṣa
- સામાસ્ય (sāmāsya)having Sāma as face (साम:Sāma | आस्य:face)
- ઋક્સહસ્રામિતેક્ષણઃ (ṛksahasrāmitekṣaṇaḥ)thousand-eyed with Rigveda (ऋक्:Rigveda | सहस्र:thousand | अमित:immeasurable | ईक्षणः:eyes)
યજુઃપાદભુજો ગુહ્યઃ પ્રકાશો જઙ્ગમસ્તથા ।
અમોઘાર્થઃ પ્રસાદશ્ચ અભિગમ્યઃ સુદર્શનઃ ॥ ૯૨॥
અમોઘાર્થઃ પ્રસાદશ્ચ અભિગમ્યઃ સુદર્શનઃ ॥ ૯૨॥
- યજુઃ (yajuḥ)Yajur Veda
- પાદભુજો (pādabhujaḥ)having feet as arms (पाद:foot | भुज:arm)
- ગુહ્યઃ (guhyaḥ)secret
- પ્રકાશો (prakāśaḥ)manifest
- જઙ્ગમસ્તથા (jaṅgamastathā)and also moving (जङ्गम:moving | तथा:also)
- અમોઘાર્થઃ (amoghārthaḥ)infallible purpose (अमोग:infallible | अर्थ:purpose)
- પ્રસાદશ્ચ (prasādaśca)and grace (प्रसाद:grace | च:and)
- અભિગમ્યઃ (abhigamyaḥ)approachable
- સુદર્શનઃ (sudarśanaḥ)beautiful to behold
ઉપકારઃ પ્રિયઃ સર્વઃ કનકઃ કાઞ્ચનચ્છવિઃ ।
નાભિર્નન્દિકરો ભાવઃ પુષ્કરસ્થપતિઃ સ્થિરઃ ॥ ૯૩॥
નાભિર્નન્દિકરો ભાવઃ પુષ્કરસ્થપતિઃ સ્થિરઃ ॥ ૯૩॥
- ઉપકારઃ (upakāraḥ)favor
- પ્રિયઃ (priyaḥ)dear
- સર્વઃ (sarvaḥ)all
- કનકઃ (kanakaḥ)gold
- કાઞ્ચનચ્છવિઃ (kāñcanacchaviḥ)golden-hued
- નાભિર્નન્દિકરો (nābhirnandikaro)navel joy-giver (नाभिः:navel | नन्दिकरः:joy-giver)
- ભાવઃ (bhāvaḥ)state
- પુષ્કરસ્થપતિઃ (puṣkarasthapatiḥ)lord of Pushkara (पुष्कर:Pushkara | स्थपति:lord)
- સ્થિરઃ (sthiraḥ)steady
દ્વાદશસ્ત્રાસનશ્ચાદ્યો યજ્ઞો યજ્ઞસમાહિતઃ ।
નક્તં કલિશ્ચ કાલશ્ચ મકરઃ કાલપૂજિતઃ ॥ ૯૪॥
નક્તં કલિશ્ચ કાલશ્ચ મકરઃ કાલપૂજિતઃ ॥ ૯૪॥
- દ્વાદશસ્ત્રાસનશ્ચાદ્યો (dvādaśastrāsanaścādyo)first of twelve seats (द्वादश:twelve | आसन:seat | च:and | आद्य:first)
- યજ્ઞો (yajño)sacrifice
- યજ્ઞસમાહિતઃ (yajñasamāhitaḥ)absorbed in sacrifice (यज्ञ:sacrifice | समाहित:absorbed)
- નક્તં (naktaṁ)night
- કલિશ્ચ (kaliśca)and Kali (कलि:Kali | च:and)
- કાલશ્ચ (kālaśca)and time (काल:time | च:and)
- મકરઃ (makaraḥ)crocodile
- કાલપૂજિતઃ (kālapūjitaḥ)worshipped by time (काल:time | पूजित:worshipped)
સગણો ગણકારશ્ચ ભૂતવાહનસારથિઃ ।
ભસ્મશયો ભસ્મગોપ્તા ભસ્મભૂતસ્તરુર્ગણઃ ॥ ૯૫॥
ભસ્મશયો ભસ્મગોપ્તા ભસ્મભૂતસ્તરુર્ગણઃ ॥ ૯૫॥
- સગણો (sagaṇaḥ)with attendants
- ગણકારશ્ચ (gaṇakāraśca)creator of groups (गणकार:creator of groups | च:and)
- ભૂતવાહનસારથિઃ (bhūtavāhanasārathiḥ)charioteer of spirits (भूतवाहन:carrier of spirits | सारथिः:charioteer)
- ભસ્મશયો (bhasmaśayaḥ)lying on ashes
- ભસ્મગોપ્તા (bhasmagoptā)protector of ashes
- ભસ્મભૂતસ્તરુર્ગણઃ (bhasmabhūtastarurgaṇaḥ)group of ash-become trees (भस्मभूत:become ashes | स्तरु:tree | गणः:group)
લોકપાલસ્તથા લોકો મહાત્મા સર્વપૂજિતઃ । (લોકપાલસ્તથાઽલોકો)
શુક્લસ્ત્રિશુક્લઃ સમ્પન્નઃ શુચિર્ભૂતનિષેવિતઃ ॥ ૯૬॥
શુક્લસ્ત્રિશુક્લઃ સમ્પન્નઃ શુચિર્ભૂતનિષેવિતઃ ॥ ૯૬॥
- લોકપાલસ્તથાઽલોકો (lokapālastathā'loko)protector of the world and beyond (लोकपाल:protector of the world | तथा:and | अलोक:beyond the world)
- મહાત્મા (mahātmā)great soul
- સર્વપૂજિતઃ (sarvapūjitaḥ)worshipped by all
- શુક્લસ્ત્રિશુક્લઃ (śuklastriśuklaḥ)pure and thrice pure (शुक्ल:pure | त्रिशुक्ल:thrice pure)
- સમ્પન્નઃ (sampannaḥ)endowed
- શુચિર્ભૂતનિષેવિતઃ (śucirbhūtaniṣevitaḥ)pure, served by beings (शुचि:pure | भूत:beings | निषेवितः:served by)
આશ્રમસ્થઃ ક્રિયાવસ્થો વિશ્વકર્મમતિર્વરઃ ।
વિશાલશાખસ્તામ્રોષ્ઠો હ્યમ્બુજાલઃ સુનિશ્ચલઃ ॥ ૯૭॥
વિશાલશાખસ્તામ્રોષ્ઠો હ્યમ્બુજાલઃ સુનિશ્ચલઃ ॥ ૯૭॥
- આશ્રમસ્થઃ (āśramasthaḥ)dwelling in hermitage (आश्रम:hermitage | स्थः:dwelling)
- ક્રિયાવસ્થો (kriyāvastho)engaged in duties (क्रिया:duties | अवस्थः:engaged)
- વિશ્વકર્મમતિર્વરઃ (viśvakarmamatirvaraḥ)best with universal skill and mind (विश्वकर्म:universal skill | मतिः:mind | वरः:best)
- વિશાલશાખસ્તામ્રોષ્ઠો (viśālaśākhatāmroṣṭho)wide-branched, copper-lipped (विशाल:wide | शाख:branched | ताम्र:copper | ओष्ठः:lipped)
- હ્યમ્બુજાલઃ (hyambujālaḥ)having water network (ह्य:having | अम्बु:water | जालः:network)
- સુનિશ્ચલઃ (suniścalaḥ)very steady (सु:very | निश्चलः:steady)
કપિલઃ કપિશઃ શુક્લ આયુશ્ચૈવિ પરોઽપરઃ ।
ગન્ધર્વો હ્યદિતિસ્તાર્ક્ષ્યઃ સુવિજ્ઞેયઃ સુશારદઃ ॥ ૯૮॥
ગન્ધર્વો હ્યદિતિસ્તાર્ક્ષ્યઃ સુવિજ્ઞેયઃ સુશારદઃ ॥ ૯૮॥
- કપિલઃ (kapilaḥ)Kapila
- કપિશઃ (kapiśaḥ)brown
- શુક્લ (śukla)white
- આયુશ્ચૈવ (āyuścaiva)and indeed life (आयुः:life | च:and | एव:indeed)
- પરઃ (paraḥ)beyond
- ગન્ધર્વો (gandharvo)Gandharva
- હ્યદિતિસ્તાર્ક્ષ્યઃ (hyaditistārkṣyaḥ)indeed Aditya and Tarkshya (हि:indeed | अदितिः:Aditya | तार्क्ष्यः:Tarkshya)
- સુવિજ્ઞેયઃ (suvijñeyaḥ)well-known
- સુશારદઃ (suśāradaḥ)very skillful
પરશ્વધાયુધો દેવ અનુકારી સુબાન્ધવઃ ।
તુમ્બવીણો મહાક્રોધ ઊર્ધ્વરેતા જલેશયઃ ॥ ૯૯॥
તુમ્બવીણો મહાક્રોધ ઊર્ધ્વરેતા જલેશયઃ ॥ ૯૯॥
- પરશ્વધાયુધો (paraśvadhāyudho)axe-weaponed (परश्वध:axe | आयुध:weapon)
- દેવો (devo)god
- હ્યનુકારી (hyanukārī)imitator
- સુબાન્ધવઃ (subāndhavaḥ)good friend (सु:good | बान्धव:friend)
- તુમ્બવીણો (tumbavīṇo)lute-holder (तुम्ब:lute | वीण:stringed instrument)
- મહાક્રોધ (mahākrodha)great anger (मह:great | क्रोध:anger)
- ઊર્ધ્વરેતા (ūrdhvaretā)ascetic
- જલેશયઃ (jaleśayaḥ)water-dweller (जल:water | शय:dweller)
ઉગ્રો વંશકરો વંશો વંશનાદો હ્યનિન્દિતઃ ।
સર્વાઙ્ગરૂપો માયાવી સુહૃદો હ્યનિલોઽનલઃ ॥ ૧૦૦॥
સર્વાઙ્ગરૂપો માયાવી સુહૃદો હ્યનિલોઽનલઃ ॥ ૧૦૦॥
- ઉગ્રો (ugraḥ)fierce
- વંશકરો (vaṃśakaraḥ)creator of lineage (वंश:lineage | कर:maker)
- વંશો (vaṃśaḥ)lineage
- વંશનાદો (vaṃśanādaḥ)sound of lineage (वंश:lineage | नाद:sound)
- હ્યનિન્દિતઃ (hyaninditaḥ)blameless
- સર્વાઙ્ગરૂપો (sarvāṅgarūpaḥ)having form of all limbs (सर्व:all | अङ्ग:limb | रूप:form)
- માયાવી (māyāvī)illusionist
- સુહૃદો (suhṛdaḥ)friend
- હ્યનિલોઽનલઃ (hyanilo'nalaḥ)air and fire (अनिल:air | अनल:fire)
બન્ધનો બન્ધકર્તા ચ સુબન્ધનવિમોચનઃ ।
સ યજ્ઞારિઃ સ કામારિર્મહાદંષ્ટ્રો મહાયુધઃ ॥ ૧૦૧॥
સ યજ્ઞારિઃ સ કામારિર્મહાદંષ્ટ્રો મહાયુધઃ ॥ ૧૦૧॥
- બન્ધનો (bandhano)binder
- બન્ધકર્તા (bandhakartā)creator of bonds (बन्ध:bond | कर्ता:creator)
- ચ (ca)and
- સુબન્ધનવિમોચનઃ (subandhanavimocanaḥ)liberator from good bonds (सु:good | बन्धन:bond | विमोचनः:liberator)
- સ (sa)he
- યજ્ઞારિઃ (yajñāriḥ)enemy of sacrifices (यज्ञ:sacrifice | अरिः:enemy)
- સ (sa)he
- કામારિર્મહાદંષ્ટ્રો (kāmārirmahādaṃṣṭro)enemy of desires, great-fanged (काम:desire | अरिः:enemy | महादंष्ट्रः:great-fanged)
- મહાયુધઃ (mahāyudhaḥ)great warrior
બહુધાનિન્દિતઃ શર્વઃ શઙ્કરઃ શઙ્કરોઽધનઃ । (શઙ્કરોઽનઘઃ)
અમરેશો મહાદેવો વિશ્વદેવઃ સુરારિહા ॥ ૧૦૨॥
અમરેશો મહાદેવો વિશ્વદેવઃ સુરારિહા ॥ ૧૦૨॥
- બહુધા (bahudhā)in many ways
- નિન્દિતઃ (ninditaḥ)criticized
- શર્વઃ (śarvaḥ)Śarva (Shiva)
- શઙ્કરઃ (śaṅkaraḥ)Śaṅkara (Shiva)
- શઙ્કરોઽધનઃ (śaṅkaro'dhanaḥ)Śaṅkara, the poor
- અમરેશો (amareśo)lord of immortals
- મહાદેવો (mahādevo)great god
- વિશ્વદેવઃ (viśvadevaḥ)god of the universe
- સુરારિહા (surārihā)destroyer of gods' enemies (सुर:gods | अरि:enemies | हा:destroyer)
અહિર્બુધ્ન્યોઽનિલાભશ્ચ ચેકિતાનો હવિસ્તથા ।
અજૈકપાચ્ચ કાપાલી ત્રિશઙ્કુરજિતઃ શિવઃ ॥ ૧૦૩॥
અજૈકપાચ્ચ કાપાલી ત્રિશઙ્કુરજિતઃ શિવઃ ॥ ૧૦૩॥
- અહિર્બુધ્ન્યોઽનિલાભશ્ચ (ahirbudhnyo'nilābhaśca)serpent-bottomed and air-like (अहिर्बुध्न्य:serpent-bottomed | अनिलाभः:air-like | च:and)
- ચેકિતાનો (cekitāno)Cekitāna (a name)
- હવિસ્તથા (havistathā)and also oblation (हविः:oblation | तथा:also)
- [હરિ] ([hari])Hari (Vishnu)
- અજૈકપાચ્ચ (ajaikapācca)and Ajaikapāt (अजैकपात्:Ajaikapāt | च:and)
- કાપાલી (kāpālī)Kāpālī (a form of Shiva)
- ત્રિશઙ્કુરજિતઃ (triśaṅkurajitaḥ)conqueror of Triśaṅku (त्रिशङ्कु:Triśaṅku | अजितः:conqueror)
- શિવઃ (śivaḥ)Shiva
ધન્વન્તરિર્ધૂમકેતુઃ સ્કન્દો વૈશ્રવણસ્તથા ।
ધાતા શક્રશ્ચ વિષ્ણુશ્ચ મિત્રસ્ત્વષ્ટા ધ્રુવો ધરઃ ॥ ૧૦૪॥
ધાતા શક્રશ્ચ વિષ્ણુશ્ચ મિત્રસ્ત્વષ્ટા ધ્રુવો ધરઃ ॥ ૧૦૪॥
- ધન્વન્તરિર્ધૂમકેતુઃ (dhanvantarirdhūmaketuḥ)Dhanvantari and Dhūmaketu (धन्वन्तरि:Dhanvantari | धूमकेतुः:Dhūmaketu)
- સ્કન્દો (skando)Skanda
- વૈશ્રવણસ્તથા (vaiśravaṇastathā)Vaiśravaṇa and also (वैश्रवण:Vaiśravaṇa | तथा:and also)
- ધાતા (dhātā)Dhātā
- શક્રશ્ચ (śakraśca)and Śakra (शक्र:Śakra | च:and)
- વિષ્ણુશ્ચ (viṣṇuśca)and Viṣṇu (विष्णु:Viṣṇu | च:and)
- મિત્રસ્ત્વષ્ટા (mitrastvaṣṭā)Mitra and Tvaṣṭā (मित्र:Mitra | त्वष्टा:Tvaṣṭā)
- ધ્રુવો (dhruvo)Dhruva
- ધરઃ (dharaḥ)Dhara
પ્રભાવઃ સર્વગો વાયુરર્યમા સવિતા રવિઃ । (સર્વગોવાયુરર્યમા)
ઉષઙ્ગુશ્ચ વિધાતા ચ માન્ધાતા ભૂતભાવનઃ ॥ ૧૦૫॥
ઉષઙ્ગુશ્ચ વિધાતા ચ માન્ધાતા ભૂતભાવનઃ ॥ ૧૦૫॥
- પ્રભાવઃ (prabhāvaḥ)influence
- સર્વગો (sarvago)all-pervading (सर्व:all | ग:going)
- વાયુરર્યમા (vāyuraryamā)Vāyu and Aryaman (वायु:Vāyu | अर्यमा:Aryaman)
- સવિતા (savitā)Savitar
- રવિઃ (raviḥ)Sun
- ઉષઙ્ગુશ્ચ (uṣaṅguśca)Uṣaṅgu and
- વિધાતા (vidhātā)creator
- ચ (ca)and
- માન્ધાતા (māndhātā)Mandhata
- ભૂતભાવનઃ (bhūtabhāvanaḥ)nurturer of beings (भूत:beings | भावनः:nurturer)
વિભુર્વર્ણવિભાવી ચ સર્વકામગુણાવહઃ ।
પદ્મનાભો મહાગર્ભશ્ચન્દ્રવક્ત્રોઽનિલોઽનલઃ ॥ ૧૦૬॥
પદ્મનાભો મહાગર્ભશ્ચન્દ્રવક્ત્રોઽનિલોઽનલઃ ॥ ૧૦૬॥
- વિભુર્વર્ણવિભાવી (vibhurvarṇavibhāvī)manifestor of all colors (विभुः:all-pervading | वर्ण:color | विभावी:manifestor)
- ચ (ca)and
- સર્વકામગુણાવહઃ (sarvakāmaguṇāvahaḥ)bringer of all desired qualities (सर्व:all | काम:desire | गुण:qualities | आवहः:bringer)
- પદ્મનાભો (padmanābho)lotus-naveled
- મહાગર્ભશ્ચન્દ્રવક્ત્રોઽનિલોઽનલઃ (mahāgarbhaścandravaktro'nilo'nalaḥ)great womb, moon-faced, wind, fire (महागर्भ:great womb | चन्द्रवक्त्र:moon-faced | अनिल:wind | अनल:fire)
બલવાંશ્ચોપશાન્તશ્ચ પુરાણઃ પુણ્યચઞ્ચુરી ।
કુરુકર્તા કુરુવાસી કુરુભૂતો ગુણૌષધઃ ॥ ૧૦૭॥
કુરુકર્તા કુરુવાસી કુરુભૂતો ગુણૌષધઃ ॥ ૧૦૭॥
- બલવાંશ્ચોપશાન્તશ્ચ (balavāṁścopaśāntaśca)strong and calm (बलवान्:strong | उपशान्तः:calm | च:and)
- પુરાણઃ (purāṇaḥ)ancient
- પુણ્યચઞ્ચુરી (puṇyacañcurī)auspicious collector (पुण्य:auspicious | चञ्चुरी:collector)
- કુરુકર્તા (kurukartā)doer of Kuru deeds (कुरु:Kuru | कर्ता:doer)
- કુરુવાસી (kuruvāsī)resident of Kuru (कुरु:Kuru | वासी:resident)
- કુરુભૂતો (kurubhūto)become Kuru (कुरु:Kuru | भूतः:become)
- ગુણૌષધઃ (guṇauṣadhaḥ)medicine of virtues (गुण:virtue | औषधः:medicine)
સર્વાશયો દર્ભચારી સર્વેષાં પ્રાણિનાં પતિઃ ।
દેવદેવઃ સુખાસક્તઃ સદસત્સર્વરત્નવિત્ ॥ ૧૦૮॥
દેવદેવઃ સુખાસક્તઃ સદસત્સર્વરત્નવિત્ ॥ ૧૦૮॥
- સર્વાશયો (sarvāśayaḥ)all intentions (सर्व:all | आशयः:intentions)
- દર્ભચારી (darbha-cārī)grass-walker (दर्भ:grass | चारी:walker)
- સર્વેષાં (sarveṣām)of all
- પ્રાણિનાં (prāṇinām)of living beings
- પતિઃ (patiḥ)lord
- દેવદેવઃ (devadevaḥ)god of gods (देव:god | देवः:god)
- સુખાસક્તઃ (sukhāsaktaḥ)attached to happiness (सुख:happiness | आसक्तः:attached)
- સદસત્સર્વરત્નવિત્ (sadasatsarvaratnavit)knower of all true and false jewels (सत्:true | असत्:false | सर्व:all | रत्नवित्:knower of jewels)
કૈલાસગિરિવાસી ચ હિમવદ્ગિરિસંશ્રયઃ ।
કૂલહારી કૂલકર્તા બહુવિદ્યો બહુપ્રદઃ ॥ ૧૦૯॥
કૂલહારી કૂલકર્તા બહુવિદ્યો બહુપ્રદઃ ॥ ૧૦૯॥
- કૈલાસગિરિવાસી (kailāsagirivāsī)resident of Kailasa mountain (कैलास:Kailasa | गिरि:mountain | वासी:resident)
- ચ (ca)and
- હિમવદ્ગિરિસંશ્રયઃ (himavadgirisaṃśrayaḥ)dweller of Himalaya (हिमवत्:Himalaya | गिरि:mountain | संश्रयः:dweller)
- કૂલહારી (kūlahārī)destroyer of banks (कूल:bank | हारी:destroyer)
- કૂલકર્તા (kūlakartā)creator of banks (कूल:bank | कर्ता:creator)
- બહુવિદ્યો (bahuvidyo)possessor of much knowledge (बहु:much | विद्य:knowledge)
- બહુપ્રદઃ (bahupradaḥ)bestower of many (बहु:many | प्रदः:bestower)
વણિજો વર્ધકી વૃક્ષો બકુલશ્ચન્દનશ્છદઃ ।
સારગ્રીવો મહાજત્રુરલોલશ્ચ મહૌષધઃ ॥ ૧૧૦॥
સારગ્રીવો મહાજત્રુરલોલશ્ચ મહૌષધઃ ॥ ૧૧૦॥
- વણિજો (vaṇijo)merchant
- વર્ધકી (vardhakī)carpenter
- વૃક્ષો (vṛkṣo)tree
- વકુલશ્ચન્દનશ્છદઃ (vakulaścandanaśchadaḥ)Vakula and Sandalwood tree (वकुल:Vakula tree | चन्दन:Sandalwood | छदः:tree)
- સારગ્રીવો (sāragrīvo)strong-necked
- મહાજત્રુરલોલશ્ચ (mahājatruralolaśca)large-necked and steady (महाजत्रु:large-necked | अलोल:steady)
- મહૌષધઃ (mahauṣadhaḥ)great herb
સિદ્ધાર્થકારી સિદ્ધાર્થશ્છન્દોવ્યાકરણોત્તરઃ ।
સિંહનાદઃ સિંહદંષ્ટ્રઃ સિંહગઃ સિંહવાહનઃ ॥ ૧૧૧॥
સિંહનાદઃ સિંહદંષ્ટ્રઃ સિંહગઃ સિંહવાહનઃ ॥ ૧૧૧॥
- સિદ્ધાર્થકારી (siddhārthakārī)accomplisher of goals (सिद्धार्थ:goal accomplished | कारी:doer)
- સિદ્ધાર્થશ્છન્દોવ્યાકરણોત્તરઃ (siddhārthaśchandovyākaraṇottaraḥ)master of prosody and grammar (सिद्धार्थ:goal accomplished | छन्दो:prosody | व्याकरण:grammar | उत्तरः:superior)
- સિંહનાદઃ (siṁhanādaḥ)lion's roar (सिंह:lion | नादः:roar)
- સિંહદંષ્ટ્રઃ (siṁhadaṁṣṭraḥ)lion-toothed (सिंह:lion | दंष्ट्रः:toothed)
- સિંહગઃ (siṁhagaḥ)lion-like
- સિંહવાહનઃ (siṁhavāhanaḥ)lion-mounted (सिंह:lion | वाहनः:mounted)
પ્રભાવાત્મા જગત્કાલસ્થાલો લોકહિતસ્તરુઃ ।
સારઙ્ગો નવચક્રાઙ્ગઃ કેતુમાલી સભાવનઃ ॥ ૧૧૨॥
સારઙ્ગો નવચક્રાઙ્ગઃ કેતુમાલી સભાવનઃ ॥ ૧૧૨॥
- પ્રભાવાત્મા (prabhāvātmā)essence of influence (प्रभाव:influence | आत्मा:essence)
- જગત્કાલસ્થાલો (jagatkālasthālo)support of world time (जगत्:world | काल:time | स्थाल:support)
- લોકહિતસ્તરુઃ (lokahitastaruḥ)tree of world welfare (लोक:world | हित:welfare | तरुः:tree)
- સારઙ્ગો (sāraṅgo)deer
- નવચક્રાઙ્ગઃ (navacakrāṅgaḥ)having nine wheels (नव:nine | चक्र:wheel | अङ्गः:having)
- કેતુમાલી (ketumālī)adorned with banners (केतु:banner | माली:adorned with)
- સભાવનઃ (sabhāvanaḥ)well-disposed
ભૂતાલયો ભૂતપતિરહોરાત્રમનિન્દિતઃ ॥ ૧૧૩॥
- ભૂતાલયો (bhūtālayaḥ)abode of beings (भूत:being | आलय:abode)
- ભૂતપતિરહોરાત્રમનિન્દિતઃ (bhūtapatirahorātramaninditaḥ)lord of beings, flawless day and night (भूतपति:lord of beings | अहोरात्र:day and night | अनिन्दितः:flawless)
વાહિતા સર્વભૂતાનાં નિલયશ્ચ વિભુર્ભવઃ ।
અમોઘઃ સંયતો હ્યશ્વો ભોજનઃ પ્રાણધારણઃ ॥ ૧૧૪॥ (પ્રાણધારકઃ)
અમોઘઃ સંયતો હ્યશ્વો ભોજનઃ પ્રાણધારણઃ ॥ ૧૧૪॥ (પ્રાણધારકઃ)
- વાહિતા (vāhitā)carrier
- સર્વભૂતાનાં (sarvabhūtānāṁ)of all beings (सर्व:all | भूतानां:of beings)
- નિલયશ્ચ (nilayaśca)and the abode (निलय:abode | च:and)
- વિભુર્ભવઃ (vibhurbhavaḥ)omnipresent existence (विभुः:omnipresent | भवः:existence)
- અમોઘઃ (amoghaḥ)infallible
- સમ્યતો (samyataḥ)restrained
- હ્યશ્વો (hyaśvaḥ)indeed a horse
- ભોજનઃ (bhojanaḥ)food
- પ્રાણધારણઃ (prāṇadhāraṇaḥ)sustainer of life (प्राण:life | धारणः:sustainer)
ધૃતિમાન્મતિમાન્દક્ષઃ સત્કૃતશ્ચ યુગાધિપઃ ।
ગોપાલિર્ગોપતિર્ગ્રામો ગોચર્મવસનો હરિઃ। ૧૧૫॥
ગોપાલિર્ગોપતિર્ગ્રામો ગોચર્મવસનો હરિઃ। ૧૧૫॥
- ધૃતિમાન્ (dhṛtimān)steadfast
- મતિમાન્ (matimān)wise
- દક્ષઃ (dakṣaḥ)skillful
- સત્કૃતશ્ચ (satkṛtaśca)honored
- યુગાધિપઃ (yugādhipaḥ)lord of the age (युग:age | अधिपः:lord)
- ગોપાલિર્ગોપતિર્ગ્રામો (gopālirgopatirgrāmo)protector of cows and villages (गोपालिः:protector of cows | गोपतिः:lord of cows | ग्रामः:village)
- ગોચર્મવસનો (gocarmavasano)wearing cowhide (गो:cow | चर्म:hide | वसनः:wearing)
- હરિઃ (hariḥ)Vishnu
હિરણ્યબાહુશ્ચ તથા ગુહાપાલઃ પ્રવેશિનામ્ ।
પ્રકૃષ્ટારિર્મહાહર્ષો જિતકામો જિતેન્દ્રિયઃ ॥ ૧૧૬॥
પ્રકૃષ્ટારિર્મહાહર્ષો જિતકામો જિતેન્દ્રિયઃ ॥ ૧૧૬॥
- હિરણ્યબાહુશ્ચ (hiraṇyabāhuśca)golden-armed and (हिरण्य:golden | बाहुः:arm | च:and)
- તથા (tathā)thus
- ગુહાપાલઃ (guhāpālaḥ)protector of caves (गुहा:cave | पालः:protector)
- પ્રવેશિનામ્ (praveśinām)of the entrants
- પ્રકૃષ્ટારિર્મહાહર્ષો (prakṛṣṭārirmahāharṣo)great joy, eminent enemy (प्रकृष्ट:eminent | अरिः:enemy | महाहर्षः:great joy)
- જિતકામો (jitakāmo)conqueror of desires (जित:conquered | कामः:desire)
- જિતેન્દ્રિયઃ (jitendriyaḥ)conqueror of senses (जित:conquered | इन्द्रियः:senses)
ગાન્ધારશ્ચ સુવાસશ્ચ તપઃસક્તો રતિર્નરઃ ।
મહાગીતો મહાનૃત્યો હ્યપ્સરોગણસેવિતઃ ॥ ૧૧૭॥
મહાગીતો મહાનૃત્યો હ્યપ્સરોગણસેવિતઃ ॥ ૧૧૭॥
- ગાન્ધારશ્ચ (gāndhāraśca)Gandhara and
- સુવાસશ્ચ (suvāsaśca)well-dressed and
- તપઃસક્તો (tapaḥsakto)devoted to penance (तपः:penance | सक्तो:devoted)
- રતિર્નરઃ (ratirnaraḥ)man of pleasure (रतिः:pleasure | नरः:man)
- મહાગીતો (mahāgīto)great song
- મહાનૃત્યો (mahānṛtyo)great dance
- હ્યપ્સરોગણસેવિતઃ (hyapsarogaṇasevitaḥ)attended by groups of Apsaras (ह्य:indeed | अप्सरोगण:groups of Apsaras | सेवितः:attended)
મહાકેતુર્મહાધાતુર્નૈકસાનુચરશ્ચલઃ ।
આવેદનીય આદેશઃ સર્વગન્ધસુખાવહઃ ॥ ૧૧૮॥
આવેદનીય આદેશઃ સર્વગન્ધસુખાવહઃ ॥ ૧૧૮॥
- મહાકેતુર્મહાધાતુર્નૈકસાનુચરશ્ચલઃ (mahāketurmahādhāturnaikasānucaraścalaḥ)great comet, great element, many peaks, moving (महाकेतुः:great comet | महाधातुः:great element | नैकसानुचरः:many peaks | चलः:moving)
- આવેદનીય (āvedanīya)to be informed
- આદેશઃ (ādeśaḥ)command
- સર્વગન્ધસુખાવહઃ (sarvagandhasukhāvahaḥ)bringer of all fragrant joy (सर्व:all | गन्ध:fragrance | सुख:joy | आवहः:bringer)
તોરણસ્તારણો વાતઃ પરિધી પતિખેચરઃ ।
સંયોગો વર્ધનો વૃદ્ધો અતિવૃદ્ધો ગુણાધિકઃ ॥ ૧૧૯॥
સંયોગો વર્ધનો વૃદ્ધો અતિવૃદ્ધો ગુણાધિકઃ ॥ ૧૧૯॥
- તોરણસ્તારણો (toraṇastāraṇo)gate and savior (तोरण:gate | तारण:savior)
- વાતઃ (vātaḥ)wind
- પરિધી (paridhī)enclosures
- પતિખેચરઃ (patikhecaraḥ)lord of sky wanderers (पति:lord | खेचर:sky wanderer)
- સમ્યોગો (samyogo)union
- વર્ધનો (vardhano)enhancer
- વૃદ્ધો (vṛddho)grown
- અતિવૃદ્ધો (ativṛddho)greatly grown (अति:greatly | वृद्ध:grown)
- ગુણાધિકઃ (guṇādhikaḥ)superior in qualities (गुण:qualities | अधिक:superior)
નિત્ય આત્મસહાયશ્ચ દેવાસુરપતિઃ પતિઃ ।
યુક્તશ્ચ યુક્તબાહુશ્ચ દેવો દિવિ સુપર્વણઃ ॥ ૧૨૦॥
યુક્તશ્ચ યુક્તબાહુશ્ચ દેવો દિવિ સુપર્વણઃ ॥ ૧૨૦॥
- નિત્ય (nitya)eternal
- આત્મસહાયશ્ચ (ātmasahāyaśca)self-supporting (आत्म:self | सहाय:supporting | च:and)
- દેવાસુરપતિઃ (devāsurapatiḥ)lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | पतिः:lord)
- પતિઃ (patiḥ)lord
- યુક્તશ્ચ (yuktaśca)united and (युक्त:united | च:and)
- યુક્તબાહુશ્ચ (yuktabāhuśca)strong-armed and (युक्त:united | बाहु:arm | च:and)
- દેવો (devo)god
- દિવિસુપર્વણઃ (divisuparvaṇaḥ)lord of celestial paths (दिवि:celestial | सुपर्वणः:lord of paths)
આષાઢશ્ચ સુષાણ્ઢશ્ચ ધ્રુવોઽથ હરિણો હરઃ ।
વપુરાવર્તમાનેભ્યો વસુશ્રેષ્ઠો મહાપથઃ ॥ ૧૨૧॥
વપુરાવર્તમાનેભ્યો વસુશ્રેષ્ઠો મહાપથઃ ॥ ૧૨૧॥
- આષાઢશ્ચ (āṣāḍhaśca)Āṣāḍha and
- સુષાઢશ્ચ (suṣāḍhaśca)Suṣāḍha and
- ધ્રુવોઽથ (dhruvo'tha)Dhruva then
- હરિણો (hariṇo)deer
- હરઃ (haraḥ)Shiva
- વપુરાવર્તમાનેભ્યો (vapurāvartamānebhyo)from the revolving forms (वपुः:form | आवर्तमानेभ्यः:revolving)
- વસુશ્રેષ્ઠો (vasuśreṣṭho)best of wealth
- મહાપથઃ (mahāpathaḥ)great path
શિરોહારી વિમર્શશ્ચ સર્વલક્ષણલક્ષિતઃ ।
અક્ષશ્ચ રથયોગી ચ સર્વયોગી મહાબલઃ ॥ ૧૨૨॥
અક્ષશ્ચ રથયોગી ચ સર્વયોગી મહાબલઃ ॥ ૧૨૨॥
- શિરોહારી (śirohārī)head conqueror
- વિમર્શશ્ચ (vimarśaśca)and reflection
- સર્વલક્ષણલક્ષિતઃ (sarvalakṣaṇalakṣitaḥ)marked by all signs (सर्व:all | लक्षण:signs | लक्षितः:marked)
- અક્ષશ્ચ (akṣaśca)and axle
- રથયોગી (rathayogī)chariot practitioner (रथ:chariot | योगी:practitioner)
- ચ (ca)and
- સર્વયોગી (sarvayogī)universal practitioner (सर्व:all | योगी:practitioner)
- મહાબલઃ (mahābalaḥ)great strength
સમામ્નાયોઽસમામ્નાયસ્તીર્થદેવો મહારથઃ ।
નિર્જીવો જીવનો મન્ત્રઃ શુભાક્ષો બહુકર્કશઃ ॥ ૧૨૩॥
નિર્જીવો જીવનો મન્ત્રઃ શુભાક્ષો બહુકર્કશઃ ॥ ૧૨૩॥
- સમામ્નાયોઽસમામ્નાયસ્તીર્થદેવો (samāmnāyo'samāmnāyastīrthadevo)god of sacred places (समाम्नाय:Veda | असमाम्नाय:non-Vedic | तीर्थदेव:god of sacred places)
- મહારથઃ (mahārathaḥ)great charioteer
- નિર્જીવો (nirjīvo)lifeless
- જીવનો (jīvano)life-giving
- મન્ત્રઃ (mantraḥ)sacred chant
- શુભાક્ષો (śubhākṣo)auspicious-eyed
- બહુકર્કશઃ (bahukarkaśaḥ)very harsh
રત્નપ્રભૂતો રત્નાઙ્ગો મહાર્ણવનિપાનવિત્ ।
મૂલં વિશાલો હ્યમૃતો વ્યક્તાવ્યક્તસ્તપોનિધિઃ ॥ ૧૨૪॥
મૂલં વિશાલો હ્યમૃતો વ્યક્તાવ્યક્તસ્તપોનિધિઃ ॥ ૧૨૪॥
- રત્નપ્રભૂતો (ratnaprabhūto)abundant in jewels (रत्न:jewel | प्रभूत:abundant)
- રક્તાઙ્ગો (raktāṅgo)red-bodied (रक्त:red | अङ्ग:body)
- મહાર્ણવનિપાનવિત્ (mahārṇavanipānavit)knower of ocean drinking (महा:great | अर्णव:ocean | निपान:drinking | वित्:knower)
- રત્નાઙ્ગો (ratnāṅgo)jewel-bodied (रत्न:jewel | अङ्ग:body)
- મૂલં (mūlaṁ)root
- વિશાલો (viśālo)vast
- હ્યમૃતો (hyamṛto)immortal
- વ્યક્તાવ્યક્તસ્તપોનિધિઃ (vyaktāvyaktastaponidhiḥ)manifest-unmanifest penance treasure (व्यक्त:manifest | अव्यक्त:unmanifest | तपोनिधि:treasure of penance)
આરોહણોઽધિરોહશ્ચ શીલધારી મહાયશાઃ ।
સેનાકલ્પો મહાકલ્પો યોગો યુગકરો હરિઃ ॥ ૧૨૫॥
સેનાકલ્પો મહાકલ્પો યોગો યુગકરો હરિઃ ॥ ૧૨૫॥
- આરોહણોઽધિરોહશ્ચ (ārohaṇo'dhirohaśca)ascent and mounting (आरोहण:ascent | अधिरोह:mounting)
- શીલધારી (śīladhārī)virtuous bearer (शील:virtue | धारी:bearer)
- મહાયશાઃ (mahāyaśāḥ)great fame
- સેનાકલ્પો (senākalpo)army-like (सेना:army | कल्प:like)
- મહાકલ્પો (mahākalpo)great creation (मह:great | कल्प:creation)
- યોગો (yogo)union
- યુગકરો (yugakaro)creator of ages (युग:age | कर:creator)
- હરિઃ (hariḥ)Hari (Vishnu)
યુગરૂપો મહારૂપો મહાનાગહનો વધઃ ।
ન્યાયનિર્વપણઃ પાદઃ પણ્ડિતો હ્યચલોપમઃ ॥ ૧૨૬॥
ન્યાયનિર્વપણઃ પાદઃ પણ્ડિતો હ્યચલોપમઃ ॥ ૧૨૬॥
- યુગરૂપો (yugarūpo)form of an era (युग:era | रूप:form)
- મહારૂપો (mahārūpo)great form (मह:great | रूप:form)
- મહાનાગહનો (mahānāgaghano)dense with great serpents (मह:great | नाग:serpent | घन:dense)
- વધઃ (vadhaḥ)destruction
- ન્યાયનિર્વપણઃ (nyāyanirvapaṇaḥ)dispenser of justice (न्याय:justice | निर्वपण:dispenser)
- પાદઃ (pādaḥ)foot
- પણ્ડિતો (paṇḍito)scholar
- હ્યચલોપમઃ (hyacalopamaḥ)like a mountain (अचल:mountain | उपम:like)
બહુમાલો મહામાલઃ શશી હરસુલોચનઃ ।
વિસ્તારો લવણઃ કૂપસ્ત્રિયુગઃ સફલોદયઃ ॥ ૧૨૭॥
વિસ્તારો લવણઃ કૂપસ્ત્રિયુગઃ સફલોદયઃ ॥ ૧૨૭॥
- બહુમાલો (bahumālaḥ)many garlands
- મહામાલઃ (mahāmālaḥ)great garland
- શશી (śaśī)moon
- હરસુલોચનઃ (harasulocanaḥ)eye of Shiva (हर:Shiva | सुलोचनः:beautiful-eyed)
- વિસ્તારો (vistāraḥ)expansion
- લવણઃ (lavaṇaḥ)salt
- કૂપસ્ત્રિયુગઃ (kūpastriyugaḥ)well of three ages (कूप:well | त्रियुगः:three ages)
- સફલોદયઃ (saphalodayaḥ)fruitful rise (सफल:fruitful | उदयः:rise)
ત્રિલોચનો વિષણ્ણાઙ્ગો મણિવિદ્ધો જટાધરઃ ।
બિન્દુર્વિસર્ગઃ સુમુખઃ શરઃ સર્વાયુધઃ સહઃ ॥ ૧૨૮॥
બિન્દુર્વિસર્ગઃ સુમુખઃ શરઃ સર્વાયુધઃ સહઃ ॥ ૧૨૮॥
- ત્રિલોચનો (trilocanaḥ)three-eyed
- વિષણ્ણાઙ્ગો (viṣaṇṇāṅgaḥ)with distressed limbs
- મણિવિદ્ધો (maṇividdhaḥ)pierced by jewels
- જટાધરઃ (jaṭādharaḥ)wearing matted hair
- બિન્દુર્વિસર્ગઃ (bindurvisargaḥ)dot and visarga
- સુમુખઃ (sumukhaḥ)with a beautiful face
- શરઃ (śaraḥ)arrow
- સર્વાયુધઃ (sarvāyudhaḥ)with all weapons (सर्व:all | आयुधः:weapons)
- સહઃ (sahaḥ)enduring
નિવેદનઃ સુખાજાતઃ સુગન્ધારો મહાધનુઃ ।
ગન્ધપાલી ચ ભગવાનુત્થાનઃ સર્વકર્મણામ્ ॥ ૧૨૯॥
ગન્ધપાલી ચ ભગવાનુત્થાનઃ સર્વકર્મણામ્ ॥ ૧૨૯॥
- નિવેદનઃ (nivedanaḥ)offering
- સુખાજાતઃ (sukhajātaḥ)born of happiness (सुख:happiness | जातः:born)
- સુગન્ધારો (sugandhāraḥ)fragrant
- મહાધનુઃ (mahādhanuḥ)great bow (मह:great | धनुः:bow)
- ગન્ધપાલી (gandhapālī)fragrance protector
- ચ (ca)and
- ભગવાનુત્થાનઃ (bhagavānuttānaḥ)resurrection of the Lord (भगवान्:Lord | उत्थानः:resurrection)
- સર્વકર્મણામ્ (sarvakarmaṇām)of all actions
મન્થાનો બહુલો વાયુઃ સકલઃ સર્વલોચનઃ ।
તલસ્તાલઃ કરસ્થાલી ઊર્ધ્વસંહનનો મહાન્ ॥ ૧૩૦॥
તલસ્તાલઃ કરસ્થાલી ઊર્ધ્વસંહનનો મહાન્ ॥ ૧૩૦॥
- મન્થાનો (manthānaḥ)churner
- બહુલો (bahulaḥ)abundant
- વાયુઃ (vāyuḥ)wind
- સકલઃ (sakalaḥ)entire
- સર્વલોચનઃ (sarvalocanaḥ)all-seeing
- તલસ્તાલઃ (talastālaḥ)palm tree
- કરસ્થાલી (karasthālī)hand-held dish
- ઊર્ધ્વસંહનનો (ūrdhvasaṃhananaḥ)upright
- મહાન્ (mahān)great
છત્રં સુચ્છત્રો વિખ્યાતો લોકઃ સર્વાશ્રયઃ ક્રમઃ ।
મુણ્ડો વિરૂપો વિકૃતો દણ્ડી કુણ્ડી વિકુર્વણઃ। ૧૩૧॥
મુણ્ડો વિરૂપો વિકૃતો દણ્ડી કુણ્ડી વિકુર્વણઃ। ૧૩૧॥
- છત્રં (chatraṁ)umbrella
- સુચ્છત્રો (succhatro)good umbrella (सु:good | छत्रो:umbrella)
- વિખ્યાતો (vikhyāto)famous
- લોકઃ (lokaḥ)world
- સર્વાશ્રયઃ (sarvāśrayaḥ)support of all (सर्व:all | आश्रयः:support)
- ક્રમઃ (kramaḥ)order
- મુણ્ડો (muṇḍo)bald
- વિરૂપો (virūpo)deformed
- વિકૃતો (vikṛto)distorted
- દણ્ડી (daṇḍī)staff-bearer
- કુણ્ડી (kuṇḍī)pot-bearer
- વિકુર્વણઃ (vikurvaṇaḥ)transforming
હર્યક્ષઃ કકુભો વજ્રો શતજિહ્વઃ સહસ્રપાત્ ।
સહસ્રમૂર્ધા દેવેન્દ્રઃ સર્વદેવમયો ગુરુઃ ॥ ૧૩૨॥
સહસ્રમૂર્ધા દેવેન્દ્રઃ સર્વદેવમયો ગુરુઃ ॥ ૧૩૨॥
- હર્યક્ષઃ (haryakṣaḥ)green-eyed
- કકુભઃ (kakubhaḥ)mountain
- વજ્રી (vajrī)wielder of the thunderbolt
- શતજિહ્વઃ (śatajihvaḥ)hundred-tongued
- સહસ્રપાત્ (sahasrapāt)thousand-footed
- સહસ્રમૂર્ધા (sahasramūrdhā)thousand-headed
- દેવેન્દ્રઃ (devendraḥ)lord of the gods
- સર્વદેવમયો (sarvadevamayaḥ)embodiment of all gods (सर्व:all | देव:god | मय:consisting of)
- ગુરુઃ (guruḥ)teacher
સહસ્રબાહુઃ સર્વાઙ્ગઃ શરણ્યઃ સર્વલોકકૃત્ ।
પવિત્રં ત્રિકકુન્મન્ત્રઃ કનિષ્ઠઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ। ૧૩૩॥
પવિત્રં ત્રિકકુન્મન્ત્રઃ કનિષ્ઠઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ। ૧૩૩॥
- સહસ્રબાહુઃ (sahasrabāhuḥ)thousand-armed (सहस्र:thousand | बाहुः:armed)
- સર્વાઙ્ગઃ (sarvāṅgaḥ)all-limbed (सर्व:all | अङ्गः:limbed)
- શરણ્યઃ (śaraṇyaḥ)refuge
- સર્વલોકકૃત્ (sarvalokakṛt)creator of all worlds (सर्व:all | लोक:worlds | कृत्:creator)
- પવિત્રં (pavitraṁ)pure
- ત્રિકકુન્મન્ત્રઃ (trikakunmantraḥ)mantra of three peaks (त्रिक:three | कुन:peaks | मन्त्रः:mantra)
- કનિષ્ઠઃ (kaniṣṭhaḥ)youngest
- કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ (kṛṣṇapiṅgalaḥ)dark and tawny (कृष्ण:dark | पिङ्गलः:tawny)
બ્રહ્મદણ્ડવિનિર્માતા શતઘ્નીપાશશક્તિમાન્ ।
પદ્મગર્ભો મહાગર્ભો બ્રહ્મગર્ભો જલોદ્ભવઃ ॥ ૧૩૪॥
પદ્મગર્ભો મહાગર્ભો બ્રહ્મગર્ભો જલોદ્ભવઃ ॥ ૧૩૪॥
- બ્રહ્મદણ્ડવિનિર્માતા (brahmadaṇḍavinirmātā)creator of Brahma's staff (ब्रह्म:Brahma | दण्ड:staff | विनिर्माता:creator)
- શતઘ્નીપાશશક્તિમાન્ (śataghnīpāśaśaktimān)powerful with noose and weapon (शतघ्नी:weapon | पाश:noose | शक्तिमान्:powerful)
- પદ્મગર્ભો (padmagarbho)lotus womb
- મહાગર્ભો (mahāgarbho)great womb
- બ્રહ્મગર્ભો (brahmagarbho)Brahma's womb
- જલોદ્ભવઃ (jalodbhavaḥ)born of water
ગભસ્તિર્બ્રહ્મકૃદ્બ્રહ્મી બ્રહ્મવિદ્બ્રાહ્મણો ગતિઃ ।
અનન્તરૂપો નૈકાત્મા તિગ્મતેજાઃ સ્વયમ્ભુવઃ ॥ ૧૩૫॥
અનન્તરૂપો નૈકાત્મા તિગ્મતેજાઃ સ્વયમ્ભુવઃ ॥ ૧૩૫॥
- ગભસ્તિર્બ્રહ્મકૃદ્બ્રહ્મી (gabhastirbrahmakṛdbrahmī)creator of Brahma (गभस्तिः:ray | ब्रह्मकृत्:creator of Brahma | ब्रह्मी:related to Brahma)
- બ્રહ્મવિદ્બ્રાહ્મણો (brahmavidbrāhmaṇo)knower of Brahman (ब्रह्मविद्:knower of Brahman | ब्राह्मणः:Brahmin)
- ગતિઃ (gatiḥ)goal
- અનન્તરૂપો (anantarūpo)of infinite forms (अनन्त:infinite | रूपः:form)
- નૈકાત્મા (naikātmā)many-souled (न:not | एक:one | आत्मा:soul)
- તિગ્મતેજાઃ (tigmatejāḥ)fierce brilliance (तिग्म:fierce | तेजाः:brilliance)
- સ્વયમ્ભુવઃ (svayambhuvaḥ)self-born
ઊર્ધ્વગાત્મા પશુપતિર્વાતરંહા મનોજવઃ ।
ચન્દની પદ્મનાલાગ્રઃ સુરભ્યુત્તરણો નરઃ ॥ ૧૩૬॥
ચન્દની પદ્મનાલાગ્રઃ સુરભ્યુત્તરણો નરઃ ॥ ૧૩૬॥
- ઊર્ધ્વગાત્મા (ūrdhvagātmā)upward-moving soul (ऊर्ध्व:upward | आत्मा:soul)
- પશુપતિર્વાતરંહા (paśupatirvātaraṃhā)lord of beings, wind-speed (पशुपति:lord of beings | वातरंहा:wind-speed)
- મનોજવઃ (manojavaḥ)speed of mind
- ચન્દની (candanī)sandalwood
- પદ્મનાલાગ્રઃ (padmanālāgraḥ)tip of lotus stalk (पद्म:lotus | नाल:stalk | अग्रः:tip)
- સુરભ્યુત્તરણો (surabhyuttaraṇo)fragrant ascent (सुरभि:fragrant | उत्तरण:ascent)
- નરઃ (naraḥ)man
કર્ણિકારમહાસ્રગ્વી નીલમૌલિઃ પિનાકધૃત્ ।
ઉમાપતિરુમાકાન્તો જાહ્નવીધૃગુમાધવઃ ॥ ૧૩૭॥
ઉમાપતિરુમાકાન્તો જાહ્નવીધૃગુમાધવઃ ॥ ૧૩૭॥
- કર્ણિકારમહાસ્રગ્વી (karṇikāramahāsragvī)wearer of a great garland (कर्णिकार:karṇikāra flower | महास्रग्:great garland | वी:wearer)
- નીલમૌલિઃ (nīlamauliḥ)blue-crowned
- પિનાકધૃત્ (pinākadhṛt)holder of Pinaka (पिनाक:Pinaka (Shiva's bow) | धृत्:holder)
- ઉમાપતિરુમાકાન્તો (umāpatirumākānto)Uma's husband and beloved (उमापति:Uma's husband | उमाकान्त:Uma's beloved)
- જાહ્નવીધૃદુમાધવઃ (jāhnavīdhrudumādhavaḥ)holder of Ganga, Madhava (जाह्नवी:Ganga | धृत्:holder | उमाधव:Madhava)
વરો વરાહો વરદો વરેણ્યઃ સુમહાસ્વનઃ ।
મહાપ્રસાદો દમનઃ શત્રુહા શ્વેતપિઙ્ગલઃ ॥ ૧૩૮॥
મહાપ્રસાદો દમનઃ શત્રુહા શ્વેતપિઙ્ગલઃ ॥ ૧૩૮॥
- વરો (varo)boon
- વરાહો (varāhaḥ)boar
- વરદો (varadaḥ)grantor of boons
- વરેણ્યઃ (vareṇyaḥ)most excellent
- સુમહાસ્વનઃ (sumahāsvanaḥ)having a great sound (सु:good | महास्वनः:great sound)
- મહાપ્રસાદો (mahāprasādaḥ)great grace
- દમનઃ (damanaḥ)subduer
- શત્રુહા (śatruhā)destroyer of enemies (शत्रु:enemy | हा:destroyer)
- શ્વેતપિઙ્ગલઃ (śvetapiṅgalaḥ)white and tawny (श्वेत:white | पिङ्गल:tawny)
પીતાત્મા પરમાત્મા ચ પ્રયતાત્મા પ્રધાનધૃત્ ।
સર્વપાર્શ્વમુખસ્ત્ર્યક્ષો ધર્મસાધારણો વરઃ ॥ ૧૩૯॥
સર્વપાર્શ્વમુખસ્ત્ર્યક્ષો ધર્મસાધારણો વરઃ ॥ ૧૩૯॥
- પીતાત્મા (pītātmā)pure soul
- પરમાત્મા (paramātmā)supreme soul
- ચ (ca)and
- પ્રયતાત્મા (prayatātmā)self-controlled
- પ્રધાનધૃત્ (pradhānadhṛt)holder of the chief
- પ્રીતાત્મા (prītātmā)beloved soul
- સર્વપાર્શ્વમુખસ્ત્ર્યક્ષો (sarvapārśvamukhastryakṣo)facing all sides, three-eyed (सर्वपार्श्व:all sides | मुख:facing | त्र्यक्ष:three-eyed)
- ધર્મસાધારણો (dharmasādhāraṇo)common to all dharma (धर्म:dharma | साधारण:common)
- વરઃ (varaḥ)excellent
ચરાચરાત્મા સૂક્ષ્માત્મા અમૃતો ગોવૃષેશ્વરઃ ।
સાધ્યર્ષિર્વસુરાદિત્યો વિવસ્વાન્સવિતાઽમૃતઃ ૧૪૦॥
સાધ્યર્ષિર્વસુરાદિત્યો વિવસ્વાન્સવિતાઽમૃતઃ ૧૪૦॥
- ચરાચરાત્મા (carācarātmā)soul of moving and unmoving (चरा:moving | अचरा:unmoving | आत्मा:soul)
- સૂક્ષ્માત્મા (sūkṣmātmā)subtle soul (सूक्ष्म:subtle | आत्मा:soul)
- અમૃતો (amṛto)immortal
- ગોવૃષેશ્વરઃ (govṛṣeśvaraḥ)lord of cows and bulls (गो:cow | वृष:bull | ईश्वरः:lord)
- સાધ્યર્ષિર્વસુરાદિત્યો (sādhyaṛṣirvasurādityo)sage of Sādhyas, Vasu, Āditya (साध्य:Sādhyas | ऋषि:sage | वसु:Vasu | आदित्य:Āditya)
- વિવસ્વાન્સવિતામૃતઃ (vivasvānsavitāmṛtaḥ)Vivasvān, Savitā, immortal (विवस्वान्:Vivasvān | सविता:Savitā | अमृतः:immortal)
વ્યાસઃ સર્ગઃ સુસઙ્ક્ષેપો વિસ્તરઃ પર્યયો નરઃ ।
ઋતુ સંવત્સરો માસઃ પક્ષઃ સઙ્ખ્યાસમાપનઃ ॥ ૧૪૧॥
ઋતુ સંવત્સરો માસઃ પક્ષઃ સઙ્ખ્યાસમાપનઃ ॥ ૧૪૧॥
- વ્યાસઃ (vyāsaḥ)Vyasa
- સર્ગઃ (sargaḥ)creation
- સુસઙ્ક્ષેપો (susaṅkṣepo)concise summary (सु:good | सङ्क्षेपः:summary)
- વિસ્તરઃ (vistaraḥ)expansion
- પર્યયો (paryayo)synonym
- નરઃ (naraḥ)man
- ઋતુઃ (ṛtuḥ)season
- સંવત્સરો (saṁvatsaro)year
- માસઃ (māsaḥ)month
- પક્ષઃ (pakṣaḥ)fortnight
- સઙ્ખ્યાસમાપનઃ (saṅkhyāsamāpanaḥ)completion of counting (सङ्ख्या:counting | समापनः:completion)
કલા કાષ્ઠા લવા માત્રા મુહૂર્તાહઃક્ષપાઃ ક્ષણાઃ ।
વિશ્વક્ષેત્રં પ્રજાબીજં લિઙ્ગમાદ્યસ્તુ નિર્ગમઃ ॥ ૧૪૨॥
વિશ્વક્ષેત્રં પ્રજાબીજં લિઙ્ગમાદ્યસ્તુ નિર્ગમઃ ॥ ૧૪૨॥
- કલા (kalā)part
- કાષ્ઠા (kāṣṭhā)moment
- લવા (lavā)instant
- માત્રા (mātrā)measure
- મુહૂર્તાહઃ (muhūrtāḥ)hours
- ક્ષપાઃ (kṣapāḥ)nights
- ક્ષણાઃ (kṣaṇāḥ)moments
- વિશ્વક્ષેત્રં (viśvakṣetraṁ)universal field (विश्व:universal | क्षेत्रं:field)
- પ્રજાબીજં (prajābījaṁ)seed of beings (प्रजा:beings | बीजं:seed)
- લિઙ્ગમાદ્યસ્તુ (liṅgamādyastu)primordial sign (लिङ्गम्:sign | आद्य:primordial | तु:but)
- નિર્ગમઃ (nirgamaḥ)exit
સદસદ્વ્યક્તમવ્યક્તં પિતા માતા પિતામહઃ ।
સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥ ૧૪૩॥
સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥ ૧૪૩॥
- સદસદ્વ્યક્તમવ્યક્તં (sadasadvyaktamavyaktaṁ)manifest and unmanifest (सत्:existence | असत्:non-existence | व्यक्तम्:manifest | अव्यक्तं:unmanifest)
- પિતા (pitā)father
- માતા (mātā)mother
- પિતામહઃ (pitāmahaḥ)grandfather
- સ્વર્ગદ્વારં (svargadvāraṁ)gateway to heaven (स्वर्ग:heaven | द्वारं:gateway)
- પ્રજાદ્વારં (prajādvāraṁ)gateway to progeny (प्रजा:progeny | द्वारं:gateway)
- મોક્ષદ્વારં (mokṣadvāraṁ)gateway to liberation (मोक्ष:liberation | द्वारं:gateway)
- ત્રિવિષ્ટપમ્ (triviṣṭapam)heaven
નિર્વાણં હ્લાદનશ્ચૈવ બ્રહ્મલોકઃ પરા ગતિઃ ।
દેવાસુરવિનિર્માતા દેવાસુરપરાયણઃ ॥ ૧૪૪॥
દેવાસુરવિનિર્માતા દેવાસુરપરાયણઃ ॥ ૧૪૪॥
- નિર્વાણં (nirvāṇaṁ)liberation
- હ્લાદનશ્ચૈવ (hlādanaścaiva)and also delight (ह्लादन:delight | च:and | एव:indeed)
- બ્રહ્મલોકઃ (brahmalokaḥ)realm of Brahma (ब्रह्म:Brahma | लोकः:realm)
- પરા (parā)supreme
- ગતિઃ (gatiḥ)goal
- દેવાસુરવિનિર્માતા (devāsuravinirmātā)creator of gods and demons (देव:god | असुर:demon | विनिर्माता:creator)
- દેવાસુરપરાયણઃ (devāsuraparāyaṇaḥ)refuge of gods and demons (देव:god | असुर:demon | परायणः:refuge)
દેવાસુરગુરુર્દેવો દેવાસુરનમસ્કૃતઃ ।
દેવાસુરમહામાત્રો દેવાસુરગણાશ્રયઃ ॥ ૧૪૫॥
દેવાસુરમહામાત્રો દેવાસુરગણાશ્રયઃ ॥ ૧૪૫॥
- દેવાસુરગુરુર્દેવો (devāsuragururdevo)god, teacher of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गुरु:teacher | देव:god)
- દેવાસુરનમસ્કૃતઃ (devāsuranamaskṛtaḥ)worshipped by gods and demons (देव:god | असुर:demon | नमस्कृत:worshipped)
- દેવાસુરમહામાત્રો (devāsuramahāmātro)great minister of gods and demons (देव:god | असुर:demon | महामात्र:great minister)
- દેવાસુરગણાશ્રયઃ (devāsuragaṇāśrayaḥ)refuge of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | आश्रय:refuge)
દેવાસુરગણાધ્યક્ષો દેવાસુરગણાગ્રણીઃ ।
દેવાતિદેવો દેવર્ષિર્દેવાસુરવરપ્રદઃ ॥ ૧૪૬॥
દેવાતિદેવો દેવર્ષિર્દેવાસુરવરપ્રદઃ ॥ ૧૪૬॥
- દેવાસુરગણાધ્યક્ષો (devāsuragaṇādhyakṣaḥ)leader of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | अध्यक्ष:leader)
- દેવાસુરગણાગ્રણીઃ (devāsuragaṇāgraṇīḥ)foremost among gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | अग्रणी:foremost)
- દેવાતિદેવો (devātidevo)supreme god (देव:god | अति:beyond | देव:god)
- દેવર્ષિર્દેવાસુરવરપ્રદઃ (devarṣirdevāsuravarapradaḥ)sage among gods, giver of boons to gods and demons (देवर्षि:sage among gods | देव:god | असुर:demon | वर:boon | प्रद:giver)
દેવાસુરેશ્વરો વિશ્વો દેવાસુરમહેશ્વરઃ ।
સર્વદેવમયોઽચિન્ત્યો દેવતાત્માઽઽત્મસમ્ભવઃ ॥ ૧૪૭॥
સર્વદેવમયોઽચિન્ત્યો દેવતાત્માઽઽત્મસમ્ભવઃ ॥ ૧૪૭॥
- દેવાસુરેશ્વરો (devāsureśvaro)lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | ईश्वर:lord)
- વિશ્વો (viśvo)universe
- દેવાસુરમહેશ્વરઃ (devāsuramaheśvaraḥ)great lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | महेश्वर:great lord)
- સર્વદેવમયોઽચિન્ત્યો (sarvadevamayo'cintyo)embodiment of all gods, inconceivable (सर्व:all | देव:god | मय:embodiment | अचिन्त्य:inconceivable)
- દેવતાત્માઽઽત્મસમ્ભવઃ (devatātmā''tmasambhavaḥ)divine soul, self-born (देवतात्मा:divine soul | आत्मसम्भव:self-born)
ઉદ્ભિત્ત્રિવિક્રમો વૈદ્યો વિરજો નીરજોઽમરઃ ॥
ઈડ્યો હસ્તીશ્વરો વ્યાઘ્રો દેવસિંહો નરર્ષભઃ ॥ ૧૪૮॥
ઈડ્યો હસ્તીશ્વરો વ્યાઘ્રો દેવસિંહો નરર્ષભઃ ॥ ૧૪૮॥
- ઉદ્ભિત્ત્રિવિક્રમો (udbhittrivikramaḥ)uplifter of three strides (उद्भित्:uplifter | त्रिविक्रम:three strides)
- વૈદ્યો (vaidyaḥ)physician
- વિરજો (virajaḥ)stainless
- નીરજોઽમરઃ (nīrajo'maraḥ)water-born immortal (नीरज:water-born | अमर:immortal)
- ઈડ્યો (īḍyaḥ)praiseworthy
- હસ્તીશ્વરો (hastīśvaraḥ)lord of elephants (हस्ती:elephant | ईश्वर:lord)
- વ્યાઘ્રો (vyāghraḥ)tiger
- દેવસિંહો (devasimhaḥ)lion among gods (देव:god | सिंह:lion)
- નરર્ષભઃ (nararṣabhaḥ)bull among men (नर:man | ऋषभ:bull)
વિબુધોઽગ્રવરઃ સૂક્ષ્મઃ સર્વદેવસ્તપોમયઃ ।
સુયુક્તઃ શોભનો વજ્રી પ્રાસાનાં પ્રભવોઽવ્યયઃ ॥ ૧૪૯॥
સુયુક્તઃ શોભનો વજ્રી પ્રાસાનાં પ્રભવોઽવ્યયઃ ॥ ૧૪૯॥
- વિબુધોઽગ્રવરઃ (vibudho'gravaraḥ)foremost among the wise (विबुध:wise | अग्रवर:foremost)
- સૂક્ષ્મઃ (sūkṣmaḥ)subtle
- સર્વદેવસ્તપોમયઃ (sarvadevastapomayaḥ)essence of all gods' austerity (सर्वदेव:all gods | तपोमय:essence of austerity)
- સયુક્તઃ (suyuktaḥ)well-composed
- શોભનો (śobhano)auspicious
- વજ્રી (vajrī)wielder of the thunderbolt
- પ્રાસાનાં (prāsānāṁ)of the spears
- પ્રભવોઽવ્યયઃ (prabhavo'vyayaḥ)imperishable origin (प्रभव:origin | अव्यय:imperishable)
ગુહઃ કાન્તો નિજઃ સર્ગઃ પવિત્રં સર્વપાવનઃ ।
શૃઙ્ગી શૃઙ્ગપ્રિયો બભ્રૂ રાજરાજો નિરામયઃ ॥ ૧૫૦॥
શૃઙ્ગી શૃઙ્ગપ્રિયો બભ્રૂ રાજરાજો નિરામયઃ ॥ ૧૫૦॥
- ગુહઃ (guhaḥ)cave-dweller
- કાન્તો (kāntaḥ)beloved
- નિજઃ (nijaḥ)own
- સર્ગઃ (sargaḥ)creation
- પવિત્રં (pavitraṁ)pure
- સર્વપાવનઃ (sarvapāvanaḥ)purifier of all (सर्व:all | पावनः:purifier)
- શૃઙ્ગી (śṛṅgī)horned
- શૃઙ્ગપ્રિયો (śṛṅgapriyaḥ)fond of peaks (शृङ्ग:peak | प्रियो:fond of)
- બભ્રૂ (babhrū)brown
- રાજરાજો (rājarājaḥ)king of kings (राज:king | राजो:king)
- નિરામયઃ (nirāmayaḥ)free from disease
અભિરામઃ સુરગણો વિરામઃ સર્વસાધનઃ ।
લલાટાક્ષો વિશ્વદેવો હરિણો બ્રહ્મવર્ચસઃ ॥ ૧૫૧॥
લલાટાક્ષો વિશ્વદેવો હરિણો બ્રહ્મવર્ચસઃ ॥ ૧૫૧॥
- અભિરામઃ (abhirāmaḥ)charming
- સુરગણો (suragaṇaḥ)host of gods (सुर:god | गणः:host)
- વિરામઃ (virāmaḥ)cessation
- સર્વસાધનઃ (sarvasādhanaḥ)all-accomplishing (सर्व:all | साधनः:accomplishing)
- લલાટાક્ષો (lalāṭākṣaḥ)forehead-eyed (ललाट:forehead | अक्षः:eye)
- વિશ્વદેવો (viśvadevaḥ)universal god (विश्व:universal | देवः:god)
- હરિણો (hariṇaḥ)deer-like
- બ્રહ્મવર્ચસઃ (brahmavarcasaḥ)having Brahma's brilliance (ब्रह्म:Brahma | वर्चसः:brilliance)
સ્થાવરાણાં પતિશ્ચૈવ નિયમેન્દ્રિયવર્ધનઃ ।
સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધભૂતાર્થોઽચિન્ત્યઃ સત્યવ્રતઃ શુચિઃ ॥ ૧૫૨॥
સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધભૂતાર્થોઽચિન્ત્યઃ સત્યવ્રતઃ શુચિઃ ॥ ૧૫૨॥
- સ્થાવરાણાં (sthāvarāṇāṁ)of the immovable
- પતિશ્ચૈવ (patiścaiva)and indeed the lord (पतिः:lord | च:and | एव:indeed)
- નિયમેન્દ્રિયવર્ધનઃ (niyamendriyavardhanaḥ)enhancer of controlled senses (नियम:control | इन्द्रिय:senses | वर्धनः:enhancer)
- સિદ્ધાર્થઃ (siddhārthaḥ)one whose goals are achieved
- સિદ્ધભૂતાર્થોઽચિન્ત્યઃ (siddhabhūtārtho'cintyaḥ)unimaginable with achieved goals (सिद्ध:achieved | भूत:being | अर्थः:goal | अचिन्त्यः:unimaginable)
- સત્યવ્રતઃ (satyavrataḥ)truthful in vows
- શુચિઃ (śuciḥ)pure
વ્રતાધિપઃ પરં બ્રહ્મ ભક્તાનાં પરમા ગતિઃ ।
વિમુક્તો મુક્તતેજાશ્ચ શ્રીમાન્શ્રીવર્ધનો જગત્ ॥ ૧૫૩॥
વિમુક્તો મુક્તતેજાશ્ચ શ્રીમાન્શ્રીવર્ધનો જગત્ ॥ ૧૫૩॥
- વ્રતાધિપઃ (vratādhipaḥ)lord of vows (व्रत:vow | अधिपः:lord)
- પરં (paraṁ)supreme
- બ્રહ્મ (brahma)Brahman
- ભક્તાનાં (bhaktānāṁ)of devotees
- પરમા (paramā)ultimate
- ગતિઃ (gatiḥ)goal
- ભક્તાનુગ્રહકારકઃ (bhaktānugrahakārakaḥ)bestower of grace to devotees (भक्त:devotee | अनुग्रह:grace | कारकः:bestower)
- વિમુક્તો (vimukto)liberated
- મુક્તતેજાશ્ચ (muktatejāśca)and radiant with liberation (मुक्त:liberated | तेजाः:radiance | च:and)
- શ્રીમાન્ (śrīmān)prosperous
- શ્રીવર્ધનો (śrīvardhano)enhancer of prosperity (श्री:prosperity | वर्धन:enhancer)
- જગત્ (jagat)world
(ઇતિ સહસ્રનામસ્તોત્રમ્ । )
યથા પ્રધાનં ભગવાનિતિ ભક્ત્યા સ્તુતો મયા ।
યન્ન બ્રહ્માદયો દેવા વિદુસ્તત્ત્વેન નર્ષયઃ ।
સ્તોતવ્યમર્ચ્યં વન્દ્યં ચ કઃ સ્તોષ્યતિ જગત્પતિમ્ ॥ ૧૫૪॥
યથા પ્રધાનં ભગવાનિતિ ભક્ત્યા સ્તુતો મયા ।
યન્ન બ્રહ્માદયો દેવા વિદુસ્તત્ત્વેન નર્ષયઃ ।
સ્તોતવ્યમર્ચ્યં વન્દ્યં ચ કઃ સ્તોષ્યતિ જગત્પતિમ્ ॥ ૧૫૪॥
- ઇતિ સહસ્ર-નામ-સ્તોત્રમ્ (iti sahasra-nāma-stotram)thus the Hymn of the Thousand Names
- યથા પ્રધાનમ્ (yathā pradhānam)as the Primordial
- ભગવાન્ (bhagavān)the Blessed Lord
- ઇતિ (iti)so
- ભક્ત્યા (bhaktyā)with devotion
- સ્તુતઃ (stutaḥ)has been praised
- મયા (mayā)by me
- યત્ ન (yan na)whom not
- બ્રહ્મ-આદયઃ દેવાઃ (brahmādayo devāḥ)Brahmā and the other gods
- વિદુઃ (viduḥ)know
- તત્ત્વેન (tattvena)as he truly is
- ન ઋષયઃ (na ṛṣayaḥ)nor the seers
- સ્તોતવ્યમ્ (stotavyam)him who is to be praised
- અર્ચ્યમ્ (arcyam)to be worshipped
- વન્દ્યમ્ ચ (vandyaṃ ca)and to be bowed to
- કઃ સ્તોષ્યતિ (kaḥ stoṣyati)who shall praise
- જગત્-પતિમ્ (jagat-patim)the lord of the world
ભક્તિં ત્વેવં પુરસ્કૃત્ય મયા યજ્ઞપતિર્વિભુઃ ।
તતોઽભ્યનુજ્ઞાં સમ્પ્રાપ્ય સ્તુતો મતિમતાં વરઃ ॥ ૧૫૫॥
તતોઽભ્યનુજ્ઞાં સમ્પ્રાપ્ય સ્તુતો મતિમતાં વરઃ ॥ ૧૫૫॥
- ભક્તિમ્ (bhaktim)devotion
- તુ એવમ્ (tv evam)yet in this way
- પુરસ્કૃત્ય (puraskṛtya)having set it before me
- મયા (mayā)by me
- યજ્ઞ-પતિઃ (yajña-patiḥ)the lord of sacrifice
- વિભુઃ (vibhuḥ)the mighty
- તતઃ (tataḥ)thereafter
- અભ્યનુજ્ઞામ્ સમ્પ્રાપ્ય (abhyanujñāṃ samprāpya)having obtained his leave
- સ્તુતઃ (stutaḥ)was praised
- મતિમતામ્ વરઃ (matimatāṃ varaḥ)the best of those who possess understanding
શિવમેભિઃ સ્તુવન્દેવં નામભિઃ પુષ્ટિવર્ધનૈઃ ।
નિત્યયુક્તઃ શુચિર્ભક્તઃ પ્રાપ્નોત્યાત્માનમાત્મના ॥ ૧૫૬॥
નિત્યયુક્તઃ શુચિર્ભક્તઃ પ્રાપ્નોત્યાત્માનમાત્મના ॥ ૧૫૬॥
- શિવમ્ (śivam)Śiva
- એભિઃ (ebhiḥ)with these
- સ્તુવન્ (stuvan)praising
- દેવમ્ (devam)the god
- નામભિઃ (nāmabhiḥ)names
- પુષ્ટિ-વર્ધનૈઃ (puṣṭi-vardhanaiḥ)which make well-being grow
- નિત્ય-યુક્તઃ (nitya-yuktaḥ)ever steadfast
- શુચિઃ (śuciḥ)pure
- ભક્તઃ (bhaktaḥ)the devotee
- પ્રાપ્નોતિ (prāpnoti)attains
- આત્માનમ્ (ātmānam)the Self
- આત્મના (ātmanā)by the Self
એતદ્ધિ પરમં બ્રહ્મ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ ॥ ૧૫૭॥
- નિત્યયુક્તઃ (nityayuktaḥ)eternally engaged
- શુચિર્ભક્તઃ (śucirbhaktaḥ)pure devotee (शुचिः:pure | भक्तः:devotee)
- પ્રાપ્નોત્યાત્માનમાત્મના (prāpnoty-ātmānam-ātmanā)attains the self by the self (प्राप्नोति:attains | आत्मानम्:the self | आत्मना:by the self)
- એતદ્ધિ (etaddhi)this indeed
- પરમં (paramaṁ)supreme
- બ્રહ્મ (brahma)Brahman
- પરં (paraṁ)highest
- બ્રહ્માધિગચ્છતિ (brahmādhigacchati)attains Brahman (ब्रह्म:Brahman | अधिगच्छति:attains)
ઋષયશ્ચૈવ દેવાશ્ચ સ્તુવન્ત્યેતેન તત્પરમ્ ॥ ૧૫૮॥
- ઋષયશ્ચૈવ (ṛṣayaścaiva)and the sages (ऋषयः:sages | च:and | एव:indeed)
- દેવાશ્ચ (devāśca)and the gods (देवाः:gods | च:and)
- સ્તુવન્ત્યેતેન (stuvantyetena)praise with this (स्तुवन्ति:praise | एतेन:with this)
- તત્પરમ્ (tatparam)that supreme
- સ્તૂયમાનો (stūyamāno)being praised
- મહાદેવસ્તુષ્યતે (mahādevastuṣyate)Mahadeva is pleased (महादेवः:Mahadeva | तुष्यते:is pleased)
- નિયતાત્મભિઃ (niyatātmabhiḥ)by the self-controlled (नियत:controlled | आत्मभिः:by selves)
સ્તૂયમાનો મહાદેવસ્તુષ્યતે નિયતાત્મભિઃ ।
ભક્તાનુકમ્પી ભગવાનાત્મસંસ્થાકરો વિભુઃ ॥ ૧૫૯॥
ભક્તાનુકમ્પી ભગવાનાત્મસંસ્થાકરો વિભુઃ ॥ ૧૫૯॥
- સ્તૂયમાનઃ (stūyamānaḥ)being praised
- મહા-દેવઃ (mahā-devaḥ)Mahādeva
- તુષ્યતે (tuṣyate)is well pleased
- નિયત-આત્મભિઃ (niyatātmabhiḥ)by those whose selves are held in check
- ભક્ત-અનુકમ્પી (bhaktānukampī)feeling for his devotees
- ભગવાન્ (bhagavān)the Blessed One
- આત્મ-સંસ્થા-કરઃ (ātma-saṃsthā-karaḥ)who sets them firm within himself
- વિભુઃ (vibhuḥ)the mighty
તથૈવ ચ મનુષ્યેષુ યે મનુષ્યાઃ પ્રધાનતઃ ।
આસ્તિકાઃ શ્રદ્ધધાનાશ્ચ બહુભિર્જન્મભિઃ સ્તવૈઃ ॥ ૧૬૦॥
આસ્તિકાઃ શ્રદ્ધધાનાશ્ચ બહુભિર્જન્મભિઃ સ્તવૈઃ ॥ ૧૬૦॥
- તથા એવ ચ (tathaiva ca)and just so
- મનુષ્યેષુ (manuṣyeṣu)among men
- યે મનુષ્યાઃ (ye manuṣyāḥ)those men who
- પ્રધાનતઃ (pradhānataḥ)are foremost
- આસ્તિકાઃ (āstikāḥ)who believe
- શ્રદ્દધાનાઃ ચ (śraddadhānāś ca)and who have faith
- બહુભિઃ જન્મભિઃ (bahubhir janmabhiḥ)through many births
- સ્તવૈઃ (stavaiḥ)with many hymns of praise
ભક્ત્યા હ્યનન્યમીશાનં પરં દેવં સનાતનમ્ ।
કર્મણા મનસા વાચા ભાવેનામિતતેજસઃ ॥ ૧૬૧॥
કર્મણા મનસા વાચા ભાવેનામિતતેજસઃ ॥ ૧૬૧॥
- ભક્ત્યા (bhaktyā)with devotion
- હિ (hi)indeed
- અનન્યમ્ (ananyam)undivided
- ઈશાનમ્ (īśānam)toward Īśāna
- પરમ્ દેવમ્ (paraṃ devam)the supreme god
- સનાતનમ્ (sanātanam)everlasting
- કર્મણા (karmaṇā)by deed
- મનસા (manasā)by mind
- વાચા (vācā)by speech
- ભાવેન (bhāvena)by feeling
- અમિત-તેજસઃ (amita-tejasaḥ)toward him of measureless splendour
શયાના જાગ્રમાણાશ્ચ વ્રજન્નુપવિશંસ્તથા ।
ઉન્મિષન્નિમિષંશ્ચૈવ ચિન્તયન્તઃ પુનઃ પુનઃ ॥ ૧૬૨॥
ઉન્મિષન્નિમિષંશ્ચૈવ ચિન્તયન્તઃ પુનઃ પુનઃ ॥ ૧૬૨॥
- શયાનાઃ (śayānāḥ)lying down
- જાગ્રમાણાઃ (jāgramāṇāḥ)waking
- ચ (ca)and
- વ્રજન્ (vrajan)walking
- ઉપવિશન્ (upaviśan)sitting
- તથા (tathā)likewise
- ઉન્મિષન્ (unmiṣan)opening the eyes
- નિમિષન્ (nimiṣan)closing them
- ચ એવ (caiva)and even so
- ચિન્તયન્તઃ (cintayantaḥ)thinking on him
- પુનઃ પુનઃ (punaḥ punaḥ)again and again
શૃણ્વન્તઃ શ્રાવયન્તશ્ચ કથયન્તશ્ચ તે ભવમ્ ।
સ્તુવન્તઃ સ્તૂયમાનાશ્ચ તુષ્યન્તિ ચ રમન્તિ ચ ॥ ૧૬૩॥
સ્તુવન્તઃ સ્તૂયમાનાશ્ચ તુષ્યન્તિ ચ રમન્તિ ચ ॥ ૧૬૩॥
- શૃણ્વન્તઃ (śṛṇvantaḥ)hearing
- શ્રાવયન્તઃ (śrāvayantaḥ)causing others to hear
- ચ (ca)and
- કથયન્તઃ ચ (kathayantaś ca)and telling of him
- તે (te)they
- ભવમ્ (bhavam)of Bhava
- સ્તુવન્તઃ (stuvantaḥ)praising
- સ્તૂયમાનાઃ ચ (stūyamānāś ca)and being praised
- તુષ્યન્તિ (tuṣyanti)they are content
- ચ (ca)and
- રમન્તિ (ramanti)they take delight
જન્મકોટિસહસ્રેષુ નાનાસંસારયોનિષુ ।
જન્તોર્વિગતપાપસ્ય ભવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે ॥ ૧૬૪॥
જન્તોર્વિગતપાપસ્ય ભવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે ॥ ૧૬૪॥
- જન્મ-કોટિ-સહસ્રેષુ (janma-koṭi-sahasreṣu)through thousands of millions of births
- નાના-સંસાર-યોનિષુ (nānā-saṃsāra-yoniṣu)in the many wombs of the round of existence
- જન્તોઃ (jantoḥ)in a creature
- વિગત-પાપસ્ય (vigata-pāpasya)whose sin has departed
- ભવે (bhave)toward Bhava
- ભક્તિઃ (bhaktiḥ)devotion
- પ્રજાયતે (prajāyate)comes to birth
ઉત્પન્ના ચ ભવે ભક્તિરનન્યા સર્વભાવતઃ ।
ભાવિનઃ કારણે ચાસ્ય સર્વયુક્તસ્ય સર્વથા ॥ ૧૬૫॥
ભાવિનઃ કારણે ચાસ્ય સર્વયુક્તસ્ય સર્વથા ॥ ૧૬૫॥
- ઉત્પન્ના (utpannā)once arisen
- ચ (ca)and
- ભવે (bhave)toward Bhava
- ભક્તિઃ (bhaktiḥ)devotion
- અનન્યા (ananyā)undivided
- સર્વ-ભાવતઃ (sarva-bhāvataḥ)springing from the whole being
- ભાવિનઃ (bhāvinaḥ)of one who will be
- કારણે (kāraṇe)as the cause
- ચ (ca)and
- અસ્ય (asya)of him
- સર્વ-યુક્તસ્ય (sarva-yuktasya)wholly joined to it
- સર્વથા (sarvathā)in every way
એતદ્દેવેષુ દુષ્પ્રાપં મનુષ્યેષુ ન લભ્યતે ।
નિર્વિઘ્ના નિશ્ચલા રુદ્રે ભક્તિરવ્યભિચારિણી ॥ ૧૬૬॥
નિર્વિઘ્ના નિશ્ચલા રુદ્રે ભક્તિરવ્યભિચારિણી ॥ ૧૬૬॥
- એતત્ (etat)this
- દેવેષુ (deveṣu)among the gods
- દુષ્પ્રાપમ્ (duṣprāpam)hard to come by
- મનુષ્યેષુ (manuṣyeṣu)among men
- ન લભ્યતે (na labhyate)it is not found
- નિર્વિઘ્ના (nirvighnā)unobstructed
- નિશ્ચલા (niścalā)unwavering
- રુદ્રે (rudre)toward Rudra
- ભક્તિઃ (bhaktiḥ)devotion
- અવ્યભિચારિણી (avyabhicāriṇī)that never strays
તસ્યૈવ ચ પ્રસાદેન ભક્તિરુત્પદ્યતે નૄણામ્ ।
યેન યાન્તિ પરાં સિદ્ધિં તદ્ભાગવતચેતસઃ ॥ ૧૬૭॥ (યે ન)
યેન યાન્તિ પરાં સિદ્ધિં તદ્ભાગવતચેતસઃ ॥ ૧૬૭॥ (યે ન)
- તસ્ય એવ (tasyaiva)of him alone
- ચ (ca)and
- પ્રસાદેન (prasādena)by the grace
- ભક્તિઃ (bhaktiḥ)devotion
- ઉત્પદ્યતે (utpadyate)arises
- નૄણામ્ (nṝṇām)in men
- યેન (yena)by which
- યાન્તિ (yānti)they go
- પરામ્ સિદ્ધિમ્ (parāṃ siddhim)to the supreme perfection
- તત્-ભાગવત-ચેતસઃ (tad-bhāgavata-cetasaḥ)those whose minds are given over to the Lord
યે સર્વભાવાનુગતાઃ પ્રપદ્યન્તે મહેશ્વરમ્ ।
પ્રપન્નવત્સલો દેવઃ સંસારાત્તાન્સમુદ્ધરેત્ ॥ ૧૬૮॥
પ્રપન્નવત્સલો દેવઃ સંસારાત્તાન્સમુદ્ધરેત્ ॥ ૧૬૮॥
- યે (ye)those who
- સર્વ-ભાવ-અનુગતાઃ (sarva-bhāvānugatāḥ)following him with their whole being
- પ્રપદ્યન્તે (prapadyante)take refuge in
- મહેશ્વરમ્ (maheśvaram)Maheśvara
- પ્રપન્ન-વત્સલઃ (prapanna-vatsalaḥ)who holds dear all who take refuge
- દેવઃ (devaḥ)the god
- સંસારાત્ (saṃsārāt)out of the round of existence
- તાન્ સમુદ્ધરેત્ (tān samuddharet)lifts them clear
એવમન્યે વિકુર્વન્તિ દેવાઃ સંસારમોચનમ્ ।
મનુષ્યાણામૃતે દેવં નાન્યા શક્તિસ્તપોબલમ્ ॥ ૧૬૯॥
મનુષ્યાણામૃતે દેવં નાન્યા શક્તિસ્તપોબલમ્ ॥ ૧૬૯॥
- એવમ્ (evam)in this way
- અન્યે (anye)other
- વિકુર્વન્તિ (vikurvanti)bring about
- દેવાઃ (devāḥ)gods too
- સંસાર-મોચનમ્ (saṃsāra-mocanam)release from the round of existence
- મનુષ્યાણામ્ (manuṣyāṇām)for men
- ઋતે દેવમ્ (ṛte devam)apart from that God
- ન અન્યા શક્તિઃ (nānyā śaktiḥ)there is no other power
- તપઃ-બલમ્ (tapo-balam)nor strength of austerity
ઇતિ તેનેન્દ્રકલ્પેન ભગવાન્સદસત્પતિઃ ।
કૃત્તિવાસાઃ સ્તુતઃ કૃષ્ણ તણ્ડિના શુભબુદ્ધિના ॥ ૧૭૦॥
કૃત્તિવાસાઃ સ્તુતઃ કૃષ્ણ તણ્ડિના શુભબુદ્ધિના ॥ ૧૭૦॥
- ઇતિ (iti)thus
- તેન (tena)by him
- ઇન્દ્ર-કલ્પેન (indra-kalpena)the peer of Indra
- ભગવાન્ (bhagavān)the Blessed Lord
- સત્-અસત્-પતિઃ (sad-asat-patiḥ)master of what is and what is not
- કૃત્તિ-વાસાઃ (kṛtti-vāsāḥ)clad in a hide
- સ્તુતઃ (stutaḥ)was praised
- કૃષ્ણ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- તણ્ડિના (taṇḍinā)by Taṇḍi
- શુભ-બુદ્ધિના (śubha-buddhinā)of auspicious understanding
સ્તવમેતં ભગવતો બ્રહ્મા સ્વયમધારયત્ ।
ગીયતે ચ સ બુદ્ધ્યેત બ્રહ્મા શઙ્કરસન્નિધૌ ॥ ૧૭૧॥
ગીયતે ચ સ બુદ્ધ્યેત બ્રહ્મા શઙ્કરસન્નિધૌ ॥ ૧૭૧॥
- સ્તવમ્ એતમ્ (stavam etam)this hymn
- ભગવતઃ (bhagavataḥ)of the Blessed Lord
- બ્રહ્મા (brahmā)Brahmā
- સ્વયમ્ (svayam)himself
- અધારયત્ (adhārayat)held fast
- ગીયતે (gīyate)it is sung
- ચ (ca)and
- સઃ બુદ્ધ્યેત (sa budhyeta)he awakens to it
- બ્રહ્મા (brahmā)Brahmā
- શઙ્કર-સન્નિધૌ (śaṅkara-sannidhau)in the presence of Śaṅkara
ઇદં પુણ્યં પવિત્રં ચ સર્વદા પાપનાશનમ્ ।
યોગદં મોક્ષદં ચૈવ સ્વર્ગદં તોષદં તથા ॥ ૧૭૨॥
યોગદં મોક્ષદં ચૈવ સ્વર્ગદં તોષદં તથા ॥ ૧૭૨॥
- ઇદમ્ (idam)this
- પુણ્યમ્ (puṇyam)holy
- પવિત્રમ્ (pavitram)purifying
- ચ (ca)and
- સર્વદા (sarvadā)at all times
- પાપ-નાશનમ્ (pāpa-nāśanam)destroying sin
- યોગ-દમ્ (yoga-dam)it gives yoga
- મોક્ષ-દમ્ (mokṣa-dam)it gives release
- ચ એવ (caiva)and indeed
- સ્વર્ગ-દમ્ (svarga-dam)it gives heaven
- તોષ-દમ્ (toṣa-dam)it gives contentment
- તથા (tathā)so too
એવમેતત્પઠન્તે ય એકભક્ત્યા તુ શઙ્કરમ્ ।
યા ગતિઃ સાઙ્ખ્યયોગાનાં વ્રજન્ત્યેતાં ગતિં તદા ॥ ૧૭૩॥
યા ગતિઃ સાઙ્ખ્યયોગાનાં વ્રજન્ત્યેતાં ગતિં તદા ॥ ૧૭૩॥
- એવમ્ (evam)in this way
- એતત્ (etat)this
- પઠન્તે (paṭhante)recite
- યે (ye)those who
- એક-ભક્ત્યા (eka-bhaktyā)with undivided devotion
- તુ (tu)indeed
- શઙ્કરમ્ (śaṅkaram)toward Śaṅkara
- યા ગતિઃ (yā gatiḥ)whatever goal
- સાઙ્ખ્ય-યોગાનામ્ (sāṅkhya-yogānām)belongs to the followers of Sāṅkhya and Yoga
- વ્રજન્તિ (vrajanti)they go
- એતામ્ ગતિમ્ (etāṃ gatim)to that same goal
- તદા (tadā)then
સ્તવમેતં પ્રયત્નેન સદા રુદ્રસ્ય સન્નિધૌ ।
અબ્દમેકં ચરેદ્ભક્તઃ પ્રાપ્નુયાદીપ્સિતં ફલમ્ ॥ ૧૭૪॥
અબ્દમેકં ચરેદ્ભક્તઃ પ્રાપ્નુયાદીપ્સિતં ફલમ્ ॥ ૧૭૪॥
- સ્તવમ્ એતમ્ (stavam etam)this hymn
- પ્રયત્નેન (prayatnena)with diligence
- સદા (sadā)always
- રુદ્રસ્ય સન્નિધૌ (rudrasya sannidhau)in the presence of Rudra
- અબ્દમ્ એકમ્ (abdam ekam)for one year
- ચરેત્ (caret)should he perform
- ભક્તઃ (bhaktaḥ)the devotee
- પ્રાપ્નુયાત્ (prāpnuyāt)he would obtain
- ઈપ્સિતમ્ ફલમ્ (īpsitaṃ phalam)the fruit he desires
એતદ્રહસ્યં પરમં બ્રહ્મણો હૃદિ સંસ્થિતમ્ ।
બ્રહ્મા પ્રોવાચ શક્રાય શક્રઃ પ્રોવાચ મૃત્યવે ॥ ૧૭૫॥
બ્રહ્મા પ્રોવાચ શક્રાય શક્રઃ પ્રોવાચ મૃત્યવે ॥ ૧૭૫॥
- એતત્ (etat)this
- રહસ્યમ્ (rahasyam)secret
- પરમમ્ (paramam)supreme
- બ્રહ્મણઃ હૃદિ (brahmaṇo hṛdi)in the heart of Brahmā
- સંસ્થિતમ્ (saṃsthitam)abides
- બ્રહ્મા (brahmā)Brahmā
- પ્રોવાચ (provāca)declared it
- શક્રાય (śakrāya)to Śakra
- શક્રઃ (śakraḥ)Śakra
- પ્રોવાચ (provāca)declared it
- મૃત્યવે (mṛtyave)to Mṛtyu
મૃત્યુઃ પ્રોવાચ રુદ્રેભ્યો રુદ્રેભ્યસ્તણ્ડિમાગમત્ ।
મહતા તપસા પ્રાપ્તસ્તણ્ડિના બ્રહ્મસદ્મનિ ॥ ૧૭૬॥
મહતા તપસા પ્રાપ્તસ્તણ્ડિના બ્રહ્મસદ્મનિ ॥ ૧૭૬॥
- મૃત્યુઃ (mṛtyuḥ)Mṛtyu
- પ્રોવાચ (provāca)declared it
- રુદ્રેભ્યઃ (rudrebhyaḥ)to the Rudras
- રુદ્રેભ્યઃ (rudrebhyaḥ)from the Rudras
- તણ્ડિમ્ આગમત્ (taṇḍim āgamat)it came to Taṇḍi
- મહતા તપસા (mahatā tapasā)by great austerity
- પ્રાપ્તઃ (prāptaḥ)obtained
- તણ્ડિના (taṇḍinā)by Taṇḍi
- બ્રહ્મ-સદ્મનિ (brahma-sadmani)in the abode of Brahmā
તણ્ડિઃ પ્રોવાચ શુક્રાય ગૌતમાય ચ ભાર્ગવઃ ।
વૈવસ્વતાય મનવે ગૌતમઃ પ્રાહ માધવ ॥ ૧૭૭॥
વૈવસ્વતાય મનવે ગૌતમઃ પ્રાહ માધવ ॥ ૧૭૭॥
- તણ્ડિઃ (taṇḍiḥ)Taṇḍi
- પ્રોવાચ (provāca)declared it
- શુક્રાય (śukrāya)to Śukra
- ગૌતમાય ચ (gautamāya ca)and to Gautama
- ભાર્ગવઃ (bhārgavaḥ)Bhārgava
- વૈવસ્વતાય મનવે (vaivasvatāya manave)to Manu Vaivasvata
- ગૌતમઃ (gautamaḥ)Gautama
- પ્રાહ (prāha)spoke it
- માધવ (mādhava)O Mādhava
નારાયણાય સાધ્યાય સમાધિષ્ઠાય ધીમતે ।
યમાય પ્રાહ ભગવાન્સાધ્યો નારાયણોઽચ્યુતઃ ॥ ૧૭૮॥
યમાય પ્રાહ ભગવાન્સાધ્યો નારાયણોઽચ્યુતઃ ॥ ૧૭૮॥
- નારાયણાય (nārāyaṇāya)to Nārāyaṇa
- સાધ્યાય (sādhyāya)the Sādhya
- સમાધિષ્ઠાય (samādhiṣṭhāya)established in deep contemplation
- ધીમતે (dhīmate)the wise
- યમાય (yamāya)to Yama
- પ્રાહ (prāha)spoke it
- ભગવાન્ (bhagavān)the Blessed One
- સાધ્યઃ (sādhyaḥ)the Sādhya
- નારાયણઃ (nārāyaṇaḥ)Nārāyaṇa
- અચ્યુતઃ (acyutaḥ)Acyuta
નાચિકેતાય ભગવાનાહ વૈવસ્વતો યમઃ ।
માર્કણ્ડેયાય વાર્ષ્ણેય નાચિકેતોઽભ્યભાષત ॥ ૧૭૯॥
માર્કણ્ડેયાય વાર્ષ્ણેય નાચિકેતોઽભ્યભાષત ॥ ૧૭૯॥
- નાચિકેતાય (nāciketāya)to Nāciketa
- ભગવાન્ (bhagavān)the Blessed One
- આહ (āha)spoke it
- વૈવસ્વતઃ યમઃ (vaivasvato yamaḥ)Yama, son of Vivasvat
- માર્કણ્ડેયાય (mārkaṇḍeyāya)to Mārkaṇḍeya
- વાર્ષ્ણેય (vārṣṇeya)O Vārṣṇeya
- નાચિકેતઃ (nāciketaḥ)Nāciketa
- અભ્યભાષત (abhyabhāṣata)spoke it out
માર્કણ્ડેયાન્મયા પ્રાપ્તો નિયમેન જનાર્દન ।
તવાપ્યહમમિત્રઘ્ન સ્તવં દદ્યાં હ્યવિશ્રુતમ્ ॥ ૧૮૦॥
તવાપ્યહમમિત્રઘ્ન સ્તવં દદ્યાં હ્યવિશ્રુતમ્ ॥ ૧૮૦॥
- માર્કણ્ડેયાત્ (mārkaṇḍeyāt)from Mārkaṇḍeya
- મયા (mayā)by me
- પ્રાપ્તઃ (prāptaḥ)it was obtained
- નિયમેન (niyamena)by strict observance
- જનાર્દન (janārdana)O Janārdana
- તવ અપિ (tavāpi)to you too
- અહમ્ (aham)I
- અમિત્ર-ઘ્ન (amitra-ghna)O slayer of foes
- સ્તવમ્ (stavam)this hymn
- દદ્યામ્ (dadyām)would give
- હિ (hi)indeed
- અવિશ્રુતમ્ (aviśrutam)one not noised abroad
સ્વર્ગ્યમારોગ્યમાયુષ્યં ધન્યં વેદેન સંમિતમ્ ।
નાસ્ય વિઘ્નં વિકુર્વન્તિ દાનવા યક્ષરાક્ષસાઃ ॥ ૧૮૧॥
નાસ્ય વિઘ્નં વિકુર્વન્તિ દાનવા યક્ષરાક્ષસાઃ ॥ ૧૮૧॥
- સ્વર્ગ્યમ્ (svargyam)leading to heaven
- આરોગ્યમ્ (ārogyam)giving health
- આયુષ્યમ્ (āyuṣyam)giving long life
- ધન્યમ્ (dhanyam)bringing wealth
- વેદેન સંમિતમ્ (vedena saṃmitam)a match for the Veda
- ન અસ્ય (nāsya)against it no
- વિઘ્નમ્ (vighnam)obstacle
- વિકુર્વન્તિ (vikurvanti)can they work
- દાનવાઃ (dānavāḥ)dānavas
- યક્ષ-રાક્ષસાઃ (yakṣa-rākṣasāḥ)yakṣas or rākṣasas
પિશાચા યાતુધાના વા ગુહ્યકા ભુજગા અપિ ।
યઃ પઠેત શુચિઃ પાર્થ બ્રહ્મચારી જિતેન્દ્રિયઃ ।
અભગ્નયોગો વર્ષં તુ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ ॥ ૧૮૨॥
યઃ પઠેત શુચિઃ પાર્થ બ્રહ્મચારી જિતેન્દ્રિયઃ ।
અભગ્નયોગો વર્ષં તુ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ ॥ ૧૮૨॥
- પિશાચાઃ (piśācāḥ)piśācas
- યાતુધાનાઃ (yātudhānāḥ)yātudhānas
- વા (vā)or
- ગુહ્યકાઃ (guhyakāḥ)guhyakas
- ભુજગાઃ (bhujagāḥ)serpents
- અપિ (api)even
- યઃ પઠેત (yaḥ paṭheta)whoever recites it
- શુચિઃ (śuciḥ)pure
- પાર્થ (pārtha)O Pārtha
- બ્રહ્મચારી (brahmacārī)keeping the vow of continence
- જિત-ઇન્દ્રિયઃ (jitendriyaḥ)his senses mastered
- અભગ્ન-યોગઃ (abhagna-yogaḥ)his practice unbroken
- વર્ષમ્ તુ (varṣaṃ tu)for a year
- સઃ (saḥ)he
- અશ્વમેધ-ફલમ્ (aśvamedha-phalam)the fruit of a horse sacrifice
- લભેત્ (labhet)would obtain
ઇતિ શ્રીમન્મહાભારતે અનુશાસનપર્વણિ દાનધર્મપર્વણિ અષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ ॥ ૪૮ ॥
શ્રીમહાદેવસહસ્રનામસ્તોત્રં સમાપ્તમ્ ।
શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ।
શ્રીશિવાર્પણમસ્તુ ।
