തതഃ സ പ്രയതോ ഭൂത്വാ മമ താത യുധിഷ്ഠിര ।
പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രാഹ വിപ്രര്ഷിര്നാമസങ്ഗ്രഹമാദിതഃ ॥ ൧॥
പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രാഹ വിപ്രര്ഷിര്നാമസങ്ഗ്രഹമാദിതഃ ॥ ൧॥
- തതഃ (tataḥ)thereupon
- സഃ (saḥ)he
- പ്രയതഃ ഭൂത്വാ (prayato bhūtvā)having made himself pure
- മമ താത (mama tāta)my dear son
- യുധിഷ്ഠിര (yudhiṣṭhira)O Yudhiṣṭhira
- പ്രാഞ്ജലിഃ (prāñjaliḥ)palms joined
- പ്രാഹ (prāha)spoke
- വിപ്ര-ഋഷിഃ (viprarṣiḥ)the brahmin seer
- നാമ-സങ്ഗ്രഹമ് (nāma-saṅgraham)the gathering of the names
- ആദിതഃ (āditaḥ)from the very beginning
ഉപമന്യുരുവാച
ബ്രഹ്മപ്രോക്തൈരൃഷിപ്രോക്തൈര്വേദവേദാങ്ഗസമ്ഭവൈഃ ।
സര്വലോകേഷു വിഖ്യാതം സ്തുത്യം സ്തോഷ്യാമി നാമഭിഃ ॥ ൨॥
ബ്രഹ്മപ്രോക്തൈരൃഷിപ്രോക്തൈര്വേദവേദാങ്ഗസമ്ഭവൈഃ ।
സര്വലോകേഷു വിഖ്യാതം സ്തുത്യം സ്തോഷ്യാമി നാമഭിഃ ॥ ൨॥
- ഉപമന്യുഃ ഉവാച (upamanyuḥ uvāca)Upamanyu said
- ബ്രഹ്മ-പ്രോക്തൈഃ (brahma-proktaiḥ)uttered by Brahmā
- ഋഷി-പ്രോക്തൈഃ (ṛṣi-proktaiḥ)uttered by the seers
- വേദ-വേദാങ്ഗ-സമ്ഭവൈഃ (veda-vedāṅga-sambhavaiḥ)arisen out of the Vedas and their limbs
- സര്വ-ലോകേഷു (sarva-lokeṣu)in all the worlds
- വിഖ്യാതമ് (vikhyātam)renowned
- സ്തുത്യമ് (stutyam)worthy of praise
- സ്തോഷ്യാമി (stoṣyāmi)I shall praise him
- നാമഭിഃ (nāmabhiḥ)with these names
മഹദ്ഭിര്വിഹിതൈഃ സത്യൈഃ സിദ്ധൈഃ സര്വാര്ഥസാധകൈഃ ।
ഋഷിണാ തണ്ഡിനാ ഭക്ത്യാ കൃതൈര്വേദകൃതാത്മനാ ॥ ൩॥
ഋഷിണാ തണ്ഡിനാ ഭക്ത്യാ കൃതൈര്വേദകൃതാത്മനാ ॥ ൩॥
- മഹദ്ഭിഃ (mahadbhiḥ)by the great ones
- വിഹിതൈഃ (vihitaiḥ)ordained
- സത്യൈഃ (satyaiḥ)true
- സിദ്ധൈഃ (siddhaiḥ)proven
- സര്വ-അര്ഥ-സാധകൈഃ (sarvārtha-sādhakaiḥ)bringing every aim to pass
- ഋഷിണാ തണ്ഡിനാ (ṛṣiṇā taṇḍinā)by the seer Taṇḍi
- ഭക്ത്യാ (bhaktyā)with devotion
- കൃതൈഃ (kṛtaiḥ)made
- വേദ-കൃത-ആത്മനാ (veda-kṛtātmanā)whose very self the Veda had shaped
യഥോക്തൈഃ സാധുഭിഃ ഖ്യാതൈര്മുനിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ ।
പ്രവരം പ്രഥമം സ്വര്ഗ്യം സര്വഭൂതഹിതം ശുഭമ് ॥ ൪॥
പ്രവരം പ്രഥമം സ്വര്ഗ്യം സര്വഭൂതഹിതം ശുഭമ് ॥ ൪॥
- യഥാ-ഉക്തൈഃ (yathoktaiḥ)as they were declared
- സാധുഭിഃ (sādhubhiḥ)by the good
- ഖ്യാതൈഃ (khyātaiḥ)by the renowned
- മുനിഭിഃ (munibhiḥ)by sages
- തത്ത്വ-ദര്ശിഭിഃ (tattva-darśibhiḥ)who see into what is real
- പ്രവരമ് (pravaram)foremost
- പ്രഥമമ് (prathamam)first of all
- സ്വര്ഗ്യമ് (svargyam)leading to heaven
- സര്വ-ഭൂത-ഹിതമ് (sarva-bhūta-hitam)for the good of every being
- ശുഭമ് (śubham)auspicious
ശ്രുതേഃ സര്വത്ര ജഗതി ബ്രഹ്മലോകാവതാരിതൈഃ ।
സത്യൈസ്തത്പരമം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മപ്രോക്തം സനാതനമ് ।
വക്ഷ്യേ യദുകുലശ്രേഷ്ഠ ശൃണുഷ്വാവഹിതോ മമ ॥ ൫॥
സത്യൈസ്തത്പരമം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മപ്രോക്തം സനാതനമ് ।
വക്ഷ്യേ യദുകുലശ്രേഷ്ഠ ശൃണുഷ്വാവഹിതോ മമ ॥ ൫॥
- ശ്രുതേഃ (śruteḥ)heard
- സര്വത്ര ജഗതി (sarvatra jagati)everywhere in the world
- ബ്രഹ്മ-ലോക-അവതാരിതൈഃ (brahma-lokāvatāritaiḥ)brought down from the world of Brahmā
- സത്യൈഃ (satyaiḥ)true ones
- തത് പരമമ് ബ്രഹ്മ (tat paramaṃ brahma)that supreme Brahman
- ബ്രഹ്മ-പ്രോക്തമ് (brahma-proktam)declared by Brahmā
- സനാതനമ് (sanātanam)everlasting
- വക്ഷ്യേ (vakṣye)I shall utter
- യദു-കുല-ശ്രേഷ്ഠ (yadu-kula-śreṣṭha)O best of the Yadu line
- ശൃണുഷ്വ (śṛṇuṣva)listen
- അവഹിതഃ (avahitaḥ)with your whole attention
- മമ (mama)to me
വരയൈനം ഭവം ദേവം ഭക്തസ്ത്വം പരമേശ്വരമ് ।
തേന തേ ശ്രാവയിഷ്യാമി യത്തദ്ബ്രഹ്മ സനാതനമ് ॥ ൬॥
തേന തേ ശ്രാവയിഷ്യാമി യത്തദ്ബ്രഹ്മ സനാതനമ് ॥ ൬॥
- വരയ (varaya)choose
- ഏനമ് (enam)this one
- ഭവമ് ദേവമ് (bhavaṃ devam)the god Bhava
- ഭക്തഃ ത്വമ് (bhaktas tvam)you who are his devotee
- പരമ-ഈശ്വരമ് (parameśvaram)the supreme Lord
- തേന (tena)for that reason
- തേ (te)to you
- ശ്രാവയിഷ്യാമി (śrāvayiṣyāmi)I shall let it be heard
- യത് തത് ബ്രഹ്മ (yat tad brahma)that Brahman which is
- സനാതനമ് (sanātanam)everlasting
ന ശക്യം വിസ്തരാത്കൃത്സ്നം വക്തും സര്വസ്യ കേനചിത് ।
യുക്തേനാപി വിഭൂതീനാമപി വര്ഷശതൈരപി ॥ ൭॥
യുക്തേനാപി വിഭൂതീനാമപി വര്ഷശതൈരപി ॥ ൭॥
- ന ശക്യമ് (na śakyam)it is not possible
- വിസ്തരാത് (vistarāt)at full length
- കൃത്സ്നമ് (kṛtsnam)the whole
- വക്തുമ് (vaktum)to tell
- സര്വസ്യ (sarvasya)of it all
- കേനചിത് (kenacit)by anyone
- യുക്തേന അപി (yuktenāpi)even by one joined to them
- വിഭൂതീനാമ് (vibhūtīnām)of the powers
- അപി (api)even
- വര്ഷ-ശതൈഃ അപി (varṣa-śatair api)not in a hundred years
യസ്യാദിര്മധ്യമന്തം ച സുരൈരപി ന ഗമ്യതേ ।
കസ്തസ്യ ശക്നുയാദ്വക്തും ഗുണാന്കാര്ത്സ്ന്യേന മാധവ ॥ ൮॥
കസ്തസ്യ ശക്നുയാദ്വക്തും ഗുണാന്കാര്ത്സ്ന്യേന മാധവ ॥ ൮॥
- യസ്യ (yasya)whose
- ആദിഃ (ādiḥ)beginning
- മധ്യമ് (madhyam)middle
- അന്തമ് (antam)and end
- ച (ca)and
- സുരൈഃ അപി (surair api)not even by the gods
- ന ഗമ്യതേ (na gamyate)is reached
- കഃ (kaḥ)who
- തസ്യ (tasya)his
- ശക്നുയാത് വക്തുമ് (śaknuyād vaktum)could manage to tell
- ഗുണാന് (guṇān)the qualities
- കാര്ത്സ്ന്യേന (kārtsnyena)entire
- മാധവ (mādhava)O Mādhava
കിന്തു ദേവസ്യ മഹതഃ സങ്ക്ഷിപ്താര്ഥപദാക്ഷരമ് ।
ശക്തിതശ്ചരിതം വക്ഷ്യേ പ്രസാദാത്തസ്യ ധീമതഃ ॥ ൯॥
ശക്തിതശ്ചരിതം വക്ഷ്യേ പ്രസാദാത്തസ്യ ധീമതഃ ॥ ൯॥
- കിന്തു (kintu)yet
- ദേവസ്യ മഹതഃ (devasya mahataḥ)of that great god
- സങ്ക്ഷിപ്ത-അര്ഥ-പദ-അക്ഷരമ് (saṅkṣiptārtha-padākṣaram)in words and syllables of compressed meaning
- ശക്തിതഃ (śaktitaḥ)so far as my power reaches
- ചരിതമ് (caritam)what he has done
- വക്ഷ്യേ (vakṣye)I shall tell
- പ്രസാദാത് (prasādāt)by the grace
- തസ്യ ധീമതഃ (tasya dhīmataḥ)of that wise one
അപ്രാപ്യ തു തതോഽനുജ്ഞാം ന ശക്യഃ സ്തോതുമീശ്വരഃ ।
യദാ തേനാഭ്യനുജ്ഞാതഃ സ്തുതോ വൈ സ തദാ മയാ ॥ ൧൦॥
യദാ തേനാഭ്യനുജ്ഞാതഃ സ്തുതോ വൈ സ തദാ മയാ ॥ ൧൦॥
- അപ്രാപ്യ (aprāpya)without having obtained
- തു (tu)but
- തതഃ (tataḥ)from him
- അനുജ്ഞാമ് (anujñām)leave
- ന ശക്യഃ (na śakyaḥ)he cannot be
- സ്തോതുമ് (stotum)praised
- ഈശ്വരഃ (īśvaraḥ)the Lord
- യദാ (yadā)when
- തേന (tena)by him
- അഭ്യനുജ്ഞാതഃ (abhyanujñātaḥ)leave had been granted
- സ്തുതഃ വൈ (stuto vai)he was praised indeed
- സഃ (saḥ)he
- തദാ (tadā)then
- മയാ (mayā)by me
അനാദിനിധനസ്യാഹം ജഗദ്യോനേര്മഹാത്മനഃ ।
നാമ്നാം കഞ്ചിത്സമുദ്ദേശം വക്ഷ്യാമ്യവ്യക്തയോനിനഃ ॥ ൧൧॥
നാമ്നാം കഞ്ചിത്സമുദ്ദേശം വക്ഷ്യാമ്യവ്യക്തയോനിനഃ ॥ ൧൧॥
- അനാദി-നിധനസ്യ (anādi-nidhanasya)of him who has neither beginning nor end
- അഹമ് (aham)I
- ജഗത്-യോനേഃ (jagad-yoneḥ)the womb of the world
- മഹാ-ആത്മനഃ (mahātmanaḥ)the great Self
- നാമ്നാമ് (nāmnām)of the names
- കഞ്ചിത് സമുദ്ദേശമ് (kañcit samuddeśam)some part
- വക്ഷ്യാമി (vakṣyāmi)shall utter
- അവ്യക്ത-യോനിനഃ (avyakta-yoninaḥ)whose own source is unmanifest
വരദസ്യ വരേണ്യസ്യ വിശ്വരൂപസ്യ ധീമതഃ ।
ശൃണു നാമ്നാം ചയം കൃഷ്ണ യദുക്തം പദ്മയോനിനാ ॥ ൧൨॥
ശൃണു നാമ്നാം ചയം കൃഷ്ണ യദുക്തം പദ്മയോനിനാ ॥ ൧൨॥
- വരദസ്യ (varadasya)of the giver of boons
- വരേണ്യസ്യ (vareṇyasya)of the most choiceworthy
- വിശ്വ-രൂപസ്യ (viśva-rūpasya)of universal form
- ധീമതഃ (dhīmataḥ)of the wise one
- ശൃണു (śṛṇu)hear
- നാമ്നാമ് ചയമ് (nāmnāṃ cayam)the heap of names
- കൃഷ്ണ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- യത് ഉക്തമ് (yad uktam)which was spoken
- പദ്മ-യോനിനാ (padma-yoninā)by him whose womb was the lotus
ദശ നാമസഹസ്രാണി യാന്യാഹ പ്രപിതാമഹഃ ।
താനി നിര്മഥ്യ മനസാ ദധ്നോ ഘൃതമിവോദ്ധൃതമ് ॥ ൧൩॥
താനി നിര്മഥ്യ മനസാ ദധ്നോ ഘൃതമിവോദ്ധൃതമ് ॥ ൧൩॥
- ദശ നാമ-സഹസ്രാണി (daśa nāma-sahasrāṇi)ten thousand names
- യാനി (yāni)which
- ആഹ (āha)he uttered
- പ്രപിതാമഹഃ (prapitāmahaḥ)the great-grandsire
- താനി (tāni)those
- നിര്മഥ്യ (nirmathya)having churned them
- മനസാ (manasā)with his mind
- ദധ്നഃ (dadhnaḥ)out of curds
- ഘൃതമ് ഇവ (ghṛtam iva)as butter is
- ഉദ്ധൃതമ് (uddhṛtam)drawn up
ഗിരേഃ സാരം യഥാ ഹേമ പുഷ്പസാരം യഥാ മധു ।
ഘൃതാത്സാരം യഥാ മണ്ഡസ്തഥൈതത്സാരമുദ്ധൃതമ്। ൧൪॥
ഘൃതാത്സാരം യഥാ മണ്ഡസ്തഥൈതത്സാരമുദ്ധൃതമ്। ൧൪॥
- ഗിരേഃ സാരമ് (gireḥ sāram)the essence of the mountain
- യഥാ ഹേമ (yathā hema)as gold is
- പുഷ്പ-സാരമ് (puṣpa-sāram)the essence of flowers
- യഥാ മധു (yathā madhu)as honey is
- ഘൃതാത് സാരമ് (ghṛtāt sāram)the essence out of clarified butter
- യഥാ മണ്ഡഃ (yathā maṇḍaḥ)as the cream is
- തഥാ (tathā)just so
- ഏതത് സാരമ് (etat sāram)this essence
- ഉദ്ധൃതമ് (uddhṛtam)was drawn forth
സര്വപാപാപഹമിദം ചതുര്വേദസമന്വിതമ് ।
പ്രയത്നേനാധിഗന്തവ്യം ധാര്യം ച പ്രയതാത്മനാ ॥ ൧൫॥
പ്രയത്നേനാധിഗന്തവ്യം ധാര്യം ച പ്രയതാത്മനാ ॥ ൧൫॥
- സര്വ-പാപ-അപഹമ് (sarva-pāpāpaham)which takes away every sin
- ഇദമ് (idam)this
- ചതുഃ-വേദ-സമന്വിതമ് (catur-veda-samanvitam)joined with the four Vedas
- പ്രയത്നേന (prayatnena)with effort
- അധിഗന്തവ്യമ് (adhigantavyam)to be come by
- ധാര്യമ് (dhāryam)to be held fast
- ച (ca)and
- പ്രയത-ആത്മനാ (prayatātmanā)by one whose self is purified
മാങ്ഗല്യം പൌഷ്ടികം ചൈവ രക്ഷോഘ്നം പാവനം മഹത് ॥ ൧൬॥
- മാങ്ഗല്യമ് (māṅgalyam)auspicious
- പൌഷ്ടികമ് (pauṣṭikam)nourishing
- ച ഏവ (caiva)and indeed
- രക്ഷഃ-ഘ്നമ് (rakṣo-ghnam)slaying the rākṣasas
- പാവനമ് (pāvanam)purifying
- മഹത് (mahat)and great
ഇദം ഭക്തായ ദാതവ്യം ശ്രദ്ദധാനാസ്തികായ ച ।
നാശ്രദ്ദധാനരൂപായ നാസ്തികായാജിതാത്മനേ ॥ ൧൭॥
നാശ്രദ്ദധാനരൂപായ നാസ്തികായാജിതാത്മനേ ॥ ൧൭॥
- ഇദമ് (idam)this
- ഭക്തായ (bhaktāya)to a devotee
- ദാതവ്യമ് (dātavyam)is to be given
- ശ്രദ്ദധാന-ആസ്തികായ (śraddadhānāstikāya)to one who has faith and believes
- ച (ca)and
- ന (na)not
- അശ്രദ്ദധാന-രൂപായ (aśraddadhāna-rūpāya)to one of unbelieving cast
- ന (na)nor
- നാസ്തികായ (nāstikāya)to one who denies
- അജിത-ആത്മനേ (ajitātmane)whose self is unconquered
യശ്ചാഭ്യസൂയതേ ദേവം കാരണാത്മാനമീശ്വരമ് ।
സ കൃഷ്ണ നരകം യാതി സഹപൂര്വൈഃ സഹാത്മജൈഃ ॥ ൧൮॥
സ കൃഷ്ണ നരകം യാതി സഹപൂര്വൈഃ സഹാത്മജൈഃ ॥ ൧൮॥
- യഃ (yaḥ)whoever
- ച (ca)and
- അഭ്യസൂയതേ (abhyasūyate)bears ill will toward
- ദേവമ് (devam)the god
- കാരണ-ആത്മാനമ് (kāraṇātmānam)whose self is the cause of all
- ഈശ്വരമ് (īśvaram)the Lord
- സഃ (saḥ)he
- കൃഷ്ണ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- നരകമ് യാതി (narakaṃ yāti)goes to hell
- സഹ പൂര്വൈഃ (saha pūrvaiḥ)with his forebears
- സഹ ആത്മജൈഃ (sahātmajaiḥ)and with his own sons
ഇദം ധ്യാനമിദം യോഗമിദം ധ്യേയമനുത്തമമ് ।
ഇദം ജപ്യമിദം ജ്ഞാനം രഹസ്യമിദമുത്തമമ് ॥ ൧൯॥
ഇദം ജപ്യമിദം ജ്ഞാനം രഹസ്യമിദമുത്തമമ് ॥ ൧൯॥
- ഇദമ് ധ്യാനമ് (idaṃ dhyānam)this is meditation
- ഇദമ് യോഗമ് (idaṃ yogam)this is yoga
- ഇദമ് ധ്യേയമ് (idaṃ dhyeyam)this is what is to be meditated on
- അനുത്തമമ് (anuttamam)than which none is higher
- ഇദമ് ജപ്യമ് (idaṃ japyam)this is what is to be murmured
- ഇദമ് ജ്ഞാനമ് (idaṃ jñānam)this is knowledge
- രഹസ്യമ് (rahasyam)the secret
- ഇദമ് (idam)this
- ഉത്തമമ് (uttamam)the highest
യം ജ്ഞാത്വാ അന്തകാലേഽപി ഗച്ഛേത പരമാം ഗതിമ് ।
പവിത്രം മങ്ഗലം മേധ്യം കല്യാണമിദമുത്തമമ് ॥ ൨൦॥
പവിത്രം മങ്ഗലം മേധ്യം കല്യാണമിദമുത്തമമ് ॥ ൨൦॥
- യമ് ജ്ഞാത്വാ (yaṃ jñātvā)knowing which
- അന്ത-കാലേ അപി (anta-kāle api)even at the last hour
- ഗച്ഛേത (gaccheta)one would go
- പരമാമ് ഗതിമ് (paramāṃ gatim)to the highest goal
- പവിത്രമ് (pavitram)purifying
- മങ്ഗലമ് (maṅgalam)auspicious
- മേധ്യമ് (medhyam)fit for the sacrifice
- കല്യാണമ് (kalyāṇam)blessed
- ഇദമ് (idam)this
- ഉത്തമമ് (uttamam)the highest
ഇദം ബ്രഹ്മാ പുരാ കൃത്വാ സര്വലോകപിതാമഹഃ ।
സര്വസ്തവാനാം രാജത്വേ ദിവ്യാനാം സമകല്പയത് ॥ ൨൧॥
സര്വസ്തവാനാം രാജത്വേ ദിവ്യാനാം സമകല്പയത് ॥ ൨൧॥
- ഇദമ് (idam)this
- ബ്രഹ്മാ (brahmā)Brahmā
- പുരാ (purā)of old
- കൃത്വാ (kṛtvā)having made it
- സര്വ-ലോക-പിതാമഹഃ (sarva-loka-pitāmahaḥ)the grandsire of all the worlds
- സര്വ-സ്തവാനാമ് (sarva-stavānām)among all hymns of praise
- രാജത്വേ (rājatve)to the kingship
- ദിവ്യാനാമ് (divyānām)of the divine ones
- സമകല്പയത് (samakalpayat)appointed it
തദാ പ്രഭൃതി ചൈവായമീശ്വരസ്യ മഹാത്മനഃ ।
സ്തവരാജ ഇതി ഖ്യാതോ ജഗത്യമരപൂജിതഃ ॥ ൨൨॥
സ്തവരാജ ഇതി ഖ്യാതോ ജഗത്യമരപൂജിതഃ ॥ ൨൨॥
- തദാ പ്രഭൃതി (tadā prabhṛti)from that time forward
- ച ഏവ (caiva)and
- അയമ് (ayam)this
- ഈശ്വരസ്യ മഹാ-ആത്മനഃ (īśvarasya mahātmanaḥ)of the great-souled Lord
- സ്തവ-രാജഃ ഇതി (stava-rājaḥ iti)as "King of Praises"
- ഖ്യാതഃ (khyātaḥ)has been known
- ജഗതി (jagati)in the world
- അമര-പൂജിതഃ (amara-pūjitaḥ)honoured by the immortals
ബ്രഹ്മലോകാദയം സ്വര്ഗേ സ്തവരാജോഽവതാരിതഃ ।
യതസ്തണ്ഡിഃ പുരാ പ്രാപ തേന തണ്ഡികൃതോഽഭവത് ॥ ൨൩॥
യതസ്തണ്ഡിഃ പുരാ പ്രാപ തേന തണ്ഡികൃതോഽഭവത് ॥ ൨൩॥
- ബ്രഹ്മ-ലോകാത് (brahma-lokāt)from the world of Brahmā
- അയമ് (ayam)this
- സ്വര്ഗേ (svarge)into heaven
- സ്തവ-രാജഃ (stava-rājaḥ)the King of Praises
- അവതാരിതഃ (avatāritaḥ)was brought down
- യതഃ (yataḥ)and because
- തണ്ഡിഃ (taṇḍiḥ)Taṇḍi
- പുരാ (purā)of old
- പ്രാപ (prāpa)obtained it
- തേന (tena)for that reason
- തണ്ഡി-കൃതഃ (taṇḍi-kṛtaḥ)"Taṇḍi’s making"
- അഭവത് (abhavat)it came to be called
സ്വര്ഗാച്ചൈവാത്ര ഭൂര്ലോകം തണ്ഡിനാ ഹ്യവതാരിതഃ ।
സര്വമങ്ഗലമാങ്ഗല്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് ॥ ൨൪॥
സര്വമങ്ഗലമാങ്ഗല്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് ॥ ൨൪॥
- സ്വര്ഗാത് (svargāt)from heaven
- ച ഏവ (caiva)and
- അത്ര (atra)here
- ഭൂഃ-ലോകമ് (bhūr-lokam)to the world of men
- തണ്ഡിനാ (taṇḍinā)by Taṇḍi
- ഹി (hi)indeed
- അവതാരിതഃ (avatāritaḥ)it was brought down
- സര്വ-മങ്ഗല-മാങ്ഗല്യമ് (sarva-maṅgala-māṅgalyam)the auspiciousness of all auspicious things
- സര്വ-പാപ-പ്രണാശനമ് (sarva-pāpa-praṇāśanam)the undoing of every sin
നിഗദിഷ്യേ മഹാബാഹോ സ്തവാനാമുത്തമം സ്തവമ് ।
ബ്രഹ്മണാമപി യദ്ബ്രഹ്മ പരാണാമപി യത്പരമ് ॥ ൨൫॥
ബ്രഹ്മണാമപി യദ്ബ്രഹ്മ പരാണാമപി യത്പരമ് ॥ ൨൫॥
- നിഗദിഷ്യേ (nigadiṣye)I shall declare it
- മഹാ-ബാഹോ (mahā-bāho)O mighty-armed one
- സ്തവാനാമ് ഉത്തമമ് സ്തവമ് (stavānām uttamaṃ stavam)the highest hymn among hymns
- ബ്രഹ്മണാമ് അപി (brahmaṇām api)even of the knowers of Brahman
- യത് ബ്രഹ്മ (yad brahma)that which is the Brahman
- പരാണാമ് അപി (parāṇām api)even of the high
- യത് പരമ് (yat param)that which is higher still
തേജസാമപി യത്തേജസ്തപസാമപി യത്തപഃ ।
ശാന്തീനാമപി യാ ശാന്തിര്ദ്യുതീനാമപി യാ ദ്യുതിഃ ॥ ൨൬॥
ശാന്തീനാമപി യാ ശാന്തിര്ദ്യുതീനാമപി യാ ദ്യുതിഃ ॥ ൨൬॥
- തേജസാമ് അപി (tejasām api)even of splendours
- യത് തേജഃ (yat tejaḥ)that which is the splendour
- തപസാമ് അപി (tapasām api)even of austerities
- യത് തപഃ (yat tapaḥ)that which is the austerity
- ശാന്തീനാമ് അപി (śāntīnām api)even of peaceful things
- യാ ശാന്തിഃ (yā śāntiḥ)that which is the peace
- ദ്യുതീനാമ് അപി (dyutīnām api)even of radiances
- യാ ദ്യുതിഃ (yā dyutiḥ)that which is the radiance
ദാന്താനാമപി യോ ദാന്തോ ധീമതാമപി യാ ച ധീഃ ।
ദേവാനാമപി യോ ദേവോ ഋഷീണാമപി യസ്ത്വൃഷിഃ ॥ ൨൭॥
ദേവാനാമപി യോ ദേവോ ഋഷീണാമപി യസ്ത്വൃഷിഃ ॥ ൨൭॥
- ദാന്താനാമ് അപി (dāntānām api)even among the self-restrained
- യഃ ദാന്തഃ (yo dāntaḥ)he who is the restrained one
- ധീമതാമ് അപി (dhīmatām api)even of the wise
- യാ ച ധീഃ (yā ca dhīḥ)and that which is their wisdom
- ദേവാനാമ് അപി (devānām api)even of the gods
- യഃ ദേവഃ (yo devaḥ)he who is the god
- ഋഷീണാമ് അപി (ṛṣīṇām api)even among the seers
- യഃ തു ഋഷിഃ (yas tv ṛṣiḥ)he who is the seer
യജ്ഞാനാമപി യോ യജ്ഞഃ ശിവാനാമപി യഃ ശിവഃ ।
രുദ്രാണാമപി യോ രുദ്രഃ പ്രഭാ പ്രഭവതാമപി ॥ ൨൮॥
രുദ്രാണാമപി യോ രുദ്രഃ പ്രഭാ പ്രഭവതാമപി ॥ ൨൮॥
- യജ്ഞാനാമ് അപി (yajñānām api)even of sacrifices
- യഃ യജ്ഞഃ (yo yajñaḥ)he who is the sacrifice
- ശിവാനാമ് അപി (śivānām api)even of auspicious things
- യഃ ശിവഃ (yaḥ śivaḥ)he who is the auspicious
- രുദ്രാണാമ് അപി (rudrāṇām api)even among the Rudras
- യഃ രുദ്രഃ (yo rudraḥ)he who is the Rudra
- പ്രഭാ (prabhā)the light
- പ്രഭവതാമ് അപി (prabhavatām api)even of the things that give light
യോഗിനാമപി യോ യോഗീ കാരണാനാം ച കാരണമ് ।
യതോ ലോകാഃ സമ്ഭവന്തി ന ഭവന്തി യതഃ പുനഃ ॥ ൨൯॥
യതോ ലോകാഃ സമ്ഭവന്തി ന ഭവന്തി യതഃ പുനഃ ॥ ൨൯॥
- യോഗിനാമ് അപി (yoginām api)even among yogins
- യഃ യോഗീ (yo yogī)he who is the yogin
- കാരണാനാമ് ച കാരണമ് (kāraṇānāṃ ca kāraṇam)and the cause of causes
- യതഃ (yataḥ)from whom
- ലോകാഃ (lokāḥ)the worlds
- സമ്ഭവന്തി (sambhavanti)come into being
- ന ഭവന്തി (na bhavanti)and cease to be
- യതഃ പുനഃ (yataḥ punaḥ)into whom again
സര്വഭൂതാത്മഭൂതസ്യ ഹരസ്യമിതതേജസഃ ।
അഷ്ടോത്തരസഹസ്രം തു നാമ്നാം ശര്വസ്യ മേ ശൃണു ।
യച്ഛ്രുത്വാ മനുജവ്യാഘ്ര സര്വാന്കാമാനവാപ്സ്യസി ॥ ൩൦॥
അഷ്ടോത്തരസഹസ്രം തു നാമ്നാം ശര്വസ്യ മേ ശൃണു ।
യച്ഛ്രുത്വാ മനുജവ്യാഘ്ര സര്വാന്കാമാനവാപ്സ്യസി ॥ ൩൦॥
- സര്വ-ഭൂത-ആത്മ-ഭൂതസ്യ (sarva-bhūtātma-bhūtasya)of him who has become the self of every being
- ഹരസ്യ (harasya)of Hara
- അമിത-തേജസഃ (amita-tejasaḥ)of measureless splendour
- അഷ്ട-ഉത്തര-സഹസ്രമ് (aṣṭottara-sahasram)the thousand and eight
- തു (tu)now
- നാമ്നാമ് (nāmnām)of the names
- ശര്വസ്യ (śarvasya)of Śarva
- മേ (me)from me
- ശൃണു (śṛṇu)hear
- യത് ശ്രുത്വാ (yat śrutvā)hearing which
- മനുജ-വ്യാഘ്ര (manuja-vyāghra)O tiger among men
- സര്വാന് കാമാന് (sarvān kāmān)all your desires
- അവാപ്സ്യസി (avāpsyasi)you will obtain
(അഥ സഹസ്രനാമസ്തോത്രമ് ।)
ഓം സ്ഥിരഃ സ്ഥാണുഃ പ്രഭുര്ഭീമഃ പ്രവരോ വരദോ വരഃ । (പ്രഭുര്ഭാനുഃ)
സര്വാത്മാ സര്വവിഖ്യാതഃ സര്വഃ സര്വകരോ ഭവഃ ॥ ൩൧॥
ഓം സ്ഥിരഃ സ്ഥാണുഃ പ്രഭുര്ഭീമഃ പ്രവരോ വരദോ വരഃ । (പ്രഭുര്ഭാനുഃ)
സര്വാത്മാ സര്വവിഖ്യാതഃ സര്വഃ സര്വകരോ ഭവഃ ॥ ൩൧॥
- സ്തോത്രമ് (stotram)hymn
- സ്ഥിരഃ (sthiraḥ)stable
- സ്ഥാണുഃ (sthāṇuḥ)immovable
- പ്രഭുര്ഭീമഃ (prabhurbhīmaḥ)mighty lord (प्रभुः:lord | भीमः:mighty)
- പ്രവരോ (pravaro)excellent
- വരദോ (varado)bestower of boons
- വരഃ (varaḥ)boon
- സര്വാത്മാ (sarvātma)soul of all
- സര്വവിഖ്യാതഃ (sarvavikhyātaḥ)universally renowned (सर्व:all | विख्यातः:renowned)
- സര്വഃ (sarvaḥ)all
- സര്വകരോ (sarvakaro)doer of all
- ഭവഃ (bhavaḥ)becoming
ജടീ ചര്മീ ശിഖീ ഖഡ്ഗീ സര്വാങ്ഗഃ സര്വഭാവനഃ । (ചര്മീ ശിഖണ്ഡീ ച)
ഹരശ്ച ഹരിണാക്ഷശ്ച സര്വഭൂതഹരഃ പ്രഭുഃ ॥ ൩൨॥
ഹരശ്ച ഹരിണാക്ഷശ്ച സര്വഭൂതഹരഃ പ്രഭുഃ ॥ ൩൨॥
- ജടീ (jaṭī)matted hair
- ചര്മീ (carmī)wearing a skin
- ശിഖണ്ഡീ (śikhaṇḍī)with a crest
- ച (ca)and
- സര്വാങ്ഗഃ (sarvāṅgaḥ)whole-bodied
- സര്വഭാവനഃ (sarvabhāvanaḥ)creator of all
- ഹരശ്ച (haraśca)and Hara
- ഹരിണാക്ഷശ്ച (hariṇākṣaśca)and deer-eyed
- സര്വഭൂതഹരഃ (sarvabhūtaharaḥ)remover of all beings (सर्व:all | भूत:beings | हरः:remover)
- പ്രഭുഃ (prabhuḥ)lord
പ്രവൃത്തിശ്ച നിവൃത്തിശ്ച നിയതഃ ശാശ്വതോ ധ്രുവഃ ।
ശ്മശാനവാസീ ഭഗവാന്ഖചരോ ഗോചരോഽര്ദനഃ ॥ ൩൩॥
ശ്മശാനവാസീ ഭഗവാന്ഖചരോ ഗോചരോഽര്ദനഃ ॥ ൩൩॥
- പ്രവൃത്തിശ്ച (pravṛttiśca)activity and
- നിവൃത്തിശ്ച (nivṛttiśca)cessation and
- നിയതഃ (niyataḥ)regulated
- ശാശ്വതഃ (śāśvataḥ)eternal
- ധ്രുവഃ (dhruvaḥ)constant
- ശ്മശാനവാസീ (śmaśānavāsī)dweller in cremation grounds (श्मशान:cremation ground | वासी:dweller)
- ഭഗവാന് (bhagavān)the Lord
- ഖചരോ (khacaraḥ)sky-goer
- ഗോചരോഽര്ദനഃ (gocaro'rdanaḥ)mover among cows, destroyer (गोचर:mover among cows | अर्दनः:destroyer)
അഭിവാദ്യോ മഹാകര്മാ തപസ്വീ ഭൂതഭാവനഃ ।
ഉന്മത്തവേഷപ്രച്ഛന്നഃ സര്വലോകപ്രജാപതിഃ ॥ ൩൪॥
ഉന്മത്തവേഷപ്രച്ഛന്നഃ സര്വലോകപ്രജാപതിഃ ॥ ൩൪॥
- അഭിവാദ്യോ (abhivādyah)worthy of reverence
- മഹാകര്മാ (mahākarmā)great deeds (मह:great | कर्मा:deeds)
- തപസ്വീ (tapasvī)ascetic
- ഭൂതഭാവനഃ (bhūtabhāvanaḥ)creator of beings (भूत:beings | भावनः:creator)
- ഉന്മത്തവേഷപ്രച്ഛന്നഃ (unmattaveṣapracchannaḥ)disguised as a madman (उन्मत्त:madman | वेष:disguise | प्रच्छन्नः:hidden)
- സര്വലോകപ്രജാപതിഃ (sarvalokaprajāpatiḥ)lord of all worlds (सर्व:all | लोक:worlds | प्रजापतिः:lord)
മഹാരൂപോ മഹാകായോ വൃഷരൂപോ മഹായശാഃ ।
മഹാത്മാ സര്വഭൂതാത്മാ വിശ്വരൂപോ മഹാഹനുഃ ॥ ൩൫॥
മഹാത്മാ സര്വഭൂതാത്മാ വിശ്വരൂപോ മഹാഹനുഃ ॥ ൩൫॥
- മഹാരൂപോ (mahārūpo)of great form (मह:great | रूप:form)
- മഹാകായോ (mahākāyo)of great body (मह:great | काय:body)
- വൃഷരൂപോ (vṛṣarūpo)bull-shaped (वृष:bull | रूप:form)
- മഹായശാഃ (mahāyaśāḥ)of great fame (मह:great | यश:fame)
- മഹാത്മാ (mahātmā)great soul (मह:great | आत्मा:soul)
- സര്വഭൂതാത്മാ (sarvabhūtātmā)soul of all beings (सर्व:all | भूत:beings | आत्मा:soul)
- വിശ്വരൂപോ (viśvarūpo)universal form (विश्व:universe | रूप:form)
- മഹാഹനുഃ (mahāhanuḥ)great jaw (मह:great | हनु:jaw)
ലോകപാലോഽന്തര്ഹിതാത്മാ പ്രസാദോ ഹയഗര്ദഭിഃ ।
പവിത്രം ച മഹാംശ്ചൈവ നിയമോ നിയമാശ്രിതഃ ॥ ൩൬॥
പവിത്രം ച മഹാംശ്ചൈവ നിയമോ നിയമാശ്രിതഃ ॥ ൩൬॥
- ലോകപാലോഽന്തര്ഹിതാത്മാ (lokapālo'ntarhitātmā)guardian with hidden soul (लोकपाल:guardian | अन्तर्हित:hidden | आत्मा:soul)
- പ്രസാദോ (prasādo)grace
- ഹയഗര്ദഭിഃ (hayagardabhiḥ)by horse and donkey
- പവിത്രം (pavitraṁ)pure
- ച (ca)and
- മഹാംശ്ചൈവ (mahāṁścaiva)great indeed (महान्:great | च:and | एव:indeed)
- നിയമോ (niyamo)discipline
- നിയമാശ്രിതഃ (niyamāśritaḥ)abiding by discipline (नियम:discipline | आश्रितः:abiding)
സര്വകര്മാ സ്വയമ്ഭൂത ആദിരാദികരോ നിധിഃ ।
സഹസ്രാക്ഷോ വിശാലാക്ഷഃ സോമോ നക്ഷത്രസാധകഃ ॥ ൩൭॥
സഹസ്രാക്ഷോ വിശാലാക്ഷഃ സോമോ നക്ഷത്രസാധകഃ ॥ ൩൭॥
- സര്വകര്മാ (sarvakarmā)all-doer
- സ്വയമ്ഭൂത (svayambhūta)self-manifested
- ആദിരാദികരോ (ādirādikaro)primordial creator (आदि:primordial | रादिकर:creator)
- നിധിഃ (nidhiḥ)treasure
- സഹസ്രാക്ഷോ (sahasrākṣo)thousand-eyed
- വിശാലാക്ഷഃ (viśālākṣaḥ)wide-eyed
- സോമോ (somo)moon
- നക്ഷത്രസാധകഃ (nakṣatrasādhakaḥ)accomplisher of constellations (नक्षत्र:constellation | साधक:accomplisher)
ചന്ദ്രഃ സൂര്യഃ ശനിഃ കേതുര്ഗ്രഹോ ഗ്രഹപതിര്വരഃ ।
അത്രിരത്ര്യാനമസ്കര്താ മൃഗബാണാര്പണോഽനഘഃ ॥ ൩൮॥
അത്രിരത്ര്യാനമസ്കര്താ മൃഗബാണാര്പണോഽനഘഃ ॥ ൩൮॥
- ചന്ദ്രഃ (candraḥ)moon
- സൂര്യഃ (sūryaḥ)sun
- ശനിഃ (śaniḥ)Saturn
- കേതുര്ഗ്രഹോ (keturgraho)Ketu planet (केतुः:Ketu | ग्रहः:planet)
- ഗ്രഹപതിര്വരഃ (grahapatirvaraḥ)best among planet lords (ग्रहपतिः:planet lord | वरः:best)
- അത്രിരത്ര്യാ (atriratryā)Atri and his wife (अत्रिः:Atri | अत्र्या:of Atri's wife)
- നമസ്കര്താ (namaskartā)one who salutes
- മൃഗബാണാര്പണോഽനഘഃ (mṛgabāṇārpaṇo'naghaḥ)sinless one offering deer-arrow (मृग:deer | बाण:arrow | अर्पणः:offering | अनघः:sinless)
- ആദ്യന്തലയകര്താ (ādyantalayakartā)creator of beginning and end (आद्य:beginning | अन्त:end | लय:dissolution | कर्ता:creator)
- ച (ca)and
മഹാതപാ ഘോരതപാ അദീനോ ദീനസാധകഃ ।
സംവത്സരകരോ മന്ത്രഃ പ്രമാണം പരമം തപഃ ॥ ൩൯॥
സംവത്സരകരോ മന്ത്രഃ പ്രമാണം പരമം തപഃ ॥ ൩൯॥
- മഹാതപാ (mahātapā)great ascetic
- ഘോരതപാ (ghoratapā)fierce ascetic
- അദീനോ (adīnaḥ)not miserable
- ദീനസാധകഃ (dīnasādhakaḥ)helper of the poor (दीन:poor | साधकः:helper)
- സംവത്സരകരോ (saṁvatsarakaro)maker of the year (संवत्सर:year | करो:maker)
- മന്ത്രഃ (mantraḥ)mantra
- പ്രമാണം (pramāṇaṁ)measure
- പരമം (paramaṁ)supreme
- തപഃ (tapaḥ)austerity
യോഗീ യോജ്യോ മഹാബീജോ മഹാരേതാ മഹാബലഃ ।
സുവര്ണരേതാഃ സര്വജ്ഞഃ സുബീജോ ബീജവാഹനഃ ॥ ൪൦॥
സുവര്ണരേതാഃ സര്വജ്ഞഃ സുബീജോ ബീജവാഹനഃ ॥ ൪൦॥
- യോഗീ (yogī)yogi
- യോജ്യോ (yojyaḥ)to be united
- മഹാബീജോ (mahābījaḥ)great seed (मह:great | बीज:seed)
- മഹാരേതാ (mahāretāḥ)great energy (मह:great | रेत:energy)
- മഹാബലഃ (mahābalaḥ)great strength (मह:great | बल:strength)
- സുവര്ണരേതാഃ (suvarṇaretāḥ)golden energy (सुवर्ण:golden | रेत:energy)
- സര്വജ്ഞഃ (sarvajñaḥ)omniscient (सर्व:all | ज्ञ:knowing)
- സുബീജോ (subījaḥ)good seed (सु:good | बीज:seed)
- ബീജവാഹനഃ (bījavāhanaḥ)carrier of seed (बीज:seed | वाहन:carrier)
ദശബാഹുസ്ത്വനിമിഷോ നീലകണ്ഠ ഉമാപതിഃ ।
വിശ്വരൂപഃ സ്വയംശ്രേഷ്ഠോ ബലവീരോ ബലോ ഗണഃ ॥ ൪൧॥ (ബലവീരോഽബലോ)
വിശ്വരൂപഃ സ്വയംശ്രേഷ്ഠോ ബലവീരോ ബലോ ഗണഃ ॥ ൪൧॥ (ബലവീരോഽബലോ)
- ദശബാഹുസ്ത്വനിമിഷോ (daśabāhustvanimiṣo)ten-armed and unblinking (दशबाहुः:ten-armed | त्वनिमिषः:unblinking)
- നീലകണ്ഠ (nīlakaṇṭha)blue-throated
- ഉമാപതിഃ (umāpatih)husband of Uma
- വിശ്വരൂപഃ (viśvarūpaḥ)universal form
- സ്വയം (svayam)self
- ശ്രേഷ്ഠോ (śreṣṭho)best
- ബലവീരോ (balavīro)strong hero
- ബലോ (balo)strength
- ഗണഃ (gaṇaḥ)group
ഗണകര്താ ഗണപതിര്ദിഗ്വാസാഃ കാമ ഏവ ച ।
മന്ത്രവിത്പരമോ മന്ത്രഃ സര്വഭാവകരോ ഹരഃ ॥ ൪൨॥
മന്ത്രവിത്പരമോ മന്ത്രഃ സര്വഭാവകരോ ഹരഃ ॥ ൪൨॥
- ഗണകര്താ (gaṇakartā)creator of groups (गण:group | कर्ता:creator)
- ഗണപതിര്ദിഗ്വാസാഃ (gaṇapatirdigvāsāḥ)Ganapati, sky-clad (गणपति:Ganapati | दिग्वासाः:sky-clad)
- കാമ (kāma)desire
- ഏവ (eva)indeed
- ച (ca)and
- മന്ത്രവിത്പരമോ (mantravitparamo)supreme knower of mantras (मन्त्रवित्:knower of mantras | परम:supreme)
- മന്ത്രഃ (mantraḥ)mantra
- സര്വഭാവകരോ (sarvabhāvakaro)creator of all emotions (सर्व:all | भाव:emotions | कर:creator)
- ഹരഃ (haraḥ)Shiva
കമണ്ഡലുധരോ ധന്വീ ബാണഹസ്തഃ കപാലവാന് ।
അശനീ ശതഘ്നീ ഖഡ്ഗീ പട്ടിശീ ചായുധീ മഹാന് ॥ ൪൩॥
അശനീ ശതഘ്നീ ഖഡ്ഗീ പട്ടിശീ ചായുധീ മഹാന് ॥ ൪൩॥
- കമണ്ഡലുധരോ (kamaṇḍaludharo)holder of a water pot (कमण्डलु:water pot | धरः:holder)
- ധന്വീ (dhanvī)archer
- ബാണഹസ്തഃ (bāṇahastaḥ)arrow in hand (बाण:arrow | हस्तः:hand)
- കപാലവാന് (kapālavān)skull bearer (कपाल:skull | वान्:bearer)
- അശനീ (aśanī)thunderbolt
- ശതഘ്നീ (śataghni)hundred-killer weapon
- ഖഡ്ഗീ (khaḍgī)sword bearer
- പട്ടിശീ (paṭṭiśī)spear bearer
- ചായുധീ (cāyudhī)armed with weapons
- മഹാന് (mahān)great
സ്രുവഹസ്തഃ സുരൂപശ്ച തേജസ്തേജസ്കരോ നിധിഃ ।
ഉഷ്ണീഷീ ച സുവക്ത്രശ്ച ഉദഗ്രോ വിനതസ്തഥാ ॥ ൪൪॥
ഉഷ്ണീഷീ ച സുവക്ത്രശ്ച ഉദഗ്രോ വിനതസ്തഥാ ॥ ൪൪॥
- സ്രുവഹസ്തഃ (sruvahastaḥ)spoon-handed (स्रुव:spoon | हस्तः:hand)
- സുരൂപശ്ച (surūpaśca)and handsome (सुरूप:handsome | च:and)
- തേജസ്തേജസ്കരോ (tejastejaskaro)radiance-enhancing (तेजस्:radiance | तेजस्कर:enhancing)
- നിധിഃ (nidhiḥ)treasure
- ഉഷ്ണീഷീ (uṣṇīṣī)turbaned
- ച (ca)and
- സുവക്ത്രശ്ച (suvaktraśca)and beautiful-faced (सुवक्त्र:beautiful-faced | च:and)
- ഉദഗ്രോ (udagro)exalted
- വിനതസ്തഥാ (vinatastathā)and humble (विनत:humble | तथा:and)
ദീര്ഘശ്ച ഹരികേശശ്ച സുതീര്ഥഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച ।
ശൃഗാലരൂപഃ സിദ്ധാര്ഥോ മുണ്ഡഃ സര്വശുഭങ്കരഃ ॥ ൪൫॥
ശൃഗാലരൂപഃ സിദ്ധാര്ഥോ മുണ്ഡഃ സര്വശുഭങ്കരഃ ॥ ൪൫॥
- ദീര്ഘശ്ച (dīrghaśca)and long
- ഹരികേശശ്ച (harikeśaśca)and Harikesa
- സുതീര്ഥഃ (sutīrthaḥ)good pilgrimage
- കൃഷ്ണ (kṛṣṇa)Krishna
- ഏവ (eva)indeed
- ച (ca)and
- സൃഗാലരൂപഃ (sṛgālarūpaḥ)form of a jackal (सृगाल:jackal | रूपः:form)
- സിദ്ധാര്ഥോ (siddhārtho)accomplished
- മുണ്ഡഃ (muṇḍaḥ)shaven-headed
- സര്വശുഭങ്കരഃ (sarvaśubhaṅkaraḥ)all-auspicious (सर्व:all | शुभ:auspicious | ङ्करः:maker)
അജശ്ച ബഹുരൂപശ്ച ഗന്ധധാരീ കപര്ദ്യപി ।
ഊര്ധ്വരേതാ ഊര്ധ്വലിങ്ഗ ഊര്ധ്വശായീ നഭഃസ്ഥലഃ ॥ ൪൬॥
ഊര്ധ്വരേതാ ഊര്ധ്വലിങ്ഗ ഊര്ധ്വശായീ നഭഃസ്ഥലഃ ॥ ൪൬॥
- അജശ്ച (ajaśca)unborn and
- ബഹുരൂപശ്ച (bahurūpaśca)many-formed and (बहुरूप:many-formed | च:and)
- ഗന്ധധാരീ (gandhadhārī)fragrance bearer (गन्ध:fragrance | धारी:bearer)
- കപര്ദ്യപി (kapardyapi)with matted hair and (कपर्दि:with matted hair | अपि:and)
- ഊര്ധ്വരേതാ (ūrdhvaretā)with upward energy (ऊर्ध्व:upward | रेता:energy)
- ഊര്ധ്വലിങ്ഗ (ūrdhvāliṅga)upward symbol (ऊर्ध्व:upward | लिङ्ग:symbol)
- ഊര്ധ്വശായീ (ūrdhvaśāyī)lying upwards (ऊर्ध्व:upward | शायी:lying)
- നഭഃസ്ഥലഃ (nabhaḥsthalaḥ)sky region (नभः:sky | स्थलः:region)
ത്രിജടീ ചീരവാസാശ്ച രുദ്രഃ സേനാപതിര്വിഭുഃ ।
അഹശ്ചരോ നക്തഞ്ചരസ്തിഗ്മമന്യുഃ സുവര്ചസഃ ॥ ൪൭॥
അഹശ്ചരോ നക്തഞ്ചരസ്തിഗ്മമന്യുഃ സുവര്ചസഃ ॥ ൪൭॥
- ത്രിജടീ (trijaṭī)three-braided
- ചീരവാസാശ്ച (cīravāsāśca)wearing bark garments (चीर:bark | वासा:garments | च:and)
- രുദ്രഃ (rudraḥ)Rudra
- സേനാപതിര്വിഭുഃ (senāpatirvibhuḥ)mighty commander (सेनापति:commander | विभुः:mighty)
- അഹശ്ചരോ (ahaścaro)day wanderer (अहः:day | चरः:wanderer)
- നക്തഞ്ചരസ്തിഗ്മമന്യുഃ (naktañcarastigmamanyuḥ)night wanderer, fierce anger (नक्तं:night | चरः:wanderer | तिग्म:fierce | मन्युः:anger)
- സുവര്ചസഃ (suvarcasaḥ)radiant
ഗജഹാ ദൈത്യഹാ കാലോ ലോകധാതാ ഗുണാകരഃ ।
സിംഹശാര്ദൂലരൂപശ്ച ആര്ദ്രചര്മാമ്ബരാവൃതഃ ॥ ൪൮॥
സിംഹശാര്ദൂലരൂപശ്ച ആര്ദ്രചര്മാമ്ബരാവൃതഃ ॥ ൪൮॥
- ഗജഹാ (gajahā)elephant slayer
- ദൈത്യഹാ (daityahā)demon slayer
- കാലോ (kālo)time
- ലോകധാതാ (lokadhātā)supporter of the world (लोक:world | धाता:supporter)
- ഗുണാകരഃ (guṇākaraḥ)mine of virtues (गुण:virtue | आकरः:mine)
- സിംഹശാര്ദൂലരൂപശ്ച (siṃhaśārdūlarūpaśca)form of lion and tiger (सिंह:lion | शार्दूल:tiger | रूप:form | च:and)
- ആര്ദ്രചര്മാമ്ബരാവൃതഃ (ārdracarmāmbarāvṛtaḥ)covered with wet skin (आर्द्र:wet | चर्म:skin | अम्बर:cloth | आवृतः:covered)
കാലയോഗീ മഹാനാദഃ സര്വകാമശ്ചതുഷ്പഥഃ ।
നിശാചരഃ പ്രേതചാരീ ഭൂതചാരീ മഹേശ്വരഃ ॥ ൪൯॥
നിശാചരഃ പ്രേതചാരീ ഭൂതചാരീ മഹേശ്വരഃ ॥ ൪൯॥
- കാലയോഗീ (kālayogī)time ascetic (काल:time | योगी:ascetic)
- മഹാനാദഃ (mahānādaḥ)great sound (मह:great | नादः:sound)
- സര്വകാമശ്ചതുഷ്പഥഃ (sarvakāmaścatuṣpathaḥ)all desires crossroad (सर्व:all | काम:desires | चतुष्पथः:crossroad)
- നിശാചരഃ (niśācaraḥ)night wanderer (निशा:night | चरः:wanderer)
- പ്രേതചാരീ (pretacārī)ghost wanderer (प्रेत:ghost | चारी:wanderer)
- ഭൂതചാരീ (bhūtacārī)spirit wanderer (भूत:spirit | चारी:wanderer)
- മഹേശ്വരഃ (maheśvaraḥ)great lord (मह:great | ईश्वरः:lord)
ബഹുഭൂതോ ബഹുധരഃ സ്വര്ഭാനുരമിതോ ഗതിഃ ।
നൃത്യപ്രിയോ നിത്യനര്തോ നര്തകഃ സര്വലാലസഃ ॥ ൫൦॥
നൃത്യപ്രിയോ നിത്യനര്തോ നര്തകഃ സര്വലാലസഃ ॥ ൫൦॥
- ബഹുഭൂതോ (bahubhūtaḥ)many forms
- ബഹുധരഃ (bahudharaḥ)many supports
- സ്വര്ഭാനുരമിതോ (svarbhānuramitaḥ)immeasurable light (स्वर्भानु:light | अमितः:immeasurable)
- ഗതിഃ (gatiḥ)movement
- നൃത്യപ്രിയോ (nṛtyapriyaḥ)fond of dance (नृत्य:dance | प्रियः:fond of)
- നിത്യനര്തോ (nityanartaḥ)eternal dancer (नित्य:eternal | नर्तः:dancer)
- നര്തകഃ (nartakaḥ)dancer
- സര്വലാലസഃ (sarvalālasaḥ)desirous of all (सर्व:all | लालसः:desirous)
ഘോരോ മഹാതപാഃ പാശോ നിത്യോ ഗിരിരുഹോ നഭഃ ।
സഹസ്രഹസ്തോ വിജയോ വ്യവസായോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ ॥ ൫൧॥
സഹസ്രഹസ്തോ വിജയോ വ്യവസായോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ ॥ ൫൧॥
- ഘോരോ (ghoraḥ)terrible
- മഹാതപാഃ (mahātapāḥ)great austerity
- പാശോ (pāśaḥ)noose
- നിത്യോ (nityaḥ)eternal
- ഗിരിരുഹോ (giriruhaḥ)mountain dweller
- നഭഃ (nabhaḥ)sky
- സഹസ്രഹസ്തോ (sahasrahastaḥ)thousand-handed (सहस्र:thousand | हस्तः:handed)
- വിജയോ (vijayaḥ)victory
- വ്യവസായോ (vyavasāyaḥ)determination
- ഹ്യതന്ദ്രിതഃ (hyatandritaḥ)unwearied
അധര്ഷണോ ധര്ഷണാത്മാ യജ്ഞഹാ കാമനാശകഃ ।
ദക്ഷയാഗാപഹാരീ ച സുസഹോ മധ്യമസ്തഥാ ॥ ൫൨॥
ദക്ഷയാഗാപഹാരീ ച സുസഹോ മധ്യമസ്തഥാ ॥ ൫൨॥
- അധര്ഷണോ (adharṣaṇo)invincible
- ധര്ഷണാത്മാ (dharṣaṇātmā)aggressive nature (धर्षण:aggression | आत्मा:nature)
- യജ്ഞഹാ (yajñahā)destroyer of sacrifices (यज्ञ:sacrifice | हा:destroyer)
- കാമനാശകഃ (kāmanāśakaḥ)destroyer of desires (काम:desires | नाशकः:destroyer)
- [മര്ഷ] ([marṣa])null
- ദക്ഷയാഗാപഹാരീ (dakṣayāgāpahārī)stealer of Daksha's sacrifice (दक्ष:Daksha | याग:sacrifice | अपहारी:stealer)
- ച (ca)and
- സുസഹോ (susaho)very tolerant
- മധ്യമസ്തഥാ (madhyamastathā)also moderate (मध्यम:moderate | तथा:also)
തേജോപഹാരീ ബലഹാ മുദിതോഽര്ഥോഽജിതോഽവരഃ । (മുദിതോഽര്ഥോഽജിതോ വരഃ)
ഗമ്ഭീരഘോഷാ ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരബലവാഹനഃ ॥ ൫൩॥
ഗമ്ഭീരഘോഷാ ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരബലവാഹനഃ ॥ ൫൩॥
- തേജോപഹാരീ (tejopahārī)remover of brilliance (तेजः:brilliance | उपहारी:remover)
- ബലഹാ (balahā)destroyer of strength (बल:strength | हा:destroyer)
- മുദിതോഽര്ഥോഽജിതോഽവരഃ (muditārtho'jito'varaḥ)joyful, meaningful, unconquered, inferior
- ഗമ്ഭീരഘോഷോ (gambhīraghoṣaḥ)deep-voiced (गम्भीर:deep | घोष:voice)
- ഗമ്ഭീരോ (gambhīraḥ)profound
- ഗമ്ഭീരബലവാഹനഃ (gambhīrabalavāhanaḥ)carrier of profound strength (गम्भीर:profound | बल:strength | वाहन:carrier)
ന്യഗ്രോധരൂപോ ന്യഗ്രോധോ വൃക്ഷപര്ണസ്ഥിതിര്വിഭുഃ । (വൃക്ഷകര്ണ)
സുതീക്ഷ്ണദശനശ്ചൈവ മഹാകായോ മഹാനനഃ ॥ ൫൪॥
സുതീക്ഷ്ണദശനശ്ചൈവ മഹാകായോ മഹാനനഃ ॥ ൫൪॥
- ന്യഗ്രോധരൂപോ (nyagrodharūpo)form of a banyan tree (न्यग्रोध:banyan tree | रूपः:form)
- ന്യഗ്രോധോ (nyagrodho)banyan tree
- വൃക്ഷകര്ണസ്ഥിതിര്വിഭുഃ (vṛkṣakarṇasthitirvibhuḥ)residing in tree ears (वृक्ष:tree | कर्ण:ear | स्थिति:residing | विभुः:all-pervading)
- സുതീക്ഷ്ണദശനശ്ചൈവ (sutīkṣṇadaśanaścaiva)with sharp teeth (सुतीक्ष्ण:sharp | दशनः:teeth | च:and | एव:indeed)
- മഹാകായോ (mahākāyo)great-bodied (महा:great | कायः:body)
- മഹാനനഃ (mahānanaḥ)having a great face (महा:great | अननः:face)
വിഷ്വക്സേനോ ഹരിര്യജ്ഞഃ സംയുഗാപീഡവാഹനഃ ।
തീക്ഷ്ണതാപശ്ച ഹര്യശ്വഃ സഹായഃ കര്മകാലവിത് ॥ ൫൫॥
തീക്ഷ്ണതാപശ്ച ഹര്യശ്വഃ സഹായഃ കര്മകാലവിത് ॥ ൫൫॥
- വിഷ്വക്സേനോ (viṣvakseno)Vishvaksena
- ഹരിര്യജ്ഞഃ (hariryajñaḥ)Hari as sacrifice (हरि:Hari | यज्ञः:sacrifice)
- സമ്യുഗാപീഡവാഹനഃ (samyugāpīḍavāhanaḥ)charioteer in battle (सम्युग:battle | पीड:pressure | वाहनः:charioteer)
- തീക്ഷ്ണതാപശ്ച (tīkṣṇatāpaśca)sharp heat (तीक्ष्ण:sharp | ताप:heat | च:and)
- ഹര്യശ്വഃ (haryaśvaḥ)with swift horses (हरि:swift | अश्वः:horse)
- സഹായഃ (sahāyaḥ)companion
- കര്മകാലവിത് (karmakālavit)knower of action timing (कर्म:action | काल:time | वित्:knower)
വിഷ്ണുപ്രസാദിതോ യജ്ഞഃ സമുദ്രോ വഡവാമുഖഃ ।
ഹുതാശനസഹായശ്ച പ്രശാന്താത്മാ ഹുതാശനഃ ॥ ൫൬॥
ഹുതാശനസഹായശ്ച പ്രശാന്താത്മാ ഹുതാശനഃ ॥ ൫൬॥
- വിഷ്ണുപ്രസാദിതോ (viṣṇuprasādito)favored by Vishnu (विष्णु:Vishnu | प्रसादित:favored)
- യജ്ഞഃ (yajñaḥ)sacrifice
- സമുദ്രോ (samudro)ocean
- ബഡബാമുഖഃ (baḍabāmukhaḥ)submarine fire (बडबा:submarine | मुख:mouth)
- ഹുതാശനസഹായശ്ച (hutāśanasahāyaśca)and helper of fire (हुताशन:fire | सहाय:helper | च:and)
- പ്രശാന്താത്മാ (praśāntātmā)calm-minded (प्रशान्त:calm | आत्मा:mind)
- ഹുതാശനഃ (hutāśanaḥ)fire
ഉഗ്രതേജാ മഹാതേജാ ജന്യോ വിജയകാലവിത് ।
ജ്യോതിഷാമയനം സിദ്ധിഃ സര്വവിഗ്രഹ ഏവ ച ॥ ൫൭॥
ജ്യോതിഷാമയനം സിദ്ധിഃ സര്വവിഗ്രഹ ഏവ ച ॥ ൫൭॥
- ഉഗ്രതേജാ (ugratejā)fierce brilliance (उग्र:fierce | तेजा:brilliance)
- മഹാതേജാ (mahātejā)great brilliance (मह:great | तेजा:brilliance)
- ജന്യോ (janyo)born of
- വിജയകാലവിത് (vijayakālavit)knower of victory time (विजय:victory | काल:time | वित्:knower)
- ജ്യോതിഷാമയനം (jyotiṣāmayanaṁ)abode of luminaries (ज्योतिषाम्:of luminaries | अयनं:abode)
- സിദ്ധിഃ (siddhiḥ)perfection
- സര്വവിഗ്രഹ (sarvavigraha)all forms (सर्व:all | विग्रह:forms)
- ഏവ (eva)indeed
- ച (ca)and
ശിഖീ മുണ്ഡീ ജടീ ജ്വാലീ മൂര്തിജോ മൂര്ധഗോ ബലീ ।
വേണവീ പണവീ താലീ ഖലീ കാലകടങ്കടഃ ॥ ൫൮॥
വേണവീ പണവീ താലീ ഖലീ കാലകടങ്കടഃ ॥ ൫൮॥
- ശിഖീ (śikhī)having a crest
- മുണ്ഡീ (muṇḍī)shaven-headed
- ജടീ (jaṭī)matted hair
- ജ്വാലീ (jvālī)flame-like
- മൂര്തിജോ (mūrtijo)born of form
- മൂര്ധഗോ (mūrdhago)rising to the head
- ബലീ (balī)strong
- വേണവീ (veṇavī)flute player
- പണവീ (paṇavī)drum player
- താലീ (tālī)cymbal player
- ഖലീ (khalī)empty
- കാലകടങ്കടഃ (kālakaṭaṅkaṭaḥ)terrifying time (काल:time | कटङ्कट:terrifying)
നക്ഷത്രവിഗ്രഹമതിര്ഗുണബുദ്ധിര്ലയോ ഗമഃ । (ലയോഽഗമഃ)
പ്രജാപതിര്വിശ്വബാഹുര്വിഭാഗഃ സര്വഗോമുഖഃ ॥ ൫൯॥ (സര്വഗോഽമുഖഃ)
പ്രജാപതിര്വിശ്വബാഹുര്വിഭാഗഃ സര്വഗോമുഖഃ ॥ ൫൯॥ (സര്വഗോഽമുഖഃ)
- നക്ഷത്രവിഗ്രഹമതിര്ഗുണബുദ്ധിര്ലയോഽഗമഃ (nakṣatravigrahamatirguṇabuddhirlayo'gamah)cosmic form, intellect, qualities (नक्षत्रविग्रह:cosmic form | मतिः:intellect | गुणबुद्धिः:qualities | लयः:dissolution | अगमः:unreachable)
- പ്രജാപതിര്വിശ്വബാഹുര്വിഭാഗഃ (prajāpatirviśvabāhurvibhāgaḥ)lord of beings, universal arms (प्रजापतिः:lord of beings | विश्वबाहुः:universal arms | विभागः:division)
- സര്വഗോഽമുഖഃ (sarvago'mukhaḥ)all-pervading, faceless (सर्वगः:all-pervading | अमुखः:faceless)
വിമോചനഃ സുസരണോ ഹിരണ്യകവചോദ്ഭവഃ । (സുശരണോ)
മേഢ്രജോ ബലചാരീ ച മഹീചാരീ സ്രുതസ്തഥാ ॥ ൬൦॥
മേഢ്രജോ ബലചാരീ ച മഹീചാരീ സ്രുതസ്തഥാ ॥ ൬൦॥
- വിമോചനഃ (vimochanaḥ)liberator
- സുസരണോ (susaraṇo)good path
- ഹിരണ്യകവചോദ്ഭവഃ (hiraṇyakavacodbhavaḥ)born of golden armor (हिरण्य:golden | कवच:armor | उद्भवः:born)
- മേഢ്രജോ (meḍhrajo)born from the loins
- ബലചാരീ (balacārī)moving with strength
- ച (ca)and
- മഹീചാരീ (mahīcārī)moving on earth
- സ്രുതസ്തഥാ (srutastathā)and also heard
- [മേഘജോ] ([meghajo])born from clouds
സര്വതൂര്യനിനാദീ ച സര്വാതോദ്യപരിഗ്രഹഃ ।
വ്യാലരൂപോ ഗുഹാവാസീ ഗുഹോ മാലീ തരങ്ഗവിത് ॥ ൬൧॥
വ്യാലരൂപോ ഗുഹാവാസീ ഗുഹോ മാലീ തരങ്ഗവിത് ॥ ൬൧॥
- സര്വതൂര്യനിനാദീ (sarvatūryaninādī)all musical instruments' sound (सर्व:all | तूर्य:musical instrument | निनादी:sound)
- ച (ca)and
- സര്വാതോദ്യപരിഗ്രഹഃ (sarvātodyaparigrahaḥ)possessor of all musical instruments (सर्व:all | आतोद्य:musical instruments | परिग्रहः:possessor)
- വ്യാലരൂപോ (vyālarūpo)in the form of a serpent
- ഗുഹാവാസീ (guhāvāsī)dweller in caves (गुहा:cave | वासी:dweller)
- ഗുഹോ (guho)Guha (a name)
- മാലീ (mālī)garlanded
- തരങ്ഗവിത് (taraṅgavit)knower of waves
ത്രിദശസ്ത്രികാലധൃക്കര്മസര്വബന്ധവിമോചനഃ ।
ബന്ധനസ്ത്വസുരേന്ദ്രാണാം യുധി ശത്രുവിനാശനഃ ॥ ൬൨॥
ബന്ധനസ്ത്വസുരേന്ദ്രാണാം യുധി ശത്രുവിനാശനഃ ॥ ൬൨॥
- ത്രിദശസ്ത്രികാലധൃക്കര്മസര്വബന്ധവിമോചനഃ (tridaśastrikāladhṛkkarmasarvabandhavimocanaḥ)liberator from all bonds (त्रिदश:gods | त्रिकालधृक्:controller of three times | कर्म:action | सर्वबन्ध:all bonds | विमोचनः:liberator)
- ബന്ധനസ്ത്വസുരേന്ദ്രാണാം (bandhanastvasurendrāṇāṁ)bondage for demon lords (बन्धनः:bondage | त्:for | सुरेन्द्राणां:of the lords)
- യുധിശത്രുവിനാശനഃ (yudhiśatruvināśanaḥ)destroyer of battle enemies (युधि:in battle | शत्रु:enemy | विनाशनः:destroyer)
സാങ്ഖ്യപ്രസാദോ ദുര്വാസാഃ സര്വസാധുനിഷേവിതഃ ।
പ്രസ്കന്ദനോ വിഭാഗജ്ഞോ അതുല്യോ യജ്ഞഭാഗവിത് ॥ ൬൩॥
പ്രസ്കന്ദനോ വിഭാഗജ്ഞോ അതുല്യോ യജ്ഞഭാഗവിത് ॥ ൬൩॥
- സാങ്ഖ്യപ്രസാദോ (sāṅkhyaprasādo)grace of Sāṅkhya (साङ्ख्य:Sāṅkhya philosophy | प्रसादः:grace)
- ദുര്വാസാഃ (durvāsāḥ)Durvasa (sage)
- സര്വസാധുനിഷേവിതഃ (sarvasādhuniṣevitaḥ)served by all good (सर्व:all | साधु:good | निषेवितः:served)
- പ്രസ്കന്ദനോ (praskandano)overcoming obstacles
- വിഭാഗജ്ഞോ (vibhāgajño)knower of divisions (विभाग:division | ज्ञः:knower)
- അതുല്യോ (atulyaḥ)incomparable
- യജ്ഞഭാഗവിത് (yajñabhāgavit)knower of sacrificial shares (यज्ञ:sacrifice | भाग:share | वित्:knower)
സര്വവാസഃ സര്വചാരീ ദുര്വാസാ വാസവോഽമരഃ ।
ഹൈമോ ഹേമകരോ യജ്ഞഃ സര്വധാരീ ധരോത്തമഃ ॥ ൬൪॥
ഹൈമോ ഹേമകരോ യജ്ഞഃ സര്വധാരീ ധരോത്തമഃ ॥ ൬൪॥
- സര്വവാസഃ (sarvavāsaḥ)dweller in all
- സര്വചാരീ (sarvacārī)moving everywhere
- ദുര്വാസാ (durvāsā)Durvasa (sage)
- വാസവോഽമരഃ (vāsavo'maraḥ)Indra, the immortal (वासवः:Indra | अमरः:immortal)
- ഹൈമോ (haimo)golden
- ഹേമകരോഽയജ്ഞഃ (hemakaro'yajñaḥ)gold-maker, non-sacrificer (हेमकरः:gold-maker | अयज्ञः:non-sacrificer)
- സര്വധാരീ (sarvadhārī)supporter of all
- ധരോത്തമഃ (dharottamaḥ)best of the bearers
- യജ്ഞഃ (yajñaḥ)sacrifice
ലോഹിതാക്ഷോ മഹാക്ഷശ്ച വിജയാക്ഷോ വിശാരദഃ ।
സങ്ഗ്രഹോ നിഗ്രഹഃ കര്താ സര്പചീരനിവാസനഃ ॥ ൬൫॥
സങ്ഗ്രഹോ നിഗ്രഹഃ കര്താ സര്പചീരനിവാസനഃ ॥ ൬൫॥
- ലോഹിതാക്ഷോ (lohitākṣaḥ)red-eyed
- മഹാക്ഷശ്ച (mahākṣaśca)great-eyed and
- വിജയാക്ഷോ (vijayākṣaḥ)victorious-eyed
- വിശാരദഃ (viśāradaḥ)skilled
- സങ്ഗ്രഹോ (saṅgrahaḥ)collector
- നിഗ്രഹഃ (nigrahaḥ)restrainer
- കര്താ (kartā)doer
- സര്പചീരനിവാസനഃ (sarpacīranivāsanaḥ)wearer of snake skin (सर्प:snake | चीर:skin | निवासनः:wearer)
മുഖ്യോഽമുഖ്യശ്ച ദേഹശ്ച കാഹലിഃ സര്വകാമദഃ । (മുഖ്യോ മുഖ്യശ്ച)
സര്വകാസപ്രസാദശ്ച സുബലോ ബലരൂപധൃത് ॥ ൬൬॥
സര്വകാസപ്രസാദശ്ച സുബലോ ബലരൂപധൃത് ॥ ൬൬॥
- മുഖ്യോഽമുഖ്യശ്ച (mukhyo'mukhyaśca)chief and non-chief (मुख्यः:chief | अमुख्यः:non-chief | च:and)
- ദേഹശ്ച (dehaśca)body and (देहः:body | च:and)
- കാഹലിഃ (kāhaliḥ)Kahali
- സര്വകാമദഃ (sarvakāmadaḥ)grantor of all desires (सर्व:all | कामदः:grantor of desires)
- സര്വകാലപ്രസാദശ്ച (sarvakālaprasādaśca)graceful at all times (सर्वकाल:all times | प्रसादः:grace | च:and)
- സുബലോ (subalo)very strong
- ബലരൂപധൃത് (balarūpadhṛt)assumer of the form of strength (बल:strength | रूप:form | धृत्:assumer)
സര്വകാമവരശ്ചൈവ സര്വദഃ സര്വതോമുഖഃ ।
ആകാശനിര്വിരൂപശ്ച നിപാതീ ഹ്യവശഃ ഖഗഃ ॥ ൬൭॥
ആകാശനിര്വിരൂപശ്ച നിപാതീ ഹ്യവശഃ ഖഗഃ ॥ ൬൭॥
- സര്വകാമവരശ്ചൈവ (sarvakāmavaraścaiva)bestower of all desires (सर्वकाम:all desires | वर:bestower | च:and | एव:indeed)
- സര്വദഃ (sarvadaḥ)giver of all
- സര്വതോമുഖഃ (sarvatomukhaḥ)facing everywhere (सर्वतः:everywhere | मुखः:facing)
- ആകാശനിര്വിരൂപശ്ച (ākāśanirvirūpaśca)formless as the sky (आकाश:sky | निर्विरूप:formless | च:and)
- നിപാതീ (nipātī)descender
- ഹ്യവശഃ (hyavaśaḥ)uncontrolled
- ഖഗഃ (khagaḥ)bird
രൌദ്രരൂപോംഽശുരാദിത്യോ ബഹുരശ്മിഃ സുവര്ചസീ ।
വസുവേഗോ മഹാവേഗോ മനോവേഗോ നിശാചരഃ ॥ ൬൮॥
വസുവേഗോ മഹാവേഗോ മനോവേഗോ നിശാചരഃ ॥ ൬൮॥
- രൌദ്രരൂപോഽമ്ശുരാദിത്യോ (raudrarūpo'mśurādityaḥ)fierce form, sun (रौद्ररूप:fierce form | अम्शुरादित्य:sun)
- ബഹുരശ്മിഃ (bahuraśmiḥ)many-rayed
- സുവര്ചസീ (suvarcasī)brilliant
- വസുവേഗോ (vasuvegaḥ)swift as wind (वसु:wind | वेग:speed)
- മഹാവേഗോ (mahāvegaḥ)great speed (मह:great | वेग:speed)
- മനോവേഗോ (manovegaḥ)mind speed (मन:mind | वेग:speed)
- നിശാചരഃ (niśācaraḥ)night wanderer
സര്വവാസീ ശ്രിയാവാസീ ഉപദേശകരോഽകരഃ ।
മുനിരാത്മനിരാലോകഃ സമ്ഭഗ്നശ്ച സഹസ്രദഃ ॥ ൬൯॥
മുനിരാത്മനിരാലോകഃ സമ്ഭഗ്നശ്ച സഹസ്രദഃ ॥ ൬൯॥
- സര്വവാസീ (sarvavāsī)dweller in all
- ശ്രിയാവാസീ (śriyāvāsī)dweller in prosperity
- ഉപദേശകരോഽകരഃ (upadeśakaro'karaḥ)giver of teachings
- മുനിരാത്മനിരാലോകഃ (munirātmanirālokaḥ)sage self-illumined
- സമ്ഭഗ്നശ്ച (sambhagnaśca)and shattered
- സഹസ്രദഃ (sahasradaḥ)giver of thousands
പക്ഷീ ച പക്ഷരൂപശ്ച അതിദീപ്തോ വിശാമ്പതിഃ ।
ഉന്മാദോ മദനഃ കാമോ ഹ്യശ്വത്ഥോഽര്ഥകരോ യശഃ ॥ ൭൦॥
ഉന്മാദോ മദനഃ കാമോ ഹ്യശ്വത്ഥോഽര്ഥകരോ യശഃ ॥ ൭൦॥
- പക്ഷീ (pakṣī)bird
- ച (ca)and
- പക്ഷരൂപശ്ച (pakṣarūpaśca)and winged form (पक्ष:wing | रूप:form | च:and)
- അതിദീപ്തോ (atidīpto)very bright
- വിശാം (viśāṃ)of the people
- പതിഃ (patiḥ)lord
- ഉന്മാദോ (unmādo)madness
- മദനഃ (madanaḥ)Cupid
- കാമോ (kāmo)desire
- ഹ്യശ്വത്ഥോഽര്ഥകരോ (hyaśvattho'rthakaro)beneficial like the fig tree (ह्य:indeed | अश्वत्थ:fig tree | अर्थकर:beneficial)
- യശഃ (yaśaḥ)fame
വാമദേവശ്ച വാമശ്ച പ്രാഗ്ദക്ഷിണശ്ച വാമനഃ ।
സിദ്ധയോഗീ മഹര്ഷിശ്ച സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസാധകഃ ॥ ൭൧॥
സിദ്ധയോഗീ മഹര്ഷിശ്ച സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസാധകഃ ॥ ൭൧॥
- വാമദേവശ്ച (vāmadevaśca)and Vāmadeva (वामदेव:Vāmadeva | च:and)
- വാമശ്ച (vāmaśca)and beautiful (वाम:beautiful | च:and)
- പ്രാഗ്ദക്ഷിണശ്ച (prāgdakṣiṇaśca)and facing east and south (प्राक्:east | दक्षिण:south | च:and)
- വാമനഃ (vāmanaḥ)Vāmana
- സിദ്ധയോഗീ (siddhayogī)perfected yogi (सिद्ध:perfected | योगी:yogi)
- മഹര്ഷിശ്ച (maharṣiśca)and great sage (महर्षि:great sage | च:and)
- സിദ്ധാര്ഥഃ (siddhārthaḥ)one who has achieved goals
- സിദ്ധസാധകഃ (siddhasādhakaḥ)accomplished practitioner (सिद्ध:accomplished | साधक:practitioner)
ഭിക്ഷുശ്ച ഭിക്ഷുരൂപശ്ച വിപണോ മൃദുരവ്യയഃ ।
മഹാസേനോ വിശാഖശ്ച ഷഷ്ടിഭാഗോ ഗവാമ്പതിഃ ॥ ൭൨॥
മഹാസേനോ വിശാഖശ്ച ഷഷ്ടിഭാഗോ ഗവാമ്പതിഃ ॥ ൭൨॥
- ഭിക്ഷുശ്ച (bhikṣuśca)and the mendicant
- ഭിക്ഷുരൂപശ്ച (bhikṣurūpaśca)and in mendicant form (भिक्षु:mendicant | रूप:form | च:and)
- വിപണോ (vipaṇo)merchant
- മൃദുരവ്യയഃ (mṛduravyayaḥ)gentle and imperishable (मृदु:gentle | अव्यय:imperishable)
- മഹാസേനോ (mahāseno)great army
- വിശാഖശ്ച (viśākhaśca)and Viśākha
- ഷഷ്ടിഭാഗോ (ṣaṣṭibhāgo)sixtieth part (षष्टि:sixty | भाग:part)
- ഗവാം (gavāṁ)of cows
- പതിഃ (patiḥ)lord
വജ്രഹസ്തശ്ച വിഷ്കമ്ഭീ ചമൂസ്തമ്ഭന ഏവ ച ।
വൃത്താവൃത്തകരസ്താലോ മധുര്മധുകലോചനഃ ॥ ൭൩॥
വൃത്താവൃത്തകരസ്താലോ മധുര്മധുകലോചനഃ ॥ ൭൩॥
- വജ്രഹസ്തശ്ച (vajrahastaśca)with a thunderbolt in hand (वज्र:thunderbolt | हस्त:hand | च:and)
- വിഷ്കമ്ഭീ (viṣkambhī)obstructing
- ചമൂസ്തമ്ഭന (camūstambhana)army stopper (चमू:army | स्तम्भन:stopper)
- ഏവ (eva)indeed
- ച (ca)and
- വൃത്താവൃത്തകരസ്താലോ (vṛttāvṛttakarastālo)round and round like a cymbal (वृत्त:round | अवृत्त:not round | कर:maker | ताल:cymbal)
- മധുര്മധുകലോചനഃ (madhurmadhukalocanaḥ)sweet with honey-like eyes (मधु:honey | मधुक:honey-like | लोचन:eyes)
വാചസ്പത്യോ വാജസനോ നിത്യമാശ്രമപൂജിതഃ ।
ബ്രഹ്മചാരീ ലോകചാരീ സര്വചാരീ വിചാരവിത് ॥ ൭൪॥
ബ്രഹ്മചാരീ ലോകചാരീ സര്വചാരീ വിചാരവിത് ॥ ൭൪॥
- വാചസ്പത്യോ (vācaspatiyo)of Vācaspati
- വാജസനോ (vājasano)of Vājāsana
- നിത്യമാശ്രമപൂജിതഃ (nityamāśramapūjitaḥ)always revered in hermitages (नित्य:always | आश्रम:hermitage | पूजितः:revered)
- ബ്രഹ്മചാരീ (brahmacārī)celibate student
- ലോകചാരീ (lokacārī)moving in the world
- സര്വചാരീ (sarvacārī)moving everywhere
- വിചാരവിത് (vicāravit)knower of reflection
ഈശാന ഈശ്വരഃ കാലോ നിശാചാരീ പിനാകവാന് ।
നിമിത്തസ്ഥോ നിമിത്തം ച നന്ദിര്നന്ദികരോ ഹരിഃ ॥ ൭൫॥
നിമിത്തസ്ഥോ നിമിത്തം ച നന്ദിര്നന്ദികരോ ഹരിഃ ॥ ൭൫॥
- ഈശാന (īśāna)lord
- ഈശ്വരഃ (īśvaraḥ)supreme controller
- കാലോ (kālo)time
- നിശാചാരീ (niśācārī)night wanderer
- പിനാകഭൃത് (pinākabhṛt)bearer of Pinaka (पिनाक:Pinaka (Shiva's bow) | भृत्:bearer)
- നിമിത്തസ്ഥോ (nimittastho)abiding in cause (निमित्त:cause | स्थो:abiding)
- നിമിത്തം (nimittaṁ)cause
- ച (ca)and
- നന്ദിര്നന്ദികരോ (nandirnandikaro)Nandi, joy-giver (नन्दि:Nandi | नन्दिकर:joy-giver)
- ഹരിഃ (hariḥ)Vishnu
നന്ദീശ്വരശ്ച നന്ദീ ച നന്ദനോ നന്ദിവര്ധനഃ ।
ഭഗഹാരീ നിഹന്താ ച കാലോ ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ ॥ ൭൬॥
ഭഗഹാരീ നിഹന്താ ച കാലോ ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ ॥ ൭൬॥
- നന്ദീശ്വരശ്ച (nandīśvaraśca)and lord of Nandi (नन्दीश्वर:lord of Nandi | च:and)
- നന്ദീ (nandī)Nandi
- ച (ca)and
- നന്ദനോ (nandano)son of Nanda
- നന്ദിവര്ധനഃ (nandivardhanaḥ)increaser of joy
- ഭഗഹാരീ (bhagahārī)remover of fortune
- നിഹന്താ (nihantā)destroyer
- ച (ca)and
- കാലോ (kālo)time
- ബ്രഹ്മാ (brahmā)Brahma
- പിതാമഹഃ (pitāmahaḥ)grandfather
ചതുര്മുഖോ മഹാലിങ്ഗശ്ചാരുലിങ്ഗസ്തഥൈവ ച ।
ലിങ്ഗാധ്യക്ഷഃ സുരാധ്യക്ഷോ യോഗാധ്യക്ഷോ യുഗാവഹഃ ॥ ൭൭॥
ലിങ്ഗാധ്യക്ഷഃ സുരാധ്യക്ഷോ യോഗാധ്യക്ഷോ യുഗാവഹഃ ॥ ൭൭॥
- ചതുര്മുഖോ (caturmukho)four-faced
- മഹാലിങ്ഗശ്ചാരുലിങ്ഗസ്തഥൈവ (mahāliṅgaścāruliṅgastathaiva)great and beautiful liṅga (महालिङ्ग:great liṅga | चारुलिङ्ग:beautiful liṅga | तथैव:and also)
- ച (ca)and
- ലിങ്ഗാധ്യക്ഷഃ (liṅgādhyakṣaḥ)overseer of liṅga
- സുരാധ്യക്ഷോ (surādhyakṣo)overseer of gods
- യോഗാധ്യക്ഷോ (yogādhyakṣo)overseer of yoga
- യുഗാവഹഃ (yugāvahaḥ)bringer of ages
ബീജാധ്യക്ഷോ ബീജകര്താ അവ്യാത്മാഽനുഗതോ ബലഃ ।
ഇതിഹാസഃ സകല്പശ്ച ഗൌതമോഽഥ നിശാകരഃ ॥ ൭൮॥
ഇതിഹാസഃ സകല്പശ്ച ഗൌതമോഽഥ നിശാകരഃ ॥ ൭൮॥
- ബീജാധ്യക്ഷോ (bījādhyakṣaḥ)overseer of seeds (बीज:seed | अध्यक्ष:overseer)
- ബീജകര്താ (bījakartā)creator of seeds (बीज:seed | कर्ता:creator)
- അധ്യാത്മാനുഗതോ (adhyātmānugataḥ)follower of spirituality (अध्यात्म:spirituality | अनुगत:follower)
- ബലഃ (balaḥ)strength
- ഇതിഹാസഃ (itihāsaḥ)history
- സകല്പശ്ച (sakalpaśca)and with resolve (सकल्प:resolve | च:and)
- ഗൌതമോഽഥ (gautamo'tha)Gautama and then (गौतम:Gautama | अथ:then)
- നിശാകരഃ (niśākaraḥ)moon
ദമ്ഭോ ഹ്യദമ്ഭോ വൈദമ്ഭോ വശ്യോ വശകരഃ കലിഃ ।
ലോകകര്താ പശുപതിര്മഹാകര്താ ഹ്യനൌഷധഃ ॥ ൭൯॥
ലോകകര്താ പശുപതിര്മഹാകര്താ ഹ്യനൌഷധഃ ॥ ൭൯॥
- ദമ്ഭോ (dambho)hypocrisy
- ഹ്യദമ്ഭോ (hyadambho)non-hypocrisy
- വൈദമ്ഭോ (vaidambho)true non-hypocrisy
- വശ്യോ (vaśyo)controllable
- വശകരഃ (vaśakaraḥ)controller
- കലിഃ (kaliḥ)Kali (demon)
- ലോകകര്താ (lokakartā)creator of the world (लोक:world | कर्ता:creator)
- പശുപതിര്മഹാകര്താ (paśupatirmahākartā)great creator, lord of beings (पशुपति:lord of beings | महाकर्ता:great creator)
- ഹ്യനൌഷധഃ (hyanuṣadhaḥ)without medicine
അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ ബലവച്ഛക്ര ഏവ ച ।
നീതിര്ഹ്യനീതിഃ ശുദ്ധാത്മാ ശുദ്ധോ മാന്യോ ഗതാഗതഃ ॥ ൮൦॥
നീതിര്ഹ്യനീതിഃ ശുദ്ധാത്മാ ശുദ്ധോ മാന്യോ ഗതാഗതഃ ॥ ൮൦॥
- അക്ഷരം (akṣaraṁ)imperishable
- പരമം (paramaṁ)supreme
- ബ്രഹ്മ (brahma)Brahman
- ബലവച്ഛക്ര (balavacchakra)mighty Indra (बलवत्:mighty | शक्र:Indra)
- ഏവ (eva)indeed
- ച (ca)and
- നീതിര്ഹ്യനീതിഃ (nītirhyanītiḥ)policy and non-policy (नीतिः:policy | अनीतिः:non-policy)
- ശുദ്ധാത്മാ (śuddhātmā)pure-souled (शुद्ध:pure | आत्मा:soul)
- ശുദ്ധോ (śuddho)pure
- മാന്യോ (mānyo)honorable
- ഗതാഗതഃ (gatāgataḥ)coming and going (गति:coming | आगत:going)
ബഹുപ്രസാദഃ സുസ്വപ്നോ ദര്പണോഽഥ ത്വമിത്രജിത് ।
വേദകാരോ മന്ത്രകാരോ വിദ്വാന്സമരമര്ദനഃ ॥ ൮൧॥
വേദകാരോ മന്ത്രകാരോ വിദ്വാന്സമരമര്ദനഃ ॥ ൮൧॥
- ബഹുപ്രസാദഃ (bahuprasādaḥ)very gracious
- സുസ്വപ്നോ (susvapno)good dream
- ദര്പണോഽഥ (darpaṇo'tha)mirror and
- ത്വമിത്രജിത് (tvamitrajit)conqueror of enemies
- വേദകാരോ (vedakāro)creator of the Vedas
- മന്ത്രകാരോ (mantrakāro)creator of mantras
- വിദ്വാന് (vidvān)wise
- സമരമര്ദനഃ (samaramardanaḥ)crusher of battles (समर:battle | मर्दनः:crusher)
മഹാമേഘനിവാസീ ച മഹാഘോരോ വശീകരഃ ।
അഗ്നിര്ജ്വാലോ മഹാജ്വാലോ അതിധൂമ്രോ ഹുതോ ഹവിഃ ॥ ൮൨॥
അഗ്നിര്ജ്വാലോ മഹാജ്വാലോ അതിധൂമ്രോ ഹുതോ ഹവിഃ ॥ ൮൨॥
- മഹാമേഘനിവാസീ (mahāmeghanivāsī)dweller in great clouds (महामेघ:great cloud | निवासी:dweller)
- ച (ca)and
- മഹാഘോരോ (mahāghoro)very terrifying
- വശീകരഃ (vaśīkaraḥ)enchanter
- അഗ്നിജ്വാലോ (agnijvālo)fire flame (अग्नि:fire | ज्वालो:flame)
- മഹാജ്വാലോ (mahājvālo)great flame (मह:great | ज्वालो:flame)
- അതിധൂമ്രോ (atidhūmro)very smoky
- ഹുതോ (huto)offered
- ഹവിഃ (haviḥ)oblation
വൃഷണഃ ശങ്കരോ നിത്യം വര്ചസ്വീ ധൂമകേതനഃ । (നിത്യവര്ചസ്വീ)
നീലസ്തഥാങ്ഗലുബ്ധശ്ച ശോഭനോ നിരവഗ്രഹഃ ॥ ൮൩॥
നീലസ്തഥാങ്ഗലുബ്ധശ്ച ശോഭനോ നിരവഗ്രഹഃ ॥ ൮൩॥
- വൃഷണഃ (vṛṣaṇaḥ)virile
- ശങ്കരോ (śaṅkaro)Shankara
- നിത്യവര്ചസ്വീ (nityavarcasvī)eternally glorious (नित्य:eternal | वर्चस्वी:glorious)
- ധൂമകേതനഃ (dhūmaketanaḥ)having smoke as a banner (धूम:smoke | केतनः:banner)
- നീലസ്തഥാങ്ഗലുബ്ധശ്ച (nīlastathāṅgalubdhaśca)blue and desirous of limbs (नील:blue | तथा:and | अङ्गलुब्ध:desirous of limbs | च:also)
- ശോഭനോ (śobhano)beautiful
- നിരവഗ്രഹഃ (niravagrahaḥ)unobstructed (निर:without | अवग्रहः:obstruction)
സ്വസ്തിദഃ സ്വസ്തിഭാവശ്ച ഭാഗീ ഭാഗകരോ ലഘുഃ ।
ഉത്സങ്ഗശ്ച മഹാങ്ഗശ്ച മഹാഗര്ഭപരായണഃ ॥ ൮൪॥
ഉത്സങ്ഗശ്ച മഹാങ്ഗശ്ച മഹാഗര്ഭപരായണഃ ॥ ൮൪॥
- സ്വസ്തിദഃ (svastidaḥ)giver of welfare (स्वस्ति:welfare | दः:giver)
- സ്വസ്തിഭാവശ്ച (svastibhāvaśca)and state of welfare (स्वस्ति:welfare | भाव:state | च:and)
- ഭാഗീ (bhāgī)partaker
- ഭാഗകരോ (bhāgakaro)distributor of shares (भाग:share | करः:maker)
- ലഘുഃ (laghuḥ)light
- ഉത്സങ്ഗശ്ച (utsaṅgaśca)and embrace (उत्सङ्ग:embrace | च:and)
- മഹാങ്ഗശ്ച (mahāṅgaśca)and great-bodied (मह:great | अङ्ग:body | च:and)
- മഹാഗര്ഭപരായണഃ (mahāgarbhaparāyaṇaḥ)devoted to great womb (मह:great | गर्भ:womb | परायणः:devoted)
കൃഷ്ണവര്ണഃ സുവര്ണശ്ച ഇന്ദ്രിയം സര്വദേഹിനാമ് ।
മഹാപാദോ മഹാഹസ്തോ മഹാകായോ മഹായശാഃ ॥ ൮൫॥
മഹാപാദോ മഹാഹസ്തോ മഹാകായോ മഹായശാഃ ॥ ൮൫॥
- കൃഷ്ണവര്ണഃ (kṛṣṇavarṇaḥ)dark-complexioned (कृष्ण:dark | वर्णः:complexion)
- സുവര്ണശ്ച (suvarṇaśca)and golden (सुवर्ण:golden | च:and)
- ഇന്ദ്രിയം (indriyaṁ)sense organ
- സര്വദേഹിനാമ് (sarvadehinām)of all embodied beings (सर्व:all | देहिनाम्:of embodied beings)
- മഹാപാദോ (mahāpādo)having great feet (मह:great | पादो:feet)
- മഹാഹസ്തോ (mahāhasto)having great hands (मह:great | हस्तो:hands)
- മഹാകായോ (mahākāyo)having a great body (मह:great | कायो:body)
- മഹായശാഃ (mahāyaśāḥ)having great fame (मह:great | यशाः:fame)
മഹാമൂര്ധാ മഹാമാത്രോ മഹാനേത്രോ നിശാലയഃ ।
മഹാന്തകോ മഹാകര്ണോ മഹോഷ്ഠശ്ച മഹാഹനുഃ ॥ ൮൬॥
മഹാന്തകോ മഹാകര്ണോ മഹോഷ്ഠശ്ച മഹാഹനുഃ ॥ ൮൬॥
- മഹാമൂര്ധാ (mahāmūrdhā)great-headed (मह:great | मूर्धा:head)
- മഹാമാത്രോ (mahāmātro)great measure (मह:great | मात्रो:measure)
- മഹാനേത്രോ (mahānetro)great-eyed (मह:great | नेत्रो:eye)
- നിശാലയഃ (niśālayaḥ)abode of night (निशा:night | आलयः:abode)
- മഹാന്തകോ (mahāntako)great end (मह:great | अन्तको:end)
- മഹാകര്ണോ (mahākarṇo)great-eared (मह:great | कर्णो:ear)
- മഹോഷ്ഠശ്ച (mahoṣṭhaśca)and great-lipped (मह:great | उष्ठ:lip | च:and)
- മഹാഹനുഃ (mahāhanuḥ)great-jawed (मह:great | हनुः:jaw)
മഹാനാസോ മഹാകമ്ബുര്മഹാഗ്രീവഃ ശ്മശാനഭാക് ।
മഹാവക്ഷാ മഹോരസ്കോ ഹ്യന്തരാത്മാ മൃഗാലയഃ ॥ ൮൭॥
മഹാവക്ഷാ മഹോരസ്കോ ഹ്യന്തരാത്മാ മൃഗാലയഃ ॥ ൮൭॥
- മഹാനാസോ (mahānāsaḥ)great-nosed
- മഹാകമ്ബുര്മഹാഗ്രീവഃ (mahākamburmahāgrīvaḥ)great-necked (महाकम्बुः:great conch | महाग्रीवः:great neck)
- ശ്മശാനഭാക് (śmaśānabhāk)dweller in cremation grounds (श्मशान:cremation ground | भाक्:dweller)
- മഹാവക്ഷാ (mahāvakṣā)broad-chested
- മഹോരസ്കോ (mahorasko)broad-chested
- ഹ്യന്തരാത്മാ (hyantarātmā)inner self
- മൃഗാലയഃ (mṛgālayaḥ)abode of animals
ലമ്ബനോ ലമ്ബിതോഷ്ഠശ്ച മഹാമായഃ പയോനിധിഃ ।
മഹാദന്തോ മഹാദംഷ്ട്രോ മഹാജിഹ്വോ മഹാമുഖഃ ॥ ൮൮॥
മഹാദന്തോ മഹാദംഷ്ട്രോ മഹാജിഹ്വോ മഹാമുഖഃ ॥ ൮൮॥
- ലമ്ബനോ (lambano)supporter
- ലമ്ബിതോഷ്ഠശ്ച (lambitoṣṭhaśca)with hanging lips (लम्बित:hanging | ओष्ठ:lips | च:and)
- മഹാമായഃ (mahāmāyaḥ)great illusionist
- പയോനിധിഃ (payonidhiḥ)ocean
- മഹാദന്തോ (mahādanto)having great teeth
- മഹാദംഷ്ട്രോ (mahādaṃṣṭro)having great fangs
- മഹാജിഹ്വോ (mahājihvo)having a great tongue
- മഹാമുഖഃ (mahāmukhaḥ)having a great mouth
മഹാനഖോ മഹാരോമാ മഹാകേശോ മഹാജടഃ ।
പ്രസന്നശ്ച പ്രസാദശ്ച പ്രത്യയോ ഗിരിസാധനഃ ॥ ൮൯॥
പ്രസന്നശ്ച പ്രസാദശ്ച പ്രത്യയോ ഗിരിസാധനഃ ॥ ൮൯॥
- മഹാനഖോ (mahānakho)great nails (महान्:great | नखः:nail)
- മഹാരോമാ (mahāromā)great hair (महान्:great | रोम:hair)
- മഹാകേശോ (mahākeśo)great hair (महान्:great | केशः:hair)
- മഹാജടഃ (mahājaṭaḥ)great matted hair (महान्:great | जटः:matted hair)
- പ്രസന്നശ്ച (prasannaśca)and serene (प्रसन्नः:serene | च:and)
- പ്രസാദശ്ച (prasādaśca)and grace (प्रसादः:grace | च:and)
- പ്രത്യയോ (pratyayo)confidence
- ഗിരിസാധനഃ (girisādhanaḥ)mountain-dweller (गिरि:mountain | साधनः:dweller)
സ്നേഹനോഽസ്നേഹനശ്ചൈവ അജിതശ്ച മഹാമുനിഃ ।
വൃക്ഷാകാരോ വൃക്ഷകേതുരനലോ വായുവാഹനഃ ॥ ൯൦॥
വൃക്ഷാകാരോ വൃക്ഷകേതുരനലോ വായുവാഹനഃ ॥ ൯൦॥
- സ്നേഹനോഽസ്നേഹനശ്ചൈവ (snehanosnehanascaiva)both affectionate and unaffectionate (स्नेहनः:affectionate | अस्नेहनः:unaffectionate | च:and | एव:indeed)
- അജിതശ്ച (ajitaśca)and unconquered (अजितः:unconquered | च:and)
- മഹാമുനിഃ (mahāmuniḥ)great sage
- വൃക്ഷാകാരോ (vṛkṣākāro)tree-shaped (वृक्ष:tree | आकारः:shape)
- വൃക്ഷകേതുരനലോ (vṛkṣaketuranalo)tree-bannered and fire (वृक्षकेतुः:tree-bannered | अनलः:fire)
- വായുവാഹനഃ (vāyuvāhanaḥ)wind carrier (वायु:wind | वाहनः:carrier)
ഗണ്ഡലീ മേരുധാമാ ച ദേവാധിപതിരേവ ച ।
അഥര്വശീര്ഷഃ സാമാസ്യ ഋക്സഹസ്രാമിതേക്ഷണഃ ॥ ൯൧॥
അഥര്വശീര്ഷഃ സാമാസ്യ ഋക്സഹസ്രാമിതേക്ഷണഃ ॥ ൯൧॥
- ഗണ്ഡലീ (gaṇḍalī)a kind of serpent
- മേരുധാമാ (merudhāmā)abode of Meru (मेरु:Meru | धामा:abode)
- ച (ca)and
- ദേവാധിപതിരേവ (devādhipatireva)indeed the lord of gods (देव:god | अधिपति:lord | एव:indeed)
- ച (ca)and
- അഥര്വശീര്ഷഃ (atharvaśīrṣaḥ)Atharvaśīrṣa
- സാമാസ്യ (sāmāsya)having Sāma as face (साम:Sāma | आस्य:face)
- ഋക്സഹസ്രാമിതേക്ഷണഃ (ṛksahasrāmitekṣaṇaḥ)thousand-eyed with Rigveda (ऋक्:Rigveda | सहस्र:thousand | अमित:immeasurable | ईक्षणः:eyes)
യജുഃപാദഭുജോ ഗുഹ്യഃ പ്രകാശോ ജങ്ഗമസ്തഥാ ।
അമോഘാര്ഥഃ പ്രസാദശ്ച അഭിഗമ്യഃ സുദര്ശനഃ ॥ ൯൨॥
അമോഘാര്ഥഃ പ്രസാദശ്ച അഭിഗമ്യഃ സുദര്ശനഃ ॥ ൯൨॥
- യജുഃ (yajuḥ)Yajur Veda
- പാദഭുജോ (pādabhujaḥ)having feet as arms (पाद:foot | भुज:arm)
- ഗുഹ്യഃ (guhyaḥ)secret
- പ്രകാശോ (prakāśaḥ)manifest
- ജങ്ഗമസ്തഥാ (jaṅgamastathā)and also moving (जङ्गम:moving | तथा:also)
- അമോഘാര്ഥഃ (amoghārthaḥ)infallible purpose (अमोग:infallible | अर्थ:purpose)
- പ്രസാദശ്ച (prasādaśca)and grace (प्रसाद:grace | च:and)
- അഭിഗമ്യഃ (abhigamyaḥ)approachable
- സുദര്ശനഃ (sudarśanaḥ)beautiful to behold
ഉപകാരഃ പ്രിയഃ സര്വഃ കനകഃ കാഞ്ചനച്ഛവിഃ ।
നാഭിര്നന്ദികരോ ഭാവഃ പുഷ്കരസ്ഥപതിഃ സ്ഥിരഃ ॥ ൯൩॥
നാഭിര്നന്ദികരോ ഭാവഃ പുഷ്കരസ്ഥപതിഃ സ്ഥിരഃ ॥ ൯൩॥
- ഉപകാരഃ (upakāraḥ)favor
- പ്രിയഃ (priyaḥ)dear
- സര്വഃ (sarvaḥ)all
- കനകഃ (kanakaḥ)gold
- കാഞ്ചനച്ഛവിഃ (kāñcanacchaviḥ)golden-hued
- നാഭിര്നന്ദികരോ (nābhirnandikaro)navel joy-giver (नाभिः:navel | नन्दिकरः:joy-giver)
- ഭാവഃ (bhāvaḥ)state
- പുഷ്കരസ്ഥപതിഃ (puṣkarasthapatiḥ)lord of Pushkara (पुष्कर:Pushkara | स्थपति:lord)
- സ്ഥിരഃ (sthiraḥ)steady
ദ്വാദശസ്ത്രാസനശ്ചാദ്യോ യജ്ഞോ യജ്ഞസമാഹിതഃ ।
നക്തം കലിശ്ച കാലശ്ച മകരഃ കാലപൂജിതഃ ॥ ൯൪॥
നക്തം കലിശ്ച കാലശ്ച മകരഃ കാലപൂജിതഃ ॥ ൯൪॥
- ദ്വാദശസ്ത്രാസനശ്ചാദ്യോ (dvādaśastrāsanaścādyo)first of twelve seats (द्वादश:twelve | आसन:seat | च:and | आद्य:first)
- യജ്ഞോ (yajño)sacrifice
- യജ്ഞസമാഹിതഃ (yajñasamāhitaḥ)absorbed in sacrifice (यज्ञ:sacrifice | समाहित:absorbed)
- നക്തം (naktaṁ)night
- കലിശ്ച (kaliśca)and Kali (कलि:Kali | च:and)
- കാലശ്ച (kālaśca)and time (काल:time | च:and)
- മകരഃ (makaraḥ)crocodile
- കാലപൂജിതഃ (kālapūjitaḥ)worshipped by time (काल:time | पूजित:worshipped)
സഗണോ ഗണകാരശ്ച ഭൂതവാഹനസാരഥിഃ ।
ഭസ്മശയോ ഭസ്മഗോപ്താ ഭസ്മഭൂതസ്തരുര്ഗണഃ ॥ ൯൫॥
ഭസ്മശയോ ഭസ്മഗോപ്താ ഭസ്മഭൂതസ്തരുര്ഗണഃ ॥ ൯൫॥
- സഗണോ (sagaṇaḥ)with attendants
- ഗണകാരശ്ച (gaṇakāraśca)creator of groups (गणकार:creator of groups | च:and)
- ഭൂതവാഹനസാരഥിഃ (bhūtavāhanasārathiḥ)charioteer of spirits (भूतवाहन:carrier of spirits | सारथिः:charioteer)
- ഭസ്മശയോ (bhasmaśayaḥ)lying on ashes
- ഭസ്മഗോപ്താ (bhasmagoptā)protector of ashes
- ഭസ്മഭൂതസ്തരുര്ഗണഃ (bhasmabhūtastarurgaṇaḥ)group of ash-become trees (भस्मभूत:become ashes | स्तरु:tree | गणः:group)
ലോകപാലസ്തഥാ ലോകോ മഹാത്മാ സര്വപൂജിതഃ । (ലോകപാലസ്തഥാഽലോകോ)
ശുക്ലസ്ത്രിശുക്ലഃ സമ്പന്നഃ ശുചിര്ഭൂതനിഷേവിതഃ ॥ ൯൬॥
ശുക്ലസ്ത്രിശുക്ലഃ സമ്പന്നഃ ശുചിര്ഭൂതനിഷേവിതഃ ॥ ൯൬॥
- ലോകപാലസ്തഥാഽലോകോ (lokapālastathā'loko)protector of the world and beyond (लोकपाल:protector of the world | तथा:and | अलोक:beyond the world)
- മഹാത്മാ (mahātmā)great soul
- സര്വപൂജിതഃ (sarvapūjitaḥ)worshipped by all
- ശുക്ലസ്ത്രിശുക്ലഃ (śuklastriśuklaḥ)pure and thrice pure (शुक्ल:pure | त्रिशुक्ल:thrice pure)
- സമ്പന്നഃ (sampannaḥ)endowed
- ശുചിര്ഭൂതനിഷേവിതഃ (śucirbhūtaniṣevitaḥ)pure, served by beings (शुचि:pure | भूत:beings | निषेवितः:served by)
ആശ്രമസ്ഥഃ ക്രിയാവസ്ഥോ വിശ്വകര്മമതിര്വരഃ ।
വിശാലശാഖസ്താമ്രോഷ്ഠോ ഹ്യമ്ബുജാലഃ സുനിശ്ചലഃ ॥ ൯൭॥
വിശാലശാഖസ്താമ്രോഷ്ഠോ ഹ്യമ്ബുജാലഃ സുനിശ്ചലഃ ॥ ൯൭॥
- ആശ്രമസ്ഥഃ (āśramasthaḥ)dwelling in hermitage (आश्रम:hermitage | स्थः:dwelling)
- ക്രിയാവസ്ഥോ (kriyāvastho)engaged in duties (क्रिया:duties | अवस्थः:engaged)
- വിശ്വകര്മമതിര്വരഃ (viśvakarmamatirvaraḥ)best with universal skill and mind (विश्वकर्म:universal skill | मतिः:mind | वरः:best)
- വിശാലശാഖസ്താമ്രോഷ്ഠോ (viśālaśākhatāmroṣṭho)wide-branched, copper-lipped (विशाल:wide | शाख:branched | ताम्र:copper | ओष्ठः:lipped)
- ഹ്യമ്ബുജാലഃ (hyambujālaḥ)having water network (ह्य:having | अम्बु:water | जालः:network)
- സുനിശ്ചലഃ (suniścalaḥ)very steady (सु:very | निश्चलः:steady)
കപിലഃ കപിശഃ ശുക്ല ആയുശ്ചൈവി പരോഽപരഃ ।
ഗന്ധര്വോ ഹ്യദിതിസ്താര്ക്ഷ്യഃ സുവിജ്ഞേയഃ സുശാരദഃ ॥ ൯൮॥
ഗന്ധര്വോ ഹ്യദിതിസ്താര്ക്ഷ്യഃ സുവിജ്ഞേയഃ സുശാരദഃ ॥ ൯൮॥
- കപിലഃ (kapilaḥ)Kapila
- കപിശഃ (kapiśaḥ)brown
- ശുക്ല (śukla)white
- ആയുശ്ചൈവ (āyuścaiva)and indeed life (आयुः:life | च:and | एव:indeed)
- പരഃ (paraḥ)beyond
- ഗന്ധര്വോ (gandharvo)Gandharva
- ഹ്യദിതിസ്താര്ക്ഷ്യഃ (hyaditistārkṣyaḥ)indeed Aditya and Tarkshya (हि:indeed | अदितिः:Aditya | तार्क्ष्यः:Tarkshya)
- സുവിജ്ഞേയഃ (suvijñeyaḥ)well-known
- സുശാരദഃ (suśāradaḥ)very skillful
പരശ്വധായുധോ ദേവ അനുകാരീ സുബാന്ധവഃ ।
തുമ്ബവീണോ മഹാക്രോധ ഊര്ധ്വരേതാ ജലേശയഃ ॥ ൯൯॥
തുമ്ബവീണോ മഹാക്രോധ ഊര്ധ്വരേതാ ജലേശയഃ ॥ ൯൯॥
- പരശ്വധായുധോ (paraśvadhāyudho)axe-weaponed (परश्वध:axe | आयुध:weapon)
- ദേവോ (devo)god
- ഹ്യനുകാരീ (hyanukārī)imitator
- സുബാന്ധവഃ (subāndhavaḥ)good friend (सु:good | बान्धव:friend)
- തുമ്ബവീണോ (tumbavīṇo)lute-holder (तुम्ब:lute | वीण:stringed instrument)
- മഹാക്രോധ (mahākrodha)great anger (मह:great | क्रोध:anger)
- ഊര്ധ്വരേതാ (ūrdhvaretā)ascetic
- ജലേശയഃ (jaleśayaḥ)water-dweller (जल:water | शय:dweller)
ഉഗ്രോ വംശകരോ വംശോ വംശനാദോ ഹ്യനിന്ദിതഃ ।
സര്വാങ്ഗരൂപോ മായാവീ സുഹൃദോ ഹ്യനിലോഽനലഃ ॥ ൧൦൦॥
സര്വാങ്ഗരൂപോ മായാവീ സുഹൃദോ ഹ്യനിലോഽനലഃ ॥ ൧൦൦॥
- ഉഗ്രോ (ugraḥ)fierce
- വംശകരോ (vaṃśakaraḥ)creator of lineage (वंश:lineage | कर:maker)
- വംശോ (vaṃśaḥ)lineage
- വംശനാദോ (vaṃśanādaḥ)sound of lineage (वंश:lineage | नाद:sound)
- ഹ്യനിന്ദിതഃ (hyaninditaḥ)blameless
- സര്വാങ്ഗരൂപോ (sarvāṅgarūpaḥ)having form of all limbs (सर्व:all | अङ्ग:limb | रूप:form)
- മായാവീ (māyāvī)illusionist
- സുഹൃദോ (suhṛdaḥ)friend
- ഹ്യനിലോഽനലഃ (hyanilo'nalaḥ)air and fire (अनिल:air | अनल:fire)
ബന്ധനോ ബന്ധകര്താ ച സുബന്ധനവിമോചനഃ ।
സ യജ്ഞാരിഃ സ കാമാരിര്മഹാദംഷ്ട്രോ മഹായുധഃ ॥ ൧൦൧॥
സ യജ്ഞാരിഃ സ കാമാരിര്മഹാദംഷ്ട്രോ മഹായുധഃ ॥ ൧൦൧॥
- ബന്ധനോ (bandhano)binder
- ബന്ധകര്താ (bandhakartā)creator of bonds (बन्ध:bond | कर्ता:creator)
- ച (ca)and
- സുബന്ധനവിമോചനഃ (subandhanavimocanaḥ)liberator from good bonds (सु:good | बन्धन:bond | विमोचनः:liberator)
- സ (sa)he
- യജ്ഞാരിഃ (yajñāriḥ)enemy of sacrifices (यज्ञ:sacrifice | अरिः:enemy)
- സ (sa)he
- കാമാരിര്മഹാദംഷ്ട്രോ (kāmārirmahādaṃṣṭro)enemy of desires, great-fanged (काम:desire | अरिः:enemy | महादंष्ट्रः:great-fanged)
- മഹായുധഃ (mahāyudhaḥ)great warrior
ബഹുധാനിന്ദിതഃ ശര്വഃ ശങ്കരഃ ശങ്കരോഽധനഃ । (ശങ്കരോഽനഘഃ)
അമരേശോ മഹാദേവോ വിശ്വദേവഃ സുരാരിഹാ ॥ ൧൦൨॥
അമരേശോ മഹാദേവോ വിശ്വദേവഃ സുരാരിഹാ ॥ ൧൦൨॥
- ബഹുധാ (bahudhā)in many ways
- നിന്ദിതഃ (ninditaḥ)criticized
- ശര്വഃ (śarvaḥ)Śarva (Shiva)
- ശങ്കരഃ (śaṅkaraḥ)Śaṅkara (Shiva)
- ശങ്കരോഽധനഃ (śaṅkaro'dhanaḥ)Śaṅkara, the poor
- അമരേശോ (amareśo)lord of immortals
- മഹാദേവോ (mahādevo)great god
- വിശ്വദേവഃ (viśvadevaḥ)god of the universe
- സുരാരിഹാ (surārihā)destroyer of gods' enemies (सुर:gods | अरि:enemies | हा:destroyer)
അഹിര്ബുധ്ന്യോഽനിലാഭശ്ച ചേകിതാനോ ഹവിസ്തഥാ ।
അജൈകപാച്ച കാപാലീ ത്രിശങ്കുരജിതഃ ശിവഃ ॥ ൧൦൩॥
അജൈകപാച്ച കാപാലീ ത്രിശങ്കുരജിതഃ ശിവഃ ॥ ൧൦൩॥
- അഹിര്ബുധ്ന്യോഽനിലാഭശ്ച (ahirbudhnyo'nilābhaśca)serpent-bottomed and air-like (अहिर्बुध्न्य:serpent-bottomed | अनिलाभः:air-like | च:and)
- ചേകിതാനോ (cekitāno)Cekitāna (a name)
- ഹവിസ്തഥാ (havistathā)and also oblation (हविः:oblation | तथा:also)
- [ഹരി] ([hari])Hari (Vishnu)
- അജൈകപാച്ച (ajaikapācca)and Ajaikapāt (अजैकपात्:Ajaikapāt | च:and)
- കാപാലീ (kāpālī)Kāpālī (a form of Shiva)
- ത്രിശങ്കുരജിതഃ (triśaṅkurajitaḥ)conqueror of Triśaṅku (त्रिशङ्कु:Triśaṅku | अजितः:conqueror)
- ശിവഃ (śivaḥ)Shiva
ധന്വന്തരിര്ധൂമകേതുഃ സ്കന്ദോ വൈശ്രവണസ്തഥാ ।
ധാതാ ശക്രശ്ച വിഷ്ണുശ്ച മിത്രസ്ത്വഷ്ടാ ധ്രുവോ ധരഃ ॥ ൧൦൪॥
ധാതാ ശക്രശ്ച വിഷ്ണുശ്ച മിത്രസ്ത്വഷ്ടാ ധ്രുവോ ധരഃ ॥ ൧൦൪॥
- ധന്വന്തരിര്ധൂമകേതുഃ (dhanvantarirdhūmaketuḥ)Dhanvantari and Dhūmaketu (धन्वन्तरि:Dhanvantari | धूमकेतुः:Dhūmaketu)
- സ്കന്ദോ (skando)Skanda
- വൈശ്രവണസ്തഥാ (vaiśravaṇastathā)Vaiśravaṇa and also (वैश्रवण:Vaiśravaṇa | तथा:and also)
- ധാതാ (dhātā)Dhātā
- ശക്രശ്ച (śakraśca)and Śakra (शक्र:Śakra | च:and)
- വിഷ്ണുശ്ച (viṣṇuśca)and Viṣṇu (विष्णु:Viṣṇu | च:and)
- മിത്രസ്ത്വഷ്ടാ (mitrastvaṣṭā)Mitra and Tvaṣṭā (मित्र:Mitra | त्वष्टा:Tvaṣṭā)
- ധ്രുവോ (dhruvo)Dhruva
- ധരഃ (dharaḥ)Dhara
പ്രഭാവഃ സര്വഗോ വായുരര്യമാ സവിതാ രവിഃ । (സര്വഗോവായുരര്യമാ)
ഉഷങ്ഗുശ്ച വിധാതാ ച മാന്ധാതാ ഭൂതഭാവനഃ ॥ ൧൦൫॥
ഉഷങ്ഗുശ്ച വിധാതാ ച മാന്ധാതാ ഭൂതഭാവനഃ ॥ ൧൦൫॥
- പ്രഭാവഃ (prabhāvaḥ)influence
- സര്വഗോ (sarvago)all-pervading (सर्व:all | ग:going)
- വായുരര്യമാ (vāyuraryamā)Vāyu and Aryaman (वायु:Vāyu | अर्यमा:Aryaman)
- സവിതാ (savitā)Savitar
- രവിഃ (raviḥ)Sun
- ഉഷങ്ഗുശ്ച (uṣaṅguśca)Uṣaṅgu and
- വിധാതാ (vidhātā)creator
- ച (ca)and
- മാന്ധാതാ (māndhātā)Mandhata
- ഭൂതഭാവനഃ (bhūtabhāvanaḥ)nurturer of beings (भूत:beings | भावनः:nurturer)
വിഭുര്വര്ണവിഭാവീ ച സര്വകാമഗുണാവഹഃ ।
പദ്മനാഭോ മഹാഗര്ഭശ്ചന്ദ്രവക്ത്രോഽനിലോഽനലഃ ॥ ൧൦൬॥
പദ്മനാഭോ മഹാഗര്ഭശ്ചന്ദ്രവക്ത്രോഽനിലോഽനലഃ ॥ ൧൦൬॥
- വിഭുര്വര്ണവിഭാവീ (vibhurvarṇavibhāvī)manifestor of all colors (विभुः:all-pervading | वर्ण:color | विभावी:manifestor)
- ച (ca)and
- സര്വകാമഗുണാവഹഃ (sarvakāmaguṇāvahaḥ)bringer of all desired qualities (सर्व:all | काम:desire | गुण:qualities | आवहः:bringer)
- പദ്മനാഭോ (padmanābho)lotus-naveled
- മഹാഗര്ഭശ്ചന്ദ്രവക്ത്രോഽനിലോഽനലഃ (mahāgarbhaścandravaktro'nilo'nalaḥ)great womb, moon-faced, wind, fire (महागर्भ:great womb | चन्द्रवक्त्र:moon-faced | अनिल:wind | अनल:fire)
ബലവാംശ്ചോപശാന്തശ്ച പുരാണഃ പുണ്യചഞ്ചുരീ ।
കുരുകര്താ കുരുവാസീ കുരുഭൂതോ ഗുണൌഷധഃ ॥ ൧൦൭॥
കുരുകര്താ കുരുവാസീ കുരുഭൂതോ ഗുണൌഷധഃ ॥ ൧൦൭॥
- ബലവാംശ്ചോപശാന്തശ്ച (balavāṁścopaśāntaśca)strong and calm (बलवान्:strong | उपशान्तः:calm | च:and)
- പുരാണഃ (purāṇaḥ)ancient
- പുണ്യചഞ്ചുരീ (puṇyacañcurī)auspicious collector (पुण्य:auspicious | चञ्चुरी:collector)
- കുരുകര്താ (kurukartā)doer of Kuru deeds (कुरु:Kuru | कर्ता:doer)
- കുരുവാസീ (kuruvāsī)resident of Kuru (कुरु:Kuru | वासी:resident)
- കുരുഭൂതോ (kurubhūto)become Kuru (कुरु:Kuru | भूतः:become)
- ഗുണൌഷധഃ (guṇauṣadhaḥ)medicine of virtues (गुण:virtue | औषधः:medicine)
സര്വാശയോ ദര്ഭചാരീ സര്വേഷാം പ്രാണിനാം പതിഃ ।
ദേവദേവഃ സുഖാസക്തഃ സദസത്സര്വരത്നവിത് ॥ ൧൦൮॥
ദേവദേവഃ സുഖാസക്തഃ സദസത്സര്വരത്നവിത് ॥ ൧൦൮॥
- സര്വാശയോ (sarvāśayaḥ)all intentions (सर्व:all | आशयः:intentions)
- ദര്ഭചാരീ (darbha-cārī)grass-walker (दर्भ:grass | चारी:walker)
- സര്വേഷാം (sarveṣām)of all
- പ്രാണിനാം (prāṇinām)of living beings
- പതിഃ (patiḥ)lord
- ദേവദേവഃ (devadevaḥ)god of gods (देव:god | देवः:god)
- സുഖാസക്തഃ (sukhāsaktaḥ)attached to happiness (सुख:happiness | आसक्तः:attached)
- സദസത്സര്വരത്നവിത് (sadasatsarvaratnavit)knower of all true and false jewels (सत्:true | असत्:false | सर्व:all | रत्नवित्:knower of jewels)
കൈലാസഗിരിവാസീ ച ഹിമവദ്ഗിരിസംശ്രയഃ ।
കൂലഹാരീ കൂലകര്താ ബഹുവിദ്യോ ബഹുപ്രദഃ ॥ ൧൦൯॥
കൂലഹാരീ കൂലകര്താ ബഹുവിദ്യോ ബഹുപ്രദഃ ॥ ൧൦൯॥
- കൈലാസഗിരിവാസീ (kailāsagirivāsī)resident of Kailasa mountain (कैलास:Kailasa | गिरि:mountain | वासी:resident)
- ച (ca)and
- ഹിമവദ്ഗിരിസംശ്രയഃ (himavadgirisaṃśrayaḥ)dweller of Himalaya (हिमवत्:Himalaya | गिरि:mountain | संश्रयः:dweller)
- കൂലഹാരീ (kūlahārī)destroyer of banks (कूल:bank | हारी:destroyer)
- കൂലകര്താ (kūlakartā)creator of banks (कूल:bank | कर्ता:creator)
- ബഹുവിദ്യോ (bahuvidyo)possessor of much knowledge (बहु:much | विद्य:knowledge)
- ബഹുപ്രദഃ (bahupradaḥ)bestower of many (बहु:many | प्रदः:bestower)
വണിജോ വര്ധകീ വൃക്ഷോ ബകുലശ്ചന്ദനശ്ഛദഃ ।
സാരഗ്രീവോ മഹാജത്രുരലോലശ്ച മഹൌഷധഃ ॥ ൧൧൦॥
സാരഗ്രീവോ മഹാജത്രുരലോലശ്ച മഹൌഷധഃ ॥ ൧൧൦॥
- വണിജോ (vaṇijo)merchant
- വര്ധകീ (vardhakī)carpenter
- വൃക്ഷോ (vṛkṣo)tree
- വകുലശ്ചന്ദനശ്ഛദഃ (vakulaścandanaśchadaḥ)Vakula and Sandalwood tree (वकुल:Vakula tree | चन्दन:Sandalwood | छदः:tree)
- സാരഗ്രീവോ (sāragrīvo)strong-necked
- മഹാജത്രുരലോലശ്ച (mahājatruralolaśca)large-necked and steady (महाजत्रु:large-necked | अलोल:steady)
- മഹൌഷധഃ (mahauṣadhaḥ)great herb
സിദ്ധാര്ഥകാരീ സിദ്ധാര്ഥശ്ഛന്ദോവ്യാകരണോത്തരഃ ।
സിംഹനാദഃ സിംഹദംഷ്ട്രഃ സിംഹഗഃ സിംഹവാഹനഃ ॥ ൧൧൧॥
സിംഹനാദഃ സിംഹദംഷ്ട്രഃ സിംഹഗഃ സിംഹവാഹനഃ ॥ ൧൧൧॥
- സിദ്ധാര്ഥകാരീ (siddhārthakārī)accomplisher of goals (सिद्धार्थ:goal accomplished | कारी:doer)
- സിദ്ധാര്ഥശ്ഛന്ദോവ്യാകരണോത്തരഃ (siddhārthaśchandovyākaraṇottaraḥ)master of prosody and grammar (सिद्धार्थ:goal accomplished | छन्दो:prosody | व्याकरण:grammar | उत्तरः:superior)
- സിംഹനാദഃ (siṁhanādaḥ)lion's roar (सिंह:lion | नादः:roar)
- സിംഹദംഷ്ട്രഃ (siṁhadaṁṣṭraḥ)lion-toothed (सिंह:lion | दंष्ट्रः:toothed)
- സിംഹഗഃ (siṁhagaḥ)lion-like
- സിംഹവാഹനഃ (siṁhavāhanaḥ)lion-mounted (सिंह:lion | वाहनः:mounted)
പ്രഭാവാത്മാ ജഗത്കാലസ്ഥാലോ ലോകഹിതസ്തരുഃ ।
സാരങ്ഗോ നവചക്രാങ്ഗഃ കേതുമാലീ സഭാവനഃ ॥ ൧൧൨॥
സാരങ്ഗോ നവചക്രാങ്ഗഃ കേതുമാലീ സഭാവനഃ ॥ ൧൧൨॥
- പ്രഭാവാത്മാ (prabhāvātmā)essence of influence (प्रभाव:influence | आत्मा:essence)
- ജഗത്കാലസ്ഥാലോ (jagatkālasthālo)support of world time (जगत्:world | काल:time | स्थाल:support)
- ലോകഹിതസ്തരുഃ (lokahitastaruḥ)tree of world welfare (लोक:world | हित:welfare | तरुः:tree)
- സാരങ്ഗോ (sāraṅgo)deer
- നവചക്രാങ്ഗഃ (navacakrāṅgaḥ)having nine wheels (नव:nine | चक्र:wheel | अङ्गः:having)
- കേതുമാലീ (ketumālī)adorned with banners (केतु:banner | माली:adorned with)
- സഭാവനഃ (sabhāvanaḥ)well-disposed
ഭൂതാലയോ ഭൂതപതിരഹോരാത്രമനിന്ദിതഃ ॥ ൧൧൩॥
- ഭൂതാലയോ (bhūtālayaḥ)abode of beings (भूत:being | आलय:abode)
- ഭൂതപതിരഹോരാത്രമനിന്ദിതഃ (bhūtapatirahorātramaninditaḥ)lord of beings, flawless day and night (भूतपति:lord of beings | अहोरात्र:day and night | अनिन्दितः:flawless)
വാഹിതാ സര്വഭൂതാനാം നിലയശ്ച വിഭുര്ഭവഃ ।
അമോഘഃ സംയതോ ഹ്യശ്വോ ഭോജനഃ പ്രാണധാരണഃ ॥ ൧൧൪॥ (പ്രാണധാരകഃ)
അമോഘഃ സംയതോ ഹ്യശ്വോ ഭോജനഃ പ്രാണധാരണഃ ॥ ൧൧൪॥ (പ്രാണധാരകഃ)
- വാഹിതാ (vāhitā)carrier
- സര്വഭൂതാനാം (sarvabhūtānāṁ)of all beings (सर्व:all | भूतानां:of beings)
- നിലയശ്ച (nilayaśca)and the abode (निलय:abode | च:and)
- വിഭുര്ഭവഃ (vibhurbhavaḥ)omnipresent existence (विभुः:omnipresent | भवः:existence)
- അമോഘഃ (amoghaḥ)infallible
- സമ്യതോ (samyataḥ)restrained
- ഹ്യശ്വോ (hyaśvaḥ)indeed a horse
- ഭോജനഃ (bhojanaḥ)food
- പ്രാണധാരണഃ (prāṇadhāraṇaḥ)sustainer of life (प्राण:life | धारणः:sustainer)
ധൃതിമാന്മതിമാന്ദക്ഷഃ സത്കൃതശ്ച യുഗാധിപഃ ।
ഗോപാലിര്ഗോപതിര്ഗ്രാമോ ഗോചര്മവസനോ ഹരിഃ। ൧൧൫॥
ഗോപാലിര്ഗോപതിര്ഗ്രാമോ ഗോചര്മവസനോ ഹരിഃ। ൧൧൫॥
- ധൃതിമാന് (dhṛtimān)steadfast
- മതിമാന് (matimān)wise
- ദക്ഷഃ (dakṣaḥ)skillful
- സത്കൃതശ്ച (satkṛtaśca)honored
- യുഗാധിപഃ (yugādhipaḥ)lord of the age (युग:age | अधिपः:lord)
- ഗോപാലിര്ഗോപതിര്ഗ്രാമോ (gopālirgopatirgrāmo)protector of cows and villages (गोपालिः:protector of cows | गोपतिः:lord of cows | ग्रामः:village)
- ഗോചര്മവസനോ (gocarmavasano)wearing cowhide (गो:cow | चर्म:hide | वसनः:wearing)
- ഹരിഃ (hariḥ)Vishnu
ഹിരണ്യബാഹുശ്ച തഥാ ഗുഹാപാലഃ പ്രവേശിനാമ് ।
പ്രകൃഷ്ടാരിര്മഹാഹര്ഷോ ജിതകാമോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧൧൬॥
പ്രകൃഷ്ടാരിര്മഹാഹര്ഷോ ജിതകാമോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧൧൬॥
- ഹിരണ്യബാഹുശ്ച (hiraṇyabāhuśca)golden-armed and (हिरण्य:golden | बाहुः:arm | च:and)
- തഥാ (tathā)thus
- ഗുഹാപാലഃ (guhāpālaḥ)protector of caves (गुहा:cave | पालः:protector)
- പ്രവേശിനാമ് (praveśinām)of the entrants
- പ്രകൃഷ്ടാരിര്മഹാഹര്ഷോ (prakṛṣṭārirmahāharṣo)great joy, eminent enemy (प्रकृष्ट:eminent | अरिः:enemy | महाहर्षः:great joy)
- ജിതകാമോ (jitakāmo)conqueror of desires (जित:conquered | कामः:desire)
- ജിതേന്ദ്രിയഃ (jitendriyaḥ)conqueror of senses (जित:conquered | इन्द्रियः:senses)
ഗാന്ധാരശ്ച സുവാസശ്ച തപഃസക്തോ രതിര്നരഃ ।
മഹാഗീതോ മഹാനൃത്യോ ഹ്യപ്സരോഗണസേവിതഃ ॥ ൧൧൭॥
മഹാഗീതോ മഹാനൃത്യോ ഹ്യപ്സരോഗണസേവിതഃ ॥ ൧൧൭॥
- ഗാന്ധാരശ്ച (gāndhāraśca)Gandhara and
- സുവാസശ്ച (suvāsaśca)well-dressed and
- തപഃസക്തോ (tapaḥsakto)devoted to penance (तपः:penance | सक्तो:devoted)
- രതിര്നരഃ (ratirnaraḥ)man of pleasure (रतिः:pleasure | नरः:man)
- മഹാഗീതോ (mahāgīto)great song
- മഹാനൃത്യോ (mahānṛtyo)great dance
- ഹ്യപ്സരോഗണസേവിതഃ (hyapsarogaṇasevitaḥ)attended by groups of Apsaras (ह्य:indeed | अप्सरोगण:groups of Apsaras | सेवितः:attended)
മഹാകേതുര്മഹാധാതുര്നൈകസാനുചരശ്ചലഃ ।
ആവേദനീയ ആദേശഃ സര്വഗന്ധസുഖാവഹഃ ॥ ൧൧൮॥
ആവേദനീയ ആദേശഃ സര്വഗന്ധസുഖാവഹഃ ॥ ൧൧൮॥
- മഹാകേതുര്മഹാധാതുര്നൈകസാനുചരശ്ചലഃ (mahāketurmahādhāturnaikasānucaraścalaḥ)great comet, great element, many peaks, moving (महाकेतुः:great comet | महाधातुः:great element | नैकसानुचरः:many peaks | चलः:moving)
- ആവേദനീയ (āvedanīya)to be informed
- ആദേശഃ (ādeśaḥ)command
- സര്വഗന്ധസുഖാവഹഃ (sarvagandhasukhāvahaḥ)bringer of all fragrant joy (सर्व:all | गन्ध:fragrance | सुख:joy | आवहः:bringer)
തോരണസ്താരണോ വാതഃ പരിധീ പതിഖേചരഃ ।
സംയോഗോ വര്ധനോ വൃദ്ധോ അതിവൃദ്ധോ ഗുണാധികഃ ॥ ൧൧൯॥
സംയോഗോ വര്ധനോ വൃദ്ധോ അതിവൃദ്ധോ ഗുണാധികഃ ॥ ൧൧൯॥
- തോരണസ്താരണോ (toraṇastāraṇo)gate and savior (तोरण:gate | तारण:savior)
- വാതഃ (vātaḥ)wind
- പരിധീ (paridhī)enclosures
- പതിഖേചരഃ (patikhecaraḥ)lord of sky wanderers (पति:lord | खेचर:sky wanderer)
- സമ്യോഗോ (samyogo)union
- വര്ധനോ (vardhano)enhancer
- വൃദ്ധോ (vṛddho)grown
- അതിവൃദ്ധോ (ativṛddho)greatly grown (अति:greatly | वृद्ध:grown)
- ഗുണാധികഃ (guṇādhikaḥ)superior in qualities (गुण:qualities | अधिक:superior)
നിത്യ ആത്മസഹായശ്ച ദേവാസുരപതിഃ പതിഃ ।
യുക്തശ്ച യുക്തബാഹുശ്ച ദേവോ ദിവി സുപര്വണഃ ॥ ൧൨൦॥
യുക്തശ്ച യുക്തബാഹുശ്ച ദേവോ ദിവി സുപര്വണഃ ॥ ൧൨൦॥
- നിത്യ (nitya)eternal
- ആത്മസഹായശ്ച (ātmasahāyaśca)self-supporting (आत्म:self | सहाय:supporting | च:and)
- ദേവാസുരപതിഃ (devāsurapatiḥ)lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | पतिः:lord)
- പതിഃ (patiḥ)lord
- യുക്തശ്ച (yuktaśca)united and (युक्त:united | च:and)
- യുക്തബാഹുശ്ച (yuktabāhuśca)strong-armed and (युक्त:united | बाहु:arm | च:and)
- ദേവോ (devo)god
- ദിവിസുപര്വണഃ (divisuparvaṇaḥ)lord of celestial paths (दिवि:celestial | सुपर्वणः:lord of paths)
ആഷാഢശ്ച സുഷാണ്ഢശ്ച ധ്രുവോഽഥ ഹരിണോ ഹരഃ ।
വപുരാവര്തമാനേഭ്യോ വസുശ്രേഷ്ഠോ മഹാപഥഃ ॥ ൧൨൧॥
വപുരാവര്തമാനേഭ്യോ വസുശ്രേഷ്ഠോ മഹാപഥഃ ॥ ൧൨൧॥
- ആഷാഢശ്ച (āṣāḍhaśca)Āṣāḍha and
- സുഷാഢശ്ച (suṣāḍhaśca)Suṣāḍha and
- ധ്രുവോഽഥ (dhruvo'tha)Dhruva then
- ഹരിണോ (hariṇo)deer
- ഹരഃ (haraḥ)Shiva
- വപുരാവര്തമാനേഭ്യോ (vapurāvartamānebhyo)from the revolving forms (वपुः:form | आवर्तमानेभ्यः:revolving)
- വസുശ്രേഷ്ഠോ (vasuśreṣṭho)best of wealth
- മഹാപഥഃ (mahāpathaḥ)great path
ശിരോഹാരീ വിമര്ശശ്ച സര്വലക്ഷണലക്ഷിതഃ ।
അക്ഷശ്ച രഥയോഗീ ച സര്വയോഗീ മഹാബലഃ ॥ ൧൨൨॥
അക്ഷശ്ച രഥയോഗീ ച സര്വയോഗീ മഹാബലഃ ॥ ൧൨൨॥
- ശിരോഹാരീ (śirohārī)head conqueror
- വിമര്ശശ്ച (vimarśaśca)and reflection
- സര്വലക്ഷണലക്ഷിതഃ (sarvalakṣaṇalakṣitaḥ)marked by all signs (सर्व:all | लक्षण:signs | लक्षितः:marked)
- അക്ഷശ്ച (akṣaśca)and axle
- രഥയോഗീ (rathayogī)chariot practitioner (रथ:chariot | योगी:practitioner)
- ച (ca)and
- സര്വയോഗീ (sarvayogī)universal practitioner (सर्व:all | योगी:practitioner)
- മഹാബലഃ (mahābalaḥ)great strength
സമാമ്നായോഽസമാമ്നായസ്തീര്ഥദേവോ മഹാരഥഃ ।
നിര്ജീവോ ജീവനോ മന്ത്രഃ ശുഭാക്ഷോ ബഹുകര്കശഃ ॥ ൧൨൩॥
നിര്ജീവോ ജീവനോ മന്ത്രഃ ശുഭാക്ഷോ ബഹുകര്കശഃ ॥ ൧൨൩॥
- സമാമ്നായോഽസമാമ്നായസ്തീര്ഥദേവോ (samāmnāyo'samāmnāyastīrthadevo)god of sacred places (समाम्नाय:Veda | असमाम्नाय:non-Vedic | तीर्थदेव:god of sacred places)
- മഹാരഥഃ (mahārathaḥ)great charioteer
- നിര്ജീവോ (nirjīvo)lifeless
- ജീവനോ (jīvano)life-giving
- മന്ത്രഃ (mantraḥ)sacred chant
- ശുഭാക്ഷോ (śubhākṣo)auspicious-eyed
- ബഹുകര്കശഃ (bahukarkaśaḥ)very harsh
രത്നപ്രഭൂതോ രത്നാങ്ഗോ മഹാര്ണവനിപാനവിത് ।
മൂലം വിശാലോ ഹ്യമൃതോ വ്യക്താവ്യക്തസ്തപോനിധിഃ ॥ ൧൨൪॥
മൂലം വിശാലോ ഹ്യമൃതോ വ്യക്താവ്യക്തസ്തപോനിധിഃ ॥ ൧൨൪॥
- രത്നപ്രഭൂതോ (ratnaprabhūto)abundant in jewels (रत्न:jewel | प्रभूत:abundant)
- രക്താങ്ഗോ (raktāṅgo)red-bodied (रक्त:red | अङ्ग:body)
- മഹാര്ണവനിപാനവിത് (mahārṇavanipānavit)knower of ocean drinking (महा:great | अर्णव:ocean | निपान:drinking | वित्:knower)
- രത്നാങ്ഗോ (ratnāṅgo)jewel-bodied (रत्न:jewel | अङ्ग:body)
- മൂലം (mūlaṁ)root
- വിശാലോ (viśālo)vast
- ഹ്യമൃതോ (hyamṛto)immortal
- വ്യക്താവ്യക്തസ്തപോനിധിഃ (vyaktāvyaktastaponidhiḥ)manifest-unmanifest penance treasure (व्यक्त:manifest | अव्यक्त:unmanifest | तपोनिधि:treasure of penance)
ആരോഹണോഽധിരോഹശ്ച ശീലധാരീ മഹായശാഃ ।
സേനാകല്പോ മഹാകല്പോ യോഗോ യുഗകരോ ഹരിഃ ॥ ൧൨൫॥
സേനാകല്പോ മഹാകല്പോ യോഗോ യുഗകരോ ഹരിഃ ॥ ൧൨൫॥
- ആരോഹണോഽധിരോഹശ്ച (ārohaṇo'dhirohaśca)ascent and mounting (आरोहण:ascent | अधिरोह:mounting)
- ശീലധാരീ (śīladhārī)virtuous bearer (शील:virtue | धारी:bearer)
- മഹായശാഃ (mahāyaśāḥ)great fame
- സേനാകല്പോ (senākalpo)army-like (सेना:army | कल्प:like)
- മഹാകല്പോ (mahākalpo)great creation (मह:great | कल्प:creation)
- യോഗോ (yogo)union
- യുഗകരോ (yugakaro)creator of ages (युग:age | कर:creator)
- ഹരിഃ (hariḥ)Hari (Vishnu)
യുഗരൂപോ മഹാരൂപോ മഹാനാഗഹനോ വധഃ ।
ന്യായനിര്വപണഃ പാദഃ പണ്ഡിതോ ഹ്യചലോപമഃ ॥ ൧൨൬॥
ന്യായനിര്വപണഃ പാദഃ പണ്ഡിതോ ഹ്യചലോപമഃ ॥ ൧൨൬॥
- യുഗരൂപോ (yugarūpo)form of an era (युग:era | रूप:form)
- മഹാരൂപോ (mahārūpo)great form (मह:great | रूप:form)
- മഹാനാഗഹനോ (mahānāgaghano)dense with great serpents (मह:great | नाग:serpent | घन:dense)
- വധഃ (vadhaḥ)destruction
- ന്യായനിര്വപണഃ (nyāyanirvapaṇaḥ)dispenser of justice (न्याय:justice | निर्वपण:dispenser)
- പാദഃ (pādaḥ)foot
- പണ്ഡിതോ (paṇḍito)scholar
- ഹ്യചലോപമഃ (hyacalopamaḥ)like a mountain (अचल:mountain | उपम:like)
ബഹുമാലോ മഹാമാലഃ ശശീ ഹരസുലോചനഃ ।
വിസ്താരോ ലവണഃ കൂപസ്ത്രിയുഗഃ സഫലോദയഃ ॥ ൧൨൭॥
വിസ്താരോ ലവണഃ കൂപസ്ത്രിയുഗഃ സഫലോദയഃ ॥ ൧൨൭॥
- ബഹുമാലോ (bahumālaḥ)many garlands
- മഹാമാലഃ (mahāmālaḥ)great garland
- ശശീ (śaśī)moon
- ഹരസുലോചനഃ (harasulocanaḥ)eye of Shiva (हर:Shiva | सुलोचनः:beautiful-eyed)
- വിസ്താരോ (vistāraḥ)expansion
- ലവണഃ (lavaṇaḥ)salt
- കൂപസ്ത്രിയുഗഃ (kūpastriyugaḥ)well of three ages (कूप:well | त्रियुगः:three ages)
- സഫലോദയഃ (saphalodayaḥ)fruitful rise (सफल:fruitful | उदयः:rise)
ത്രിലോചനോ വിഷണ്ണാങ്ഗോ മണിവിദ്ധോ ജടാധരഃ ।
ബിന്ദുര്വിസര്ഗഃ സുമുഖഃ ശരഃ സര്വായുധഃ സഹഃ ॥ ൧൨൮॥
ബിന്ദുര്വിസര്ഗഃ സുമുഖഃ ശരഃ സര്വായുധഃ സഹഃ ॥ ൧൨൮॥
- ത്രിലോചനോ (trilocanaḥ)three-eyed
- വിഷണ്ണാങ്ഗോ (viṣaṇṇāṅgaḥ)with distressed limbs
- മണിവിദ്ധോ (maṇividdhaḥ)pierced by jewels
- ജടാധരഃ (jaṭādharaḥ)wearing matted hair
- ബിന്ദുര്വിസര്ഗഃ (bindurvisargaḥ)dot and visarga
- സുമുഖഃ (sumukhaḥ)with a beautiful face
- ശരഃ (śaraḥ)arrow
- സര്വായുധഃ (sarvāyudhaḥ)with all weapons (सर्व:all | आयुधः:weapons)
- സഹഃ (sahaḥ)enduring
നിവേദനഃ സുഖാജാതഃ സുഗന്ധാരോ മഹാധനുഃ ।
ഗന്ധപാലീ ച ഭഗവാനുത്ഥാനഃ സര്വകര്മണാമ് ॥ ൧൨൯॥
ഗന്ധപാലീ ച ഭഗവാനുത്ഥാനഃ സര്വകര്മണാമ് ॥ ൧൨൯॥
- നിവേദനഃ (nivedanaḥ)offering
- സുഖാജാതഃ (sukhajātaḥ)born of happiness (सुख:happiness | जातः:born)
- സുഗന്ധാരോ (sugandhāraḥ)fragrant
- മഹാധനുഃ (mahādhanuḥ)great bow (मह:great | धनुः:bow)
- ഗന്ധപാലീ (gandhapālī)fragrance protector
- ച (ca)and
- ഭഗവാനുത്ഥാനഃ (bhagavānuttānaḥ)resurrection of the Lord (भगवान्:Lord | उत्थानः:resurrection)
- സര്വകര്മണാമ് (sarvakarmaṇām)of all actions
മന്ഥാനോ ബഹുലോ വായുഃ സകലഃ സര്വലോചനഃ ।
തലസ്താലഃ കരസ്ഥാലീ ഊര്ധ്വസംഹനനോ മഹാന് ॥ ൧൩൦॥
തലസ്താലഃ കരസ്ഥാലീ ഊര്ധ്വസംഹനനോ മഹാന് ॥ ൧൩൦॥
- മന്ഥാനോ (manthānaḥ)churner
- ബഹുലോ (bahulaḥ)abundant
- വായുഃ (vāyuḥ)wind
- സകലഃ (sakalaḥ)entire
- സര്വലോചനഃ (sarvalocanaḥ)all-seeing
- തലസ്താലഃ (talastālaḥ)palm tree
- കരസ്ഥാലീ (karasthālī)hand-held dish
- ഊര്ധ്വസംഹനനോ (ūrdhvasaṃhananaḥ)upright
- മഹാന് (mahān)great
ഛത്രം സുച്ഛത്രോ വിഖ്യാതോ ലോകഃ സര്വാശ്രയഃ ക്രമഃ ।
മുണ്ഡോ വിരൂപോ വികൃതോ ദണ്ഡീ കുണ്ഡീ വികുര്വണഃ। ൧൩൧॥
മുണ്ഡോ വിരൂപോ വികൃതോ ദണ്ഡീ കുണ്ഡീ വികുര്വണഃ। ൧൩൧॥
- ഛത്രം (chatraṁ)umbrella
- സുച്ഛത്രോ (succhatro)good umbrella (सु:good | छत्रो:umbrella)
- വിഖ്യാതോ (vikhyāto)famous
- ലോകഃ (lokaḥ)world
- സര്വാശ്രയഃ (sarvāśrayaḥ)support of all (सर्व:all | आश्रयः:support)
- ക്രമഃ (kramaḥ)order
- മുണ്ഡോ (muṇḍo)bald
- വിരൂപോ (virūpo)deformed
- വികൃതോ (vikṛto)distorted
- ദണ്ഡീ (daṇḍī)staff-bearer
- കുണ്ഡീ (kuṇḍī)pot-bearer
- വികുര്വണഃ (vikurvaṇaḥ)transforming
ഹര്യക്ഷഃ കകുഭോ വജ്രോ ശതജിഹ്വഃ സഹസ്രപാത് ।
സഹസ്രമൂര്ധാ ദേവേന്ദ്രഃ സര്വദേവമയോ ഗുരുഃ ॥ ൧൩൨॥
സഹസ്രമൂര്ധാ ദേവേന്ദ്രഃ സര്വദേവമയോ ഗുരുഃ ॥ ൧൩൨॥
- ഹര്യക്ഷഃ (haryakṣaḥ)green-eyed
- കകുഭഃ (kakubhaḥ)mountain
- വജ്രീ (vajrī)wielder of the thunderbolt
- ശതജിഹ്വഃ (śatajihvaḥ)hundred-tongued
- സഹസ്രപാത് (sahasrapāt)thousand-footed
- സഹസ്രമൂര്ധാ (sahasramūrdhā)thousand-headed
- ദേവേന്ദ്രഃ (devendraḥ)lord of the gods
- സര്വദേവമയോ (sarvadevamayaḥ)embodiment of all gods (सर्व:all | देव:god | मय:consisting of)
- ഗുരുഃ (guruḥ)teacher
സഹസ്രബാഹുഃ സര്വാങ്ഗഃ ശരണ്യഃ സര്വലോകകൃത് ।
പവിത്രം ത്രികകുന്മന്ത്രഃ കനിഷ്ഠഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗലഃ। ൧൩൩॥
പവിത്രം ത്രികകുന്മന്ത്രഃ കനിഷ്ഠഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗലഃ। ൧൩൩॥
- സഹസ്രബാഹുഃ (sahasrabāhuḥ)thousand-armed (सहस्र:thousand | बाहुः:armed)
- സര്വാങ്ഗഃ (sarvāṅgaḥ)all-limbed (सर्व:all | अङ्गः:limbed)
- ശരണ്യഃ (śaraṇyaḥ)refuge
- സര്വലോകകൃത് (sarvalokakṛt)creator of all worlds (सर्व:all | लोक:worlds | कृत्:creator)
- പവിത്രം (pavitraṁ)pure
- ത്രികകുന്മന്ത്രഃ (trikakunmantraḥ)mantra of three peaks (त्रिक:three | कुन:peaks | मन्त्रः:mantra)
- കനിഷ്ഠഃ (kaniṣṭhaḥ)youngest
- കൃഷ്ണപിങ്ഗലഃ (kṛṣṇapiṅgalaḥ)dark and tawny (कृष्ण:dark | पिङ्गलः:tawny)
ബ്രഹ്മദണ്ഡവിനിര്മാതാ ശതഘ്നീപാശശക്തിമാന് ।
പദ്മഗര്ഭോ മഹാഗര്ഭോ ബ്രഹ്മഗര്ഭോ ജലോദ്ഭവഃ ॥ ൧൩൪॥
പദ്മഗര്ഭോ മഹാഗര്ഭോ ബ്രഹ്മഗര്ഭോ ജലോദ്ഭവഃ ॥ ൧൩൪॥
- ബ്രഹ്മദണ്ഡവിനിര്മാതാ (brahmadaṇḍavinirmātā)creator of Brahma's staff (ब्रह्म:Brahma | दण्ड:staff | विनिर्माता:creator)
- ശതഘ്നീപാശശക്തിമാന് (śataghnīpāśaśaktimān)powerful with noose and weapon (शतघ्नी:weapon | पाश:noose | शक्तिमान्:powerful)
- പദ്മഗര്ഭോ (padmagarbho)lotus womb
- മഹാഗര്ഭോ (mahāgarbho)great womb
- ബ്രഹ്മഗര്ഭോ (brahmagarbho)Brahma's womb
- ജലോദ്ഭവഃ (jalodbhavaḥ)born of water
ഗഭസ്തിര്ബ്രഹ്മകൃദ്ബ്രഹ്മീ ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രാഹ്മണോ ഗതിഃ ।
അനന്തരൂപോ നൈകാത്മാ തിഗ്മതേജാഃ സ്വയമ്ഭുവഃ ॥ ൧൩൫॥
അനന്തരൂപോ നൈകാത്മാ തിഗ്മതേജാഃ സ്വയമ്ഭുവഃ ॥ ൧൩൫॥
- ഗഭസ്തിര്ബ്രഹ്മകൃദ്ബ്രഹ്മീ (gabhastirbrahmakṛdbrahmī)creator of Brahma (गभस्तिः:ray | ब्रह्मकृत्:creator of Brahma | ब्रह्मी:related to Brahma)
- ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രാഹ്മണോ (brahmavidbrāhmaṇo)knower of Brahman (ब्रह्मविद्:knower of Brahman | ब्राह्मणः:Brahmin)
- ഗതിഃ (gatiḥ)goal
- അനന്തരൂപോ (anantarūpo)of infinite forms (अनन्त:infinite | रूपः:form)
- നൈകാത്മാ (naikātmā)many-souled (न:not | एक:one | आत्मा:soul)
- തിഗ്മതേജാഃ (tigmatejāḥ)fierce brilliance (तिग्म:fierce | तेजाः:brilliance)
- സ്വയമ്ഭുവഃ (svayambhuvaḥ)self-born
ഊര്ധ്വഗാത്മാ പശുപതിര്വാതരംഹാ മനോജവഃ ।
ചന്ദനീ പദ്മനാലാഗ്രഃ സുരഭ്യുത്തരണോ നരഃ ॥ ൧൩൬॥
ചന്ദനീ പദ്മനാലാഗ്രഃ സുരഭ്യുത്തരണോ നരഃ ॥ ൧൩൬॥
- ഊര്ധ്വഗാത്മാ (ūrdhvagātmā)upward-moving soul (ऊर्ध्व:upward | आत्मा:soul)
- പശുപതിര്വാതരംഹാ (paśupatirvātaraṃhā)lord of beings, wind-speed (पशुपति:lord of beings | वातरंहा:wind-speed)
- മനോജവഃ (manojavaḥ)speed of mind
- ചന്ദനീ (candanī)sandalwood
- പദ്മനാലാഗ്രഃ (padmanālāgraḥ)tip of lotus stalk (पद्म:lotus | नाल:stalk | अग्रः:tip)
- സുരഭ്യുത്തരണോ (surabhyuttaraṇo)fragrant ascent (सुरभि:fragrant | उत्तरण:ascent)
- നരഃ (naraḥ)man
കര്ണികാരമഹാസ്രഗ്വീ നീലമൌലിഃ പിനാകധൃത് ।
ഉമാപതിരുമാകാന്തോ ജാഹ്നവീധൃഗുമാധവഃ ॥ ൧൩൭॥
ഉമാപതിരുമാകാന്തോ ജാഹ്നവീധൃഗുമാധവഃ ॥ ൧൩൭॥
- കര്ണികാരമഹാസ്രഗ്വീ (karṇikāramahāsragvī)wearer of a great garland (कर्णिकार:karṇikāra flower | महास्रग्:great garland | वी:wearer)
- നീലമൌലിഃ (nīlamauliḥ)blue-crowned
- പിനാകധൃത് (pinākadhṛt)holder of Pinaka (पिनाक:Pinaka (Shiva's bow) | धृत्:holder)
- ഉമാപതിരുമാകാന്തോ (umāpatirumākānto)Uma's husband and beloved (उमापति:Uma's husband | उमाकान्त:Uma's beloved)
- ജാഹ്നവീധൃദുമാധവഃ (jāhnavīdhrudumādhavaḥ)holder of Ganga, Madhava (जाह्नवी:Ganga | धृत्:holder | उमाधव:Madhava)
വരോ വരാഹോ വരദോ വരേണ്യഃ സുമഹാസ്വനഃ ।
മഹാപ്രസാദോ ദമനഃ ശത്രുഹാ ശ്വേതപിങ്ഗലഃ ॥ ൧൩൮॥
മഹാപ്രസാദോ ദമനഃ ശത്രുഹാ ശ്വേതപിങ്ഗലഃ ॥ ൧൩൮॥
- വരോ (varo)boon
- വരാഹോ (varāhaḥ)boar
- വരദോ (varadaḥ)grantor of boons
- വരേണ്യഃ (vareṇyaḥ)most excellent
- സുമഹാസ്വനഃ (sumahāsvanaḥ)having a great sound (सु:good | महास्वनः:great sound)
- മഹാപ്രസാദോ (mahāprasādaḥ)great grace
- ദമനഃ (damanaḥ)subduer
- ശത്രുഹാ (śatruhā)destroyer of enemies (शत्रु:enemy | हा:destroyer)
- ശ്വേതപിങ്ഗലഃ (śvetapiṅgalaḥ)white and tawny (श्वेत:white | पिङ्गल:tawny)
പീതാത്മാ പരമാത്മാ ച പ്രയതാത്മാ പ്രധാനധൃത് ।
സര്വപാര്ശ്വമുഖസ്ത്ര്യക്ഷോ ധര്മസാധാരണോ വരഃ ॥ ൧൩൯॥
സര്വപാര്ശ്വമുഖസ്ത്ര്യക്ഷോ ധര്മസാധാരണോ വരഃ ॥ ൧൩൯॥
- പീതാത്മാ (pītātmā)pure soul
- പരമാത്മാ (paramātmā)supreme soul
- ച (ca)and
- പ്രയതാത്മാ (prayatātmā)self-controlled
- പ്രധാനധൃത് (pradhānadhṛt)holder of the chief
- പ്രീതാത്മാ (prītātmā)beloved soul
- സര്വപാര്ശ്വമുഖസ്ത്ര്യക്ഷോ (sarvapārśvamukhastryakṣo)facing all sides, three-eyed (सर्वपार्श्व:all sides | मुख:facing | त्र्यक्ष:three-eyed)
- ധര്മസാധാരണോ (dharmasādhāraṇo)common to all dharma (धर्म:dharma | साधारण:common)
- വരഃ (varaḥ)excellent
ചരാചരാത്മാ സൂക്ഷ്മാത്മാ അമൃതോ ഗോവൃഷേശ്വരഃ ।
സാധ്യര്ഷിര്വസുരാദിത്യോ വിവസ്വാന്സവിതാഽമൃതഃ ൧൪൦॥
സാധ്യര്ഷിര്വസുരാദിത്യോ വിവസ്വാന്സവിതാഽമൃതഃ ൧൪൦॥
- ചരാചരാത്മാ (carācarātmā)soul of moving and unmoving (चरा:moving | अचरा:unmoving | आत्मा:soul)
- സൂക്ഷ്മാത്മാ (sūkṣmātmā)subtle soul (सूक्ष्म:subtle | आत्मा:soul)
- അമൃതോ (amṛto)immortal
- ഗോവൃഷേശ്വരഃ (govṛṣeśvaraḥ)lord of cows and bulls (गो:cow | वृष:bull | ईश्वरः:lord)
- സാധ്യര്ഷിര്വസുരാദിത്യോ (sādhyaṛṣirvasurādityo)sage of Sādhyas, Vasu, Āditya (साध्य:Sādhyas | ऋषि:sage | वसु:Vasu | आदित्य:Āditya)
- വിവസ്വാന്സവിതാമൃതഃ (vivasvānsavitāmṛtaḥ)Vivasvān, Savitā, immortal (विवस्वान्:Vivasvān | सविता:Savitā | अमृतः:immortal)
വ്യാസഃ സര്ഗഃ സുസങ്ക്ഷേപോ വിസ്തരഃ പര്യയോ നരഃ ।
ഋതു സംവത്സരോ മാസഃ പക്ഷഃ സങ്ഖ്യാസമാപനഃ ॥ ൧൪൧॥
ഋതു സംവത്സരോ മാസഃ പക്ഷഃ സങ്ഖ്യാസമാപനഃ ॥ ൧൪൧॥
- വ്യാസഃ (vyāsaḥ)Vyasa
- സര്ഗഃ (sargaḥ)creation
- സുസങ്ക്ഷേപോ (susaṅkṣepo)concise summary (सु:good | सङ्क्षेपः:summary)
- വിസ്തരഃ (vistaraḥ)expansion
- പര്യയോ (paryayo)synonym
- നരഃ (naraḥ)man
- ഋതുഃ (ṛtuḥ)season
- സംവത്സരോ (saṁvatsaro)year
- മാസഃ (māsaḥ)month
- പക്ഷഃ (pakṣaḥ)fortnight
- സങ്ഖ്യാസമാപനഃ (saṅkhyāsamāpanaḥ)completion of counting (सङ्ख्या:counting | समापनः:completion)
കലാ കാഷ്ഠാ ലവാ മാത്രാ മുഹൂര്താഹഃക്ഷപാഃ ക്ഷണാഃ ।
വിശ്വക്ഷേത്രം പ്രജാബീജം ലിങ്ഗമാദ്യസ്തു നിര്ഗമഃ ॥ ൧൪൨॥
വിശ്വക്ഷേത്രം പ്രജാബീജം ലിങ്ഗമാദ്യസ്തു നിര്ഗമഃ ॥ ൧൪൨॥
- കലാ (kalā)part
- കാഷ്ഠാ (kāṣṭhā)moment
- ലവാ (lavā)instant
- മാത്രാ (mātrā)measure
- മുഹൂര്താഹഃ (muhūrtāḥ)hours
- ക്ഷപാഃ (kṣapāḥ)nights
- ക്ഷണാഃ (kṣaṇāḥ)moments
- വിശ്വക്ഷേത്രം (viśvakṣetraṁ)universal field (विश्व:universal | क्षेत्रं:field)
- പ്രജാബീജം (prajābījaṁ)seed of beings (प्रजा:beings | बीजं:seed)
- ലിങ്ഗമാദ്യസ്തു (liṅgamādyastu)primordial sign (लिङ्गम्:sign | आद्य:primordial | तु:but)
- നിര്ഗമഃ (nirgamaḥ)exit
സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം പിതാ മാതാ പിതാമഹഃ ।
സ്വര്ഗദ്വാരം പ്രജാദ്വാരം മോക്ഷദ്വാരം ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥ ൧൪൩॥
സ്വര്ഗദ്വാരം പ്രജാദ്വാരം മോക്ഷദ്വാരം ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥ ൧൪൩॥
- സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം (sadasadvyaktamavyaktaṁ)manifest and unmanifest (सत्:existence | असत्:non-existence | व्यक्तम्:manifest | अव्यक्तं:unmanifest)
- പിതാ (pitā)father
- മാതാ (mātā)mother
- പിതാമഹഃ (pitāmahaḥ)grandfather
- സ്വര്ഗദ്വാരം (svargadvāraṁ)gateway to heaven (स्वर्ग:heaven | द्वारं:gateway)
- പ്രജാദ്വാരം (prajādvāraṁ)gateway to progeny (प्रजा:progeny | द्वारं:gateway)
- മോക്ഷദ്വാരം (mokṣadvāraṁ)gateway to liberation (मोक्ष:liberation | द्वारं:gateway)
- ത്രിവിഷ്ടപമ് (triviṣṭapam)heaven
നിര്വാണം ഹ്ലാദനശ്ചൈവ ബ്രഹ്മലോകഃ പരാ ഗതിഃ ।
ദേവാസുരവിനിര്മാതാ ദേവാസുരപരായണഃ ॥ ൧൪൪॥
ദേവാസുരവിനിര്മാതാ ദേവാസുരപരായണഃ ॥ ൧൪൪॥
- നിര്വാണം (nirvāṇaṁ)liberation
- ഹ്ലാദനശ്ചൈവ (hlādanaścaiva)and also delight (ह्लादन:delight | च:and | एव:indeed)
- ബ്രഹ്മലോകഃ (brahmalokaḥ)realm of Brahma (ब्रह्म:Brahma | लोकः:realm)
- പരാ (parā)supreme
- ഗതിഃ (gatiḥ)goal
- ദേവാസുരവിനിര്മാതാ (devāsuravinirmātā)creator of gods and demons (देव:god | असुर:demon | विनिर्माता:creator)
- ദേവാസുരപരായണഃ (devāsuraparāyaṇaḥ)refuge of gods and demons (देव:god | असुर:demon | परायणः:refuge)
ദേവാസുരഗുരുര്ദേവോ ദേവാസുരനമസ്കൃതഃ ।
ദേവാസുരമഹാമാത്രോ ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ ॥ ൧൪൫॥
ദേവാസുരമഹാമാത്രോ ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ ॥ ൧൪൫॥
- ദേവാസുരഗുരുര്ദേവോ (devāsuragururdevo)god, teacher of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गुरु:teacher | देव:god)
- ദേവാസുരനമസ്കൃതഃ (devāsuranamaskṛtaḥ)worshipped by gods and demons (देव:god | असुर:demon | नमस्कृत:worshipped)
- ദേവാസുരമഹാമാത്രോ (devāsuramahāmātro)great minister of gods and demons (देव:god | असुर:demon | महामात्र:great minister)
- ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ (devāsuragaṇāśrayaḥ)refuge of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | आश्रय:refuge)
ദേവാസുരഗണാധ്യക്ഷോ ദേവാസുരഗണാഗ്രണീഃ ।
ദേവാതിദേവോ ദേവര്ഷിര്ദേവാസുരവരപ്രദഃ ॥ ൧൪൬॥
ദേവാതിദേവോ ദേവര്ഷിര്ദേവാസുരവരപ്രദഃ ॥ ൧൪൬॥
- ദേവാസുരഗണാധ്യക്ഷോ (devāsuragaṇādhyakṣaḥ)leader of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | अध्यक्ष:leader)
- ദേവാസുരഗണാഗ്രണീഃ (devāsuragaṇāgraṇīḥ)foremost among gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | अग्रणी:foremost)
- ദേവാതിദേവോ (devātidevo)supreme god (देव:god | अति:beyond | देव:god)
- ദേവര്ഷിര്ദേവാസുരവരപ്രദഃ (devarṣirdevāsuravarapradaḥ)sage among gods, giver of boons to gods and demons (देवर्षि:sage among gods | देव:god | असुर:demon | वर:boon | प्रद:giver)
ദേവാസുരേശ്വരോ വിശ്വോ ദേവാസുരമഹേശ്വരഃ ।
സര്വദേവമയോഽചിന്ത്യോ ദേവതാത്മാഽഽത്മസമ്ഭവഃ ॥ ൧൪൭॥
സര്വദേവമയോഽചിന്ത്യോ ദേവതാത്മാഽഽത്മസമ്ഭവഃ ॥ ൧൪൭॥
- ദേവാസുരേശ്വരോ (devāsureśvaro)lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | ईश्वर:lord)
- വിശ്വോ (viśvo)universe
- ദേവാസുരമഹേശ്വരഃ (devāsuramaheśvaraḥ)great lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | महेश्वर:great lord)
- സര്വദേവമയോഽചിന്ത്യോ (sarvadevamayo'cintyo)embodiment of all gods, inconceivable (सर्व:all | देव:god | मय:embodiment | अचिन्त्य:inconceivable)
- ദേവതാത്മാഽഽത്മസമ്ഭവഃ (devatātmā''tmasambhavaḥ)divine soul, self-born (देवतात्मा:divine soul | आत्मसम्भव:self-born)
ഉദ്ഭിത്ത്രിവിക്രമോ വൈദ്യോ വിരജോ നീരജോഽമരഃ ॥
ഈഡ്യോ ഹസ്തീശ്വരോ വ്യാഘ്രോ ദേവസിംഹോ നരര്ഷഭഃ ॥ ൧൪൮॥
ഈഡ്യോ ഹസ്തീശ്വരോ വ്യാഘ്രോ ദേവസിംഹോ നരര്ഷഭഃ ॥ ൧൪൮॥
- ഉദ്ഭിത്ത്രിവിക്രമോ (udbhittrivikramaḥ)uplifter of three strides (उद्भित्:uplifter | त्रिविक्रम:three strides)
- വൈദ്യോ (vaidyaḥ)physician
- വിരജോ (virajaḥ)stainless
- നീരജോഽമരഃ (nīrajo'maraḥ)water-born immortal (नीरज:water-born | अमर:immortal)
- ഈഡ്യോ (īḍyaḥ)praiseworthy
- ഹസ്തീശ്വരോ (hastīśvaraḥ)lord of elephants (हस्ती:elephant | ईश्वर:lord)
- വ്യാഘ്രോ (vyāghraḥ)tiger
- ദേവസിംഹോ (devasimhaḥ)lion among gods (देव:god | सिंह:lion)
- നരര്ഷഭഃ (nararṣabhaḥ)bull among men (नर:man | ऋषभ:bull)
വിബുധോഽഗ്രവരഃ സൂക്ഷ്മഃ സര്വദേവസ്തപോമയഃ ।
സുയുക്തഃ ശോഭനോ വജ്രീ പ്രാസാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ ॥ ൧൪൯॥
സുയുക്തഃ ശോഭനോ വജ്രീ പ്രാസാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ ॥ ൧൪൯॥
- വിബുധോഽഗ്രവരഃ (vibudho'gravaraḥ)foremost among the wise (विबुध:wise | अग्रवर:foremost)
- സൂക്ഷ്മഃ (sūkṣmaḥ)subtle
- സര്വദേവസ്തപോമയഃ (sarvadevastapomayaḥ)essence of all gods' austerity (सर्वदेव:all gods | तपोमय:essence of austerity)
- സയുക്തഃ (suyuktaḥ)well-composed
- ശോഭനോ (śobhano)auspicious
- വജ്രീ (vajrī)wielder of the thunderbolt
- പ്രാസാനാം (prāsānāṁ)of the spears
- പ്രഭവോഽവ്യയഃ (prabhavo'vyayaḥ)imperishable origin (प्रभव:origin | अव्यय:imperishable)
ഗുഹഃ കാന്തോ നിജഃ സര്ഗഃ പവിത്രം സര്വപാവനഃ ।
ശൃങ്ഗീ ശൃങ്ഗപ്രിയോ ബഭ്രൂ രാജരാജോ നിരാമയഃ ॥ ൧൫൦॥
ശൃങ്ഗീ ശൃങ്ഗപ്രിയോ ബഭ്രൂ രാജരാജോ നിരാമയഃ ॥ ൧൫൦॥
- ഗുഹഃ (guhaḥ)cave-dweller
- കാന്തോ (kāntaḥ)beloved
- നിജഃ (nijaḥ)own
- സര്ഗഃ (sargaḥ)creation
- പവിത്രം (pavitraṁ)pure
- സര്വപാവനഃ (sarvapāvanaḥ)purifier of all (सर्व:all | पावनः:purifier)
- ശൃങ്ഗീ (śṛṅgī)horned
- ശൃങ്ഗപ്രിയോ (śṛṅgapriyaḥ)fond of peaks (शृङ्ग:peak | प्रियो:fond of)
- ബഭ്രൂ (babhrū)brown
- രാജരാജോ (rājarājaḥ)king of kings (राज:king | राजो:king)
- നിരാമയഃ (nirāmayaḥ)free from disease
അഭിരാമഃ സുരഗണോ വിരാമഃ സര്വസാധനഃ ।
ലലാടാക്ഷോ വിശ്വദേവോ ഹരിണോ ബ്രഹ്മവര്ചസഃ ॥ ൧൫൧॥
ലലാടാക്ഷോ വിശ്വദേവോ ഹരിണോ ബ്രഹ്മവര്ചസഃ ॥ ൧൫൧॥
- അഭിരാമഃ (abhirāmaḥ)charming
- സുരഗണോ (suragaṇaḥ)host of gods (सुर:god | गणः:host)
- വിരാമഃ (virāmaḥ)cessation
- സര്വസാധനഃ (sarvasādhanaḥ)all-accomplishing (सर्व:all | साधनः:accomplishing)
- ലലാടാക്ഷോ (lalāṭākṣaḥ)forehead-eyed (ललाट:forehead | अक्षः:eye)
- വിശ്വദേവോ (viśvadevaḥ)universal god (विश्व:universal | देवः:god)
- ഹരിണോ (hariṇaḥ)deer-like
- ബ്രഹ്മവര്ചസഃ (brahmavarcasaḥ)having Brahma's brilliance (ब्रह्म:Brahma | वर्चसः:brilliance)
സ്ഥാവരാണാം പതിശ്ചൈവ നിയമേന്ദ്രിയവര്ധനഃ ।
സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധഭൂതാര്ഥോഽചിന്ത്യഃ സത്യവ്രതഃ ശുചിഃ ॥ ൧൫൨॥
സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധഭൂതാര്ഥോഽചിന്ത്യഃ സത്യവ്രതഃ ശുചിഃ ॥ ൧൫൨॥
- സ്ഥാവരാണാം (sthāvarāṇāṁ)of the immovable
- പതിശ്ചൈവ (patiścaiva)and indeed the lord (पतिः:lord | च:and | एव:indeed)
- നിയമേന്ദ്രിയവര്ധനഃ (niyamendriyavardhanaḥ)enhancer of controlled senses (नियम:control | इन्द्रिय:senses | वर्धनः:enhancer)
- സിദ്ധാര്ഥഃ (siddhārthaḥ)one whose goals are achieved
- സിദ്ധഭൂതാര്ഥോഽചിന്ത്യഃ (siddhabhūtārtho'cintyaḥ)unimaginable with achieved goals (सिद्ध:achieved | भूत:being | अर्थः:goal | अचिन्त्यः:unimaginable)
- സത്യവ്രതഃ (satyavrataḥ)truthful in vows
- ശുചിഃ (śuciḥ)pure
വ്രതാധിപഃ പരം ബ്രഹ്മ ഭക്താനാം പരമാ ഗതിഃ ।
വിമുക്തോ മുക്തതേജാശ്ച ശ്രീമാന്ശ്രീവര്ധനോ ജഗത് ॥ ൧൫൩॥
വിമുക്തോ മുക്തതേജാശ്ച ശ്രീമാന്ശ്രീവര്ധനോ ജഗത് ॥ ൧൫൩॥
- വ്രതാധിപഃ (vratādhipaḥ)lord of vows (व्रत:vow | अधिपः:lord)
- പരം (paraṁ)supreme
- ബ്രഹ്മ (brahma)Brahman
- ഭക്താനാം (bhaktānāṁ)of devotees
- പരമാ (paramā)ultimate
- ഗതിഃ (gatiḥ)goal
- ഭക്താനുഗ്രഹകാരകഃ (bhaktānugrahakārakaḥ)bestower of grace to devotees (भक्त:devotee | अनुग्रह:grace | कारकः:bestower)
- വിമുക്തോ (vimukto)liberated
- മുക്തതേജാശ്ച (muktatejāśca)and radiant with liberation (मुक्त:liberated | तेजाः:radiance | च:and)
- ശ്രീമാന് (śrīmān)prosperous
- ശ്രീവര്ധനോ (śrīvardhano)enhancer of prosperity (श्री:prosperity | वर्धन:enhancer)
- ജഗത് (jagat)world
(ഇതി സഹസ്രനാമസ്തോത്രമ് । )
യഥാ പ്രധാനം ഭഗവാനിതി ഭക്ത്യാ സ്തുതോ മയാ ।
യന്ന ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ വിദുസ്തത്ത്വേന നര്ഷയഃ ।
സ്തോതവ്യമര്ച്യം വന്ദ്യം ച കഃ സ്തോഷ്യതി ജഗത്പതിമ് ॥ ൧൫൪॥
യഥാ പ്രധാനം ഭഗവാനിതി ഭക്ത്യാ സ്തുതോ മയാ ।
യന്ന ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ വിദുസ്തത്ത്വേന നര്ഷയഃ ।
സ്തോതവ്യമര്ച്യം വന്ദ്യം ച കഃ സ്തോഷ്യതി ജഗത്പതിമ് ॥ ൧൫൪॥
- ഇതി സഹസ്ര-നാമ-സ്തോത്രമ് (iti sahasra-nāma-stotram)thus the Hymn of the Thousand Names
- യഥാ പ്രധാനമ് (yathā pradhānam)as the Primordial
- ഭഗവാന് (bhagavān)the Blessed Lord
- ഇതി (iti)so
- ഭക്ത്യാ (bhaktyā)with devotion
- സ്തുതഃ (stutaḥ)has been praised
- മയാ (mayā)by me
- യത് ന (yan na)whom not
- ബ്രഹ്മ-ആദയഃ ദേവാഃ (brahmādayo devāḥ)Brahmā and the other gods
- വിദുഃ (viduḥ)know
- തത്ത്വേന (tattvena)as he truly is
- ന ഋഷയഃ (na ṛṣayaḥ)nor the seers
- സ്തോതവ്യമ് (stotavyam)him who is to be praised
- അര്ച്യമ് (arcyam)to be worshipped
- വന്ദ്യമ് ച (vandyaṃ ca)and to be bowed to
- കഃ സ്തോഷ്യതി (kaḥ stoṣyati)who shall praise
- ജഗത്-പതിമ് (jagat-patim)the lord of the world
ഭക്തിം ത്വേവം പുരസ്കൃത്യ മയാ യജ്ഞപതിര്വിഭുഃ ।
തതോഽഭ്യനുജ്ഞാം സമ്പ്രാപ്യ സ്തുതോ മതിമതാം വരഃ ॥ ൧൫൫॥
തതോഽഭ്യനുജ്ഞാം സമ്പ്രാപ്യ സ്തുതോ മതിമതാം വരഃ ॥ ൧൫൫॥
- ഭക്തിമ് (bhaktim)devotion
- തു ഏവമ് (tv evam)yet in this way
- പുരസ്കൃത്യ (puraskṛtya)having set it before me
- മയാ (mayā)by me
- യജ്ഞ-പതിഃ (yajña-patiḥ)the lord of sacrifice
- വിഭുഃ (vibhuḥ)the mighty
- തതഃ (tataḥ)thereafter
- അഭ്യനുജ്ഞാമ് സമ്പ്രാപ്യ (abhyanujñāṃ samprāpya)having obtained his leave
- സ്തുതഃ (stutaḥ)was praised
- മതിമതാമ് വരഃ (matimatāṃ varaḥ)the best of those who possess understanding
ശിവമേഭിഃ സ്തുവന്ദേവം നാമഭിഃ പുഷ്ടിവര്ധനൈഃ ।
നിത്യയുക്തഃ ശുചിര്ഭക്തഃ പ്രാപ്നോത്യാത്മാനമാത്മനാ ॥ ൧൫൬॥
നിത്യയുക്തഃ ശുചിര്ഭക്തഃ പ്രാപ്നോത്യാത്മാനമാത്മനാ ॥ ൧൫൬॥
- ശിവമ് (śivam)Śiva
- ഏഭിഃ (ebhiḥ)with these
- സ്തുവന് (stuvan)praising
- ദേവമ് (devam)the god
- നാമഭിഃ (nāmabhiḥ)names
- പുഷ്ടി-വര്ധനൈഃ (puṣṭi-vardhanaiḥ)which make well-being grow
- നിത്യ-യുക്തഃ (nitya-yuktaḥ)ever steadfast
- ശുചിഃ (śuciḥ)pure
- ഭക്തഃ (bhaktaḥ)the devotee
- പ്രാപ്നോതി (prāpnoti)attains
- ആത്മാനമ് (ātmānam)the Self
- ആത്മനാ (ātmanā)by the Self
ഏതദ്ധി പരമം ബ്രഹ്മ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ॥ ൧൫൭॥
- നിത്യയുക്തഃ (nityayuktaḥ)eternally engaged
- ശുചിര്ഭക്തഃ (śucirbhaktaḥ)pure devotee (शुचिः:pure | भक्तः:devotee)
- പ്രാപ്നോത്യാത്മാനമാത്മനാ (prāpnoty-ātmānam-ātmanā)attains the self by the self (प्राप्नोति:attains | आत्मानम्:the self | आत्मना:by the self)
- ഏതദ്ധി (etaddhi)this indeed
- പരമം (paramaṁ)supreme
- ബ്രഹ്മ (brahma)Brahman
- പരം (paraṁ)highest
- ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി (brahmādhigacchati)attains Brahman (ब्रह्म:Brahman | अधिगच्छति:attains)
ഋഷയശ്ചൈവ ദേവാശ്ച സ്തുവന്ത്യേതേന തത്പരമ് ॥ ൧൫൮॥
- ഋഷയശ്ചൈവ (ṛṣayaścaiva)and the sages (ऋषयः:sages | च:and | एव:indeed)
- ദേവാശ്ച (devāśca)and the gods (देवाः:gods | च:and)
- സ്തുവന്ത്യേതേന (stuvantyetena)praise with this (स्तुवन्ति:praise | एतेन:with this)
- തത്പരമ് (tatparam)that supreme
- സ്തൂയമാനോ (stūyamāno)being praised
- മഹാദേവസ്തുഷ്യതേ (mahādevastuṣyate)Mahadeva is pleased (महादेवः:Mahadeva | तुष्यते:is pleased)
- നിയതാത്മഭിഃ (niyatātmabhiḥ)by the self-controlled (नियत:controlled | आत्मभिः:by selves)
സ്തൂയമാനോ മഹാദേവസ്തുഷ്യതേ നിയതാത്മഭിഃ ।
ഭക്താനുകമ്പീ ഭഗവാനാത്മസംസ്ഥാകരോ വിഭുഃ ॥ ൧൫൯॥
ഭക്താനുകമ്പീ ഭഗവാനാത്മസംസ്ഥാകരോ വിഭുഃ ॥ ൧൫൯॥
- സ്തൂയമാനഃ (stūyamānaḥ)being praised
- മഹാ-ദേവഃ (mahā-devaḥ)Mahādeva
- തുഷ്യതേ (tuṣyate)is well pleased
- നിയത-ആത്മഭിഃ (niyatātmabhiḥ)by those whose selves are held in check
- ഭക്ത-അനുകമ്പീ (bhaktānukampī)feeling for his devotees
- ഭഗവാന് (bhagavān)the Blessed One
- ആത്മ-സംസ്ഥാ-കരഃ (ātma-saṃsthā-karaḥ)who sets them firm within himself
- വിഭുഃ (vibhuḥ)the mighty
തഥൈവ ച മനുഷ്യേഷു യേ മനുഷ്യാഃ പ്രധാനതഃ ।
ആസ്തികാഃ ശ്രദ്ധധാനാശ്ച ബഹുഭിര്ജന്മഭിഃ സ്തവൈഃ ॥ ൧൬൦॥
ആസ്തികാഃ ശ്രദ്ധധാനാശ്ച ബഹുഭിര്ജന്മഭിഃ സ്തവൈഃ ॥ ൧൬൦॥
- തഥാ ഏവ ച (tathaiva ca)and just so
- മനുഷ്യേഷു (manuṣyeṣu)among men
- യേ മനുഷ്യാഃ (ye manuṣyāḥ)those men who
- പ്രധാനതഃ (pradhānataḥ)are foremost
- ആസ്തികാഃ (āstikāḥ)who believe
- ശ്രദ്ദധാനാഃ ച (śraddadhānāś ca)and who have faith
- ബഹുഭിഃ ജന്മഭിഃ (bahubhir janmabhiḥ)through many births
- സ്തവൈഃ (stavaiḥ)with many hymns of praise
ഭക്ത്യാ ഹ്യനന്യമീശാനം പരം ദേവം സനാതനമ് ।
കര്മണാ മനസാ വാചാ ഭാവേനാമിതതേജസഃ ॥ ൧൬൧॥
കര്മണാ മനസാ വാചാ ഭാവേനാമിതതേജസഃ ॥ ൧൬൧॥
- ഭക്ത്യാ (bhaktyā)with devotion
- ഹി (hi)indeed
- അനന്യമ് (ananyam)undivided
- ഈശാനമ് (īśānam)toward Īśāna
- പരമ് ദേവമ് (paraṃ devam)the supreme god
- സനാതനമ് (sanātanam)everlasting
- കര്മണാ (karmaṇā)by deed
- മനസാ (manasā)by mind
- വാചാ (vācā)by speech
- ഭാവേന (bhāvena)by feeling
- അമിത-തേജസഃ (amita-tejasaḥ)toward him of measureless splendour
ശയാനാ ജാഗ്രമാണാശ്ച വ്രജന്നുപവിശംസ്തഥാ ।
ഉന്മിഷന്നിമിഷംശ്ചൈവ ചിന്തയന്തഃ പുനഃ പുനഃ ॥ ൧൬൨॥
ഉന്മിഷന്നിമിഷംശ്ചൈവ ചിന്തയന്തഃ പുനഃ പുനഃ ॥ ൧൬൨॥
- ശയാനാഃ (śayānāḥ)lying down
- ജാഗ്രമാണാഃ (jāgramāṇāḥ)waking
- ച (ca)and
- വ്രജന് (vrajan)walking
- ഉപവിശന് (upaviśan)sitting
- തഥാ (tathā)likewise
- ഉന്മിഷന് (unmiṣan)opening the eyes
- നിമിഷന് (nimiṣan)closing them
- ച ഏവ (caiva)and even so
- ചിന്തയന്തഃ (cintayantaḥ)thinking on him
- പുനഃ പുനഃ (punaḥ punaḥ)again and again
ശൃണ്വന്തഃ ശ്രാവയന്തശ്ച കഥയന്തശ്ച തേ ഭവമ് ।
സ്തുവന്തഃ സ്തൂയമാനാശ്ച തുഷ്യന്തി ച രമന്തി ച ॥ ൧൬൩॥
സ്തുവന്തഃ സ്തൂയമാനാശ്ച തുഷ്യന്തി ച രമന്തി ച ॥ ൧൬൩॥
- ശൃണ്വന്തഃ (śṛṇvantaḥ)hearing
- ശ്രാവയന്തഃ (śrāvayantaḥ)causing others to hear
- ച (ca)and
- കഥയന്തഃ ച (kathayantaś ca)and telling of him
- തേ (te)they
- ഭവമ് (bhavam)of Bhava
- സ്തുവന്തഃ (stuvantaḥ)praising
- സ്തൂയമാനാഃ ച (stūyamānāś ca)and being praised
- തുഷ്യന്തി (tuṣyanti)they are content
- ച (ca)and
- രമന്തി (ramanti)they take delight
ജന്മകോടിസഹസ്രേഷു നാനാസംസാരയോനിഷു ।
ജന്തോര്വിഗതപാപസ്യ ഭവേ ഭക്തിഃ പ്രജായതേ ॥ ൧൬൪॥
ജന്തോര്വിഗതപാപസ്യ ഭവേ ഭക്തിഃ പ്രജായതേ ॥ ൧൬൪॥
- ജന്മ-കോടി-സഹസ്രേഷു (janma-koṭi-sahasreṣu)through thousands of millions of births
- നാനാ-സംസാര-യോനിഷു (nānā-saṃsāra-yoniṣu)in the many wombs of the round of existence
- ജന്തോഃ (jantoḥ)in a creature
- വിഗത-പാപസ്യ (vigata-pāpasya)whose sin has departed
- ഭവേ (bhave)toward Bhava
- ഭക്തിഃ (bhaktiḥ)devotion
- പ്രജായതേ (prajāyate)comes to birth
ഉത്പന്നാ ച ഭവേ ഭക്തിരനന്യാ സര്വഭാവതഃ ।
ഭാവിനഃ കാരണേ ചാസ്യ സര്വയുക്തസ്യ സര്വഥാ ॥ ൧൬൫॥
ഭാവിനഃ കാരണേ ചാസ്യ സര്വയുക്തസ്യ സര്വഥാ ॥ ൧൬൫॥
- ഉത്പന്നാ (utpannā)once arisen
- ച (ca)and
- ഭവേ (bhave)toward Bhava
- ഭക്തിഃ (bhaktiḥ)devotion
- അനന്യാ (ananyā)undivided
- സര്വ-ഭാവതഃ (sarva-bhāvataḥ)springing from the whole being
- ഭാവിനഃ (bhāvinaḥ)of one who will be
- കാരണേ (kāraṇe)as the cause
- ച (ca)and
- അസ്യ (asya)of him
- സര്വ-യുക്തസ്യ (sarva-yuktasya)wholly joined to it
- സര്വഥാ (sarvathā)in every way
ഏതദ്ദേവേഷു ദുഷ്പ്രാപം മനുഷ്യേഷു ന ലഭ്യതേ ।
നിര്വിഘ്നാ നിശ്ചലാ രുദ്രേ ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ ॥ ൧൬൬॥
നിര്വിഘ്നാ നിശ്ചലാ രുദ്രേ ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ ॥ ൧൬൬॥
- ഏതത് (etat)this
- ദേവേഷു (deveṣu)among the gods
- ദുഷ്പ്രാപമ് (duṣprāpam)hard to come by
- മനുഷ്യേഷു (manuṣyeṣu)among men
- ന ലഭ്യതേ (na labhyate)it is not found
- നിര്വിഘ്നാ (nirvighnā)unobstructed
- നിശ്ചലാ (niścalā)unwavering
- രുദ്രേ (rudre)toward Rudra
- ഭക്തിഃ (bhaktiḥ)devotion
- അവ്യഭിചാരിണീ (avyabhicāriṇī)that never strays
തസ്യൈവ ച പ്രസാദേന ഭക്തിരുത്പദ്യതേ നൄണാമ് ।
യേന യാന്തി പരാം സിദ്ധിം തദ്ഭാഗവതചേതസഃ ॥ ൧൬൭॥ (യേ ന)
യേന യാന്തി പരാം സിദ്ധിം തദ്ഭാഗവതചേതസഃ ॥ ൧൬൭॥ (യേ ന)
- തസ്യ ഏവ (tasyaiva)of him alone
- ച (ca)and
- പ്രസാദേന (prasādena)by the grace
- ഭക്തിഃ (bhaktiḥ)devotion
- ഉത്പദ്യതേ (utpadyate)arises
- നൄണാമ് (nṝṇām)in men
- യേന (yena)by which
- യാന്തി (yānti)they go
- പരാമ് സിദ്ധിമ് (parāṃ siddhim)to the supreme perfection
- തത്-ഭാഗവത-ചേതസഃ (tad-bhāgavata-cetasaḥ)those whose minds are given over to the Lord
യേ സര്വഭാവാനുഗതാഃ പ്രപദ്യന്തേ മഹേശ്വരമ് ।
പ്രപന്നവത്സലോ ദേവഃ സംസാരാത്താന്സമുദ്ധരേത് ॥ ൧൬൮॥
പ്രപന്നവത്സലോ ദേവഃ സംസാരാത്താന്സമുദ്ധരേത് ॥ ൧൬൮॥
- യേ (ye)those who
- സര്വ-ഭാവ-അനുഗതാഃ (sarva-bhāvānugatāḥ)following him with their whole being
- പ്രപദ്യന്തേ (prapadyante)take refuge in
- മഹേശ്വരമ് (maheśvaram)Maheśvara
- പ്രപന്ന-വത്സലഃ (prapanna-vatsalaḥ)who holds dear all who take refuge
- ദേവഃ (devaḥ)the god
- സംസാരാത് (saṃsārāt)out of the round of existence
- താന് സമുദ്ധരേത് (tān samuddharet)lifts them clear
ഏവമന്യേ വികുര്വന്തി ദേവാഃ സംസാരമോചനമ് ।
മനുഷ്യാണാമൃതേ ദേവം നാന്യാ ശക്തിസ്തപോബലമ് ॥ ൧൬൯॥
മനുഷ്യാണാമൃതേ ദേവം നാന്യാ ശക്തിസ്തപോബലമ് ॥ ൧൬൯॥
- ഏവമ് (evam)in this way
- അന്യേ (anye)other
- വികുര്വന്തി (vikurvanti)bring about
- ദേവാഃ (devāḥ)gods too
- സംസാര-മോചനമ് (saṃsāra-mocanam)release from the round of existence
- മനുഷ്യാണാമ് (manuṣyāṇām)for men
- ഋതേ ദേവമ് (ṛte devam)apart from that God
- ന അന്യാ ശക്തിഃ (nānyā śaktiḥ)there is no other power
- തപഃ-ബലമ് (tapo-balam)nor strength of austerity
ഇതി തേനേന്ദ്രകല്പേന ഭഗവാന്സദസത്പതിഃ ।
കൃത്തിവാസാഃ സ്തുതഃ കൃഷ്ണ തണ്ഡിനാ ശുഭബുദ്ധിനാ ॥ ൧൭൦॥
കൃത്തിവാസാഃ സ്തുതഃ കൃഷ്ണ തണ്ഡിനാ ശുഭബുദ്ധിനാ ॥ ൧൭൦॥
- ഇതി (iti)thus
- തേന (tena)by him
- ഇന്ദ്ര-കല്പേന (indra-kalpena)the peer of Indra
- ഭഗവാന് (bhagavān)the Blessed Lord
- സത്-അസത്-പതിഃ (sad-asat-patiḥ)master of what is and what is not
- കൃത്തി-വാസാഃ (kṛtti-vāsāḥ)clad in a hide
- സ്തുതഃ (stutaḥ)was praised
- കൃഷ്ണ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- തണ്ഡിനാ (taṇḍinā)by Taṇḍi
- ശുഭ-ബുദ്ധിനാ (śubha-buddhinā)of auspicious understanding
സ്തവമേതം ഭഗവതോ ബ്രഹ്മാ സ്വയമധാരയത് ।
ഗീയതേ ച സ ബുദ്ധ്യേത ബ്രഹ്മാ ശങ്കരസന്നിധൌ ॥ ൧൭൧॥
ഗീയതേ ച സ ബുദ്ധ്യേത ബ്രഹ്മാ ശങ്കരസന്നിധൌ ॥ ൧൭൧॥
- സ്തവമ് ഏതമ് (stavam etam)this hymn
- ഭഗവതഃ (bhagavataḥ)of the Blessed Lord
- ബ്രഹ്മാ (brahmā)Brahmā
- സ്വയമ് (svayam)himself
- അധാരയത് (adhārayat)held fast
- ഗീയതേ (gīyate)it is sung
- ച (ca)and
- സഃ ബുദ്ധ്യേത (sa budhyeta)he awakens to it
- ബ്രഹ്മാ (brahmā)Brahmā
- ശങ്കര-സന്നിധൌ (śaṅkara-sannidhau)in the presence of Śaṅkara
ഇദം പുണ്യം പവിത്രം ച സര്വദാ പാപനാശനമ് ।
യോഗദം മോക്ഷദം ചൈവ സ്വര്ഗദം തോഷദം തഥാ ॥ ൧൭൨॥
യോഗദം മോക്ഷദം ചൈവ സ്വര്ഗദം തോഷദം തഥാ ॥ ൧൭൨॥
- ഇദമ് (idam)this
- പുണ്യമ് (puṇyam)holy
- പവിത്രമ് (pavitram)purifying
- ച (ca)and
- സര്വദാ (sarvadā)at all times
- പാപ-നാശനമ് (pāpa-nāśanam)destroying sin
- യോഗ-ദമ് (yoga-dam)it gives yoga
- മോക്ഷ-ദമ് (mokṣa-dam)it gives release
- ച ഏവ (caiva)and indeed
- സ്വര്ഗ-ദമ് (svarga-dam)it gives heaven
- തോഷ-ദമ് (toṣa-dam)it gives contentment
- തഥാ (tathā)so too
ഏവമേതത്പഠന്തേ യ ഏകഭക്ത്യാ തു ശങ്കരമ് ।
യാ ഗതിഃ സാങ്ഖ്യയോഗാനാം വ്രജന്ത്യേതാം ഗതിം തദാ ॥ ൧൭൩॥
യാ ഗതിഃ സാങ്ഖ്യയോഗാനാം വ്രജന്ത്യേതാം ഗതിം തദാ ॥ ൧൭൩॥
- ഏവമ് (evam)in this way
- ഏതത് (etat)this
- പഠന്തേ (paṭhante)recite
- യേ (ye)those who
- ഏക-ഭക്ത്യാ (eka-bhaktyā)with undivided devotion
- തു (tu)indeed
- ശങ്കരമ് (śaṅkaram)toward Śaṅkara
- യാ ഗതിഃ (yā gatiḥ)whatever goal
- സാങ്ഖ്യ-യോഗാനാമ് (sāṅkhya-yogānām)belongs to the followers of Sāṅkhya and Yoga
- വ്രജന്തി (vrajanti)they go
- ഏതാമ് ഗതിമ് (etāṃ gatim)to that same goal
- തദാ (tadā)then
സ്തവമേതം പ്രയത്നേന സദാ രുദ്രസ്യ സന്നിധൌ ।
അബ്ദമേകം ചരേദ്ഭക്തഃ പ്രാപ്നുയാദീപ്സിതം ഫലമ് ॥ ൧൭൪॥
അബ്ദമേകം ചരേദ്ഭക്തഃ പ്രാപ്നുയാദീപ്സിതം ഫലമ് ॥ ൧൭൪॥
- സ്തവമ് ഏതമ് (stavam etam)this hymn
- പ്രയത്നേന (prayatnena)with diligence
- സദാ (sadā)always
- രുദ്രസ്യ സന്നിധൌ (rudrasya sannidhau)in the presence of Rudra
- അബ്ദമ് ഏകമ് (abdam ekam)for one year
- ചരേത് (caret)should he perform
- ഭക്തഃ (bhaktaḥ)the devotee
- പ്രാപ്നുയാത് (prāpnuyāt)he would obtain
- ഈപ്സിതമ് ഫലമ് (īpsitaṃ phalam)the fruit he desires
ഏതദ്രഹസ്യം പരമം ബ്രഹ്മണോ ഹൃദി സംസ്ഥിതമ് ।
ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച ശക്രായ ശക്രഃ പ്രോവാച മൃത്യവേ ॥ ൧൭൫॥
ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച ശക്രായ ശക്രഃ പ്രോവാച മൃത്യവേ ॥ ൧൭൫॥
- ഏതത് (etat)this
- രഹസ്യമ് (rahasyam)secret
- പരമമ് (paramam)supreme
- ബ്രഹ്മണഃ ഹൃദി (brahmaṇo hṛdi)in the heart of Brahmā
- സംസ്ഥിതമ് (saṃsthitam)abides
- ബ്രഹ്മാ (brahmā)Brahmā
- പ്രോവാച (provāca)declared it
- ശക്രായ (śakrāya)to Śakra
- ശക്രഃ (śakraḥ)Śakra
- പ്രോവാച (provāca)declared it
- മൃത്യവേ (mṛtyave)to Mṛtyu
മൃത്യുഃ പ്രോവാച രുദ്രേഭ്യോ രുദ്രേഭ്യസ്തണ്ഡിമാഗമത് ।
മഹതാ തപസാ പ്രാപ്തസ്തണ്ഡിനാ ബ്രഹ്മസദ്മനി ॥ ൧൭൬॥
മഹതാ തപസാ പ്രാപ്തസ്തണ്ഡിനാ ബ്രഹ്മസദ്മനി ॥ ൧൭൬॥
- മൃത്യുഃ (mṛtyuḥ)Mṛtyu
- പ്രോവാച (provāca)declared it
- രുദ്രേഭ്യഃ (rudrebhyaḥ)to the Rudras
- രുദ്രേഭ്യഃ (rudrebhyaḥ)from the Rudras
- തണ്ഡിമ് ആഗമത് (taṇḍim āgamat)it came to Taṇḍi
- മഹതാ തപസാ (mahatā tapasā)by great austerity
- പ്രാപ്തഃ (prāptaḥ)obtained
- തണ്ഡിനാ (taṇḍinā)by Taṇḍi
- ബ്രഹ്മ-സദ്മനി (brahma-sadmani)in the abode of Brahmā
തണ്ഡിഃ പ്രോവാച ശുക്രായ ഗൌതമായ ച ഭാര്ഗവഃ ।
വൈവസ്വതായ മനവേ ഗൌതമഃ പ്രാഹ മാധവ ॥ ൧൭൭॥
വൈവസ്വതായ മനവേ ഗൌതമഃ പ്രാഹ മാധവ ॥ ൧൭൭॥
- തണ്ഡിഃ (taṇḍiḥ)Taṇḍi
- പ്രോവാച (provāca)declared it
- ശുക്രായ (śukrāya)to Śukra
- ഗൌതമായ ച (gautamāya ca)and to Gautama
- ഭാര്ഗവഃ (bhārgavaḥ)Bhārgava
- വൈവസ്വതായ മനവേ (vaivasvatāya manave)to Manu Vaivasvata
- ഗൌതമഃ (gautamaḥ)Gautama
- പ്രാഹ (prāha)spoke it
- മാധവ (mādhava)O Mādhava
നാരായണായ സാധ്യായ സമാധിഷ്ഠായ ധീമതേ ।
യമായ പ്രാഹ ഭഗവാന്സാധ്യോ നാരായണോഽച്യുതഃ ॥ ൧൭൮॥
യമായ പ്രാഹ ഭഗവാന്സാധ്യോ നാരായണോഽച്യുതഃ ॥ ൧൭൮॥
- നാരായണായ (nārāyaṇāya)to Nārāyaṇa
- സാധ്യായ (sādhyāya)the Sādhya
- സമാധിഷ്ഠായ (samādhiṣṭhāya)established in deep contemplation
- ധീമതേ (dhīmate)the wise
- യമായ (yamāya)to Yama
- പ്രാഹ (prāha)spoke it
- ഭഗവാന് (bhagavān)the Blessed One
- സാധ്യഃ (sādhyaḥ)the Sādhya
- നാരായണഃ (nārāyaṇaḥ)Nārāyaṇa
- അച്യുതഃ (acyutaḥ)Acyuta
നാചികേതായ ഭഗവാനാഹ വൈവസ്വതോ യമഃ ।
മാര്കണ്ഡേയായ വാര്ഷ്ണേയ നാചികേതോഽഭ്യഭാഷത ॥ ൧൭൯॥
മാര്കണ്ഡേയായ വാര്ഷ്ണേയ നാചികേതോഽഭ്യഭാഷത ॥ ൧൭൯॥
- നാചികേതായ (nāciketāya)to Nāciketa
- ഭഗവാന് (bhagavān)the Blessed One
- ആഹ (āha)spoke it
- വൈവസ്വതഃ യമഃ (vaivasvato yamaḥ)Yama, son of Vivasvat
- മാര്കണ്ഡേയായ (mārkaṇḍeyāya)to Mārkaṇḍeya
- വാര്ഷ്ണേയ (vārṣṇeya)O Vārṣṇeya
- നാചികേതഃ (nāciketaḥ)Nāciketa
- അഭ്യഭാഷത (abhyabhāṣata)spoke it out
മാര്കണ്ഡേയാന്മയാ പ്രാപ്തോ നിയമേന ജനാര്ദന ।
തവാപ്യഹമമിത്രഘ്ന സ്തവം ദദ്യാം ഹ്യവിശ്രുതമ് ॥ ൧൮൦॥
തവാപ്യഹമമിത്രഘ്ന സ്തവം ദദ്യാം ഹ്യവിശ്രുതമ് ॥ ൧൮൦॥
- മാര്കണ്ഡേയാത് (mārkaṇḍeyāt)from Mārkaṇḍeya
- മയാ (mayā)by me
- പ്രാപ്തഃ (prāptaḥ)it was obtained
- നിയമേന (niyamena)by strict observance
- ജനാര്ദന (janārdana)O Janārdana
- തവ അപി (tavāpi)to you too
- അഹമ് (aham)I
- അമിത്ര-ഘ്ന (amitra-ghna)O slayer of foes
- സ്തവമ് (stavam)this hymn
- ദദ്യാമ് (dadyām)would give
- ഹി (hi)indeed
- അവിശ്രുതമ് (aviśrutam)one not noised abroad
സ്വര്ഗ്യമാരോഗ്യമായുഷ്യം ധന്യം വേദേന സംമിതമ് ।
നാസ്യ വിഘ്നം വികുര്വന്തി ദാനവാ യക്ഷരാക്ഷസാഃ ॥ ൧൮൧॥
നാസ്യ വിഘ്നം വികുര്വന്തി ദാനവാ യക്ഷരാക്ഷസാഃ ॥ ൧൮൧॥
- സ്വര്ഗ്യമ് (svargyam)leading to heaven
- ആരോഗ്യമ് (ārogyam)giving health
- ആയുഷ്യമ് (āyuṣyam)giving long life
- ധന്യമ് (dhanyam)bringing wealth
- വേദേന സംമിതമ് (vedena saṃmitam)a match for the Veda
- ന അസ്യ (nāsya)against it no
- വിഘ്നമ് (vighnam)obstacle
- വികുര്വന്തി (vikurvanti)can they work
- ദാനവാഃ (dānavāḥ)dānavas
- യക്ഷ-രാക്ഷസാഃ (yakṣa-rākṣasāḥ)yakṣas or rākṣasas
പിശാചാ യാതുധാനാ വാ ഗുഹ്യകാ ഭുജഗാ അപി ।
യഃ പഠേത ശുചിഃ പാര്ഥ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേന്ദ്രിയഃ ।
അഭഗ്നയോഗോ വര്ഷം തു സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് ॥ ൧൮൨॥
യഃ പഠേത ശുചിഃ പാര്ഥ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേന്ദ്രിയഃ ।
അഭഗ്നയോഗോ വര്ഷം തു സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് ॥ ൧൮൨॥
- പിശാചാഃ (piśācāḥ)piśācas
- യാതുധാനാഃ (yātudhānāḥ)yātudhānas
- വാ (vā)or
- ഗുഹ്യകാഃ (guhyakāḥ)guhyakas
- ഭുജഗാഃ (bhujagāḥ)serpents
- അപി (api)even
- യഃ പഠേത (yaḥ paṭheta)whoever recites it
- ശുചിഃ (śuciḥ)pure
- പാര്ഥ (pārtha)O Pārtha
- ബ്രഹ്മചാരീ (brahmacārī)keeping the vow of continence
- ജിത-ഇന്ദ്രിയഃ (jitendriyaḥ)his senses mastered
- അഭഗ്ന-യോഗഃ (abhagna-yogaḥ)his practice unbroken
- വര്ഷമ് തു (varṣaṃ tu)for a year
- സഃ (saḥ)he
- അശ്വമേധ-ഫലമ് (aśvamedha-phalam)the fruit of a horse sacrifice
- ലഭേത് (labhet)would obtain
ഇതി ശ്രീമന്മഹാഭാരതേ അനുശാസനപര്വണി ദാനധര്മപര്വണി അഷ്ടചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ ॥ ൪൮ ॥
ശ്രീമഹാദേവസഹസ്രനാമസ്തോത്രം സമാപ്തമ് ।
ശ്രീകൃഷ്ണാര്പണമസ്തു ।
ശ്രീശിവാര്പണമസ്തു ।
