ତତଃ ସ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ମମ ତାତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରାହ ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ନାମସଙ୍ଗ୍ରହମାଦିତଃ ॥ ୧॥
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରାହ ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ନାମସଙ୍ଗ୍ରହମାଦିତଃ ॥ ୧॥
- ତତଃ (tataḥ)thereupon
- ସଃ (saḥ)he
- ପ୍ରଯତଃ ଭୂତ୍ଵା (prayato bhūtvā)having made himself pure
- ମମ ତାତ (mama tāta)my dear son
- ଯୁଧିଷ୍ଠିର (yudhiṣṭhira)O Yudhiṣṭhira
- ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ (prāñjaliḥ)palms joined
- ପ୍ରାହ (prāha)spoke
- ଵିପ୍ର-ଋଷିଃ (viprarṣiḥ)the brahmin seer
- ନାମ-ସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ (nāma-saṅgraham)the gathering of the names
- ଆଦିତଃ (āditaḥ)from the very beginning
ଉପମନ୍ଯୁରୁଵାଚ
ବ୍ରହ୍ମପ୍ରୋକ୍ତୈରୃଷିପ୍ରୋକ୍ତୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗସମ୍ଭଵୈଃ ।
ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଂ ସ୍ତୁତ୍ଯଂ ସ୍ତୋଷ୍ଯାମି ନାମଭିଃ ॥ ୨॥
ବ୍ରହ୍ମପ୍ରୋକ୍ତୈରୃଷିପ୍ରୋକ୍ତୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗସମ୍ଭଵୈଃ ।
ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଂ ସ୍ତୁତ୍ଯଂ ସ୍ତୋଷ୍ଯାମି ନାମଭିଃ ॥ ୨॥
- ଉପମନ୍ଯୁଃ ଉଵାଚ (upamanyuḥ uvāca)Upamanyu said
- ବ୍ରହ୍ମ-ପ୍ରୋକ୍ତୈଃ (brahma-proktaiḥ)uttered by Brahmā
- ଋଷି-ପ୍ରୋକ୍ତୈଃ (ṛṣi-proktaiḥ)uttered by the seers
- ଵେଦ-ଵେଦାଙ୍ଗ-ସମ୍ଭଵୈଃ (veda-vedāṅga-sambhavaiḥ)arisen out of the Vedas and their limbs
- ସର୍ଵ-ଲୋକେଷୁ (sarva-lokeṣu)in all the worlds
- ଵିଖ୍ଯାତମ୍ (vikhyātam)renowned
- ସ୍ତୁତ୍ଯମ୍ (stutyam)worthy of praise
- ସ୍ତୋଷ୍ଯାମି (stoṣyāmi)I shall praise him
- ନାମଭିଃ (nāmabhiḥ)with these names
ମହଦ୍ଭିର୍ଵିହିତୈଃ ସତ୍ଯୈଃ ସିଦ୍ଧୈଃ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକୈଃ ।
ଋଷିଣା ତଣ୍ଡିନା ଭକ୍ତ୍ଯା କୃତୈର୍ଵେଦକୃତାତ୍ମନା ॥ ୩॥
ଋଷିଣା ତଣ୍ଡିନା ଭକ୍ତ୍ଯା କୃତୈର୍ଵେଦକୃତାତ୍ମନା ॥ ୩॥
- ମହଦ୍ଭିଃ (mahadbhiḥ)by the great ones
- ଵିହିତୈଃ (vihitaiḥ)ordained
- ସତ୍ଯୈଃ (satyaiḥ)true
- ସିଦ୍ଧୈଃ (siddhaiḥ)proven
- ସର୍ଵ-ଅର୍ଥ-ସାଧକୈଃ (sarvārtha-sādhakaiḥ)bringing every aim to pass
- ଋଷିଣା ତଣ୍ଡିନା (ṛṣiṇā taṇḍinā)by the seer Taṇḍi
- ଭକ୍ତ୍ଯା (bhaktyā)with devotion
- କୃତୈଃ (kṛtaiḥ)made
- ଵେଦ-କୃତ-ଆତ୍ମନା (veda-kṛtātmanā)whose very self the Veda had shaped
ଯଥୋକ୍ତୈଃ ସାଧୁଭିଃ ଖ୍ଯାତୈର୍ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ ।
ପ୍ରଵରଂ ପ୍ରଥମଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତହିତଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୪॥
ପ୍ରଵରଂ ପ୍ରଥମଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତହିତଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୪॥
- ଯଥା-ଉକ୍ତୈଃ (yathoktaiḥ)as they were declared
- ସାଧୁଭିଃ (sādhubhiḥ)by the good
- ଖ୍ଯାତୈଃ (khyātaiḥ)by the renowned
- ମୁନିଭିଃ (munibhiḥ)by sages
- ତତ୍ତ୍ଵ-ଦର୍ଶିଭିଃ (tattva-darśibhiḥ)who see into what is real
- ପ୍ରଵରମ୍ (pravaram)foremost
- ପ୍ରଥମମ୍ (prathamam)first of all
- ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମ୍ (svargyam)leading to heaven
- ସର୍ଵ-ଭୂତ-ହିତମ୍ (sarva-bhūta-hitam)for the good of every being
- ଶୁଭମ୍ (śubham)auspicious
ଶ୍ରୁତେଃ ସର୍ଵତ୍ର ଜଗତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଵତାରିତୈଃ ।
ସତ୍ଯୈସ୍ତତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନାତନମ୍ ।
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଦୁକୁଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ମମ ॥ ୫॥
ସତ୍ଯୈସ୍ତତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନାତନମ୍ ।
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଦୁକୁଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ମମ ॥ ୫॥
- ଶ୍ରୁତେଃ (śruteḥ)heard
- ସର୍ଵତ୍ର ଜଗତି (sarvatra jagati)everywhere in the world
- ବ୍ରହ୍ମ-ଲୋକ-ଅଵତାରିତୈଃ (brahma-lokāvatāritaiḥ)brought down from the world of Brahmā
- ସତ୍ଯୈଃ (satyaiḥ)true ones
- ତତ୍ ପରମମ୍ ବ୍ରହ୍ମ (tat paramaṃ brahma)that supreme Brahman
- ବ୍ରହ୍ମ-ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ (brahma-proktam)declared by Brahmā
- ସନାତନମ୍ (sanātanam)everlasting
- ଵକ୍ଷ୍ଯେ (vakṣye)I shall utter
- ଯଦୁ-କୁଲ-ଶ୍ରେଷ୍ଠ (yadu-kula-śreṣṭha)O best of the Yadu line
- ଶୃଣୁଷ୍ଵ (śṛṇuṣva)listen
- ଅଵହିତଃ (avahitaḥ)with your whole attention
- ମମ (mama)to me
ଵରଯୈନଂ ଭଵଂ ଦେଵଂ ଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ।
ତେନ ତେ ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ॥ ୬॥
ତେନ ତେ ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ॥ ୬॥
- ଵରଯ (varaya)choose
- ଏନମ୍ (enam)this one
- ଭଵମ୍ ଦେଵମ୍ (bhavaṃ devam)the god Bhava
- ଭକ୍ତଃ ତ୍ଵମ୍ (bhaktas tvam)you who are his devotee
- ପରମ-ଈଶ୍ଵରମ୍ (parameśvaram)the supreme Lord
- ତେନ (tena)for that reason
- ତେ (te)to you
- ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି (śrāvayiṣyāmi)I shall let it be heard
- ଯତ୍ ତତ୍ ବ୍ରହ୍ମ (yat tad brahma)that Brahman which is
- ସନାତନମ୍ (sanātanam)everlasting
ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵକ୍ତୁଂ ସର୍ଵସ୍ଯ କେନଚିତ୍ ।
ଯୁକ୍ତେନାପି ଵିଭୂତୀନାମପି ଵର୍ଷଶତୈରପି ॥ ୭॥
ଯୁକ୍ତେନାପି ଵିଭୂତୀନାମପି ଵର୍ଷଶତୈରପି ॥ ୭॥
- ନ ଶକ୍ଯମ୍ (na śakyam)it is not possible
- ଵିସ୍ତରାତ୍ (vistarāt)at full length
- କୃତ୍ସ୍ନମ୍ (kṛtsnam)the whole
- ଵକ୍ତୁମ୍ (vaktum)to tell
- ସର୍ଵସ୍ଯ (sarvasya)of it all
- କେନଚିତ୍ (kenacit)by anyone
- ଯୁକ୍ତେନ ଅପି (yuktenāpi)even by one joined to them
- ଵିଭୂତୀନାମ୍ (vibhūtīnām)of the powers
- ଅପି (api)even
- ଵର୍ଷ-ଶତୈଃ ଅପି (varṣa-śatair api)not in a hundred years
ଯସ୍ଯାଦିର୍ମଧ୍ଯମନ୍ତଂ ଚ ସୁରୈରପି ନ ଗମ୍ଯତେ ।
କସ୍ତସ୍ଯ ଶକ୍ନୁଯାଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ଗୁଣାନ୍କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ମାଧଵ ॥ ୮॥
କସ୍ତସ୍ଯ ଶକ୍ନୁଯାଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ଗୁଣାନ୍କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ମାଧଵ ॥ ୮॥
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ଆଦିଃ (ādiḥ)beginning
- ମଧ୍ଯମ୍ (madhyam)middle
- ଅନ୍ତମ୍ (antam)and end
- ଚ (ca)and
- ସୁରୈଃ ଅପି (surair api)not even by the gods
- ନ ଗମ୍ଯତେ (na gamyate)is reached
- କଃ (kaḥ)who
- ତସ୍ଯ (tasya)his
- ଶକ୍ନୁଯାତ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ (śaknuyād vaktum)could manage to tell
- ଗୁଣାନ୍ (guṇān)the qualities
- କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ (kārtsnyena)entire
- ମାଧଵ (mādhava)O Mādhava
କିନ୍ତୁ ଦେଵସ୍ଯ ମହତଃ ସଙ୍କ୍ଷିପ୍ତାର୍ଥପଦାକ୍ଷରମ୍ ।
ଶକ୍ତିତଶ୍ଚରିତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ॥ ୯॥
ଶକ୍ତିତଶ୍ଚରିତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ॥ ୯॥
- କିନ୍ତୁ (kintu)yet
- ଦେଵସ୍ଯ ମହତଃ (devasya mahataḥ)of that great god
- ସଙ୍କ୍ଷିପ୍ତ-ଅର୍ଥ-ପଦ-ଅକ୍ଷରମ୍ (saṅkṣiptārtha-padākṣaram)in words and syllables of compressed meaning
- ଶକ୍ତିତଃ (śaktitaḥ)so far as my power reaches
- ଚରିତମ୍ (caritam)what he has done
- ଵକ୍ଷ୍ଯେ (vakṣye)I shall tell
- ପ୍ରସାଦାତ୍ (prasādāt)by the grace
- ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ (tasya dhīmataḥ)of that wise one
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ତତୋଽନୁଜ୍ଞାଂ ନ ଶକ୍ଯଃ ସ୍ତୋତୁମୀଶ୍ଵରଃ ।
ଯଦା ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ତୁତୋ ଵୈ ସ ତଦା ମଯା ॥ ୧୦॥
ଯଦା ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ତୁତୋ ଵୈ ସ ତଦା ମଯା ॥ ୧୦॥
- ଅପ୍ରାପ୍ଯ (aprāpya)without having obtained
- ତୁ (tu)but
- ତତଃ (tataḥ)from him
- ଅନୁଜ୍ଞାମ୍ (anujñām)leave
- ନ ଶକ୍ଯଃ (na śakyaḥ)he cannot be
- ସ୍ତୋତୁମ୍ (stotum)praised
- ଈଶ୍ଵରଃ (īśvaraḥ)the Lord
- ଯଦା (yadā)when
- ତେନ (tena)by him
- ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ (abhyanujñātaḥ)leave had been granted
- ସ୍ତୁତଃ ଵୈ (stuto vai)he was praised indeed
- ସଃ (saḥ)he
- ତଦା (tadā)then
- ମଯା (mayā)by me
ଅନାଦିନିଧନସ୍ଯାହଂ ଜଗଦ୍ଯୋନେର୍ମହାତ୍ମନଃ ।
ନାମ୍ନାଂ କଞ୍ଚିତ୍ସମୁଦ୍ଦେଶଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତଯୋନିନଃ ॥ ୧୧॥
ନାମ୍ନାଂ କଞ୍ଚିତ୍ସମୁଦ୍ଦେଶଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତଯୋନିନଃ ॥ ୧୧॥
- ଅନାଦି-ନିଧନସ୍ଯ (anādi-nidhanasya)of him who has neither beginning nor end
- ଅହମ୍ (aham)I
- ଜଗତ୍-ଯୋନେଃ (jagad-yoneḥ)the womb of the world
- ମହା-ଆତ୍ମନଃ (mahātmanaḥ)the great Self
- ନାମ୍ନାମ୍ (nāmnām)of the names
- କଞ୍ଚିତ୍ ସମୁଦ୍ଦେଶମ୍ (kañcit samuddeśam)some part
- ଵକ୍ଷ୍ଯାମି (vakṣyāmi)shall utter
- ଅଵ୍ଯକ୍ତ-ଯୋନିନଃ (avyakta-yoninaḥ)whose own source is unmanifest
ଵରଦସ୍ଯ ଵରେଣ୍ଯସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।
ଶୃଣୁ ନାମ୍ନାଂ ଚଯଂ କୃଷ୍ଣ ଯଦୁକ୍ତଂ ପଦ୍ମଯୋନିନା ॥ ୧୨॥
ଶୃଣୁ ନାମ୍ନାଂ ଚଯଂ କୃଷ୍ଣ ଯଦୁକ୍ତଂ ପଦ୍ମଯୋନିନା ॥ ୧୨॥
- ଵରଦସ୍ଯ (varadasya)of the giver of boons
- ଵରେଣ୍ଯସ୍ଯ (vareṇyasya)of the most choiceworthy
- ଵିଶ୍ଵ-ରୂପସ୍ଯ (viśva-rūpasya)of universal form
- ଧୀମତଃ (dhīmataḥ)of the wise one
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ନାମ୍ନାମ୍ ଚଯମ୍ (nāmnāṃ cayam)the heap of names
- କୃଷ୍ଣ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- ଯତ୍ ଉକ୍ତମ୍ (yad uktam)which was spoken
- ପଦ୍ମ-ଯୋନିନା (padma-yoninā)by him whose womb was the lotus
ଦଶ ନାମସହସ୍ରାଣି ଯାନ୍ଯାହ ପ୍ରପିତାମହଃ ।
ତାନି ନିର୍ମଥ୍ଯ ମନସା ଦଧ୍ନୋ ଘୃତମିଵୋଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୧୩॥
ତାନି ନିର୍ମଥ୍ଯ ମନସା ଦଧ୍ନୋ ଘୃତମିଵୋଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୧୩॥
- ଦଶ ନାମ-ସହସ୍ରାଣି (daśa nāma-sahasrāṇi)ten thousand names
- ଯାନି (yāni)which
- ଆହ (āha)he uttered
- ପ୍ରପିତାମହଃ (prapitāmahaḥ)the great-grandsire
- ତାନି (tāni)those
- ନିର୍ମଥ୍ଯ (nirmathya)having churned them
- ମନସା (manasā)with his mind
- ଦଧ୍ନଃ (dadhnaḥ)out of curds
- ଘୃତମ୍ ଇଵ (ghṛtam iva)as butter is
- ଉଦ୍ଧୃତମ୍ (uddhṛtam)drawn up
ଗିରେଃ ସାରଂ ଯଥା ହେମ ପୁଷ୍ପସାରଂ ଯଥା ମଧୁ ।
ଘୃତାତ୍ସାରଂ ଯଥା ମଣ୍ଡସ୍ତଥୈତତ୍ସାରମୁଦ୍ଧୃତମ୍। ୧୪॥
ଘୃତାତ୍ସାରଂ ଯଥା ମଣ୍ଡସ୍ତଥୈତତ୍ସାରମୁଦ୍ଧୃତମ୍। ୧୪॥
- ଗିରେଃ ସାରମ୍ (gireḥ sāram)the essence of the mountain
- ଯଥା ହେମ (yathā hema)as gold is
- ପୁଷ୍ପ-ସାରମ୍ (puṣpa-sāram)the essence of flowers
- ଯଥା ମଧୁ (yathā madhu)as honey is
- ଘୃତାତ୍ ସାରମ୍ (ghṛtāt sāram)the essence out of clarified butter
- ଯଥା ମଣ୍ଡଃ (yathā maṇḍaḥ)as the cream is
- ତଥା (tathā)just so
- ଏତତ୍ ସାରମ୍ (etat sāram)this essence
- ଉଦ୍ଧୃତମ୍ (uddhṛtam)was drawn forth
ସର୍ଵପାପାପହମିଦଂ ଚତୁର୍ଵେଦସମନ୍ଵିତମ୍ ।
ପ୍ରଯତ୍ନେନାଧିଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଧାର୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯତାତ୍ମନା ॥ ୧୫॥
ପ୍ରଯତ୍ନେନାଧିଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଧାର୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯତାତ୍ମନା ॥ ୧୫॥
- ସର୍ଵ-ପାପ-ଅପହମ୍ (sarva-pāpāpaham)which takes away every sin
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ଚତୁଃ-ଵେଦ-ସମନ୍ଵିତମ୍ (catur-veda-samanvitam)joined with the four Vedas
- ପ୍ରଯତ୍ନେନ (prayatnena)with effort
- ଅଧିଗନ୍ତଵ୍ଯମ୍ (adhigantavyam)to be come by
- ଧାର୍ଯମ୍ (dhāryam)to be held fast
- ଚ (ca)and
- ପ୍ରଯତ-ଆତ୍ମନା (prayatātmanā)by one whose self is purified
ମାଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ପୌଷ୍ଟିକଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷୋଘ୍ନଂ ପାଵନଂ ମହତ୍ ॥ ୧୬॥
- ମାଙ୍ଗଲ୍ଯମ୍ (māṅgalyam)auspicious
- ପୌଷ୍ଟିକମ୍ (pauṣṭikam)nourishing
- ଚ ଏଵ (caiva)and indeed
- ରକ୍ଷଃ-ଘ୍ନମ୍ (rakṣo-ghnam)slaying the rākṣasas
- ପାଵନମ୍ (pāvanam)purifying
- ମହତ୍ (mahat)and great
ଇଦଂ ଭକ୍ତାଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାସ୍ତିକାଯ ଚ ।
ନାଶ୍ରଦ୍ଦଧାନରୂପାଯ ନାସ୍ତିକାଯାଜିତାତ୍ମନେ ॥ ୧୭॥
ନାଶ୍ରଦ୍ଦଧାନରୂପାଯ ନାସ୍ତିକାଯାଜିତାତ୍ମନେ ॥ ୧୭॥
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ଭକ୍ତାଯ (bhaktāya)to a devotee
- ଦାତଵ୍ଯମ୍ (dātavyam)is to be given
- ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନ-ଆସ୍ତିକାଯ (śraddadhānāstikāya)to one who has faith and believes
- ଚ (ca)and
- ନ (na)not
- ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନ-ରୂପାଯ (aśraddadhāna-rūpāya)to one of unbelieving cast
- ନ (na)nor
- ନାସ୍ତିକାଯ (nāstikāya)to one who denies
- ଅଜିତ-ଆତ୍ମନେ (ajitātmane)whose self is unconquered
ଯଶ୍ଚାଭ୍ଯସୂଯତେ ଦେଵଂ କାରଣାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ସ କୃଷ୍ଣ ନରକଂ ଯାତି ସହପୂର୍ଵୈଃ ସହାତ୍ମଜୈଃ ॥ ୧୮॥
ସ କୃଷ୍ଣ ନରକଂ ଯାତି ସହପୂର୍ଵୈଃ ସହାତ୍ମଜୈଃ ॥ ୧୮॥
- ଯଃ (yaḥ)whoever
- ଚ (ca)and
- ଅଭ୍ଯସୂଯତେ (abhyasūyate)bears ill will toward
- ଦେଵମ୍ (devam)the god
- କାରଣ-ଆତ୍ମାନମ୍ (kāraṇātmānam)whose self is the cause of all
- ଈଶ୍ଵରମ୍ (īśvaram)the Lord
- ସଃ (saḥ)he
- କୃଷ୍ଣ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- ନରକମ୍ ଯାତି (narakaṃ yāti)goes to hell
- ସହ ପୂର୍ଵୈଃ (saha pūrvaiḥ)with his forebears
- ସହ ଆତ୍ମଜୈଃ (sahātmajaiḥ)and with his own sons
ଇଦଂ ଧ୍ଯାନମିଦଂ ଯୋଗମିଦଂ ଧ୍ଯେଯମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ଇଦଂ ଜପ୍ଯମିଦଂ ଜ୍ଞାନଂ ରହସ୍ଯମିଦମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧୯॥
ଇଦଂ ଜପ୍ଯମିଦଂ ଜ୍ଞାନଂ ରହସ୍ଯମିଦମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧୯॥
- ଇଦମ୍ ଧ୍ଯାନମ୍ (idaṃ dhyānam)this is meditation
- ଇଦମ୍ ଯୋଗମ୍ (idaṃ yogam)this is yoga
- ଇଦମ୍ ଧ୍ଯେଯମ୍ (idaṃ dhyeyam)this is what is to be meditated on
- ଅନୁତ୍ତମମ୍ (anuttamam)than which none is higher
- ଇଦମ୍ ଜପ୍ଯମ୍ (idaṃ japyam)this is what is to be murmured
- ଇଦମ୍ ଜ୍ଞାନମ୍ (idaṃ jñānam)this is knowledge
- ରହସ୍ଯମ୍ (rahasyam)the secret
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ଉତ୍ତମମ୍ (uttamam)the highest
ଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଅନ୍ତକାଲେଽପି ଗଚ୍ଛେତ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।
ପଵିତ୍ରଂ ମଙ୍ଗଲଂ ମେଧ୍ଯଂ କଲ୍ଯାଣମିଦମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୨୦॥
ପଵିତ୍ରଂ ମଙ୍ଗଲଂ ମେଧ୍ଯଂ କଲ୍ଯାଣମିଦମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୨୦॥
- ଯମ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା (yaṃ jñātvā)knowing which
- ଅନ୍ତ-କାଲେ ଅପି (anta-kāle api)even at the last hour
- ଗଚ୍ଛେତ (gaccheta)one would go
- ପରମାମ୍ ଗତିମ୍ (paramāṃ gatim)to the highest goal
- ପଵିତ୍ରମ୍ (pavitram)purifying
- ମଙ୍ଗଲମ୍ (maṅgalam)auspicious
- ମେଧ୍ଯମ୍ (medhyam)fit for the sacrifice
- କଲ୍ଯାଣମ୍ (kalyāṇam)blessed
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ଉତ୍ତମମ୍ (uttamam)the highest
ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁରା କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ ।
ସର୍ଵସ୍ତଵାନାଂ ରାଜତ୍ଵେ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ସମକଲ୍ପଯତ୍ ॥ ୨୧॥
ସର୍ଵସ୍ତଵାନାଂ ରାଜତ୍ଵେ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ସମକଲ୍ପଯତ୍ ॥ ୨୧॥
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ବ୍ରହ୍ମା (brahmā)Brahmā
- ପୁରା (purā)of old
- କୃତ୍ଵା (kṛtvā)having made it
- ସର୍ଵ-ଲୋକ-ପିତାମହଃ (sarva-loka-pitāmahaḥ)the grandsire of all the worlds
- ସର୍ଵ-ସ୍ତଵାନାମ୍ (sarva-stavānām)among all hymns of praise
- ରାଜତ୍ଵେ (rājatve)to the kingship
- ଦିଵ୍ଯାନାମ୍ (divyānām)of the divine ones
- ସମକଲ୍ପଯତ୍ (samakalpayat)appointed it
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଚୈଵାଯମୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ସ୍ତଵରାଜ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଜଗତ୍ଯମରପୂଜିତଃ ॥ ୨୨॥
ସ୍ତଵରାଜ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଜଗତ୍ଯମରପୂଜିତଃ ॥ ୨୨॥
- ତଦା ପ୍ରଭୃତି (tadā prabhṛti)from that time forward
- ଚ ଏଵ (caiva)and
- ଅଯମ୍ (ayam)this
- ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ମହା-ଆତ୍ମନଃ (īśvarasya mahātmanaḥ)of the great-souled Lord
- ସ୍ତଵ-ରାଜଃ ଇତି (stava-rājaḥ iti)as "King of Praises"
- ଖ୍ଯାତଃ (khyātaḥ)has been known
- ଜଗତି (jagati)in the world
- ଅମର-ପୂଜିତଃ (amara-pūjitaḥ)honoured by the immortals
ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦଯଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ସ୍ତଵରାଜୋଽଵତାରିତଃ ।
ଯତସ୍ତଣ୍ଡିଃ ପୁରା ପ୍ରାପ ତେନ ତଣ୍ଡିକୃତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୨୩॥
ଯତସ୍ତଣ୍ଡିଃ ପୁରା ପ୍ରାପ ତେନ ତଣ୍ଡିକୃତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୨୩॥
- ବ୍ରହ୍ମ-ଲୋକାତ୍ (brahma-lokāt)from the world of Brahmā
- ଅଯମ୍ (ayam)this
- ସ୍ଵର୍ଗେ (svarge)into heaven
- ସ୍ତଵ-ରାଜଃ (stava-rājaḥ)the King of Praises
- ଅଵତାରିତଃ (avatāritaḥ)was brought down
- ଯତଃ (yataḥ)and because
- ତଣ୍ଡିଃ (taṇḍiḥ)Taṇḍi
- ପୁରା (purā)of old
- ପ୍ରାପ (prāpa)obtained it
- ତେନ (tena)for that reason
- ତଣ୍ଡି-କୃତଃ (taṇḍi-kṛtaḥ)"Taṇḍi’s making"
- ଅଭଵତ୍ (abhavat)it came to be called
ସ୍ଵର୍ଗାଚ୍ଚୈଵାତ୍ର ଭୂର୍ଲୋକଂ ତଣ୍ଡିନା ହ୍ଯଵତାରିତଃ ।
ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମାଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ॥ ୨୪॥
ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମାଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ॥ ୨୪॥
- ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ (svargāt)from heaven
- ଚ ଏଵ (caiva)and
- ଅତ୍ର (atra)here
- ଭୂଃ-ଲୋକମ୍ (bhūr-lokam)to the world of men
- ତଣ୍ଡିନା (taṇḍinā)by Taṇḍi
- ହି (hi)indeed
- ଅଵତାରିତଃ (avatāritaḥ)it was brought down
- ସର୍ଵ-ମଙ୍ଗଲ-ମାଙ୍ଗଲ୍ଯମ୍ (sarva-maṅgala-māṅgalyam)the auspiciousness of all auspicious things
- ସର୍ଵ-ପାପ-ପ୍ରଣାଶନମ୍ (sarva-pāpa-praṇāśanam)the undoing of every sin
ନିଗଦିଷ୍ଯେ ମହାବାହୋ ସ୍ତଵାନାମୁତ୍ତମଂ ସ୍ତଵମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଣାମପି ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପରାଣାମପି ଯତ୍ପରମ୍ ॥ ୨୫॥
ବ୍ରହ୍ମଣାମପି ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପରାଣାମପି ଯତ୍ପରମ୍ ॥ ୨୫॥
- ନିଗଦିଷ୍ଯେ (nigadiṣye)I shall declare it
- ମହା-ବାହୋ (mahā-bāho)O mighty-armed one
- ସ୍ତଵାନାମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ସ୍ତଵମ୍ (stavānām uttamaṃ stavam)the highest hymn among hymns
- ବ୍ରହ୍ମଣାମ୍ ଅପି (brahmaṇām api)even of the knowers of Brahman
- ଯତ୍ ବ୍ରହ୍ମ (yad brahma)that which is the Brahman
- ପରାଣାମ୍ ଅପି (parāṇām api)even of the high
- ଯତ୍ ପରମ୍ (yat param)that which is higher still
ତେଜସାମପି ଯତ୍ତେଜସ୍ତପସାମପି ଯତ୍ତପଃ ।
ଶାନ୍ତୀନାମପି ଯା ଶାନ୍ତିର୍ଦ୍ଯୁତୀନାମପି ଯା ଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୨୬॥
ଶାନ୍ତୀନାମପି ଯା ଶାନ୍ତିର୍ଦ୍ଯୁତୀନାମପି ଯା ଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୨୬॥
- ତେଜସାମ୍ ଅପି (tejasām api)even of splendours
- ଯତ୍ ତେଜଃ (yat tejaḥ)that which is the splendour
- ତପସାମ୍ ଅପି (tapasām api)even of austerities
- ଯତ୍ ତପଃ (yat tapaḥ)that which is the austerity
- ଶାନ୍ତୀନାମ୍ ଅପି (śāntīnām api)even of peaceful things
- ଯା ଶାନ୍ତିଃ (yā śāntiḥ)that which is the peace
- ଦ୍ଯୁତୀନାମ୍ ଅପି (dyutīnām api)even of radiances
- ଯା ଦ୍ଯୁତିଃ (yā dyutiḥ)that which is the radiance
ଦାନ୍ତାନାମପି ଯୋ ଦାନ୍ତୋ ଧୀମତାମପି ଯା ଚ ଧୀଃ ।
ଦେଵାନାମପି ଯୋ ଦେଵୋ ଋଷୀଣାମପି ଯସ୍ତ୍ଵୃଷିଃ ॥ ୨୭॥
ଦେଵାନାମପି ଯୋ ଦେଵୋ ଋଷୀଣାମପି ଯସ୍ତ୍ଵୃଷିଃ ॥ ୨୭॥
- ଦାନ୍ତାନାମ୍ ଅପି (dāntānām api)even among the self-restrained
- ଯଃ ଦାନ୍ତଃ (yo dāntaḥ)he who is the restrained one
- ଧୀମତାମ୍ ଅପି (dhīmatām api)even of the wise
- ଯା ଚ ଧୀଃ (yā ca dhīḥ)and that which is their wisdom
- ଦେଵାନାମ୍ ଅପି (devānām api)even of the gods
- ଯଃ ଦେଵଃ (yo devaḥ)he who is the god
- ଋଷୀଣାମ୍ ଅପି (ṛṣīṇām api)even among the seers
- ଯଃ ତୁ ଋଷିଃ (yas tv ṛṣiḥ)he who is the seer
ଯଜ୍ଞାନାମପି ଯୋ ଯଜ୍ଞଃ ଶିଵାନାମପି ଯଃ ଶିଵଃ ।
ରୁଦ୍ରାଣାମପି ଯୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଭା ପ୍ରଭଵତାମପି ॥ ୨୮॥
ରୁଦ୍ରାଣାମପି ଯୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଭା ପ୍ରଭଵତାମପି ॥ ୨୮॥
- ଯଜ୍ଞାନାମ୍ ଅପି (yajñānām api)even of sacrifices
- ଯଃ ଯଜ୍ଞଃ (yo yajñaḥ)he who is the sacrifice
- ଶିଵାନାମ୍ ଅପି (śivānām api)even of auspicious things
- ଯଃ ଶିଵଃ (yaḥ śivaḥ)he who is the auspicious
- ରୁଦ୍ରାଣାମ୍ ଅପି (rudrāṇām api)even among the Rudras
- ଯଃ ରୁଦ୍ରଃ (yo rudraḥ)he who is the Rudra
- ପ୍ରଭା (prabhā)the light
- ପ୍ରଭଵତାମ୍ ଅପି (prabhavatām api)even of the things that give light
ଯୋଗିନାମପି ଯୋ ଯୋଗୀ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍ ।
ଯତୋ ଲୋକାଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ନ ଭଵନ୍ତି ଯତଃ ପୁନଃ ॥ ୨୯॥
ଯତୋ ଲୋକାଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ନ ଭଵନ୍ତି ଯତଃ ପୁନଃ ॥ ୨୯॥
- ଯୋଗିନାମ୍ ଅପି (yoginām api)even among yogins
- ଯଃ ଯୋଗୀ (yo yogī)he who is the yogin
- କାରଣାନାମ୍ ଚ କାରଣମ୍ (kāraṇānāṃ ca kāraṇam)and the cause of causes
- ଯତଃ (yataḥ)from whom
- ଲୋକାଃ (lokāḥ)the worlds
- ସମ୍ଭଵନ୍ତି (sambhavanti)come into being
- ନ ଭଵନ୍ତି (na bhavanti)and cease to be
- ଯତଃ ପୁନଃ (yataḥ punaḥ)into whom again
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତସ୍ଯ ହରସ୍ଯମିତତେଜସଃ ।
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରଂ ତୁ ନାମ୍ନାଂ ଶର୍ଵସ୍ଯ ମେ ଶୃଣୁ ।
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ର ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୩୦॥
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରଂ ତୁ ନାମ୍ନାଂ ଶର୍ଵସ୍ଯ ମେ ଶୃଣୁ ।
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ର ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୩୦॥
- ସର୍ଵ-ଭୂତ-ଆତ୍ମ-ଭୂତସ୍ଯ (sarva-bhūtātma-bhūtasya)of him who has become the self of every being
- ହରସ୍ଯ (harasya)of Hara
- ଅମିତ-ତେଜସଃ (amita-tejasaḥ)of measureless splendour
- ଅଷ୍ଟ-ଉତ୍ତର-ସହସ୍ରମ୍ (aṣṭottara-sahasram)the thousand and eight
- ତୁ (tu)now
- ନାମ୍ନାମ୍ (nāmnām)of the names
- ଶର୍ଵସ୍ଯ (śarvasya)of Śarva
- ମେ (me)from me
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ଯତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା (yat śrutvā)hearing which
- ମନୁଜ-ଵ୍ଯାଘ୍ର (manuja-vyāghra)O tiger among men
- ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ (sarvān kāmān)all your desires
- ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି (avāpsyasi)you will obtain
(ଅଥ ସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ।)
ଓଁ ସ୍ଥିରଃ ସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରଭୁର୍ଭୀମଃ ପ୍ରଵରୋ ଵରଦୋ ଵରଃ । (ପ୍ରଭୁର୍ଭାନୁଃ)
ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵକରୋ ଭଵଃ ॥ ୩୧॥
ଓଁ ସ୍ଥିରଃ ସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରଭୁର୍ଭୀମଃ ପ୍ରଵରୋ ଵରଦୋ ଵରଃ । (ପ୍ରଭୁର୍ଭାନୁଃ)
ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵକରୋ ଭଵଃ ॥ ୩୧॥
- ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (stotram)hymn
- ସ୍ଥିରଃ (sthiraḥ)stable
- ସ୍ଥାଣୁଃ (sthāṇuḥ)immovable
- ପ୍ରଭୁର୍ଭୀମଃ (prabhurbhīmaḥ)mighty lord (प्रभुः:lord | भीमः:mighty)
- ପ୍ରଵରୋ (pravaro)excellent
- ଵରଦୋ (varado)bestower of boons
- ଵରଃ (varaḥ)boon
- ସର୍ଵାତ୍ମା (sarvātma)soul of all
- ସର୍ଵଵିଖ୍ଯାତଃ (sarvavikhyātaḥ)universally renowned (सर्व:all | विख्यातः:renowned)
- ସର୍ଵଃ (sarvaḥ)all
- ସର୍ଵକରୋ (sarvakaro)doer of all
- ଭଵଃ (bhavaḥ)becoming
ଜଟୀ ଚର୍ମୀ ଶିଖୀ ଖଡ୍ଗୀ ସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ସର୍ଵଭାଵନଃ । (ଚର୍ମୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ)
ହରଶ୍ଚ ହରିଣାକ୍ଷଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତହରଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩୨॥
ହରଶ୍ଚ ହରିଣାକ୍ଷଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତହରଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩୨॥
- ଜଟୀ (jaṭī)matted hair
- ଚର୍ମୀ (carmī)wearing a skin
- ଶିଖଣ୍ଡୀ (śikhaṇḍī)with a crest
- ଚ (ca)and
- ସର୍ଵାଙ୍ଗଃ (sarvāṅgaḥ)whole-bodied
- ସର୍ଵଭାଵନଃ (sarvabhāvanaḥ)creator of all
- ହରଶ୍ଚ (haraśca)and Hara
- ହରିଣାକ୍ଷଶ୍ଚ (hariṇākṣaśca)and deer-eyed
- ସର୍ଵଭୂତହରଃ (sarvabhūtaharaḥ)remover of all beings (सर्व:all | भूत:beings | हरः:remover)
- ପ୍ରଭୁଃ (prabhuḥ)lord
ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ନିଯତଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଧ୍ରୁଵଃ ।
ଶ୍ମଶାନଵାସୀ ଭଗଵାନ୍ଖଚରୋ ଗୋଚରୋଽର୍ଦନଃ ॥ ୩୩॥
ଶ୍ମଶାନଵାସୀ ଭଗଵାନ୍ଖଚରୋ ଗୋଚରୋଽର୍ଦନଃ ॥ ୩୩॥
- ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ (pravṛttiśca)activity and
- ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ (nivṛttiśca)cessation and
- ନିଯତଃ (niyataḥ)regulated
- ଶାଶ୍ଵତଃ (śāśvataḥ)eternal
- ଧ୍ରୁଵଃ (dhruvaḥ)constant
- ଶ୍ମଶାନଵାସୀ (śmaśānavāsī)dweller in cremation grounds (श्मशान:cremation ground | वासी:dweller)
- ଭଗଵାନ୍ (bhagavān)the Lord
- ଖଚରୋ (khacaraḥ)sky-goer
- ଗୋଚରୋଽର୍ଦନଃ (gocaro'rdanaḥ)mover among cows, destroyer (गोचर:mover among cows | अर्दनः:destroyer)
ଅଭିଵାଦ୍ଯୋ ମହାକର୍ମା ତପସ୍ଵୀ ଭୂତଭାଵନଃ ।
ଉନ୍ମତ୍ତଵେଷପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଃ ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୩୪॥
ଉନ୍ମତ୍ତଵେଷପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଃ ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୩୪॥
- ଅଭିଵାଦ୍ଯୋ (abhivādyah)worthy of reverence
- ମହାକର୍ମା (mahākarmā)great deeds (मह:great | कर्मा:deeds)
- ତପସ୍ଵୀ (tapasvī)ascetic
- ଭୂତଭାଵନଃ (bhūtabhāvanaḥ)creator of beings (भूत:beings | भावनः:creator)
- ଉନ୍ମତ୍ତଵେଷପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଃ (unmattaveṣapracchannaḥ)disguised as a madman (उन्मत्त:madman | वेष:disguise | प्रच्छन्नः:hidden)
- ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଜାପତିଃ (sarvalokaprajāpatiḥ)lord of all worlds (सर्व:all | लोक:worlds | प्रजापतिः:lord)
ମହାରୂପୋ ମହାକାଯୋ ଵୃଷରୂପୋ ମହାଯଶାଃ ।
ମହାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ମହାହନୁଃ ॥ ୩୫॥
ମହାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ମହାହନୁଃ ॥ ୩୫॥
- ମହାରୂପୋ (mahārūpo)of great form (मह:great | रूप:form)
- ମହାକାଯୋ (mahākāyo)of great body (मह:great | काय:body)
- ଵୃଷରୂପୋ (vṛṣarūpo)bull-shaped (वृष:bull | रूप:form)
- ମହାଯଶାଃ (mahāyaśāḥ)of great fame (मह:great | यश:fame)
- ମହାତ୍ମା (mahātmā)great soul (मह:great | आत्मा:soul)
- ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମା (sarvabhūtātmā)soul of all beings (सर्व:all | भूत:beings | आत्मा:soul)
- ଵିଶ୍ଵରୂପୋ (viśvarūpo)universal form (विश्व:universe | रूप:form)
- ମହାହନୁଃ (mahāhanuḥ)great jaw (मह:great | हनु:jaw)
ଲୋକପାଲୋଽନ୍ତର୍ହିତାତ୍ମା ପ୍ରସାଦୋ ହଯଗର୍ଦଭିଃ ।
ପଵିତ୍ରଂ ଚ ମହାଂଶ୍ଚୈଵ ନିଯମୋ ନିଯମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୩୬॥
ପଵିତ୍ରଂ ଚ ମହାଂଶ୍ଚୈଵ ନିଯମୋ ନିଯମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୩୬॥
- ଲୋକପାଲୋଽନ୍ତର୍ହିତାତ୍ମା (lokapālo'ntarhitātmā)guardian with hidden soul (लोकपाल:guardian | अन्तर्हित:hidden | आत्मा:soul)
- ପ୍ରସାଦୋ (prasādo)grace
- ହଯଗର୍ଦଭିଃ (hayagardabhiḥ)by horse and donkey
- ପଵିତ୍ରଂ (pavitraṁ)pure
- ଚ (ca)and
- ମହାଂଶ୍ଚୈଵ (mahāṁścaiva)great indeed (महान्:great | च:and | एव:indeed)
- ନିଯମୋ (niyamo)discipline
- ନିଯମାଶ୍ରିତଃ (niyamāśritaḥ)abiding by discipline (नियम:discipline | आश्रितः:abiding)
ସର୍ଵକର୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂତ ଆଦିରାଦିକରୋ ନିଧିଃ ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୋମୋ ନକ୍ଷତ୍ରସାଧକଃ ॥ ୩୭॥
ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୋମୋ ନକ୍ଷତ୍ରସାଧକଃ ॥ ୩୭॥
- ସର୍ଵକର୍ମା (sarvakarmā)all-doer
- ସ୍ଵଯମ୍ଭୂତ (svayambhūta)self-manifested
- ଆଦିରାଦିକରୋ (ādirādikaro)primordial creator (आदि:primordial | रादिकर:creator)
- ନିଧିଃ (nidhiḥ)treasure
- ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ (sahasrākṣo)thousand-eyed
- ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ (viśālākṣaḥ)wide-eyed
- ସୋମୋ (somo)moon
- ନକ୍ଷତ୍ରସାଧକଃ (nakṣatrasādhakaḥ)accomplisher of constellations (नक्षत्र:constellation | साधक:accomplisher)
ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସୂର୍ଯଃ ଶନିଃ କେତୁର୍ଗ୍ରହୋ ଗ୍ରହପତିର୍ଵରଃ ।
ଅତ୍ରିରତ୍ର୍ଯାନମସ୍କର୍ତା ମୃଗବାଣାର୍ପଣୋଽନଘଃ ॥ ୩୮॥
ଅତ୍ରିରତ୍ର୍ଯାନମସ୍କର୍ତା ମୃଗବାଣାର୍ପଣୋଽନଘଃ ॥ ୩୮॥
- ଚନ୍ଦ୍ରଃ (candraḥ)moon
- ସୂର୍ଯଃ (sūryaḥ)sun
- ଶନିଃ (śaniḥ)Saturn
- କେତୁର୍ଗ୍ରହୋ (keturgraho)Ketu planet (केतुः:Ketu | ग्रहः:planet)
- ଗ୍ରହପତିର୍ଵରଃ (grahapatirvaraḥ)best among planet lords (ग्रहपतिः:planet lord | वरः:best)
- ଅତ୍ରିରତ୍ର୍ଯା (atriratryā)Atri and his wife (अत्रिः:Atri | अत्र्या:of Atri's wife)
- ନମସ୍କର୍ତା (namaskartā)one who salutes
- ମୃଗବାଣାର୍ପଣୋଽନଘଃ (mṛgabāṇārpaṇo'naghaḥ)sinless one offering deer-arrow (मृग:deer | बाण:arrow | अर्पणः:offering | अनघः:sinless)
- ଆଦ୍ଯନ୍ତଲଯକର୍ତା (ādyantalayakartā)creator of beginning and end (आद्य:beginning | अन्त:end | लय:dissolution | कर्ता:creator)
- ଚ (ca)and
ମହାତପା ଘୋରତପା ଅଦୀନୋ ଦୀନସାଧକଃ ।
ସଂଵତ୍ସରକରୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରମାଣଂ ପରମଂ ତପଃ ॥ ୩୯॥
ସଂଵତ୍ସରକରୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରମାଣଂ ପରମଂ ତପଃ ॥ ୩୯॥
- ମହାତପା (mahātapā)great ascetic
- ଘୋରତପା (ghoratapā)fierce ascetic
- ଅଦୀନୋ (adīnaḥ)not miserable
- ଦୀନସାଧକଃ (dīnasādhakaḥ)helper of the poor (दीन:poor | साधकः:helper)
- ସଂଵତ୍ସରକରୋ (saṁvatsarakaro)maker of the year (संवत्सर:year | करो:maker)
- ମନ୍ତ୍ରଃ (mantraḥ)mantra
- ପ୍ରମାଣଂ (pramāṇaṁ)measure
- ପରମଂ (paramaṁ)supreme
- ତପଃ (tapaḥ)austerity
ଯୋଗୀ ଯୋଜ୍ଯୋ ମହାବୀଜୋ ମହାରେତା ମହାବଲଃ ।
ସୁଵର୍ଣରେତାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସୁବୀଜୋ ବୀଜଵାହନଃ ॥ ୪୦॥
ସୁଵର୍ଣରେତାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସୁବୀଜୋ ବୀଜଵାହନଃ ॥ ୪୦॥
- ଯୋଗୀ (yogī)yogi
- ଯୋଜ୍ଯୋ (yojyaḥ)to be united
- ମହାବୀଜୋ (mahābījaḥ)great seed (मह:great | बीज:seed)
- ମହାରେତା (mahāretāḥ)great energy (मह:great | रेत:energy)
- ମହାବଲଃ (mahābalaḥ)great strength (मह:great | बल:strength)
- ସୁଵର୍ଣରେତାଃ (suvarṇaretāḥ)golden energy (सुवर्ण:golden | रेत:energy)
- ସର୍ଵଜ୍ଞଃ (sarvajñaḥ)omniscient (सर्व:all | ज्ञ:knowing)
- ସୁବୀଜୋ (subījaḥ)good seed (सु:good | बीज:seed)
- ବୀଜଵାହନଃ (bījavāhanaḥ)carrier of seed (बीज:seed | वाहन:carrier)
ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ଵନିମିଷୋ ନୀଲକଣ୍ଠ ଉମାପତିଃ ।
ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସ୍ଵଯଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲଵୀରୋ ବଲୋ ଗଣଃ ॥ ୪୧॥ (ବଲଵୀରୋଽବଲୋ)
ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସ୍ଵଯଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲଵୀରୋ ବଲୋ ଗଣଃ ॥ ୪୧॥ (ବଲଵୀରୋଽବଲୋ)
- ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ଵନିମିଷୋ (daśabāhustvanimiṣo)ten-armed and unblinking (दशबाहुः:ten-armed | त्वनिमिषः:unblinking)
- ନୀଲକଣ୍ଠ (nīlakaṇṭha)blue-throated
- ଉମାପତିଃ (umāpatih)husband of Uma
- ଵିଶ୍ଵରୂପଃ (viśvarūpaḥ)universal form
- ସ୍ଵଯଂ (svayam)self
- ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ (śreṣṭho)best
- ବଲଵୀରୋ (balavīro)strong hero
- ବଲୋ (balo)strength
- ଗଣଃ (gaṇaḥ)group
ଗଣକର୍ତା ଗଣପତିର୍ଦିଗ୍ଵାସାଃ କାମ ଏଵ ଚ ।
ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵଭାଵକରୋ ହରଃ ॥ ୪୨॥
ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵଭାଵକରୋ ହରଃ ॥ ୪୨॥
- ଗଣକର୍ତା (gaṇakartā)creator of groups (गण:group | कर्ता:creator)
- ଗଣପତିର୍ଦିଗ୍ଵାସାଃ (gaṇapatirdigvāsāḥ)Ganapati, sky-clad (गणपति:Ganapati | दिग्वासाः:sky-clad)
- କାମ (kāma)desire
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
- ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ପରମୋ (mantravitparamo)supreme knower of mantras (मन्त्रवित्:knower of mantras | परम:supreme)
- ମନ୍ତ୍ରଃ (mantraḥ)mantra
- ସର୍ଵଭାଵକରୋ (sarvabhāvakaro)creator of all emotions (सर्व:all | भाव:emotions | कर:creator)
- ହରଃ (haraḥ)Shiva
କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ ଧନ୍ଵୀ ବାଣହସ୍ତଃ କପାଲଵାନ୍ ।
ଅଶନୀ ଶତଘ୍ନୀ ଖଡ୍ଗୀ ପଟ୍ଟିଶୀ ଚାଯୁଧୀ ମହାନ୍ ॥ ୪୩॥
ଅଶନୀ ଶତଘ୍ନୀ ଖଡ୍ଗୀ ପଟ୍ଟିଶୀ ଚାଯୁଧୀ ମହାନ୍ ॥ ୪୩॥
- କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ (kamaṇḍaludharo)holder of a water pot (कमण्डलु:water pot | धरः:holder)
- ଧନ୍ଵୀ (dhanvī)archer
- ବାଣହସ୍ତଃ (bāṇahastaḥ)arrow in hand (बाण:arrow | हस्तः:hand)
- କପାଲଵାନ୍ (kapālavān)skull bearer (कपाल:skull | वान्:bearer)
- ଅଶନୀ (aśanī)thunderbolt
- ଶତଘ୍ନୀ (śataghni)hundred-killer weapon
- ଖଡ୍ଗୀ (khaḍgī)sword bearer
- ପଟ୍ଟିଶୀ (paṭṭiśī)spear bearer
- ଚାଯୁଧୀ (cāyudhī)armed with weapons
- ମହାନ୍ (mahān)great
ସ୍ରୁଵହସ୍ତଃ ସୁରୂପଶ୍ଚ ତେଜସ୍ତେଜସ୍କରୋ ନିଧିଃ ।
ଉଷ୍ଣୀଷୀ ଚ ସୁଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଉଦଗ୍ରୋ ଵିନତସ୍ତଥା ॥ ୪୪॥
ଉଷ୍ଣୀଷୀ ଚ ସୁଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଉଦଗ୍ରୋ ଵିନତସ୍ତଥା ॥ ୪୪॥
- ସ୍ରୁଵହସ୍ତଃ (sruvahastaḥ)spoon-handed (स्रुव:spoon | हस्तः:hand)
- ସୁରୂପଶ୍ଚ (surūpaśca)and handsome (सुरूप:handsome | च:and)
- ତେଜସ୍ତେଜସ୍କରୋ (tejastejaskaro)radiance-enhancing (तेजस्:radiance | तेजस्कर:enhancing)
- ନିଧିଃ (nidhiḥ)treasure
- ଉଷ୍ଣୀଷୀ (uṣṇīṣī)turbaned
- ଚ (ca)and
- ସୁଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ (suvaktraśca)and beautiful-faced (सुवक्त्र:beautiful-faced | च:and)
- ଉଦଗ୍ରୋ (udagro)exalted
- ଵିନତସ୍ତଥା (vinatastathā)and humble (विनत:humble | तथा:and)
ଦୀର୍ଘଶ୍ଚ ହରିକେଶଶ୍ଚ ସୁତୀର୍ଥଃ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ଚ ।
ଶୃଗାଲରୂପଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ମୁଣ୍ଡଃ ସର୍ଵଶୁଭଙ୍କରଃ ॥ ୪୫॥
ଶୃଗାଲରୂପଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ମୁଣ୍ଡଃ ସର୍ଵଶୁଭଙ୍କରଃ ॥ ୪୫॥
- ଦୀର୍ଘଶ୍ଚ (dīrghaśca)and long
- ହରିକେଶଶ୍ଚ (harikeśaśca)and Harikesa
- ସୁତୀର୍ଥଃ (sutīrthaḥ)good pilgrimage
- କୃଷ୍ଣ (kṛṣṇa)Krishna
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
- ସୃଗାଲରୂପଃ (sṛgālarūpaḥ)form of a jackal (सृगाल:jackal | रूपः:form)
- ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ (siddhārtho)accomplished
- ମୁଣ୍ଡଃ (muṇḍaḥ)shaven-headed
- ସର୍ଵଶୁଭଙ୍କରଃ (sarvaśubhaṅkaraḥ)all-auspicious (सर्व:all | शुभ:auspicious | ङ्करः:maker)
ଅଜଶ୍ଚ ବହୁରୂପଶ୍ଚ ଗନ୍ଧଧାରୀ କପର୍ଦ୍ଯପି ।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ଊର୍ଧ୍ଵଲିଙ୍ଗ ଊର୍ଧ୍ଵଶାଯୀ ନଭଃସ୍ଥଲଃ ॥ ୪୬॥
ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ଊର୍ଧ୍ଵଲିଙ୍ଗ ଊର୍ଧ୍ଵଶାଯୀ ନଭଃସ୍ଥଲଃ ॥ ୪୬॥
- ଅଜଶ୍ଚ (ajaśca)unborn and
- ବହୁରୂପଶ୍ଚ (bahurūpaśca)many-formed and (बहुरूप:many-formed | च:and)
- ଗନ୍ଧଧାରୀ (gandhadhārī)fragrance bearer (गन्ध:fragrance | धारी:bearer)
- କପର୍ଦ୍ଯପି (kapardyapi)with matted hair and (कपर्दि:with matted hair | अपि:and)
- ଊର୍ଧ୍ଵରେତା (ūrdhvaretā)with upward energy (ऊर्ध्व:upward | रेता:energy)
- ଊର୍ଧ୍ଵଲିଙ୍ଗ (ūrdhvāliṅga)upward symbol (ऊर्ध्व:upward | लिङ्ग:symbol)
- ଊର୍ଧ୍ଵଶାଯୀ (ūrdhvaśāyī)lying upwards (ऊर्ध्व:upward | शायी:lying)
- ନଭଃସ୍ଥଲଃ (nabhaḥsthalaḥ)sky region (नभः:sky | स्थलः:region)
ତ୍ରିଜଟୀ ଚୀରଵାସାଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଃ ସେନାପତିର୍ଵିଭୁଃ ।
ଅହଶ୍ଚରୋ ନକ୍ତଞ୍ଚରସ୍ତିଗ୍ମମନ୍ଯୁଃ ସୁଵର୍ଚସଃ ॥ ୪୭॥
ଅହଶ୍ଚରୋ ନକ୍ତଞ୍ଚରସ୍ତିଗ୍ମମନ୍ଯୁଃ ସୁଵର୍ଚସଃ ॥ ୪୭॥
- ତ୍ରିଜଟୀ (trijaṭī)three-braided
- ଚୀରଵାସାଶ୍ଚ (cīravāsāśca)wearing bark garments (चीर:bark | वासा:garments | च:and)
- ରୁଦ୍ରଃ (rudraḥ)Rudra
- ସେନାପତିର୍ଵିଭୁଃ (senāpatirvibhuḥ)mighty commander (सेनापति:commander | विभुः:mighty)
- ଅହଶ୍ଚରୋ (ahaścaro)day wanderer (अहः:day | चरः:wanderer)
- ନକ୍ତଞ୍ଚରସ୍ତିଗ୍ମମନ୍ଯୁଃ (naktañcarastigmamanyuḥ)night wanderer, fierce anger (नक्तं:night | चरः:wanderer | तिग्म:fierce | मन्युः:anger)
- ସୁଵର୍ଚସଃ (suvarcasaḥ)radiant
ଗଜହା ଦୈତ୍ଯହା କାଲୋ ଲୋକଧାତା ଗୁଣାକରଃ ।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲରୂପଶ୍ଚ ଆର୍ଦ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରାଵୃତଃ ॥ ୪୮॥
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲରୂପଶ୍ଚ ଆର୍ଦ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରାଵୃତଃ ॥ ୪୮॥
- ଗଜହା (gajahā)elephant slayer
- ଦୈତ୍ଯହା (daityahā)demon slayer
- କାଲୋ (kālo)time
- ଲୋକଧାତା (lokadhātā)supporter of the world (लोक:world | धाता:supporter)
- ଗୁଣାକରଃ (guṇākaraḥ)mine of virtues (गुण:virtue | आकरः:mine)
- ସିଂହଶାର୍ଦୂଲରୂପଶ୍ଚ (siṃhaśārdūlarūpaśca)form of lion and tiger (सिंह:lion | शार्दूल:tiger | रूप:form | च:and)
- ଆର୍ଦ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରାଵୃତଃ (ārdracarmāmbarāvṛtaḥ)covered with wet skin (आर्द्र:wet | चर्म:skin | अम्बर:cloth | आवृतः:covered)
କାଲଯୋଗୀ ମହାନାଦଃ ସର୍ଵକାମଶ୍ଚତୁଷ୍ପଥଃ ।
ନିଶାଚରଃ ପ୍ରେତଚାରୀ ଭୂତଚାରୀ ମହେଶ୍ଵରଃ ॥ ୪୯॥
ନିଶାଚରଃ ପ୍ରେତଚାରୀ ଭୂତଚାରୀ ମହେଶ୍ଵରଃ ॥ ୪୯॥
- କାଲଯୋଗୀ (kālayogī)time ascetic (काल:time | योगी:ascetic)
- ମହାନାଦଃ (mahānādaḥ)great sound (मह:great | नादः:sound)
- ସର୍ଵକାମଶ୍ଚତୁଷ୍ପଥଃ (sarvakāmaścatuṣpathaḥ)all desires crossroad (सर्व:all | काम:desires | चतुष्पथः:crossroad)
- ନିଶାଚରଃ (niśācaraḥ)night wanderer (निशा:night | चरः:wanderer)
- ପ୍ରେତଚାରୀ (pretacārī)ghost wanderer (प्रेत:ghost | चारी:wanderer)
- ଭୂତଚାରୀ (bhūtacārī)spirit wanderer (भूत:spirit | चारी:wanderer)
- ମହେଶ୍ଵରଃ (maheśvaraḥ)great lord (मह:great | ईश्वरः:lord)
ବହୁଭୂତୋ ବହୁଧରଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରମିତୋ ଗତିଃ ।
ନୃତ୍ଯପ୍ରିଯୋ ନିତ୍ଯନର୍ତୋ ନର୍ତକଃ ସର୍ଵଲାଲସଃ ॥ ୫୦॥
ନୃତ୍ଯପ୍ରିଯୋ ନିତ୍ଯନର୍ତୋ ନର୍ତକଃ ସର୍ଵଲାଲସଃ ॥ ୫୦॥
- ବହୁଭୂତୋ (bahubhūtaḥ)many forms
- ବହୁଧରଃ (bahudharaḥ)many supports
- ସ୍ଵର୍ଭାନୁରମିତୋ (svarbhānuramitaḥ)immeasurable light (स्वर्भानु:light | अमितः:immeasurable)
- ଗତିଃ (gatiḥ)movement
- ନୃତ୍ଯପ୍ରିଯୋ (nṛtyapriyaḥ)fond of dance (नृत्य:dance | प्रियः:fond of)
- ନିତ୍ଯନର୍ତୋ (nityanartaḥ)eternal dancer (नित्य:eternal | नर्तः:dancer)
- ନର୍ତକଃ (nartakaḥ)dancer
- ସର୍ଵଲାଲସଃ (sarvalālasaḥ)desirous of all (सर्व:all | लालसः:desirous)
ଘୋରୋ ମହାତପାଃ ପାଶୋ ନିତ୍ଯୋ ଗିରିରୁହୋ ନଭଃ ।
ସହସ୍ରହସ୍ତୋ ଵିଜଯୋ ଵ୍ଯଵସାଯୋ ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୫୧॥
ସହସ୍ରହସ୍ତୋ ଵିଜଯୋ ଵ୍ଯଵସାଯୋ ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୫୧॥
- ଘୋରୋ (ghoraḥ)terrible
- ମହାତପାଃ (mahātapāḥ)great austerity
- ପାଶୋ (pāśaḥ)noose
- ନିତ୍ଯୋ (nityaḥ)eternal
- ଗିରିରୁହୋ (giriruhaḥ)mountain dweller
- ନଭଃ (nabhaḥ)sky
- ସହସ୍ରହସ୍ତୋ (sahasrahastaḥ)thousand-handed (सहस्र:thousand | हस्तः:handed)
- ଵିଜଯୋ (vijayaḥ)victory
- ଵ୍ଯଵସାଯୋ (vyavasāyaḥ)determination
- ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ (hyatandritaḥ)unwearied
ଅଧର୍ଷଣୋ ଧର୍ଷଣାତ୍ମା ଯଜ୍ଞହା କାମନାଶକଃ ।
ଦକ୍ଷଯାଗାପହାରୀ ଚ ସୁସହୋ ମଧ୍ଯମସ୍ତଥା ॥ ୫୨॥
ଦକ୍ଷଯାଗାପହାରୀ ଚ ସୁସହୋ ମଧ୍ଯମସ୍ତଥା ॥ ୫୨॥
- ଅଧର୍ଷଣୋ (adharṣaṇo)invincible
- ଧର୍ଷଣାତ୍ମା (dharṣaṇātmā)aggressive nature (धर्षण:aggression | आत्मा:nature)
- ଯଜ୍ଞହା (yajñahā)destroyer of sacrifices (यज्ञ:sacrifice | हा:destroyer)
- କାମନାଶକଃ (kāmanāśakaḥ)destroyer of desires (काम:desires | नाशकः:destroyer)
- [ମର୍ଷ] ([marṣa])null
- ଦକ୍ଷଯାଗାପହାରୀ (dakṣayāgāpahārī)stealer of Daksha's sacrifice (दक्ष:Daksha | याग:sacrifice | अपहारी:stealer)
- ଚ (ca)and
- ସୁସହୋ (susaho)very tolerant
- ମଧ୍ଯମସ୍ତଥା (madhyamastathā)also moderate (मध्यम:moderate | तथा:also)
ତେଜୋପହାରୀ ବଲହା ମୁଦିତୋଽର୍ଥୋଽଜିତୋଽଵରଃ । (ମୁଦିତୋଽର୍ଥୋଽଜିତୋ ଵରଃ)
ଗମ୍ଭୀରଘୋଷା ଗମ୍ଭୀରୋ ଗମ୍ଭୀରବଲଵାହନଃ ॥ ୫୩॥
ଗମ୍ଭୀରଘୋଷା ଗମ୍ଭୀରୋ ଗମ୍ଭୀରବଲଵାହନଃ ॥ ୫୩॥
- ତେଜୋପହାରୀ (tejopahārī)remover of brilliance (तेजः:brilliance | उपहारी:remover)
- ବଲହା (balahā)destroyer of strength (बल:strength | हा:destroyer)
- ମୁଦିତୋଽର୍ଥୋଽଜିତୋଽଵରଃ (muditārtho'jito'varaḥ)joyful, meaningful, unconquered, inferior
- ଗମ୍ଭୀରଘୋଷୋ (gambhīraghoṣaḥ)deep-voiced (गम्भीर:deep | घोष:voice)
- ଗମ୍ଭୀରୋ (gambhīraḥ)profound
- ଗମ୍ଭୀରବଲଵାହନଃ (gambhīrabalavāhanaḥ)carrier of profound strength (गम्भीर:profound | बल:strength | वाहन:carrier)
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧରୂପୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵୃକ୍ଷପର୍ଣସ୍ଥିତିର୍ଵିଭୁଃ । (ଵୃକ୍ଷକର୍ଣ)
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଶନଶ୍ଚୈଵ ମହାକାଯୋ ମହାନନଃ ॥ ୫୪॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଶନଶ୍ଚୈଵ ମହାକାଯୋ ମହାନନଃ ॥ ୫୪॥
- ନ୍ଯଗ୍ରୋଧରୂପୋ (nyagrodharūpo)form of a banyan tree (न्यग्रोध:banyan tree | रूपः:form)
- ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ (nyagrodho)banyan tree
- ଵୃକ୍ଷକର୍ଣସ୍ଥିତିର୍ଵିଭୁଃ (vṛkṣakarṇasthitirvibhuḥ)residing in tree ears (वृक्ष:tree | कर्ण:ear | स्थिति:residing | विभुः:all-pervading)
- ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଶନଶ୍ଚୈଵ (sutīkṣṇadaśanaścaiva)with sharp teeth (सुतीक्ष्ण:sharp | दशनः:teeth | च:and | एव:indeed)
- ମହାକାଯୋ (mahākāyo)great-bodied (महा:great | कायः:body)
- ମହାନନଃ (mahānanaḥ)having a great face (महा:great | अननः:face)
ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ହରିର୍ଯଜ୍ଞଃ ସଂଯୁଗାପୀଡଵାହନଃ ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣତାପଶ୍ଚ ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ସହାଯଃ କର୍ମକାଲଵିତ୍ ॥ ୫୫॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣତାପଶ୍ଚ ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ସହାଯଃ କର୍ମକାଲଵିତ୍ ॥ ୫୫॥
- ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ (viṣvakseno)Vishvaksena
- ହରିର୍ଯଜ୍ଞଃ (hariryajñaḥ)Hari as sacrifice (हरि:Hari | यज्ञः:sacrifice)
- ସମ୍ଯୁଗାପୀଡଵାହନଃ (samyugāpīḍavāhanaḥ)charioteer in battle (सम्युग:battle | पीड:pressure | वाहनः:charioteer)
- ତୀକ୍ଷ୍ଣତାପଶ୍ଚ (tīkṣṇatāpaśca)sharp heat (तीक्ष्ण:sharp | ताप:heat | च:and)
- ହର୍ଯଶ୍ଵଃ (haryaśvaḥ)with swift horses (हरि:swift | अश्वः:horse)
- ସହାଯଃ (sahāyaḥ)companion
- କର୍ମକାଲଵିତ୍ (karmakālavit)knower of action timing (कर्म:action | काल:time | वित्:knower)
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦିତୋ ଯଜ୍ଞଃ ସମୁଦ୍ରୋ ଵଡଵାମୁଖଃ ।
ହୁତାଶନସହାଯଶ୍ଚ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ହୁତାଶନଃ ॥ ୫୬॥
ହୁତାଶନସହାଯଶ୍ଚ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ହୁତାଶନଃ ॥ ୫୬॥
- ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦିତୋ (viṣṇuprasādito)favored by Vishnu (विष्णु:Vishnu | प्रसादित:favored)
- ଯଜ୍ଞଃ (yajñaḥ)sacrifice
- ସମୁଦ୍ରୋ (samudro)ocean
- ବଡବାମୁଖଃ (baḍabāmukhaḥ)submarine fire (बडबा:submarine | मुख:mouth)
- ହୁତାଶନସହାଯଶ୍ଚ (hutāśanasahāyaśca)and helper of fire (हुताशन:fire | सहाय:helper | च:and)
- ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା (praśāntātmā)calm-minded (प्रशान्त:calm | आत्मा:mind)
- ହୁତାଶନଃ (hutāśanaḥ)fire
ଉଗ୍ରତେଜା ମହାତେଜା ଜନ୍ଯୋ ଵିଜଯକାଲଵିତ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିଷାମଯନଂ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵଵିଗ୍ରହ ଏଵ ଚ ॥ ୫୭॥
ଜ୍ଯୋତିଷାମଯନଂ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵଵିଗ୍ରହ ଏଵ ଚ ॥ ୫୭॥
- ଉଗ୍ରତେଜା (ugratejā)fierce brilliance (उग्र:fierce | तेजा:brilliance)
- ମହାତେଜା (mahātejā)great brilliance (मह:great | तेजा:brilliance)
- ଜନ୍ଯୋ (janyo)born of
- ଵିଜଯକାଲଵିତ୍ (vijayakālavit)knower of victory time (विजय:victory | काल:time | वित्:knower)
- ଜ୍ଯୋତିଷାମଯନଂ (jyotiṣāmayanaṁ)abode of luminaries (ज्योतिषाम्:of luminaries | अयनं:abode)
- ସିଦ୍ଧିଃ (siddhiḥ)perfection
- ସର୍ଵଵିଗ୍ରହ (sarvavigraha)all forms (सर्व:all | विग्रह:forms)
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
ଶିଖୀ ମୁଣ୍ଡୀ ଜଟୀ ଜ୍ଵାଲୀ ମୂର୍ତିଜୋ ମୂର୍ଧଗୋ ବଲୀ ।
ଵେଣଵୀ ପଣଵୀ ତାଲୀ ଖଲୀ କାଲକଟଙ୍କଟଃ ॥ ୫୮॥
ଵେଣଵୀ ପଣଵୀ ତାଲୀ ଖଲୀ କାଲକଟଙ୍କଟଃ ॥ ୫୮॥
- ଶିଖୀ (śikhī)having a crest
- ମୁଣ୍ଡୀ (muṇḍī)shaven-headed
- ଜଟୀ (jaṭī)matted hair
- ଜ୍ଵାଲୀ (jvālī)flame-like
- ମୂର୍ତିଜୋ (mūrtijo)born of form
- ମୂର୍ଧଗୋ (mūrdhago)rising to the head
- ବଲୀ (balī)strong
- ଵେଣଵୀ (veṇavī)flute player
- ପଣଵୀ (paṇavī)drum player
- ତାଲୀ (tālī)cymbal player
- ଖଲୀ (khalī)empty
- କାଲକଟଙ୍କଟଃ (kālakaṭaṅkaṭaḥ)terrifying time (काल:time | कटङ्कट:terrifying)
ନକ୍ଷତ୍ରଵିଗ୍ରହମତିର୍ଗୁଣବୁଦ୍ଧିର୍ଲଯୋ ଗମଃ । (ଲଯୋଽଗମଃ)
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵିଶ୍ଵବାହୁର୍ଵିଭାଗଃ ସର୍ଵଗୋମୁଖଃ ॥ ୫୯॥ (ସର୍ଵଗୋଽମୁଖଃ)
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵିଶ୍ଵବାହୁର୍ଵିଭାଗଃ ସର୍ଵଗୋମୁଖଃ ॥ ୫୯॥ (ସର୍ଵଗୋଽମୁଖଃ)
- ନକ୍ଷତ୍ରଵିଗ୍ରହମତିର୍ଗୁଣବୁଦ୍ଧିର୍ଲଯୋଽଗମଃ (nakṣatravigrahamatirguṇabuddhirlayo'gamah)cosmic form, intellect, qualities (नक्षत्रविग्रह:cosmic form | मतिः:intellect | गुणबुद्धिः:qualities | लयः:dissolution | अगमः:unreachable)
- ପ୍ରଜାପତିର୍ଵିଶ୍ଵବାହୁର୍ଵିଭାଗଃ (prajāpatirviśvabāhurvibhāgaḥ)lord of beings, universal arms (प्रजापतिः:lord of beings | विश्वबाहुः:universal arms | विभागः:division)
- ସର୍ଵଗୋଽମୁଖଃ (sarvago'mukhaḥ)all-pervading, faceless (सर्वगः:all-pervading | अमुखः:faceless)
ଵିମୋଚନଃ ସୁସରଣୋ ହିରଣ୍ଯକଵଚୋଦ୍ଭଵଃ । (ସୁଶରଣୋ)
ମେଢ୍ରଜୋ ବଲଚାରୀ ଚ ମହୀଚାରୀ ସ୍ରୁତସ୍ତଥା ॥ ୬୦॥
ମେଢ୍ରଜୋ ବଲଚାରୀ ଚ ମହୀଚାରୀ ସ୍ରୁତସ୍ତଥା ॥ ୬୦॥
- ଵିମୋଚନଃ (vimochanaḥ)liberator
- ସୁସରଣୋ (susaraṇo)good path
- ହିରଣ୍ଯକଵଚୋଦ୍ଭଵଃ (hiraṇyakavacodbhavaḥ)born of golden armor (हिरण्य:golden | कवच:armor | उद्भवः:born)
- ମେଢ୍ରଜୋ (meḍhrajo)born from the loins
- ବଲଚାରୀ (balacārī)moving with strength
- ଚ (ca)and
- ମହୀଚାରୀ (mahīcārī)moving on earth
- ସ୍ରୁତସ୍ତଥା (srutastathā)and also heard
- [ମେଘଜୋ] ([meghajo])born from clouds
ସର୍ଵତୂର୍ଯନିନାଦୀ ଚ ସର୍ଵାତୋଦ୍ଯପରିଗ୍ରହଃ ।
ଵ୍ଯାଲରୂପୋ ଗୁହାଵାସୀ ଗୁହୋ ମାଲୀ ତରଙ୍ଗଵିତ୍ ॥ ୬୧॥
ଵ୍ଯାଲରୂପୋ ଗୁହାଵାସୀ ଗୁହୋ ମାଲୀ ତରଙ୍ଗଵିତ୍ ॥ ୬୧॥
- ସର୍ଵତୂର୍ଯନିନାଦୀ (sarvatūryaninādī)all musical instruments' sound (सर्व:all | तूर्य:musical instrument | निनादी:sound)
- ଚ (ca)and
- ସର୍ଵାତୋଦ୍ଯପରିଗ୍ରହଃ (sarvātodyaparigrahaḥ)possessor of all musical instruments (सर्व:all | आतोद्य:musical instruments | परिग्रहः:possessor)
- ଵ୍ଯାଲରୂପୋ (vyālarūpo)in the form of a serpent
- ଗୁହାଵାସୀ (guhāvāsī)dweller in caves (गुहा:cave | वासी:dweller)
- ଗୁହୋ (guho)Guha (a name)
- ମାଲୀ (mālī)garlanded
- ତରଙ୍ଗଵିତ୍ (taraṅgavit)knower of waves
ତ୍ରିଦଶସ୍ତ୍ରିକାଲଧୃକ୍କର୍ମସର୍ଵବନ୍ଧଵିମୋଚନଃ ।
ବନ୍ଧନସ୍ତ୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଧି ଶତ୍ରୁଵିନାଶନଃ ॥ ୬୨॥
ବନ୍ଧନସ୍ତ୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଧି ଶତ୍ରୁଵିନାଶନଃ ॥ ୬୨॥
- ତ୍ରିଦଶସ୍ତ୍ରିକାଲଧୃକ୍କର୍ମସର୍ଵବନ୍ଧଵିମୋଚନଃ (tridaśastrikāladhṛkkarmasarvabandhavimocanaḥ)liberator from all bonds (त्रिदश:gods | त्रिकालधृक्:controller of three times | कर्म:action | सर्वबन्ध:all bonds | विमोचनः:liberator)
- ବନ୍ଧନସ୍ତ୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ (bandhanastvasurendrāṇāṁ)bondage for demon lords (बन्धनः:bondage | त्:for | सुरेन्द्राणां:of the lords)
- ଯୁଧିଶତ୍ରୁଵିନାଶନଃ (yudhiśatruvināśanaḥ)destroyer of battle enemies (युधि:in battle | शत्रु:enemy | विनाशनः:destroyer)
ସାଙ୍ଖ୍ଯପ୍ରସାଦୋ ଦୁର୍ଵାସାଃ ସର୍ଵସାଧୁନିଷେଵିତଃ ।
ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନୋ ଵିଭାଗଜ୍ଞୋ ଅତୁଲ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଭାଗଵିତ୍ ॥ ୬୩॥
ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନୋ ଵିଭାଗଜ୍ଞୋ ଅତୁଲ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଭାଗଵିତ୍ ॥ ୬୩॥
- ସାଙ୍ଖ୍ଯପ୍ରସାଦୋ (sāṅkhyaprasādo)grace of Sāṅkhya (साङ्ख्य:Sāṅkhya philosophy | प्रसादः:grace)
- ଦୁର୍ଵାସାଃ (durvāsāḥ)Durvasa (sage)
- ସର୍ଵସାଧୁନିଷେଵିତଃ (sarvasādhuniṣevitaḥ)served by all good (सर्व:all | साधु:good | निषेवितः:served)
- ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନୋ (praskandano)overcoming obstacles
- ଵିଭାଗଜ୍ଞୋ (vibhāgajño)knower of divisions (विभाग:division | ज्ञः:knower)
- ଅତୁଲ୍ଯୋ (atulyaḥ)incomparable
- ଯଜ୍ଞଭାଗଵିତ୍ (yajñabhāgavit)knower of sacrificial shares (यज्ञ:sacrifice | भाग:share | वित्:knower)
ସର୍ଵଵାସଃ ସର୍ଵଚାରୀ ଦୁର୍ଵାସା ଵାସଵୋଽମରଃ ।
ହୈମୋ ହେମକରୋ ଯଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧାରୀ ଧରୋତ୍ତମଃ ॥ ୬୪॥
ହୈମୋ ହେମକରୋ ଯଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧାରୀ ଧରୋତ୍ତମଃ ॥ ୬୪॥
- ସର୍ଵଵାସଃ (sarvavāsaḥ)dweller in all
- ସର୍ଵଚାରୀ (sarvacārī)moving everywhere
- ଦୁର୍ଵାସା (durvāsā)Durvasa (sage)
- ଵାସଵୋଽମରଃ (vāsavo'maraḥ)Indra, the immortal (वासवः:Indra | अमरः:immortal)
- ହୈମୋ (haimo)golden
- ହେମକରୋଽଯଜ୍ଞଃ (hemakaro'yajñaḥ)gold-maker, non-sacrificer (हेमकरः:gold-maker | अयज्ञः:non-sacrificer)
- ସର୍ଵଧାରୀ (sarvadhārī)supporter of all
- ଧରୋତ୍ତମଃ (dharottamaḥ)best of the bearers
- ଯଜ୍ଞଃ (yajñaḥ)sacrifice
ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମହାକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଜଯାକ୍ଷୋ ଵିଶାରଦଃ ।
ସଙ୍ଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହଃ କର୍ତା ସର୍ପଚୀରନିଵାସନଃ ॥ ୬୫॥
ସଙ୍ଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହଃ କର୍ତା ସର୍ପଚୀରନିଵାସନଃ ॥ ୬୫॥
- ଲୋହିତାକ୍ଷୋ (lohitākṣaḥ)red-eyed
- ମହାକ୍ଷଶ୍ଚ (mahākṣaśca)great-eyed and
- ଵିଜଯାକ୍ଷୋ (vijayākṣaḥ)victorious-eyed
- ଵିଶାରଦଃ (viśāradaḥ)skilled
- ସଙ୍ଗ୍ରହୋ (saṅgrahaḥ)collector
- ନିଗ୍ରହଃ (nigrahaḥ)restrainer
- କର୍ତା (kartā)doer
- ସର୍ପଚୀରନିଵାସନଃ (sarpacīranivāsanaḥ)wearer of snake skin (सर्प:snake | चीर:skin | निवासनः:wearer)
ମୁଖ୍ଯୋଽମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ ଦେହଶ୍ଚ କାହଲିଃ ସର୍ଵକାମଦଃ । (ମୁଖ୍ଯୋ ମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ)
ସର୍ଵକାସପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସୁବଲୋ ବଲରୂପଧୃତ୍ ॥ ୬୬॥
ସର୍ଵକାସପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସୁବଲୋ ବଲରୂପଧୃତ୍ ॥ ୬୬॥
- ମୁଖ୍ଯୋଽମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ (mukhyo'mukhyaśca)chief and non-chief (मुख्यः:chief | अमुख्यः:non-chief | च:and)
- ଦେହଶ୍ଚ (dehaśca)body and (देहः:body | च:and)
- କାହଲିଃ (kāhaliḥ)Kahali
- ସର୍ଵକାମଦଃ (sarvakāmadaḥ)grantor of all desires (सर्व:all | कामदः:grantor of desires)
- ସର୍ଵକାଲପ୍ରସାଦଶ୍ଚ (sarvakālaprasādaśca)graceful at all times (सर्वकाल:all times | प्रसादः:grace | च:and)
- ସୁବଲୋ (subalo)very strong
- ବଲରୂପଧୃତ୍ (balarūpadhṛt)assumer of the form of strength (बल:strength | रूप:form | धृत्:assumer)
ସର୍ଵକାମଵରଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଦଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ ।
ଆକାଶନିର୍ଵିରୂପଶ୍ଚ ନିପାତୀ ହ୍ଯଵଶଃ ଖଗଃ ॥ ୬୭॥
ଆକାଶନିର୍ଵିରୂପଶ୍ଚ ନିପାତୀ ହ୍ଯଵଶଃ ଖଗଃ ॥ ୬୭॥
- ସର୍ଵକାମଵରଶ୍ଚୈଵ (sarvakāmavaraścaiva)bestower of all desires (सर्वकाम:all desires | वर:bestower | च:and | एव:indeed)
- ସର୍ଵଦଃ (sarvadaḥ)giver of all
- ସର୍ଵତୋମୁଖଃ (sarvatomukhaḥ)facing everywhere (सर्वतः:everywhere | मुखः:facing)
- ଆକାଶନିର୍ଵିରୂପଶ୍ଚ (ākāśanirvirūpaśca)formless as the sky (आकाश:sky | निर्विरूप:formless | च:and)
- ନିପାତୀ (nipātī)descender
- ହ୍ଯଵଶଃ (hyavaśaḥ)uncontrolled
- ଖଗଃ (khagaḥ)bird
ରୌଦ୍ରରୂପୋଂଽଶୁରାଦିତ୍ଯୋ ବହୁରଶ୍ମିଃ ସୁଵର୍ଚସୀ ।
ଵସୁଵେଗୋ ମହାଵେଗୋ ମନୋଵେଗୋ ନିଶାଚରଃ ॥ ୬୮॥
ଵସୁଵେଗୋ ମହାଵେଗୋ ମନୋଵେଗୋ ନିଶାଚରଃ ॥ ୬୮॥
- ରୌଦ୍ରରୂପୋଽମ୍ଶୁରାଦିତ୍ଯୋ (raudrarūpo'mśurādityaḥ)fierce form, sun (रौद्ररूप:fierce form | अम्शुरादित्य:sun)
- ବହୁରଶ୍ମିଃ (bahuraśmiḥ)many-rayed
- ସୁଵର୍ଚସୀ (suvarcasī)brilliant
- ଵସୁଵେଗୋ (vasuvegaḥ)swift as wind (वसु:wind | वेग:speed)
- ମହାଵେଗୋ (mahāvegaḥ)great speed (मह:great | वेग:speed)
- ମନୋଵେଗୋ (manovegaḥ)mind speed (मन:mind | वेग:speed)
- ନିଶାଚରଃ (niśācaraḥ)night wanderer
ସର୍ଵଵାସୀ ଶ୍ରିଯାଵାସୀ ଉପଦେଶକରୋଽକରଃ ।
ମୁନିରାତ୍ମନିରାଲୋକଃ ସମ୍ଭଗ୍ନଶ୍ଚ ସହସ୍ରଦଃ ॥ ୬୯॥
ମୁନିରାତ୍ମନିରାଲୋକଃ ସମ୍ଭଗ୍ନଶ୍ଚ ସହସ୍ରଦଃ ॥ ୬୯॥
- ସର୍ଵଵାସୀ (sarvavāsī)dweller in all
- ଶ୍ରିଯାଵାସୀ (śriyāvāsī)dweller in prosperity
- ଉପଦେଶକରୋଽକରଃ (upadeśakaro'karaḥ)giver of teachings
- ମୁନିରାତ୍ମନିରାଲୋକଃ (munirātmanirālokaḥ)sage self-illumined
- ସମ୍ଭଗ୍ନଶ୍ଚ (sambhagnaśca)and shattered
- ସହସ୍ରଦଃ (sahasradaḥ)giver of thousands
ପକ୍ଷୀ ଚ ପକ୍ଷରୂପଶ୍ଚ ଅତିଦୀପ୍ତୋ ଵିଶାମ୍ପତିଃ ।
ଉନ୍ମାଦୋ ମଦନଃ କାମୋ ହ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥୋଽର୍ଥକରୋ ଯଶଃ ॥ ୭୦॥
ଉନ୍ମାଦୋ ମଦନଃ କାମୋ ହ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥୋଽର୍ଥକରୋ ଯଶଃ ॥ ୭୦॥
- ପକ୍ଷୀ (pakṣī)bird
- ଚ (ca)and
- ପକ୍ଷରୂପଶ୍ଚ (pakṣarūpaśca)and winged form (पक्ष:wing | रूप:form | च:and)
- ଅତିଦୀପ୍ତୋ (atidīpto)very bright
- ଵିଶାଂ (viśāṃ)of the people
- ପତିଃ (patiḥ)lord
- ଉନ୍ମାଦୋ (unmādo)madness
- ମଦନଃ (madanaḥ)Cupid
- କାମୋ (kāmo)desire
- ହ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥୋଽର୍ଥକରୋ (hyaśvattho'rthakaro)beneficial like the fig tree (ह्य:indeed | अश्वत्थ:fig tree | अर्थकर:beneficial)
- ଯଶଃ (yaśaḥ)fame
ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଵାମଶ୍ଚ ପ୍ରାଗ୍ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ଵାମନଃ ।
ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ ମହର୍ଷିଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସାଧକଃ ॥ ୭୧॥
ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ ମହର୍ଷିଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସାଧକଃ ॥ ୭୧॥
- ଵାମଦେଵଶ୍ଚ (vāmadevaśca)and Vāmadeva (वामदेव:Vāmadeva | च:and)
- ଵାମଶ୍ଚ (vāmaśca)and beautiful (वाम:beautiful | च:and)
- ପ୍ରାଗ୍ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚ (prāgdakṣiṇaśca)and facing east and south (प्राक्:east | दक्षिण:south | च:and)
- ଵାମନଃ (vāmanaḥ)Vāmana
- ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ (siddhayogī)perfected yogi (सिद्ध:perfected | योगी:yogi)
- ମହର୍ଷିଶ୍ଚ (maharṣiśca)and great sage (महर्षि:great sage | च:and)
- ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ (siddhārthaḥ)one who has achieved goals
- ସିଦ୍ଧସାଧକଃ (siddhasādhakaḥ)accomplished practitioner (सिद्ध:accomplished | साधक:practitioner)
ଭିକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଭିକ୍ଷୁରୂପଶ୍ଚ ଵିପଣୋ ମୃଦୁରଵ୍ଯଯଃ ।
ମହାସେନୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଭାଗୋ ଗଵାମ୍ପତିଃ ॥ ୭୨॥
ମହାସେନୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଭାଗୋ ଗଵାମ୍ପତିଃ ॥ ୭୨॥
- ଭିକ୍ଷୁଶ୍ଚ (bhikṣuśca)and the mendicant
- ଭିକ୍ଷୁରୂପଶ୍ଚ (bhikṣurūpaśca)and in mendicant form (भिक्षु:mendicant | रूप:form | च:and)
- ଵିପଣୋ (vipaṇo)merchant
- ମୃଦୁରଵ୍ଯଯଃ (mṛduravyayaḥ)gentle and imperishable (मृदु:gentle | अव्यय:imperishable)
- ମହାସେନୋ (mahāseno)great army
- ଵିଶାଖଶ୍ଚ (viśākhaśca)and Viśākha
- ଷଷ୍ଟିଭାଗୋ (ṣaṣṭibhāgo)sixtieth part (षष्टि:sixty | भाग:part)
- ଗଵାଂ (gavāṁ)of cows
- ପତିଃ (patiḥ)lord
ଵଜ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ଵିଷ୍କମ୍ଭୀ ଚମୂସ୍ତମ୍ଭନ ଏଵ ଚ ।
ଵୃତ୍ତାଵୃତ୍ତକରସ୍ତାଲୋ ମଧୁର୍ମଧୁକଲୋଚନଃ ॥ ୭୩॥
ଵୃତ୍ତାଵୃତ୍ତକରସ୍ତାଲୋ ମଧୁର୍ମଧୁକଲୋଚନଃ ॥ ୭୩॥
- ଵଜ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ (vajrahastaśca)with a thunderbolt in hand (वज्र:thunderbolt | हस्त:hand | च:and)
- ଵିଷ୍କମ୍ଭୀ (viṣkambhī)obstructing
- ଚମୂସ୍ତମ୍ଭନ (camūstambhana)army stopper (चमू:army | स्तम्भन:stopper)
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
- ଵୃତ୍ତାଵୃତ୍ତକରସ୍ତାଲୋ (vṛttāvṛttakarastālo)round and round like a cymbal (वृत्त:round | अवृत्त:not round | कर:maker | ताल:cymbal)
- ମଧୁର୍ମଧୁକଲୋଚନଃ (madhurmadhukalocanaḥ)sweet with honey-like eyes (मधु:honey | मधुक:honey-like | लोचन:eyes)
ଵାଚସ୍ପତ୍ଯୋ ଵାଜସନୋ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମପୂଜିତଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଲୋକଚାରୀ ସର୍ଵଚାରୀ ଵିଚାରଵିତ୍ ॥ ୭୪॥
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଲୋକଚାରୀ ସର୍ଵଚାରୀ ଵିଚାରଵିତ୍ ॥ ୭୪॥
- ଵାଚସ୍ପତ୍ଯୋ (vācaspatiyo)of Vācaspati
- ଵାଜସନୋ (vājasano)of Vājāsana
- ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମପୂଜିତଃ (nityamāśramapūjitaḥ)always revered in hermitages (नित्य:always | आश्रम:hermitage | पूजितः:revered)
- ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ (brahmacārī)celibate student
- ଲୋକଚାରୀ (lokacārī)moving in the world
- ସର୍ଵଚାରୀ (sarvacārī)moving everywhere
- ଵିଚାରଵିତ୍ (vicāravit)knower of reflection
ଈଶାନ ଈଶ୍ଵରଃ କାଲୋ ନିଶାଚାରୀ ପିନାକଵାନ୍ ।
ନିମିତ୍ତସ୍ଥୋ ନିମିତ୍ତଂ ଚ ନନ୍ଦିର୍ନନ୍ଦିକରୋ ହରିଃ ॥ ୭୫॥
ନିମିତ୍ତସ୍ଥୋ ନିମିତ୍ତଂ ଚ ନନ୍ଦିର୍ନନ୍ଦିକରୋ ହରିଃ ॥ ୭୫॥
- ଈଶାନ (īśāna)lord
- ଈଶ୍ଵରଃ (īśvaraḥ)supreme controller
- କାଲୋ (kālo)time
- ନିଶାଚାରୀ (niśācārī)night wanderer
- ପିନାକଭୃତ୍ (pinākabhṛt)bearer of Pinaka (पिनाक:Pinaka (Shiva's bow) | भृत्:bearer)
- ନିମିତ୍ତସ୍ଥୋ (nimittastho)abiding in cause (निमित्त:cause | स्थो:abiding)
- ନିମିତ୍ତଂ (nimittaṁ)cause
- ଚ (ca)and
- ନନ୍ଦିର୍ନନ୍ଦିକରୋ (nandirnandikaro)Nandi, joy-giver (नन्दि:Nandi | नन्दिकर:joy-giver)
- ହରିଃ (hariḥ)Vishnu
ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଚ ନନ୍ଦୀ ଚ ନନ୍ଦନୋ ନନ୍ଦିଵର୍ଧନଃ ।
ଭଗହାରୀ ନିହନ୍ତା ଚ କାଲୋ ବ୍ରହ୍ମା ପିତାମହଃ ॥ ୭୬॥
ଭଗହାରୀ ନିହନ୍ତା ଚ କାଲୋ ବ୍ରହ୍ମା ପିତାମହଃ ॥ ୭୬॥
- ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଚ (nandīśvaraśca)and lord of Nandi (नन्दीश्वर:lord of Nandi | च:and)
- ନନ୍ଦୀ (nandī)Nandi
- ଚ (ca)and
- ନନ୍ଦନୋ (nandano)son of Nanda
- ନନ୍ଦିଵର୍ଧନଃ (nandivardhanaḥ)increaser of joy
- ଭଗହାରୀ (bhagahārī)remover of fortune
- ନିହନ୍ତା (nihantā)destroyer
- ଚ (ca)and
- କାଲୋ (kālo)time
- ବ୍ରହ୍ମା (brahmā)Brahma
- ପିତାମହଃ (pitāmahaḥ)grandfather
ଚତୁର୍ମୁଖୋ ମହାଲିଙ୍ଗଶ୍ଚାରୁଲିଙ୍ଗସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ଲିଙ୍ଗାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯୋଗାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯୁଗାଵହଃ ॥ ୭୭॥
ଲିଙ୍ଗାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯୋଗାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯୁଗାଵହଃ ॥ ୭୭॥
- ଚତୁର୍ମୁଖୋ (caturmukho)four-faced
- ମହାଲିଙ୍ଗଶ୍ଚାରୁଲିଙ୍ଗସ୍ତଥୈଵ (mahāliṅgaścāruliṅgastathaiva)great and beautiful liṅga (महालिङ्ग:great liṅga | चारुलिङ्ग:beautiful liṅga | तथैव:and also)
- ଚ (ca)and
- ଲିଙ୍ଗାଧ୍ଯକ୍ଷଃ (liṅgādhyakṣaḥ)overseer of liṅga
- ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ (surādhyakṣo)overseer of gods
- ଯୋଗାଧ୍ଯକ୍ଷୋ (yogādhyakṣo)overseer of yoga
- ଯୁଗାଵହଃ (yugāvahaḥ)bringer of ages
ବୀଜାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ବୀଜକର୍ତା ଅଵ୍ଯାତ୍ମାଽନୁଗତୋ ବଲଃ ।
ଇତିହାସଃ ସକଲ୍ପଶ୍ଚ ଗୌତମୋଽଥ ନିଶାକରଃ ॥ ୭୮॥
ଇତିହାସଃ ସକଲ୍ପଶ୍ଚ ଗୌତମୋଽଥ ନିଶାକରଃ ॥ ୭୮॥
- ବୀଜାଧ୍ଯକ୍ଷୋ (bījādhyakṣaḥ)overseer of seeds (बीज:seed | अध्यक्ष:overseer)
- ବୀଜକର୍ତା (bījakartā)creator of seeds (बीज:seed | कर्ता:creator)
- ଅଧ୍ଯାତ୍ମାନୁଗତୋ (adhyātmānugataḥ)follower of spirituality (अध्यात्म:spirituality | अनुगत:follower)
- ବଲଃ (balaḥ)strength
- ଇତିହାସଃ (itihāsaḥ)history
- ସକଲ୍ପଶ୍ଚ (sakalpaśca)and with resolve (सकल्प:resolve | च:and)
- ଗୌତମୋଽଥ (gautamo'tha)Gautama and then (गौतम:Gautama | अथ:then)
- ନିଶାକରଃ (niśākaraḥ)moon
ଦମ୍ଭୋ ହ୍ଯଦମ୍ଭୋ ଵୈଦମ୍ଭୋ ଵଶ୍ଯୋ ଵଶକରଃ କଲିଃ ।
ଲୋକକର୍ତା ପଶୁପତିର୍ମହାକର୍ତା ହ୍ଯନୌଷଧଃ ॥ ୭୯॥
ଲୋକକର୍ତା ପଶୁପତିର୍ମହାକର୍ତା ହ୍ଯନୌଷଧଃ ॥ ୭୯॥
- ଦମ୍ଭୋ (dambho)hypocrisy
- ହ୍ଯଦମ୍ଭୋ (hyadambho)non-hypocrisy
- ଵୈଦମ୍ଭୋ (vaidambho)true non-hypocrisy
- ଵଶ୍ଯୋ (vaśyo)controllable
- ଵଶକରଃ (vaśakaraḥ)controller
- କଲିଃ (kaliḥ)Kali (demon)
- ଲୋକକର୍ତା (lokakartā)creator of the world (लोक:world | कर्ता:creator)
- ପଶୁପତିର୍ମହାକର୍ତା (paśupatirmahākartā)great creator, lord of beings (पशुपति:lord of beings | महाकर्ता:great creator)
- ହ୍ଯନୌଷଧଃ (hyanuṣadhaḥ)without medicine
ଅକ୍ଷରଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ବଲଵଚ୍ଛକ୍ର ଏଵ ଚ ।
ନୀତିର୍ହ୍ଯନୀତିଃ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧୋ ମାନ୍ଯୋ ଗତାଗତଃ ॥ ୮୦॥
ନୀତିର୍ହ୍ଯନୀତିଃ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧୋ ମାନ୍ଯୋ ଗତାଗତଃ ॥ ୮୦॥
- ଅକ୍ଷରଂ (akṣaraṁ)imperishable
- ପରମଂ (paramaṁ)supreme
- ବ୍ରହ୍ମ (brahma)Brahman
- ବଲଵଚ୍ଛକ୍ର (balavacchakra)mighty Indra (बलवत्:mighty | शक्र:Indra)
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
- ନୀତିର୍ହ୍ଯନୀତିଃ (nītirhyanītiḥ)policy and non-policy (नीतिः:policy | अनीतिः:non-policy)
- ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା (śuddhātmā)pure-souled (शुद्ध:pure | आत्मा:soul)
- ଶୁଦ୍ଧୋ (śuddho)pure
- ମାନ୍ଯୋ (mānyo)honorable
- ଗତାଗତଃ (gatāgataḥ)coming and going (गति:coming | आगत:going)
ବହୁପ୍ରସାଦଃ ସୁସ୍ଵପ୍ନୋ ଦର୍ପଣୋଽଥ ତ୍ଵମିତ୍ରଜିତ୍ ।
ଵେଦକାରୋ ମନ୍ତ୍ରକାରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସମରମର୍ଦନଃ ॥ ୮୧॥
ଵେଦକାରୋ ମନ୍ତ୍ରକାରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସମରମର୍ଦନଃ ॥ ୮୧॥
- ବହୁପ୍ରସାଦଃ (bahuprasādaḥ)very gracious
- ସୁସ୍ଵପ୍ନୋ (susvapno)good dream
- ଦର୍ପଣୋଽଥ (darpaṇo'tha)mirror and
- ତ୍ଵମିତ୍ରଜିତ୍ (tvamitrajit)conqueror of enemies
- ଵେଦକାରୋ (vedakāro)creator of the Vedas
- ମନ୍ତ୍ରକାରୋ (mantrakāro)creator of mantras
- ଵିଦ୍ଵାନ୍ (vidvān)wise
- ସମରମର୍ଦନଃ (samaramardanaḥ)crusher of battles (समर:battle | मर्दनः:crusher)
ମହାମେଘନିଵାସୀ ଚ ମହାଘୋରୋ ଵଶୀକରଃ ।
ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଵାଲୋ ମହାଜ୍ଵାଲୋ ଅତିଧୂମ୍ରୋ ହୁତୋ ହଵିଃ ॥ ୮୨॥
ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଵାଲୋ ମହାଜ୍ଵାଲୋ ଅତିଧୂମ୍ରୋ ହୁତୋ ହଵିଃ ॥ ୮୨॥
- ମହାମେଘନିଵାସୀ (mahāmeghanivāsī)dweller in great clouds (महामेघ:great cloud | निवासी:dweller)
- ଚ (ca)and
- ମହାଘୋରୋ (mahāghoro)very terrifying
- ଵଶୀକରଃ (vaśīkaraḥ)enchanter
- ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲୋ (agnijvālo)fire flame (अग्नि:fire | ज्वालो:flame)
- ମହାଜ୍ଵାଲୋ (mahājvālo)great flame (मह:great | ज्वालो:flame)
- ଅତିଧୂମ୍ରୋ (atidhūmro)very smoky
- ହୁତୋ (huto)offered
- ହଵିଃ (haviḥ)oblation
ଵୃଷଣଃ ଶଙ୍କରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଚସ୍ଵୀ ଧୂମକେତନଃ । (ନିତ୍ଯଵର୍ଚସ୍ଵୀ)
ନୀଲସ୍ତଥାଙ୍ଗଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ଶୋଭନୋ ନିରଵଗ୍ରହଃ ॥ ୮୩॥
ନୀଲସ୍ତଥାଙ୍ଗଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ଶୋଭନୋ ନିରଵଗ୍ରହଃ ॥ ୮୩॥
- ଵୃଷଣଃ (vṛṣaṇaḥ)virile
- ଶଙ୍କରୋ (śaṅkaro)Shankara
- ନିତ୍ଯଵର୍ଚସ୍ଵୀ (nityavarcasvī)eternally glorious (नित्य:eternal | वर्चस्वी:glorious)
- ଧୂମକେତନଃ (dhūmaketanaḥ)having smoke as a banner (धूम:smoke | केतनः:banner)
- ନୀଲସ୍ତଥାଙ୍ଗଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ (nīlastathāṅgalubdhaśca)blue and desirous of limbs (नील:blue | तथा:and | अङ्गलुब्ध:desirous of limbs | च:also)
- ଶୋଭନୋ (śobhano)beautiful
- ନିରଵଗ୍ରହଃ (niravagrahaḥ)unobstructed (निर:without | अवग्रहः:obstruction)
ସ୍ଵସ୍ତିଦଃ ସ୍ଵସ୍ତିଭାଵଶ୍ଚ ଭାଗୀ ଭାଗକରୋ ଲଘୁଃ ।
ଉତ୍ସଙ୍ଗଶ୍ଚ ମହାଙ୍ଗଶ୍ଚ ମହାଗର୍ଭପରାଯଣଃ ॥ ୮୪॥
ଉତ୍ସଙ୍ଗଶ୍ଚ ମହାଙ୍ଗଶ୍ଚ ମହାଗର୍ଭପରାଯଣଃ ॥ ୮୪॥
- ସ୍ଵସ୍ତିଦଃ (svastidaḥ)giver of welfare (स्वस्ति:welfare | दः:giver)
- ସ୍ଵସ୍ତିଭାଵଶ୍ଚ (svastibhāvaśca)and state of welfare (स्वस्ति:welfare | भाव:state | च:and)
- ଭାଗୀ (bhāgī)partaker
- ଭାଗକରୋ (bhāgakaro)distributor of shares (भाग:share | करः:maker)
- ଲଘୁଃ (laghuḥ)light
- ଉତ୍ସଙ୍ଗଶ୍ଚ (utsaṅgaśca)and embrace (उत्सङ्ग:embrace | च:and)
- ମହାଙ୍ଗଶ୍ଚ (mahāṅgaśca)and great-bodied (मह:great | अङ्ग:body | च:and)
- ମହାଗର୍ଭପରାଯଣଃ (mahāgarbhaparāyaṇaḥ)devoted to great womb (मह:great | गर्भ:womb | परायणः:devoted)
କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଃ ସୁଵର୍ଣଶ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।
ମହାପାଦୋ ମହାହସ୍ତୋ ମହାକାଯୋ ମହାଯଶାଃ ॥ ୮୫॥
ମହାପାଦୋ ମହାହସ୍ତୋ ମହାକାଯୋ ମହାଯଶାଃ ॥ ୮୫॥
- କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଃ (kṛṣṇavarṇaḥ)dark-complexioned (कृष्ण:dark | वर्णः:complexion)
- ସୁଵର୍ଣଶ୍ଚ (suvarṇaśca)and golden (सुवर्ण:golden | च:and)
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ (indriyaṁ)sense organ
- ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ (sarvadehinām)of all embodied beings (सर्व:all | देहिनाम्:of embodied beings)
- ମହାପାଦୋ (mahāpādo)having great feet (मह:great | पादो:feet)
- ମହାହସ୍ତୋ (mahāhasto)having great hands (मह:great | हस्तो:hands)
- ମହାକାଯୋ (mahākāyo)having a great body (मह:great | कायो:body)
- ମହାଯଶାଃ (mahāyaśāḥ)having great fame (मह:great | यशाः:fame)
ମହାମୂର୍ଧା ମହାମାତ୍ରୋ ମହାନେତ୍ରୋ ନିଶାଲଯଃ ।
ମହାନ୍ତକୋ ମହାକର୍ଣୋ ମହୋଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାହନୁଃ ॥ ୮୬॥
ମହାନ୍ତକୋ ମହାକର୍ଣୋ ମହୋଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାହନୁଃ ॥ ୮୬॥
- ମହାମୂର୍ଧା (mahāmūrdhā)great-headed (मह:great | मूर्धा:head)
- ମହାମାତ୍ରୋ (mahāmātro)great measure (मह:great | मात्रो:measure)
- ମହାନେତ୍ରୋ (mahānetro)great-eyed (मह:great | नेत्रो:eye)
- ନିଶାଲଯଃ (niśālayaḥ)abode of night (निशा:night | आलयः:abode)
- ମହାନ୍ତକୋ (mahāntako)great end (मह:great | अन्तको:end)
- ମହାକର୍ଣୋ (mahākarṇo)great-eared (मह:great | कर्णो:ear)
- ମହୋଷ୍ଠଶ୍ଚ (mahoṣṭhaśca)and great-lipped (मह:great | उष्ठ:lip | च:and)
- ମହାହନୁଃ (mahāhanuḥ)great-jawed (मह:great | हनुः:jaw)
ମହାନାସୋ ମହାକମ୍ବୁର୍ମହାଗ୍ରୀଵଃ ଶ୍ମଶାନଭାକ୍ ।
ମହାଵକ୍ଷା ମହୋରସ୍କୋ ହ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମା ମୃଗାଲଯଃ ॥ ୮୭॥
ମହାଵକ୍ଷା ମହୋରସ୍କୋ ହ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମା ମୃଗାଲଯଃ ॥ ୮୭॥
- ମହାନାସୋ (mahānāsaḥ)great-nosed
- ମହାକମ୍ବୁର୍ମହାଗ୍ରୀଵଃ (mahākamburmahāgrīvaḥ)great-necked (महाकम्बुः:great conch | महाग्रीवः:great neck)
- ଶ୍ମଶାନଭାକ୍ (śmaśānabhāk)dweller in cremation grounds (श्मशान:cremation ground | भाक्:dweller)
- ମହାଵକ୍ଷା (mahāvakṣā)broad-chested
- ମହୋରସ୍କୋ (mahorasko)broad-chested
- ହ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମା (hyantarātmā)inner self
- ମୃଗାଲଯଃ (mṛgālayaḥ)abode of animals
ଲମ୍ବନୋ ଲମ୍ବିତୋଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାମାଯଃ ପଯୋନିଧିଃ ।
ମହାଦନ୍ତୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଜିହ୍ଵୋ ମହାମୁଖଃ ॥ ୮୮॥
ମହାଦନ୍ତୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଜିହ୍ଵୋ ମହାମୁଖଃ ॥ ୮୮॥
- ଲମ୍ବନୋ (lambano)supporter
- ଲମ୍ବିତୋଷ୍ଠଶ୍ଚ (lambitoṣṭhaśca)with hanging lips (लम्बित:hanging | ओष्ठ:lips | च:and)
- ମହାମାଯଃ (mahāmāyaḥ)great illusionist
- ପଯୋନିଧିଃ (payonidhiḥ)ocean
- ମହାଦନ୍ତୋ (mahādanto)having great teeth
- ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ (mahādaṃṣṭro)having great fangs
- ମହାଜିହ୍ଵୋ (mahājihvo)having a great tongue
- ମହାମୁଖଃ (mahāmukhaḥ)having a great mouth
ମହାନଖୋ ମହାରୋମା ମହାକେଶୋ ମହାଜଟଃ ।
ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଗିରିସାଧନଃ ॥ ୮୯॥
ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଗିରିସାଧନଃ ॥ ୮୯॥
- ମହାନଖୋ (mahānakho)great nails (महान्:great | नखः:nail)
- ମହାରୋମା (mahāromā)great hair (महान्:great | रोम:hair)
- ମହାକେଶୋ (mahākeśo)great hair (महान्:great | केशः:hair)
- ମହାଜଟଃ (mahājaṭaḥ)great matted hair (महान्:great | जटः:matted hair)
- ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚ (prasannaśca)and serene (प्रसन्नः:serene | च:and)
- ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ (prasādaśca)and grace (प्रसादः:grace | च:and)
- ପ୍ରତ୍ଯଯୋ (pratyayo)confidence
- ଗିରିସାଧନଃ (girisādhanaḥ)mountain-dweller (गिरि:mountain | साधनः:dweller)
ସ୍ନେହନୋଽସ୍ନେହନଶ୍ଚୈଵ ଅଜିତଶ୍ଚ ମହାମୁନିଃ ।
ଵୃକ୍ଷାକାରୋ ଵୃକ୍ଷକେତୁରନଲୋ ଵାଯୁଵାହନଃ ॥ ୯୦॥
ଵୃକ୍ଷାକାରୋ ଵୃକ୍ଷକେତୁରନଲୋ ଵାଯୁଵାହନଃ ॥ ୯୦॥
- ସ୍ନେହନୋଽସ୍ନେହନଶ୍ଚୈଵ (snehanosnehanascaiva)both affectionate and unaffectionate (स्नेहनः:affectionate | अस्नेहनः:unaffectionate | च:and | एव:indeed)
- ଅଜିତଶ୍ଚ (ajitaśca)and unconquered (अजितः:unconquered | च:and)
- ମହାମୁନିଃ (mahāmuniḥ)great sage
- ଵୃକ୍ଷାକାରୋ (vṛkṣākāro)tree-shaped (वृक्ष:tree | आकारः:shape)
- ଵୃକ୍ଷକେତୁରନଲୋ (vṛkṣaketuranalo)tree-bannered and fire (वृक्षकेतुः:tree-bannered | अनलः:fire)
- ଵାଯୁଵାହନଃ (vāyuvāhanaḥ)wind carrier (वायु:wind | वाहनः:carrier)
ଗଣ୍ଡଲୀ ମେରୁଧାମା ଚ ଦେଵାଧିପତିରେଵ ଚ ।
ଅଥର୍ଵଶୀର୍ଷଃ ସାମାସ୍ଯ ଋକ୍ସହସ୍ରାମିତେକ୍ଷଣଃ ॥ ୯୧॥
ଅଥର୍ଵଶୀର୍ଷଃ ସାମାସ୍ଯ ଋକ୍ସହସ୍ରାମିତେକ୍ଷଣଃ ॥ ୯୧॥
- ଗଣ୍ଡଲୀ (gaṇḍalī)a kind of serpent
- ମେରୁଧାମା (merudhāmā)abode of Meru (मेरु:Meru | धामा:abode)
- ଚ (ca)and
- ଦେଵାଧିପତିରେଵ (devādhipatireva)indeed the lord of gods (देव:god | अधिपति:lord | एव:indeed)
- ଚ (ca)and
- ଅଥର୍ଵଶୀର୍ଷଃ (atharvaśīrṣaḥ)Atharvaśīrṣa
- ସାମାସ୍ଯ (sāmāsya)having Sāma as face (साम:Sāma | आस्य:face)
- ଋକ୍ସହସ୍ରାମିତେକ୍ଷଣଃ (ṛksahasrāmitekṣaṇaḥ)thousand-eyed with Rigveda (ऋक्:Rigveda | सहस्र:thousand | अमित:immeasurable | ईक्षणः:eyes)
ଯଜୁଃପାଦଭୁଜୋ ଗୁହ୍ଯଃ ପ୍ରକାଶୋ ଜଙ୍ଗମସ୍ତଥା ।
ଅମୋଘାର୍ଥଃ ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ଅଭିଗମ୍ଯଃ ସୁଦର୍ଶନଃ ॥ ୯୨॥
ଅମୋଘାର୍ଥଃ ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ଅଭିଗମ୍ଯଃ ସୁଦର୍ଶନଃ ॥ ୯୨॥
- ଯଜୁଃ (yajuḥ)Yajur Veda
- ପାଦଭୁଜୋ (pādabhujaḥ)having feet as arms (पाद:foot | भुज:arm)
- ଗୁହ୍ଯଃ (guhyaḥ)secret
- ପ୍ରକାଶୋ (prakāśaḥ)manifest
- ଜଙ୍ଗମସ୍ତଥା (jaṅgamastathā)and also moving (जङ्गम:moving | तथा:also)
- ଅମୋଘାର୍ଥଃ (amoghārthaḥ)infallible purpose (अमोग:infallible | अर्थ:purpose)
- ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ (prasādaśca)and grace (प्रसाद:grace | च:and)
- ଅଭିଗମ୍ଯଃ (abhigamyaḥ)approachable
- ସୁଦର୍ଶନଃ (sudarśanaḥ)beautiful to behold
ଉପକାରଃ ପ୍ରିଯଃ ସର୍ଵଃ କନକଃ କାଞ୍ଚନଚ୍ଛଵିଃ ।
ନାଭିର୍ନନ୍ଦିକରୋ ଭାଵଃ ପୁଷ୍କରସ୍ଥପତିଃ ସ୍ଥିରଃ ॥ ୯୩॥
ନାଭିର୍ନନ୍ଦିକରୋ ଭାଵଃ ପୁଷ୍କରସ୍ଥପତିଃ ସ୍ଥିରଃ ॥ ୯୩॥
- ଉପକାରଃ (upakāraḥ)favor
- ପ୍ରିଯଃ (priyaḥ)dear
- ସର୍ଵଃ (sarvaḥ)all
- କନକଃ (kanakaḥ)gold
- କାଞ୍ଚନଚ୍ଛଵିଃ (kāñcanacchaviḥ)golden-hued
- ନାଭିର୍ନନ୍ଦିକରୋ (nābhirnandikaro)navel joy-giver (नाभिः:navel | नन्दिकरः:joy-giver)
- ଭାଵଃ (bhāvaḥ)state
- ପୁଷ୍କରସ୍ଥପତିଃ (puṣkarasthapatiḥ)lord of Pushkara (पुष्कर:Pushkara | स्थपति:lord)
- ସ୍ଥିରଃ (sthiraḥ)steady
ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତ୍ରାସନଶ୍ଚାଦ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞସମାହିତଃ ।
ନକ୍ତଂ କଲିଶ୍ଚ କାଲଶ୍ଚ ମକରଃ କାଲପୂଜିତଃ ॥ ୯୪॥
ନକ୍ତଂ କଲିଶ୍ଚ କାଲଶ୍ଚ ମକରଃ କାଲପୂଜିତଃ ॥ ୯୪॥
- ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତ୍ରାସନଶ୍ଚାଦ୍ଯୋ (dvādaśastrāsanaścādyo)first of twelve seats (द्वादश:twelve | आसन:seat | च:and | आद्य:first)
- ଯଜ୍ଞୋ (yajño)sacrifice
- ଯଜ୍ଞସମାହିତଃ (yajñasamāhitaḥ)absorbed in sacrifice (यज्ञ:sacrifice | समाहित:absorbed)
- ନକ୍ତଂ (naktaṁ)night
- କଲିଶ୍ଚ (kaliśca)and Kali (कलि:Kali | च:and)
- କାଲଶ୍ଚ (kālaśca)and time (काल:time | च:and)
- ମକରଃ (makaraḥ)crocodile
- କାଲପୂଜିତଃ (kālapūjitaḥ)worshipped by time (काल:time | पूजित:worshipped)
ସଗଣୋ ଗଣକାରଶ୍ଚ ଭୂତଵାହନସାରଥିଃ ।
ଭସ୍ମଶଯୋ ଭସ୍ମଗୋପ୍ତା ଭସ୍ମଭୂତସ୍ତରୁର୍ଗଣଃ ॥ ୯୫॥
ଭସ୍ମଶଯୋ ଭସ୍ମଗୋପ୍ତା ଭସ୍ମଭୂତସ୍ତରୁର୍ଗଣଃ ॥ ୯୫॥
- ସଗଣୋ (sagaṇaḥ)with attendants
- ଗଣକାରଶ୍ଚ (gaṇakāraśca)creator of groups (गणकार:creator of groups | च:and)
- ଭୂତଵାହନସାରଥିଃ (bhūtavāhanasārathiḥ)charioteer of spirits (भूतवाहन:carrier of spirits | सारथिः:charioteer)
- ଭସ୍ମଶଯୋ (bhasmaśayaḥ)lying on ashes
- ଭସ୍ମଗୋପ୍ତା (bhasmagoptā)protector of ashes
- ଭସ୍ମଭୂତସ୍ତରୁର୍ଗଣଃ (bhasmabhūtastarurgaṇaḥ)group of ash-become trees (भस्मभूत:become ashes | स्तरु:tree | गणः:group)
ଲୋକପାଲସ୍ତଥା ଲୋକୋ ମହାତ୍ମା ସର୍ଵପୂଜିତଃ । (ଲୋକପାଲସ୍ତଥାଽଲୋକୋ)
ଶୁକ୍ଲସ୍ତ୍ରିଶୁକ୍ଲଃ ସମ୍ପନ୍ନଃ ଶୁଚିର୍ଭୂତନିଷେଵିତଃ ॥ ୯୬॥
ଶୁକ୍ଲସ୍ତ୍ରିଶୁକ୍ଲଃ ସମ୍ପନ୍ନଃ ଶୁଚିର୍ଭୂତନିଷେଵିତଃ ॥ ୯୬॥
- ଲୋକପାଲସ୍ତଥାଽଲୋକୋ (lokapālastathā'loko)protector of the world and beyond (लोकपाल:protector of the world | तथा:and | अलोक:beyond the world)
- ମହାତ୍ମା (mahātmā)great soul
- ସର୍ଵପୂଜିତଃ (sarvapūjitaḥ)worshipped by all
- ଶୁକ୍ଲସ୍ତ୍ରିଶୁକ୍ଲଃ (śuklastriśuklaḥ)pure and thrice pure (शुक्ल:pure | त्रिशुक्ल:thrice pure)
- ସମ୍ପନ୍ନଃ (sampannaḥ)endowed
- ଶୁଚିର୍ଭୂତନିଷେଵିତଃ (śucirbhūtaniṣevitaḥ)pure, served by beings (शुचि:pure | भूत:beings | निषेवितः:served by)
ଆଶ୍ରମସ୍ଥଃ କ୍ରିଯାଵସ୍ଥୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମମତିର୍ଵରଃ ।
ଵିଶାଲଶାଖସ୍ତାମ୍ରୋଷ୍ଠୋ ହ୍ଯମ୍ବୁଜାଲଃ ସୁନିଶ୍ଚଲଃ ॥ ୯୭॥
ଵିଶାଲଶାଖସ୍ତାମ୍ରୋଷ୍ଠୋ ହ୍ଯମ୍ବୁଜାଲଃ ସୁନିଶ୍ଚଲଃ ॥ ୯୭॥
- ଆଶ୍ରମସ୍ଥଃ (āśramasthaḥ)dwelling in hermitage (आश्रम:hermitage | स्थः:dwelling)
- କ୍ରିଯାଵସ୍ଥୋ (kriyāvastho)engaged in duties (क्रिया:duties | अवस्थः:engaged)
- ଵିଶ୍ଵକର୍ମମତିର୍ଵରଃ (viśvakarmamatirvaraḥ)best with universal skill and mind (विश्वकर्म:universal skill | मतिः:mind | वरः:best)
- ଵିଶାଲଶାଖସ୍ତାମ୍ରୋଷ୍ଠୋ (viśālaśākhatāmroṣṭho)wide-branched, copper-lipped (विशाल:wide | शाख:branched | ताम्र:copper | ओष्ठः:lipped)
- ହ୍ଯମ୍ବୁଜାଲଃ (hyambujālaḥ)having water network (ह्य:having | अम्बु:water | जालः:network)
- ସୁନିଶ୍ଚଲଃ (suniścalaḥ)very steady (सु:very | निश्चलः:steady)
କପିଲଃ କପିଶଃ ଶୁକ୍ଲ ଆଯୁଶ୍ଚୈଵି ପରୋଽପରଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ହ୍ଯଦିତିସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଃ ସୁଵିଜ୍ଞେଯଃ ସୁଶାରଦଃ ॥ ୯୮॥
ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ହ୍ଯଦିତିସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଃ ସୁଵିଜ୍ଞେଯଃ ସୁଶାରଦଃ ॥ ୯୮॥
- କପିଲଃ (kapilaḥ)Kapila
- କପିଶଃ (kapiśaḥ)brown
- ଶୁକ୍ଲ (śukla)white
- ଆଯୁଶ୍ଚୈଵ (āyuścaiva)and indeed life (आयुः:life | च:and | एव:indeed)
- ପରଃ (paraḥ)beyond
- ଗନ୍ଧର୍ଵୋ (gandharvo)Gandharva
- ହ୍ଯଦିତିସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଃ (hyaditistārkṣyaḥ)indeed Aditya and Tarkshya (हि:indeed | अदितिः:Aditya | तार्क्ष्यः:Tarkshya)
- ସୁଵିଜ୍ଞେଯଃ (suvijñeyaḥ)well-known
- ସୁଶାରଦଃ (suśāradaḥ)very skillful
ପରଶ୍ଵଧାଯୁଧୋ ଦେଵ ଅନୁକାରୀ ସୁବାନ୍ଧଵଃ ।
ତୁମ୍ବଵୀଣୋ ମହାକ୍ରୋଧ ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ଜଲେଶଯଃ ॥ ୯୯॥
ତୁମ୍ବଵୀଣୋ ମହାକ୍ରୋଧ ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ଜଲେଶଯଃ ॥ ୯୯॥
- ପରଶ୍ଵଧାଯୁଧୋ (paraśvadhāyudho)axe-weaponed (परश्वध:axe | आयुध:weapon)
- ଦେଵୋ (devo)god
- ହ୍ଯନୁକାରୀ (hyanukārī)imitator
- ସୁବାନ୍ଧଵଃ (subāndhavaḥ)good friend (सु:good | बान्धव:friend)
- ତୁମ୍ବଵୀଣୋ (tumbavīṇo)lute-holder (तुम्ब:lute | वीण:stringed instrument)
- ମହାକ୍ରୋଧ (mahākrodha)great anger (मह:great | क्रोध:anger)
- ଊର୍ଧ୍ଵରେତା (ūrdhvaretā)ascetic
- ଜଲେଶଯଃ (jaleśayaḥ)water-dweller (जल:water | शय:dweller)
ଉଗ୍ରୋ ଵଂଶକରୋ ଵଂଶୋ ଵଂଶନାଦୋ ହ୍ଯନିନ୍ଦିତଃ ।
ସର୍ଵାଙ୍ଗରୂପୋ ମାଯାଵୀ ସୁହୃଦୋ ହ୍ଯନିଲୋଽନଲଃ ॥ ୧୦୦॥
ସର୍ଵାଙ୍ଗରୂପୋ ମାଯାଵୀ ସୁହୃଦୋ ହ୍ଯନିଲୋଽନଲଃ ॥ ୧୦୦॥
- ଉଗ୍ରୋ (ugraḥ)fierce
- ଵଂଶକରୋ (vaṃśakaraḥ)creator of lineage (वंश:lineage | कर:maker)
- ଵଂଶୋ (vaṃśaḥ)lineage
- ଵଂଶନାଦୋ (vaṃśanādaḥ)sound of lineage (वंश:lineage | नाद:sound)
- ହ୍ଯନିନ୍ଦିତଃ (hyaninditaḥ)blameless
- ସର୍ଵାଙ୍ଗରୂପୋ (sarvāṅgarūpaḥ)having form of all limbs (सर्व:all | अङ्ग:limb | रूप:form)
- ମାଯାଵୀ (māyāvī)illusionist
- ସୁହୃଦୋ (suhṛdaḥ)friend
- ହ୍ଯନିଲୋଽନଲଃ (hyanilo'nalaḥ)air and fire (अनिल:air | अनल:fire)
ବନ୍ଧନୋ ବନ୍ଧକର୍ତା ଚ ସୁବନ୍ଧନଵିମୋଚନଃ ।
ସ ଯଜ୍ଞାରିଃ ସ କାମାରିର୍ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଯୁଧଃ ॥ ୧୦୧॥
ସ ଯଜ୍ଞାରିଃ ସ କାମାରିର୍ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଯୁଧଃ ॥ ୧୦୧॥
- ବନ୍ଧନୋ (bandhano)binder
- ବନ୍ଧକର୍ତା (bandhakartā)creator of bonds (बन्ध:bond | कर्ता:creator)
- ଚ (ca)and
- ସୁବନ୍ଧନଵିମୋଚନଃ (subandhanavimocanaḥ)liberator from good bonds (सु:good | बन्धन:bond | विमोचनः:liberator)
- ସ (sa)he
- ଯଜ୍ଞାରିଃ (yajñāriḥ)enemy of sacrifices (यज्ञ:sacrifice | अरिः:enemy)
- ସ (sa)he
- କାମାରିର୍ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ (kāmārirmahādaṃṣṭro)enemy of desires, great-fanged (काम:desire | अरिः:enemy | महादंष्ट्रः:great-fanged)
- ମହାଯୁଧଃ (mahāyudhaḥ)great warrior
ବହୁଧାନିନ୍ଦିତଃ ଶର୍ଵଃ ଶଙ୍କରଃ ଶଙ୍କରୋଽଧନଃ । (ଶଙ୍କରୋଽନଘଃ)
ଅମରେଶୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵଃ ସୁରାରିହା ॥ ୧୦୨॥
ଅମରେଶୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵଃ ସୁରାରିହା ॥ ୧୦୨॥
- ବହୁଧା (bahudhā)in many ways
- ନିନ୍ଦିତଃ (ninditaḥ)criticized
- ଶର୍ଵଃ (śarvaḥ)Śarva (Shiva)
- ଶଙ୍କରଃ (śaṅkaraḥ)Śaṅkara (Shiva)
- ଶଙ୍କରୋଽଧନଃ (śaṅkaro'dhanaḥ)Śaṅkara, the poor
- ଅମରେଶୋ (amareśo)lord of immortals
- ମହାଦେଵୋ (mahādevo)great god
- ଵିଶ୍ଵଦେଵଃ (viśvadevaḥ)god of the universe
- ସୁରାରିହା (surārihā)destroyer of gods' enemies (सुर:gods | अरि:enemies | हा:destroyer)
ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋଽନିଲାଭଶ୍ଚ ଚେକିତାନୋ ହଵିସ୍ତଥା ।
ଅଜୈକପାଚ୍ଚ କାପାଲୀ ତ୍ରିଶଙ୍କୁରଜିତଃ ଶିଵଃ ॥ ୧୦୩॥
ଅଜୈକପାଚ୍ଚ କାପାଲୀ ତ୍ରିଶଙ୍କୁରଜିତଃ ଶିଵଃ ॥ ୧୦୩॥
- ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋଽନିଲାଭଶ୍ଚ (ahirbudhnyo'nilābhaśca)serpent-bottomed and air-like (अहिर्बुध्न्य:serpent-bottomed | अनिलाभः:air-like | च:and)
- ଚେକିତାନୋ (cekitāno)Cekitāna (a name)
- ହଵିସ୍ତଥା (havistathā)and also oblation (हविः:oblation | तथा:also)
- [ହରି] ([hari])Hari (Vishnu)
- ଅଜୈକପାଚ୍ଚ (ajaikapācca)and Ajaikapāt (अजैकपात्:Ajaikapāt | च:and)
- କାପାଲୀ (kāpālī)Kāpālī (a form of Shiva)
- ତ୍ରିଶଙ୍କୁରଜିତଃ (triśaṅkurajitaḥ)conqueror of Triśaṅku (त्रिशङ्कु:Triśaṅku | अजितः:conqueror)
- ଶିଵଃ (śivaḥ)Shiva
ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ଧୂମକେତୁଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ତଥା ।
ଧାତା ଶକ୍ରଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ମିତ୍ରସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଧ୍ରୁଵୋ ଧରଃ ॥ ୧୦୪॥
ଧାତା ଶକ୍ରଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ମିତ୍ରସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଧ୍ରୁଵୋ ଧରଃ ॥ ୧୦୪॥
- ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ଧୂମକେତୁଃ (dhanvantarirdhūmaketuḥ)Dhanvantari and Dhūmaketu (धन्वन्तरि:Dhanvantari | धूमकेतुः:Dhūmaketu)
- ସ୍କନ୍ଦୋ (skando)Skanda
- ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ତଥା (vaiśravaṇastathā)Vaiśravaṇa and also (वैश्रवण:Vaiśravaṇa | तथा:and also)
- ଧାତା (dhātā)Dhātā
- ଶକ୍ରଶ୍ଚ (śakraśca)and Śakra (शक्र:Śakra | च:and)
- ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ (viṣṇuśca)and Viṣṇu (विष्णु:Viṣṇu | च:and)
- ମିତ୍ରସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା (mitrastvaṣṭā)Mitra and Tvaṣṭā (मित्र:Mitra | त्वष्टा:Tvaṣṭā)
- ଧ୍ରୁଵୋ (dhruvo)Dhruva
- ଧରଃ (dharaḥ)Dhara
ପ୍ରଭାଵଃ ସର୍ଵଗୋ ଵାଯୁରର୍ଯମା ସଵିତା ରଵିଃ । (ସର୍ଵଗୋଵାଯୁରର୍ଯମା)
ଉଷଙ୍ଗୁଶ୍ଚ ଵିଧାତା ଚ ମାନ୍ଧାତା ଭୂତଭାଵନଃ ॥ ୧୦୫॥
ଉଷଙ୍ଗୁଶ୍ଚ ଵିଧାତା ଚ ମାନ୍ଧାତା ଭୂତଭାଵନଃ ॥ ୧୦୫॥
- ପ୍ରଭାଵଃ (prabhāvaḥ)influence
- ସର୍ଵଗୋ (sarvago)all-pervading (सर्व:all | ग:going)
- ଵାଯୁରର୍ଯମା (vāyuraryamā)Vāyu and Aryaman (वायु:Vāyu | अर्यमा:Aryaman)
- ସଵିତା (savitā)Savitar
- ରଵିଃ (raviḥ)Sun
- ଉଷଙ୍ଗୁଶ୍ଚ (uṣaṅguśca)Uṣaṅgu and
- ଵିଧାତା (vidhātā)creator
- ଚ (ca)and
- ମାନ୍ଧାତା (māndhātā)Mandhata
- ଭୂତଭାଵନଃ (bhūtabhāvanaḥ)nurturer of beings (भूत:beings | भावनः:nurturer)
ଵିଭୁର୍ଵର୍ଣଵିଭାଵୀ ଚ ସର୍ଵକାମଗୁଣାଵହଃ ।
ପଦ୍ମନାଭୋ ମହାଗର୍ଭଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵକ୍ତ୍ରୋଽନିଲୋଽନଲଃ ॥ ୧୦୬॥
ପଦ୍ମନାଭୋ ମହାଗର୍ଭଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵକ୍ତ୍ରୋଽନିଲୋଽନଲଃ ॥ ୧୦୬॥
- ଵିଭୁର୍ଵର୍ଣଵିଭାଵୀ (vibhurvarṇavibhāvī)manifestor of all colors (विभुः:all-pervading | वर्ण:color | विभावी:manifestor)
- ଚ (ca)and
- ସର୍ଵକାମଗୁଣାଵହଃ (sarvakāmaguṇāvahaḥ)bringer of all desired qualities (सर्व:all | काम:desire | गुण:qualities | आवहः:bringer)
- ପଦ୍ମନାଭୋ (padmanābho)lotus-naveled
- ମହାଗର୍ଭଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵକ୍ତ୍ରୋଽନିଲୋଽନଲଃ (mahāgarbhaścandravaktro'nilo'nalaḥ)great womb, moon-faced, wind, fire (महागर्भ:great womb | चन्द्रवक्त्र:moon-faced | अनिल:wind | अनल:fire)
ବଲଵାଂଶ୍ଚୋପଶାନ୍ତଶ୍ଚ ପୁରାଣଃ ପୁଣ୍ଯଚଞ୍ଚୁରୀ ।
କୁରୁକର୍ତା କୁରୁଵାସୀ କୁରୁଭୂତୋ ଗୁଣୌଷଧଃ ॥ ୧୦୭॥
କୁରୁକର୍ତା କୁରୁଵାସୀ କୁରୁଭୂତୋ ଗୁଣୌଷଧଃ ॥ ୧୦୭॥
- ବଲଵାଂଶ୍ଚୋପଶାନ୍ତଶ୍ଚ (balavāṁścopaśāntaśca)strong and calm (बलवान्:strong | उपशान्तः:calm | च:and)
- ପୁରାଣଃ (purāṇaḥ)ancient
- ପୁଣ୍ଯଚଞ୍ଚୁରୀ (puṇyacañcurī)auspicious collector (पुण्य:auspicious | चञ्चुरी:collector)
- କୁରୁକର୍ତା (kurukartā)doer of Kuru deeds (कुरु:Kuru | कर्ता:doer)
- କୁରୁଵାସୀ (kuruvāsī)resident of Kuru (कुरु:Kuru | वासी:resident)
- କୁରୁଭୂତୋ (kurubhūto)become Kuru (कुरु:Kuru | भूतः:become)
- ଗୁଣୌଷଧଃ (guṇauṣadhaḥ)medicine of virtues (गुण:virtue | औषधः:medicine)
ସର୍ଵାଶଯୋ ଦର୍ଭଚାରୀ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପତିଃ ।
ଦେଵଦେଵଃ ସୁଖାସକ୍ତଃ ସଦସତ୍ସର୍ଵରତ୍ନଵିତ୍ ॥ ୧୦୮॥
ଦେଵଦେଵଃ ସୁଖାସକ୍ତଃ ସଦସତ୍ସର୍ଵରତ୍ନଵିତ୍ ॥ ୧୦୮॥
- ସର୍ଵାଶଯୋ (sarvāśayaḥ)all intentions (सर्व:all | आशयः:intentions)
- ଦର୍ଭଚାରୀ (darbha-cārī)grass-walker (दर्भ:grass | चारी:walker)
- ସର୍ଵେଷାଂ (sarveṣām)of all
- ପ୍ରାଣିନାଂ (prāṇinām)of living beings
- ପତିଃ (patiḥ)lord
- ଦେଵଦେଵଃ (devadevaḥ)god of gods (देव:god | देवः:god)
- ସୁଖାସକ୍ତଃ (sukhāsaktaḥ)attached to happiness (सुख:happiness | आसक्तः:attached)
- ସଦସତ୍ସର୍ଵରତ୍ନଵିତ୍ (sadasatsarvaratnavit)knower of all true and false jewels (सत्:true | असत्:false | सर्व:all | रत्नवित्:knower of jewels)
କୈଲାସଗିରିଵାସୀ ଚ ହିମଵଦ୍ଗିରିସଂଶ୍ରଯଃ ।
କୂଲହାରୀ କୂଲକର୍ତା ବହୁଵିଦ୍ଯୋ ବହୁପ୍ରଦଃ ॥ ୧୦୯॥
କୂଲହାରୀ କୂଲକର୍ତା ବହୁଵିଦ୍ଯୋ ବହୁପ୍ରଦଃ ॥ ୧୦୯॥
- କୈଲାସଗିରିଵାସୀ (kailāsagirivāsī)resident of Kailasa mountain (कैलास:Kailasa | गिरि:mountain | वासी:resident)
- ଚ (ca)and
- ହିମଵଦ୍ଗିରିସଂଶ୍ରଯଃ (himavadgirisaṃśrayaḥ)dweller of Himalaya (हिमवत्:Himalaya | गिरि:mountain | संश्रयः:dweller)
- କୂଲହାରୀ (kūlahārī)destroyer of banks (कूल:bank | हारी:destroyer)
- କୂଲକର୍ତା (kūlakartā)creator of banks (कूल:bank | कर्ता:creator)
- ବହୁଵିଦ୍ଯୋ (bahuvidyo)possessor of much knowledge (बहु:much | विद्य:knowledge)
- ବହୁପ୍ରଦଃ (bahupradaḥ)bestower of many (बहु:many | प्रदः:bestower)
ଵଣିଜୋ ଵର୍ଧକୀ ଵୃକ୍ଷୋ ବକୁଲଶ୍ଚନ୍ଦନଶ୍ଛଦଃ ।
ସାରଗ୍ରୀଵୋ ମହାଜତ୍ରୁରଲୋଲଶ୍ଚ ମହୌଷଧଃ ॥ ୧୧୦॥
ସାରଗ୍ରୀଵୋ ମହାଜତ୍ରୁରଲୋଲଶ୍ଚ ମହୌଷଧଃ ॥ ୧୧୦॥
- ଵଣିଜୋ (vaṇijo)merchant
- ଵର୍ଧକୀ (vardhakī)carpenter
- ଵୃକ୍ଷୋ (vṛkṣo)tree
- ଵକୁଲଶ୍ଚନ୍ଦନଶ୍ଛଦଃ (vakulaścandanaśchadaḥ)Vakula and Sandalwood tree (वकुल:Vakula tree | चन्दन:Sandalwood | छदः:tree)
- ସାରଗ୍ରୀଵୋ (sāragrīvo)strong-necked
- ମହାଜତ୍ରୁରଲୋଲଶ୍ଚ (mahājatruralolaśca)large-necked and steady (महाजत्रु:large-necked | अलोल:steady)
- ମହୌଷଧଃ (mahauṣadhaḥ)great herb
ସିଦ୍ଧାର୍ଥକାରୀ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଶ୍ଛନ୍ଦୋଵ୍ଯାକରଣୋତ୍ତରଃ ।
ସିଂହନାଦଃ ସିଂହଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ସିଂହଗଃ ସିଂହଵାହନଃ ॥ ୧୧୧॥
ସିଂହନାଦଃ ସିଂହଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ସିଂହଗଃ ସିଂହଵାହନଃ ॥ ୧୧୧॥
- ସିଦ୍ଧାର୍ଥକାରୀ (siddhārthakārī)accomplisher of goals (सिद्धार्थ:goal accomplished | कारी:doer)
- ସିଦ୍ଧାର୍ଥଶ୍ଛନ୍ଦୋଵ୍ଯାକରଣୋତ୍ତରଃ (siddhārthaśchandovyākaraṇottaraḥ)master of prosody and grammar (सिद्धार्थ:goal accomplished | छन्दो:prosody | व्याकरण:grammar | उत्तरः:superior)
- ସିଂହନାଦଃ (siṁhanādaḥ)lion's roar (सिंह:lion | नादः:roar)
- ସିଂହଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ (siṁhadaṁṣṭraḥ)lion-toothed (सिंह:lion | दंष्ट्रः:toothed)
- ସିଂହଗଃ (siṁhagaḥ)lion-like
- ସିଂହଵାହନଃ (siṁhavāhanaḥ)lion-mounted (सिंह:lion | वाहनः:mounted)
ପ୍ରଭାଵାତ୍ମା ଜଗତ୍କାଲସ୍ଥାଲୋ ଲୋକହିତସ୍ତରୁଃ ।
ସାରଙ୍ଗୋ ନଵଚକ୍ରାଙ୍ଗଃ କେତୁମାଲୀ ସଭାଵନଃ ॥ ୧୧୨॥
ସାରଙ୍ଗୋ ନଵଚକ୍ରାଙ୍ଗଃ କେତୁମାଲୀ ସଭାଵନଃ ॥ ୧୧୨॥
- ପ୍ରଭାଵାତ୍ମା (prabhāvātmā)essence of influence (प्रभाव:influence | आत्मा:essence)
- ଜଗତ୍କାଲସ୍ଥାଲୋ (jagatkālasthālo)support of world time (जगत्:world | काल:time | स्थाल:support)
- ଲୋକହିତସ୍ତରୁଃ (lokahitastaruḥ)tree of world welfare (लोक:world | हित:welfare | तरुः:tree)
- ସାରଙ୍ଗୋ (sāraṅgo)deer
- ନଵଚକ୍ରାଙ୍ଗଃ (navacakrāṅgaḥ)having nine wheels (नव:nine | चक्र:wheel | अङ्गः:having)
- କେତୁମାଲୀ (ketumālī)adorned with banners (केतु:banner | माली:adorned with)
- ସଭାଵନଃ (sabhāvanaḥ)well-disposed
ଭୂତାଲଯୋ ଭୂତପତିରହୋରାତ୍ରମନିନ୍ଦିତଃ ॥ ୧୧୩॥
- ଭୂତାଲଯୋ (bhūtālayaḥ)abode of beings (भूत:being | आलय:abode)
- ଭୂତପତିରହୋରାତ୍ରମନିନ୍ଦିତଃ (bhūtapatirahorātramaninditaḥ)lord of beings, flawless day and night (भूतपति:lord of beings | अहोरात्र:day and night | अनिन्दितः:flawless)
ଵାହିତା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନିଲଯଶ୍ଚ ଵିଭୁର୍ଭଵଃ ।
ଅମୋଘଃ ସଂଯତୋ ହ୍ଯଶ୍ଵୋ ଭୋଜନଃ ପ୍ରାଣଧାରଣଃ ॥ ୧୧୪॥ (ପ୍ରାଣଧାରକଃ)
ଅମୋଘଃ ସଂଯତୋ ହ୍ଯଶ୍ଵୋ ଭୋଜନଃ ପ୍ରାଣଧାରଣଃ ॥ ୧୧୪॥ (ପ୍ରାଣଧାରକଃ)
- ଵାହିତା (vāhitā)carrier
- ସର୍ଵଭୂତାନାଂ (sarvabhūtānāṁ)of all beings (सर्व:all | भूतानां:of beings)
- ନିଲଯଶ୍ଚ (nilayaśca)and the abode (निलय:abode | च:and)
- ଵିଭୁର୍ଭଵଃ (vibhurbhavaḥ)omnipresent existence (विभुः:omnipresent | भवः:existence)
- ଅମୋଘଃ (amoghaḥ)infallible
- ସମ୍ଯତୋ (samyataḥ)restrained
- ହ୍ଯଶ୍ଵୋ (hyaśvaḥ)indeed a horse
- ଭୋଜନଃ (bhojanaḥ)food
- ପ୍ରାଣଧାରଣଃ (prāṇadhāraṇaḥ)sustainer of life (प्राण:life | धारणः:sustainer)
ଧୃତିମାନ୍ମତିମାନ୍ଦକ୍ଷଃ ସତ୍କୃତଶ୍ଚ ଯୁଗାଧିପଃ ।
ଗୋପାଲିର୍ଗୋପତିର୍ଗ୍ରାମୋ ଗୋଚର୍ମଵସନୋ ହରିଃ। ୧୧୫॥
ଗୋପାଲିର୍ଗୋପତିର୍ଗ୍ରାମୋ ଗୋଚର୍ମଵସନୋ ହରିଃ। ୧୧୫॥
- ଧୃତିମାନ୍ (dhṛtimān)steadfast
- ମତିମାନ୍ (matimān)wise
- ଦକ୍ଷଃ (dakṣaḥ)skillful
- ସତ୍କୃତଶ୍ଚ (satkṛtaśca)honored
- ଯୁଗାଧିପଃ (yugādhipaḥ)lord of the age (युग:age | अधिपः:lord)
- ଗୋପାଲିର୍ଗୋପତିର୍ଗ୍ରାମୋ (gopālirgopatirgrāmo)protector of cows and villages (गोपालिः:protector of cows | गोपतिः:lord of cows | ग्रामः:village)
- ଗୋଚର୍ମଵସନୋ (gocarmavasano)wearing cowhide (गो:cow | चर्म:hide | वसनः:wearing)
- ହରିଃ (hariḥ)Vishnu
ହିରଣ୍ଯବାହୁଶ୍ଚ ତଥା ଗୁହାପାଲଃ ପ୍ରଵେଶିନାମ୍ ।
ପ୍ରକୃଷ୍ଟାରିର୍ମହାହର୍ଷୋ ଜିତକାମୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୧୧୬॥
ପ୍ରକୃଷ୍ଟାରିର୍ମହାହର୍ଷୋ ଜିତକାମୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୧୧୬॥
- ହିରଣ୍ଯବାହୁଶ୍ଚ (hiraṇyabāhuśca)golden-armed and (हिरण्य:golden | बाहुः:arm | च:and)
- ତଥା (tathā)thus
- ଗୁହାପାଲଃ (guhāpālaḥ)protector of caves (गुहा:cave | पालः:protector)
- ପ୍ରଵେଶିନାମ୍ (praveśinām)of the entrants
- ପ୍ରକୃଷ୍ଟାରିର୍ମହାହର୍ଷୋ (prakṛṣṭārirmahāharṣo)great joy, eminent enemy (प्रकृष्ट:eminent | अरिः:enemy | महाहर्षः:great joy)
- ଜିତକାମୋ (jitakāmo)conqueror of desires (जित:conquered | कामः:desire)
- ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ (jitendriyaḥ)conqueror of senses (जित:conquered | इन्द्रियः:senses)
ଗାନ୍ଧାରଶ୍ଚ ସୁଵାସଶ୍ଚ ତପଃସକ୍ତୋ ରତିର୍ନରଃ ।
ମହାଗୀତୋ ମହାନୃତ୍ଯୋ ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣସେଵିତଃ ॥ ୧୧୭॥
ମହାଗୀତୋ ମହାନୃତ୍ଯୋ ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣସେଵିତଃ ॥ ୧୧୭॥
- ଗାନ୍ଧାରଶ୍ଚ (gāndhāraśca)Gandhara and
- ସୁଵାସଶ୍ଚ (suvāsaśca)well-dressed and
- ତପଃସକ୍ତୋ (tapaḥsakto)devoted to penance (तपः:penance | सक्तो:devoted)
- ରତିର୍ନରଃ (ratirnaraḥ)man of pleasure (रतिः:pleasure | नरः:man)
- ମହାଗୀତୋ (mahāgīto)great song
- ମହାନୃତ୍ଯୋ (mahānṛtyo)great dance
- ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣସେଵିତଃ (hyapsarogaṇasevitaḥ)attended by groups of Apsaras (ह्य:indeed | अप्सरोगण:groups of Apsaras | सेवितः:attended)
ମହାକେତୁର୍ମହାଧାତୁର୍ନୈକସାନୁଚରଶ୍ଚଲଃ ।
ଆଵେଦନୀଯ ଆଦେଶଃ ସର୍ଵଗନ୍ଧସୁଖାଵହଃ ॥ ୧୧୮॥
ଆଵେଦନୀଯ ଆଦେଶଃ ସର୍ଵଗନ୍ଧସୁଖାଵହଃ ॥ ୧୧୮॥
- ମହାକେତୁର୍ମହାଧାତୁର୍ନୈକସାନୁଚରଶ୍ଚଲଃ (mahāketurmahādhāturnaikasānucaraścalaḥ)great comet, great element, many peaks, moving (महाकेतुः:great comet | महाधातुः:great element | नैकसानुचरः:many peaks | चलः:moving)
- ଆଵେଦନୀଯ (āvedanīya)to be informed
- ଆଦେଶଃ (ādeśaḥ)command
- ସର୍ଵଗନ୍ଧସୁଖାଵହଃ (sarvagandhasukhāvahaḥ)bringer of all fragrant joy (सर्व:all | गन्ध:fragrance | सुख:joy | आवहः:bringer)
ତୋରଣସ୍ତାରଣୋ ଵାତଃ ପରିଧୀ ପତିଖେଚରଃ ।
ସଂଯୋଗୋ ଵର୍ଧନୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଅତିଵୃଦ୍ଧୋ ଗୁଣାଧିକଃ ॥ ୧୧୯॥
ସଂଯୋଗୋ ଵର୍ଧନୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଅତିଵୃଦ୍ଧୋ ଗୁଣାଧିକଃ ॥ ୧୧୯॥
- ତୋରଣସ୍ତାରଣୋ (toraṇastāraṇo)gate and savior (तोरण:gate | तारण:savior)
- ଵାତଃ (vātaḥ)wind
- ପରିଧୀ (paridhī)enclosures
- ପତିଖେଚରଃ (patikhecaraḥ)lord of sky wanderers (पति:lord | खेचर:sky wanderer)
- ସମ୍ଯୋଗୋ (samyogo)union
- ଵର୍ଧନୋ (vardhano)enhancer
- ଵୃଦ୍ଧୋ (vṛddho)grown
- ଅତିଵୃଦ୍ଧୋ (ativṛddho)greatly grown (अति:greatly | वृद्ध:grown)
- ଗୁଣାଧିକଃ (guṇādhikaḥ)superior in qualities (गुण:qualities | अधिक:superior)
ନିତ୍ଯ ଆତ୍ମସହାଯଶ୍ଚ ଦେଵାସୁରପତିଃ ପତିଃ ।
ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତବାହୁଶ୍ଚ ଦେଵୋ ଦିଵି ସୁପର୍ଵଣଃ ॥ ୧୨୦॥
ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତବାହୁଶ୍ଚ ଦେଵୋ ଦିଵି ସୁପର୍ଵଣଃ ॥ ୧୨୦॥
- ନିତ୍ଯ (nitya)eternal
- ଆତ୍ମସହାଯଶ୍ଚ (ātmasahāyaśca)self-supporting (आत्म:self | सहाय:supporting | च:and)
- ଦେଵାସୁରପତିଃ (devāsurapatiḥ)lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | पतिः:lord)
- ପତିଃ (patiḥ)lord
- ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ (yuktaśca)united and (युक्त:united | च:and)
- ଯୁକ୍ତବାହୁଶ୍ଚ (yuktabāhuśca)strong-armed and (युक्त:united | बाहु:arm | च:and)
- ଦେଵୋ (devo)god
- ଦିଵିସୁପର୍ଵଣଃ (divisuparvaṇaḥ)lord of celestial paths (दिवि:celestial | सुपर्वणः:lord of paths)
ଆଷାଢଶ୍ଚ ସୁଷାଣ୍ଢଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵୋଽଥ ହରିଣୋ ହରଃ ।
ଵପୁରାଵର୍ତମାନେଭ୍ଯୋ ଵସୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାପଥଃ ॥ ୧୨୧॥
ଵପୁରାଵର୍ତମାନେଭ୍ଯୋ ଵସୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାପଥଃ ॥ ୧୨୧॥
- ଆଷାଢଶ୍ଚ (āṣāḍhaśca)Āṣāḍha and
- ସୁଷାଢଶ୍ଚ (suṣāḍhaśca)Suṣāḍha and
- ଧ୍ରୁଵୋଽଥ (dhruvo'tha)Dhruva then
- ହରିଣୋ (hariṇo)deer
- ହରଃ (haraḥ)Shiva
- ଵପୁରାଵର୍ତମାନେଭ୍ଯୋ (vapurāvartamānebhyo)from the revolving forms (वपुः:form | आवर्तमानेभ्यः:revolving)
- ଵସୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ (vasuśreṣṭho)best of wealth
- ମହାପଥଃ (mahāpathaḥ)great path
ଶିରୋହାରୀ ଵିମର୍ଶଶ୍ଚ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତଃ ।
ଅକ୍ଷଶ୍ଚ ରଥଯୋଗୀ ଚ ସର୍ଵଯୋଗୀ ମହାବଲଃ ॥ ୧୨୨॥
ଅକ୍ଷଶ୍ଚ ରଥଯୋଗୀ ଚ ସର୍ଵଯୋଗୀ ମହାବଲଃ ॥ ୧୨୨॥
- ଶିରୋହାରୀ (śirohārī)head conqueror
- ଵିମର୍ଶଶ୍ଚ (vimarśaśca)and reflection
- ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତଃ (sarvalakṣaṇalakṣitaḥ)marked by all signs (सर्व:all | लक्षण:signs | लक्षितः:marked)
- ଅକ୍ଷଶ୍ଚ (akṣaśca)and axle
- ରଥଯୋଗୀ (rathayogī)chariot practitioner (रथ:chariot | योगी:practitioner)
- ଚ (ca)and
- ସର୍ଵଯୋଗୀ (sarvayogī)universal practitioner (सर्व:all | योगी:practitioner)
- ମହାବଲଃ (mahābalaḥ)great strength
ସମାମ୍ନାଯୋଽସମାମ୍ନାଯସ୍ତୀର୍ଥଦେଵୋ ମହାରଥଃ ।
ନିର୍ଜୀଵୋ ଜୀଵନୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ଶୁଭାକ୍ଷୋ ବହୁକର୍କଶଃ ॥ ୧୨୩॥
ନିର୍ଜୀଵୋ ଜୀଵନୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ଶୁଭାକ୍ଷୋ ବହୁକର୍କଶଃ ॥ ୧୨୩॥
- ସମାମ୍ନାଯୋଽସମାମ୍ନାଯସ୍ତୀର୍ଥଦେଵୋ (samāmnāyo'samāmnāyastīrthadevo)god of sacred places (समाम्नाय:Veda | असमाम्नाय:non-Vedic | तीर्थदेव:god of sacred places)
- ମହାରଥଃ (mahārathaḥ)great charioteer
- ନିର୍ଜୀଵୋ (nirjīvo)lifeless
- ଜୀଵନୋ (jīvano)life-giving
- ମନ୍ତ୍ରଃ (mantraḥ)sacred chant
- ଶୁଭାକ୍ଷୋ (śubhākṣo)auspicious-eyed
- ବହୁକର୍କଶଃ (bahukarkaśaḥ)very harsh
ରତ୍ନପ୍ରଭୂତୋ ରତ୍ନାଙ୍ଗୋ ମହାର୍ଣଵନିପାନଵିତ୍ ।
ମୂଲଂ ଵିଶାଲୋ ହ୍ଯମୃତୋ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତସ୍ତପୋନିଧିଃ ॥ ୧୨୪॥
ମୂଲଂ ଵିଶାଲୋ ହ୍ଯମୃତୋ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତସ୍ତପୋନିଧିଃ ॥ ୧୨୪॥
- ରତ୍ନପ୍ରଭୂତୋ (ratnaprabhūto)abundant in jewels (रत्न:jewel | प्रभूत:abundant)
- ରକ୍ତାଙ୍ଗୋ (raktāṅgo)red-bodied (रक्त:red | अङ्ग:body)
- ମହାର୍ଣଵନିପାନଵିତ୍ (mahārṇavanipānavit)knower of ocean drinking (महा:great | अर्णव:ocean | निपान:drinking | वित्:knower)
- ରତ୍ନାଙ୍ଗୋ (ratnāṅgo)jewel-bodied (रत्न:jewel | अङ्ग:body)
- ମୂଲଂ (mūlaṁ)root
- ଵିଶାଲୋ (viśālo)vast
- ହ୍ଯମୃତୋ (hyamṛto)immortal
- ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତସ୍ତପୋନିଧିଃ (vyaktāvyaktastaponidhiḥ)manifest-unmanifest penance treasure (व्यक्त:manifest | अव्यक्त:unmanifest | तपोनिधि:treasure of penance)
ଆରୋହଣୋଽଧିରୋହଶ୍ଚ ଶୀଲଧାରୀ ମହାଯଶାଃ ।
ସେନାକଲ୍ପୋ ମହାକଲ୍ପୋ ଯୋଗୋ ଯୁଗକରୋ ହରିଃ ॥ ୧୨୫॥
ସେନାକଲ୍ପୋ ମହାକଲ୍ପୋ ଯୋଗୋ ଯୁଗକରୋ ହରିଃ ॥ ୧୨୫॥
- ଆରୋହଣୋଽଧିରୋହଶ୍ଚ (ārohaṇo'dhirohaśca)ascent and mounting (आरोहण:ascent | अधिरोह:mounting)
- ଶୀଲଧାରୀ (śīladhārī)virtuous bearer (शील:virtue | धारी:bearer)
- ମହାଯଶାଃ (mahāyaśāḥ)great fame
- ସେନାକଲ୍ପୋ (senākalpo)army-like (सेना:army | कल्प:like)
- ମହାକଲ୍ପୋ (mahākalpo)great creation (मह:great | कल्प:creation)
- ଯୋଗୋ (yogo)union
- ଯୁଗକରୋ (yugakaro)creator of ages (युग:age | कर:creator)
- ହରିଃ (hariḥ)Hari (Vishnu)
ଯୁଗରୂପୋ ମହାରୂପୋ ମହାନାଗହନୋ ଵଧଃ ।
ନ୍ଯାଯନିର୍ଵପଣଃ ପାଦଃ ପଣ୍ଡିତୋ ହ୍ଯଚଲୋପମଃ ॥ ୧୨୬॥
ନ୍ଯାଯନିର୍ଵପଣଃ ପାଦଃ ପଣ୍ଡିତୋ ହ୍ଯଚଲୋପମଃ ॥ ୧୨୬॥
- ଯୁଗରୂପୋ (yugarūpo)form of an era (युग:era | रूप:form)
- ମହାରୂପୋ (mahārūpo)great form (मह:great | रूप:form)
- ମହାନାଗହନୋ (mahānāgaghano)dense with great serpents (मह:great | नाग:serpent | घन:dense)
- ଵଧଃ (vadhaḥ)destruction
- ନ୍ଯାଯନିର୍ଵପଣଃ (nyāyanirvapaṇaḥ)dispenser of justice (न्याय:justice | निर्वपण:dispenser)
- ପାଦଃ (pādaḥ)foot
- ପଣ୍ଡିତୋ (paṇḍito)scholar
- ହ୍ଯଚଲୋପମଃ (hyacalopamaḥ)like a mountain (अचल:mountain | उपम:like)
ବହୁମାଲୋ ମହାମାଲଃ ଶଶୀ ହରସୁଲୋଚନଃ ।
ଵିସ୍ତାରୋ ଲଵଣଃ କୂପସ୍ତ୍ରିଯୁଗଃ ସଫଲୋଦଯଃ ॥ ୧୨୭॥
ଵିସ୍ତାରୋ ଲଵଣଃ କୂପସ୍ତ୍ରିଯୁଗଃ ସଫଲୋଦଯଃ ॥ ୧୨୭॥
- ବହୁମାଲୋ (bahumālaḥ)many garlands
- ମହାମାଲଃ (mahāmālaḥ)great garland
- ଶଶୀ (śaśī)moon
- ହରସୁଲୋଚନଃ (harasulocanaḥ)eye of Shiva (हर:Shiva | सुलोचनः:beautiful-eyed)
- ଵିସ୍ତାରୋ (vistāraḥ)expansion
- ଲଵଣଃ (lavaṇaḥ)salt
- କୂପସ୍ତ୍ରିଯୁଗଃ (kūpastriyugaḥ)well of three ages (कूप:well | त्रियुगः:three ages)
- ସଫଲୋଦଯଃ (saphalodayaḥ)fruitful rise (सफल:fruitful | उदयः:rise)
ତ୍ରିଲୋଚନୋ ଵିଷଣ୍ଣାଙ୍ଗୋ ମଣିଵିଦ୍ଧୋ ଜଟାଧରଃ ।
ବିନ୍ଦୁର୍ଵିସର୍ଗଃ ସୁମୁଖଃ ଶରଃ ସର୍ଵାଯୁଧଃ ସହଃ ॥ ୧୨୮॥
ବିନ୍ଦୁର୍ଵିସର୍ଗଃ ସୁମୁଖଃ ଶରଃ ସର୍ଵାଯୁଧଃ ସହଃ ॥ ୧୨୮॥
- ତ୍ରିଲୋଚନୋ (trilocanaḥ)three-eyed
- ଵିଷଣ୍ଣାଙ୍ଗୋ (viṣaṇṇāṅgaḥ)with distressed limbs
- ମଣିଵିଦ୍ଧୋ (maṇividdhaḥ)pierced by jewels
- ଜଟାଧରଃ (jaṭādharaḥ)wearing matted hair
- ବିନ୍ଦୁର୍ଵିସର୍ଗଃ (bindurvisargaḥ)dot and visarga
- ସୁମୁଖଃ (sumukhaḥ)with a beautiful face
- ଶରଃ (śaraḥ)arrow
- ସର୍ଵାଯୁଧଃ (sarvāyudhaḥ)with all weapons (सर्व:all | आयुधः:weapons)
- ସହଃ (sahaḥ)enduring
ନିଵେଦନଃ ସୁଖାଜାତଃ ସୁଗନ୍ଧାରୋ ମହାଧନୁଃ ।
ଗନ୍ଧପାଲୀ ଚ ଭଗଵାନୁତ୍ଥାନଃ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୧୨୯॥
ଗନ୍ଧପାଲୀ ଚ ଭଗଵାନୁତ୍ଥାନଃ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୧୨୯॥
- ନିଵେଦନଃ (nivedanaḥ)offering
- ସୁଖାଜାତଃ (sukhajātaḥ)born of happiness (सुख:happiness | जातः:born)
- ସୁଗନ୍ଧାରୋ (sugandhāraḥ)fragrant
- ମହାଧନୁଃ (mahādhanuḥ)great bow (मह:great | धनुः:bow)
- ଗନ୍ଧପାଲୀ (gandhapālī)fragrance protector
- ଚ (ca)and
- ଭଗଵାନୁତ୍ଥାନଃ (bhagavānuttānaḥ)resurrection of the Lord (भगवान्:Lord | उत्थानः:resurrection)
- ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ (sarvakarmaṇām)of all actions
ମନ୍ଥାନୋ ବହୁଲୋ ଵାଯୁଃ ସକଲଃ ସର୍ଵଲୋଚନଃ ।
ତଲସ୍ତାଲଃ କରସ୍ଥାଲୀ ଊର୍ଧ୍ଵସଂହନନୋ ମହାନ୍ ॥ ୧୩୦॥
ତଲସ୍ତାଲଃ କରସ୍ଥାଲୀ ଊର୍ଧ୍ଵସଂହନନୋ ମହାନ୍ ॥ ୧୩୦॥
- ମନ୍ଥାନୋ (manthānaḥ)churner
- ବହୁଲୋ (bahulaḥ)abundant
- ଵାଯୁଃ (vāyuḥ)wind
- ସକଲଃ (sakalaḥ)entire
- ସର୍ଵଲୋଚନଃ (sarvalocanaḥ)all-seeing
- ତଲସ୍ତାଲଃ (talastālaḥ)palm tree
- କରସ୍ଥାଲୀ (karasthālī)hand-held dish
- ଊର୍ଧ୍ଵସଂହନନୋ (ūrdhvasaṃhananaḥ)upright
- ମହାନ୍ (mahān)great
ଛତ୍ରଂ ସୁଚ୍ଛତ୍ରୋ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଲୋକଃ ସର୍ଵାଶ୍ରଯଃ କ୍ରମଃ ।
ମୁଣ୍ଡୋ ଵିରୂପୋ ଵିକୃତୋ ଦଣ୍ଡୀ କୁଣ୍ଡୀ ଵିକୁର୍ଵଣଃ। ୧୩୧॥
ମୁଣ୍ଡୋ ଵିରୂପୋ ଵିକୃତୋ ଦଣ୍ଡୀ କୁଣ୍ଡୀ ଵିକୁର୍ଵଣଃ। ୧୩୧॥
- ଛତ୍ରଂ (chatraṁ)umbrella
- ସୁଚ୍ଛତ୍ରୋ (succhatro)good umbrella (सु:good | छत्रो:umbrella)
- ଵିଖ୍ଯାତୋ (vikhyāto)famous
- ଲୋକଃ (lokaḥ)world
- ସର୍ଵାଶ୍ରଯଃ (sarvāśrayaḥ)support of all (सर्व:all | आश्रयः:support)
- କ୍ରମଃ (kramaḥ)order
- ମୁଣ୍ଡୋ (muṇḍo)bald
- ଵିରୂପୋ (virūpo)deformed
- ଵିକୃତୋ (vikṛto)distorted
- ଦଣ୍ଡୀ (daṇḍī)staff-bearer
- କୁଣ୍ଡୀ (kuṇḍī)pot-bearer
- ଵିକୁର୍ଵଣଃ (vikurvaṇaḥ)transforming
ହର୍ଯକ୍ଷଃ କକୁଭୋ ଵଜ୍ରୋ ଶତଜିହ୍ଵଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ।
ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୧୩୨॥
ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୧୩୨॥
- ହର୍ଯକ୍ଷଃ (haryakṣaḥ)green-eyed
- କକୁଭଃ (kakubhaḥ)mountain
- ଵଜ୍ରୀ (vajrī)wielder of the thunderbolt
- ଶତଜିହ୍ଵଃ (śatajihvaḥ)hundred-tongued
- ସହସ୍ରପାତ୍ (sahasrapāt)thousand-footed
- ସହସ୍ରମୂର୍ଧା (sahasramūrdhā)thousand-headed
- ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ (devendraḥ)lord of the gods
- ସର୍ଵଦେଵମଯୋ (sarvadevamayaḥ)embodiment of all gods (सर्व:all | देव:god | मय:consisting of)
- ଗୁରୁଃ (guruḥ)teacher
ସହସ୍ରବାହୁଃ ସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ଶରଣ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକକୃତ୍ ।
ପଵିତ୍ରଂ ତ୍ରିକକୁନ୍ମନ୍ତ୍ରଃ କନିଷ୍ଠଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲଃ। ୧୩୩॥
ପଵିତ୍ରଂ ତ୍ରିକକୁନ୍ମନ୍ତ୍ରଃ କନିଷ୍ଠଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲଃ। ୧୩୩॥
- ସହସ୍ରବାହୁଃ (sahasrabāhuḥ)thousand-armed (सहस्र:thousand | बाहुः:armed)
- ସର୍ଵାଙ୍ଗଃ (sarvāṅgaḥ)all-limbed (सर्व:all | अङ्गः:limbed)
- ଶରଣ୍ଯଃ (śaraṇyaḥ)refuge
- ସର୍ଵଲୋକକୃତ୍ (sarvalokakṛt)creator of all worlds (सर्व:all | लोक:worlds | कृत्:creator)
- ପଵିତ୍ରଂ (pavitraṁ)pure
- ତ୍ରିକକୁନ୍ମନ୍ତ୍ରଃ (trikakunmantraḥ)mantra of three peaks (त्रिक:three | कुन:peaks | मन्त्रः:mantra)
- କନିଷ୍ଠଃ (kaniṣṭhaḥ)youngest
- କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲଃ (kṛṣṇapiṅgalaḥ)dark and tawny (कृष्ण:dark | पिङ्गलः:tawny)
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡଵିନିର୍ମାତା ଶତଘ୍ନୀପାଶଶକ୍ତିମାନ୍ ।
ପଦ୍ମଗର୍ଭୋ ମହାଗର୍ଭୋ ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭୋ ଜଲୋଦ୍ଭଵଃ ॥ ୧୩୪॥
ପଦ୍ମଗର୍ଭୋ ମହାଗର୍ଭୋ ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭୋ ଜଲୋଦ୍ଭଵଃ ॥ ୧୩୪॥
- ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡଵିନିର୍ମାତା (brahmadaṇḍavinirmātā)creator of Brahma's staff (ब्रह्म:Brahma | दण्ड:staff | विनिर्माता:creator)
- ଶତଘ୍ନୀପାଶଶକ୍ତିମାନ୍ (śataghnīpāśaśaktimān)powerful with noose and weapon (शतघ्नी:weapon | पाश:noose | शक्तिमान्:powerful)
- ପଦ୍ମଗର୍ଭୋ (padmagarbho)lotus womb
- ମହାଗର୍ଭୋ (mahāgarbho)great womb
- ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭୋ (brahmagarbho)Brahma's womb
- ଜଲୋଦ୍ଭଵଃ (jalodbhavaḥ)born of water
ଗଭସ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମକୃଦ୍ବ୍ରହ୍ମୀ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗତିଃ ।
ଅନନ୍ତରୂପୋ ନୈକାତ୍ମା ତିଗ୍ମତେଜାଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ॥ ୧୩୫॥
ଅନନ୍ତରୂପୋ ନୈକାତ୍ମା ତିଗ୍ମତେଜାଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ॥ ୧୩୫॥
- ଗଭସ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମକୃଦ୍ବ୍ରହ୍ମୀ (gabhastirbrahmakṛdbrahmī)creator of Brahma (गभस्तिः:ray | ब्रह्मकृत्:creator of Brahma | ब्रह्मी:related to Brahma)
- ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ (brahmavidbrāhmaṇo)knower of Brahman (ब्रह्मविद्:knower of Brahman | ब्राह्मणः:Brahmin)
- ଗତିଃ (gatiḥ)goal
- ଅନନ୍ତରୂପୋ (anantarūpo)of infinite forms (अनन्त:infinite | रूपः:form)
- ନୈକାତ୍ମା (naikātmā)many-souled (न:not | एक:one | आत्मा:soul)
- ତିଗ୍ମତେଜାଃ (tigmatejāḥ)fierce brilliance (तिग्म:fierce | तेजाः:brilliance)
- ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ (svayambhuvaḥ)self-born
ଊର୍ଧ୍ଵଗାତ୍ମା ପଶୁପତିର୍ଵାତରଂହା ମନୋଜଵଃ ।
ଚନ୍ଦନୀ ପଦ୍ମନାଲାଗ୍ରଃ ସୁରଭ୍ଯୁତ୍ତରଣୋ ନରଃ ॥ ୧୩୬॥
ଚନ୍ଦନୀ ପଦ୍ମନାଲାଗ୍ରଃ ସୁରଭ୍ଯୁତ୍ତରଣୋ ନରଃ ॥ ୧୩୬॥
- ଊର୍ଧ୍ଵଗାତ୍ମା (ūrdhvagātmā)upward-moving soul (ऊर्ध्व:upward | आत्मा:soul)
- ପଶୁପତିର୍ଵାତରଂହା (paśupatirvātaraṃhā)lord of beings, wind-speed (पशुपति:lord of beings | वातरंहा:wind-speed)
- ମନୋଜଵଃ (manojavaḥ)speed of mind
- ଚନ୍ଦନୀ (candanī)sandalwood
- ପଦ୍ମନାଲାଗ୍ରଃ (padmanālāgraḥ)tip of lotus stalk (पद्म:lotus | नाल:stalk | अग्रः:tip)
- ସୁରଭ୍ଯୁତ୍ତରଣୋ (surabhyuttaraṇo)fragrant ascent (सुरभि:fragrant | उत्तरण:ascent)
- ନରଃ (naraḥ)man
କର୍ଣିକାରମହାସ୍ରଗ୍ଵୀ ନୀଲମୌଲିଃ ପିନାକଧୃତ୍ ।
ଉମାପତିରୁମାକାନ୍ତୋ ଜାହ୍ନଵୀଧୃଗୁମାଧଵଃ ॥ ୧୩୭॥
ଉମାପତିରୁମାକାନ୍ତୋ ଜାହ୍ନଵୀଧୃଗୁମାଧଵଃ ॥ ୧୩୭॥
- କର୍ଣିକାରମହାସ୍ରଗ୍ଵୀ (karṇikāramahāsragvī)wearer of a great garland (कर्णिकार:karṇikāra flower | महास्रग्:great garland | वी:wearer)
- ନୀଲମୌଲିଃ (nīlamauliḥ)blue-crowned
- ପିନାକଧୃତ୍ (pinākadhṛt)holder of Pinaka (पिनाक:Pinaka (Shiva's bow) | धृत्:holder)
- ଉମାପତିରୁମାକାନ୍ତୋ (umāpatirumākānto)Uma's husband and beloved (उमापति:Uma's husband | उमाकान्त:Uma's beloved)
- ଜାହ୍ନଵୀଧୃଦୁମାଧଵଃ (jāhnavīdhrudumādhavaḥ)holder of Ganga, Madhava (जाह्नवी:Ganga | धृत्:holder | उमाधव:Madhava)
ଵରୋ ଵରାହୋ ଵରଦୋ ଵରେଣ୍ଯଃ ସୁମହାସ୍ଵନଃ ।
ମହାପ୍ରସାଦୋ ଦମନଃ ଶତ୍ରୁହା ଶ୍ଵେତପିଙ୍ଗଲଃ ॥ ୧୩୮॥
ମହାପ୍ରସାଦୋ ଦମନଃ ଶତ୍ରୁହା ଶ୍ଵେତପିଙ୍ଗଲଃ ॥ ୧୩୮॥
- ଵରୋ (varo)boon
- ଵରାହୋ (varāhaḥ)boar
- ଵରଦୋ (varadaḥ)grantor of boons
- ଵରେଣ୍ଯଃ (vareṇyaḥ)most excellent
- ସୁମହାସ୍ଵନଃ (sumahāsvanaḥ)having a great sound (सु:good | महास्वनः:great sound)
- ମହାପ୍ରସାଦୋ (mahāprasādaḥ)great grace
- ଦମନଃ (damanaḥ)subduer
- ଶତ୍ରୁହା (śatruhā)destroyer of enemies (शत्रु:enemy | हा:destroyer)
- ଶ୍ଵେତପିଙ୍ଗଲଃ (śvetapiṅgalaḥ)white and tawny (श्वेत:white | पिङ्गल:tawny)
ପୀତାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଚ ପ୍ରଯତାତ୍ମା ପ୍ରଧାନଧୃତ୍ ।
ସର୍ଵପାର୍ଶ୍ଵମୁଖସ୍ତ୍ର୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମସାଧାରଣୋ ଵରଃ ॥ ୧୩୯॥
ସର୍ଵପାର୍ଶ୍ଵମୁଖସ୍ତ୍ର୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମସାଧାରଣୋ ଵରଃ ॥ ୧୩୯॥
- ପୀତାତ୍ମା (pītātmā)pure soul
- ପରମାତ୍ମା (paramātmā)supreme soul
- ଚ (ca)and
- ପ୍ରଯତାତ୍ମା (prayatātmā)self-controlled
- ପ୍ରଧାନଧୃତ୍ (pradhānadhṛt)holder of the chief
- ପ୍ରୀତାତ୍ମା (prītātmā)beloved soul
- ସର୍ଵପାର୍ଶ୍ଵମୁଖସ୍ତ୍ର୍ଯକ୍ଷୋ (sarvapārśvamukhastryakṣo)facing all sides, three-eyed (सर्वपार्श्व:all sides | मुख:facing | त्र्यक्ष:three-eyed)
- ଧର୍ମସାଧାରଣୋ (dharmasādhāraṇo)common to all dharma (धर्म:dharma | साधारण:common)
- ଵରଃ (varaḥ)excellent
ଚରାଚରାତ୍ମା ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମା ଅମୃତୋ ଗୋଵୃଷେଶ୍ଵରଃ ।
ସାଧ୍ଯର୍ଷିର୍ଵସୁରାଦିତ୍ଯୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତାଽମୃତଃ ୧୪୦॥
ସାଧ୍ଯର୍ଷିର୍ଵସୁରାଦିତ୍ଯୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତାଽମୃତଃ ୧୪୦॥
- ଚରାଚରାତ୍ମା (carācarātmā)soul of moving and unmoving (चरा:moving | अचरा:unmoving | आत्मा:soul)
- ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମା (sūkṣmātmā)subtle soul (सूक्ष्म:subtle | आत्मा:soul)
- ଅମୃତୋ (amṛto)immortal
- ଗୋଵୃଷେଶ୍ଵରଃ (govṛṣeśvaraḥ)lord of cows and bulls (गो:cow | वृष:bull | ईश्वरः:lord)
- ସାଧ୍ଯର୍ଷିର୍ଵସୁରାଦିତ୍ଯୋ (sādhyaṛṣirvasurādityo)sage of Sādhyas, Vasu, Āditya (साध्य:Sādhyas | ऋषि:sage | वसु:Vasu | आदित्य:Āditya)
- ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତାମୃତଃ (vivasvānsavitāmṛtaḥ)Vivasvān, Savitā, immortal (विवस्वान्:Vivasvān | सविता:Savitā | अमृतः:immortal)
ଵ୍ଯାସଃ ସର୍ଗଃ ସୁସଙ୍କ୍ଷେପୋ ଵିସ୍ତରଃ ପର୍ଯଯୋ ନରଃ ।
ଋତୁ ସଂଵତ୍ସରୋ ମାସଃ ପକ୍ଷଃ ସଙ୍ଖ୍ଯାସମାପନଃ ॥ ୧୪୧॥
ଋତୁ ସଂଵତ୍ସରୋ ମାସଃ ପକ୍ଷଃ ସଙ୍ଖ୍ଯାସମାପନଃ ॥ ୧୪୧॥
- ଵ୍ଯାସଃ (vyāsaḥ)Vyasa
- ସର୍ଗଃ (sargaḥ)creation
- ସୁସଙ୍କ୍ଷେପୋ (susaṅkṣepo)concise summary (सु:good | सङ्क्षेपः:summary)
- ଵିସ୍ତରଃ (vistaraḥ)expansion
- ପର୍ଯଯୋ (paryayo)synonym
- ନରଃ (naraḥ)man
- ଋତୁଃ (ṛtuḥ)season
- ସଂଵତ୍ସରୋ (saṁvatsaro)year
- ମାସଃ (māsaḥ)month
- ପକ୍ଷଃ (pakṣaḥ)fortnight
- ସଙ୍ଖ୍ଯାସମାପନଃ (saṅkhyāsamāpanaḥ)completion of counting (सङ्ख्या:counting | समापनः:completion)
କଲା କାଷ୍ଠା ଲଵା ମାତ୍ରା ମୁହୂର୍ତାହଃକ୍ଷପାଃ କ୍ଷଣାଃ ।
ଵିଶ୍ଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଜାବୀଜଂ ଲିଙ୍ଗମାଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିର୍ଗମଃ ॥ ୧୪୨॥
ଵିଶ୍ଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଜାବୀଜଂ ଲିଙ୍ଗମାଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିର୍ଗମଃ ॥ ୧୪୨॥
- କଲା (kalā)part
- କାଷ୍ଠା (kāṣṭhā)moment
- ଲଵା (lavā)instant
- ମାତ୍ରା (mātrā)measure
- ମୁହୂର୍ତାହଃ (muhūrtāḥ)hours
- କ୍ଷପାଃ (kṣapāḥ)nights
- କ୍ଷଣାଃ (kṣaṇāḥ)moments
- ଵିଶ୍ଵକ୍ଷେତ୍ରଂ (viśvakṣetraṁ)universal field (विश्व:universal | क्षेत्रं:field)
- ପ୍ରଜାବୀଜଂ (prajābījaṁ)seed of beings (प्रजा:beings | बीजं:seed)
- ଲିଙ୍ଗମାଦ୍ଯସ୍ତୁ (liṅgamādyastu)primordial sign (लिङ्गम्:sign | आद्य:primordial | तु:but)
- ନିର୍ଗମଃ (nirgamaḥ)exit
ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ପିତା ମାତା ପିତାମହଃ ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରଜାଦ୍ଵାରଂ ମୋକ୍ଷଦ୍ଵାରଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ॥ ୧୪୩॥
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରଜାଦ୍ଵାରଂ ମୋକ୍ଷଦ୍ଵାରଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ॥ ୧୪୩॥
- ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ (sadasadvyaktamavyaktaṁ)manifest and unmanifest (सत्:existence | असत्:non-existence | व्यक्तम्:manifest | अव्यक्तं:unmanifest)
- ପିତା (pitā)father
- ମାତା (mātā)mother
- ପିତାମହଃ (pitāmahaḥ)grandfather
- ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ (svargadvāraṁ)gateway to heaven (स्वर्ग:heaven | द्वारं:gateway)
- ପ୍ରଜାଦ୍ଵାରଂ (prajādvāraṁ)gateway to progeny (प्रजा:progeny | द्वारं:gateway)
- ମୋକ୍ଷଦ୍ଵାରଂ (mokṣadvāraṁ)gateway to liberation (मोक्ष:liberation | द्वारं:gateway)
- ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ (triviṣṭapam)heaven
ନିର୍ଵାଣଂ ହ୍ଲାଦନଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ ପରା ଗତିଃ ।
ଦେଵାସୁରଵିନିର୍ମାତା ଦେଵାସୁରପରାଯଣଃ ॥ ୧୪୪॥
ଦେଵାସୁରଵିନିର୍ମାତା ଦେଵାସୁରପରାଯଣଃ ॥ ୧୪୪॥
- ନିର୍ଵାଣଂ (nirvāṇaṁ)liberation
- ହ୍ଲାଦନଶ୍ଚୈଵ (hlādanaścaiva)and also delight (ह्लादन:delight | च:and | एव:indeed)
- ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ (brahmalokaḥ)realm of Brahma (ब्रह्म:Brahma | लोकः:realm)
- ପରା (parā)supreme
- ଗତିଃ (gatiḥ)goal
- ଦେଵାସୁରଵିନିର୍ମାତା (devāsuravinirmātā)creator of gods and demons (देव:god | असुर:demon | विनिर्माता:creator)
- ଦେଵାସୁରପରାଯଣଃ (devāsuraparāyaṇaḥ)refuge of gods and demons (देव:god | असुर:demon | परायणः:refuge)
ଦେଵାସୁରଗୁରୁର୍ଦେଵୋ ଦେଵାସୁରନମସ୍କୃତଃ ।
ଦେଵାସୁରମହାମାତ୍ରୋ ଦେଵାସୁରଗଣାଶ୍ରଯଃ ॥ ୧୪୫॥
ଦେଵାସୁରମହାମାତ୍ରୋ ଦେଵାସୁରଗଣାଶ୍ରଯଃ ॥ ୧୪୫॥
- ଦେଵାସୁରଗୁରୁର୍ଦେଵୋ (devāsuragururdevo)god, teacher of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गुरु:teacher | देव:god)
- ଦେଵାସୁରନମସ୍କୃତଃ (devāsuranamaskṛtaḥ)worshipped by gods and demons (देव:god | असुर:demon | नमस्कृत:worshipped)
- ଦେଵାସୁରମହାମାତ୍ରୋ (devāsuramahāmātro)great minister of gods and demons (देव:god | असुर:demon | महामात्र:great minister)
- ଦେଵାସୁରଗଣାଶ୍ରଯଃ (devāsuragaṇāśrayaḥ)refuge of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | आश्रय:refuge)
ଦେଵାସୁରଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଦେଵାସୁରଗଣାଗ୍ରଣୀଃ ।
ଦେଵାତିଦେଵୋ ଦେଵର୍ଷିର୍ଦେଵାସୁରଵରପ୍ରଦଃ ॥ ୧୪୬॥
ଦେଵାତିଦେଵୋ ଦେଵର୍ଷିର୍ଦେଵାସୁରଵରପ୍ରଦଃ ॥ ୧୪୬॥
- ଦେଵାସୁରଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷୋ (devāsuragaṇādhyakṣaḥ)leader of gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | अध्यक्ष:leader)
- ଦେଵାସୁରଗଣାଗ୍ରଣୀଃ (devāsuragaṇāgraṇīḥ)foremost among gods and demons (देव:god | असुर:demon | गण:group | अग्रणी:foremost)
- ଦେଵାତିଦେଵୋ (devātidevo)supreme god (देव:god | अति:beyond | देव:god)
- ଦେଵର୍ଷିର୍ଦେଵାସୁରଵରପ୍ରଦଃ (devarṣirdevāsuravarapradaḥ)sage among gods, giver of boons to gods and demons (देवर्षि:sage among gods | देव:god | असुर:demon | वर:boon | प्रद:giver)
ଦେଵାସୁରେଶ୍ଵରୋ ଵିଶ୍ଵୋ ଦେଵାସୁରମହେଶ୍ଵରଃ ।
ସର୍ଵଦେଵମଯୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଦେଵତାତ୍ମାଽଽତ୍ମସମ୍ଭଵଃ ॥ ୧୪୭॥
ସର୍ଵଦେଵମଯୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଦେଵତାତ୍ମାଽଽତ୍ମସମ୍ଭଵଃ ॥ ୧୪୭॥
- ଦେଵାସୁରେଶ୍ଵରୋ (devāsureśvaro)lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | ईश्वर:lord)
- ଵିଶ୍ଵୋ (viśvo)universe
- ଦେଵାସୁରମହେଶ୍ଵରଃ (devāsuramaheśvaraḥ)great lord of gods and demons (देव:god | असुर:demon | महेश्वर:great lord)
- ସର୍ଵଦେଵମଯୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ (sarvadevamayo'cintyo)embodiment of all gods, inconceivable (सर्व:all | देव:god | मय:embodiment | अचिन्त्य:inconceivable)
- ଦେଵତାତ୍ମାଽଽତ୍ମସମ୍ଭଵଃ (devatātmā''tmasambhavaḥ)divine soul, self-born (देवतात्मा:divine soul | आत्मसम्भव:self-born)
ଉଦ୍ଭିତ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମୋ ଵୈଦ୍ଯୋ ଵିରଜୋ ନୀରଜୋଽମରଃ ॥
ଈଡ୍ଯୋ ହସ୍ତୀଶ୍ଵରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦେଵସିଂହୋ ନରର୍ଷଭଃ ॥ ୧୪୮॥
ଈଡ୍ଯୋ ହସ୍ତୀଶ୍ଵରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦେଵସିଂହୋ ନରର୍ଷଭଃ ॥ ୧୪୮॥
- ଉଦ୍ଭିତ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମୋ (udbhittrivikramaḥ)uplifter of three strides (उद्भित्:uplifter | त्रिविक्रम:three strides)
- ଵୈଦ୍ଯୋ (vaidyaḥ)physician
- ଵିରଜୋ (virajaḥ)stainless
- ନୀରଜୋଽମରଃ (nīrajo'maraḥ)water-born immortal (नीरज:water-born | अमर:immortal)
- ଈଡ୍ଯୋ (īḍyaḥ)praiseworthy
- ହସ୍ତୀଶ୍ଵରୋ (hastīśvaraḥ)lord of elephants (हस्ती:elephant | ईश्वर:lord)
- ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ (vyāghraḥ)tiger
- ଦେଵସିଂହୋ (devasimhaḥ)lion among gods (देव:god | सिंह:lion)
- ନରର୍ଷଭଃ (nararṣabhaḥ)bull among men (नर:man | ऋषभ:bull)
ଵିବୁଧୋଽଗ୍ରଵରଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସର୍ଵଦେଵସ୍ତପୋମଯଃ ।
ସୁଯୁକ୍ତଃ ଶୋଭନୋ ଵଜ୍ରୀ ପ୍ରାସାନାଂ ପ୍ରଭଵୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧୪୯॥
ସୁଯୁକ୍ତଃ ଶୋଭନୋ ଵଜ୍ରୀ ପ୍ରାସାନାଂ ପ୍ରଭଵୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧୪୯॥
- ଵିବୁଧୋଽଗ୍ରଵରଃ (vibudho'gravaraḥ)foremost among the wise (विबुध:wise | अग्रवर:foremost)
- ସୂକ୍ଷ୍ମଃ (sūkṣmaḥ)subtle
- ସର୍ଵଦେଵସ୍ତପୋମଯଃ (sarvadevastapomayaḥ)essence of all gods' austerity (सर्वदेव:all gods | तपोमय:essence of austerity)
- ସଯୁକ୍ତଃ (suyuktaḥ)well-composed
- ଶୋଭନୋ (śobhano)auspicious
- ଵଜ୍ରୀ (vajrī)wielder of the thunderbolt
- ପ୍ରାସାନାଂ (prāsānāṁ)of the spears
- ପ୍ରଭଵୋଽଵ୍ଯଯଃ (prabhavo'vyayaḥ)imperishable origin (प्रभव:origin | अव्यय:imperishable)
ଗୁହଃ କାନ୍ତୋ ନିଜଃ ସର୍ଗଃ ପଵିତ୍ରଂ ସର୍ଵପାଵନଃ ।
ଶୃଙ୍ଗୀ ଶୃଙ୍ଗପ୍ରିଯୋ ବଭ୍ରୂ ରାଜରାଜୋ ନିରାମଯଃ ॥ ୧୫୦॥
ଶୃଙ୍ଗୀ ଶୃଙ୍ଗପ୍ରିଯୋ ବଭ୍ରୂ ରାଜରାଜୋ ନିରାମଯଃ ॥ ୧୫୦॥
- ଗୁହଃ (guhaḥ)cave-dweller
- କାନ୍ତୋ (kāntaḥ)beloved
- ନିଜଃ (nijaḥ)own
- ସର୍ଗଃ (sargaḥ)creation
- ପଵିତ୍ରଂ (pavitraṁ)pure
- ସର୍ଵପାଵନଃ (sarvapāvanaḥ)purifier of all (सर्व:all | पावनः:purifier)
- ଶୃଙ୍ଗୀ (śṛṅgī)horned
- ଶୃଙ୍ଗପ୍ରିଯୋ (śṛṅgapriyaḥ)fond of peaks (शृङ्ग:peak | प्रियो:fond of)
- ବଭ୍ରୂ (babhrū)brown
- ରାଜରାଜୋ (rājarājaḥ)king of kings (राज:king | राजो:king)
- ନିରାମଯଃ (nirāmayaḥ)free from disease
ଅଭିରାମଃ ସୁରଗଣୋ ଵିରାମଃ ସର୍ଵସାଧନଃ ।
ଲଲାଟାକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵୋ ହରିଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସଃ ॥ ୧୫୧॥
ଲଲାଟାକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵୋ ହରିଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସଃ ॥ ୧୫୧॥
- ଅଭିରାମଃ (abhirāmaḥ)charming
- ସୁରଗଣୋ (suragaṇaḥ)host of gods (सुर:god | गणः:host)
- ଵିରାମଃ (virāmaḥ)cessation
- ସର୍ଵସାଧନଃ (sarvasādhanaḥ)all-accomplishing (सर्व:all | साधनः:accomplishing)
- ଲଲାଟାକ୍ଷୋ (lalāṭākṣaḥ)forehead-eyed (ललाट:forehead | अक्षः:eye)
- ଵିଶ୍ଵଦେଵୋ (viśvadevaḥ)universal god (विश्व:universal | देवः:god)
- ହରିଣୋ (hariṇaḥ)deer-like
- ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସଃ (brahmavarcasaḥ)having Brahma's brilliance (ब्रह्म:Brahma | वर्चसः:brilliance)
ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ପତିଶ୍ଚୈଵ ନିଯମେନ୍ଦ୍ରିଯଵର୍ଧନଃ ।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧଭୂତାର୍ଥୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଶୁଚିଃ ॥ ୧୫୨॥
ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧଭୂତାର୍ଥୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଶୁଚିଃ ॥ ୧୫୨॥
- ସ୍ଥାଵରାଣାଂ (sthāvarāṇāṁ)of the immovable
- ପତିଶ୍ଚୈଵ (patiścaiva)and indeed the lord (पतिः:lord | च:and | एव:indeed)
- ନିଯମେନ୍ଦ୍ରିଯଵର୍ଧନଃ (niyamendriyavardhanaḥ)enhancer of controlled senses (नियम:control | इन्द्रिय:senses | वर्धनः:enhancer)
- ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ (siddhārthaḥ)one whose goals are achieved
- ସିଦ୍ଧଭୂତାର୍ଥୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଃ (siddhabhūtārtho'cintyaḥ)unimaginable with achieved goals (सिद्ध:achieved | भूत:being | अर्थः:goal | अचिन्त्यः:unimaginable)
- ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ (satyavrataḥ)truthful in vows
- ଶୁଚିଃ (śuciḥ)pure
ଵ୍ରତାଧିପଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ ।
ଵିମୁକ୍ତୋ ମୁକ୍ତତେଜାଶ୍ଚ ଶ୍ରୀମାନ୍ଶ୍ରୀଵର୍ଧନୋ ଜଗତ୍ ॥ ୧୫୩॥
ଵିମୁକ୍ତୋ ମୁକ୍ତତେଜାଶ୍ଚ ଶ୍ରୀମାନ୍ଶ୍ରୀଵର୍ଧନୋ ଜଗତ୍ ॥ ୧୫୩॥
- ଵ୍ରତାଧିପଃ (vratādhipaḥ)lord of vows (व्रत:vow | अधिपः:lord)
- ପରଂ (paraṁ)supreme
- ବ୍ରହ୍ମ (brahma)Brahman
- ଭକ୍ତାନାଂ (bhaktānāṁ)of devotees
- ପରମା (paramā)ultimate
- ଗତିଃ (gatiḥ)goal
- ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକଃ (bhaktānugrahakārakaḥ)bestower of grace to devotees (भक्त:devotee | अनुग्रह:grace | कारकः:bestower)
- ଵିମୁକ୍ତୋ (vimukto)liberated
- ମୁକ୍ତତେଜାଶ୍ଚ (muktatejāśca)and radiant with liberation (मुक्त:liberated | तेजाः:radiance | च:and)
- ଶ୍ରୀମାନ୍ (śrīmān)prosperous
- ଶ୍ରୀଵର୍ଧନୋ (śrīvardhano)enhancer of prosperity (श्री:prosperity | वर्धन:enhancer)
- ଜଗତ୍ (jagat)world
(ଇତି ସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍ । )
ଯଥା ପ୍ରଧାନଂ ଭଗଵାନିତି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତୁତୋ ମଯା ।
ଯନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଵିଦୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵେନ ନର୍ଷଯଃ ।
ସ୍ତୋତଵ୍ଯମର୍ଚ୍ଯଂ ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଚ କଃ ସ୍ତୋଷ୍ଯତି ଜଗତ୍ପତିମ୍ ॥ ୧୫୪॥
ଯଥା ପ୍ରଧାନଂ ଭଗଵାନିତି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତୁତୋ ମଯା ।
ଯନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଵିଦୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵେନ ନର୍ଷଯଃ ।
ସ୍ତୋତଵ୍ଯମର୍ଚ୍ଯଂ ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଚ କଃ ସ୍ତୋଷ୍ଯତି ଜଗତ୍ପତିମ୍ ॥ ୧୫୪॥
- ଇତି ସହସ୍ର-ନାମ-ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (iti sahasra-nāma-stotram)thus the Hymn of the Thousand Names
- ଯଥା ପ୍ରଧାନମ୍ (yathā pradhānam)as the Primordial
- ଭଗଵାନ୍ (bhagavān)the Blessed Lord
- ଇତି (iti)so
- ଭକ୍ତ୍ଯା (bhaktyā)with devotion
- ସ୍ତୁତଃ (stutaḥ)has been praised
- ମଯା (mayā)by me
- ଯତ୍ ନ (yan na)whom not
- ବ୍ରହ୍ମ-ଆଦଯଃ ଦେଵାଃ (brahmādayo devāḥ)Brahmā and the other gods
- ଵିଦୁଃ (viduḥ)know
- ତତ୍ତ୍ଵେନ (tattvena)as he truly is
- ନ ଋଷଯଃ (na ṛṣayaḥ)nor the seers
- ସ୍ତୋତଵ୍ଯମ୍ (stotavyam)him who is to be praised
- ଅର୍ଚ୍ଯମ୍ (arcyam)to be worshipped
- ଵନ୍ଦ୍ଯମ୍ ଚ (vandyaṃ ca)and to be bowed to
- କଃ ସ୍ତୋଷ୍ଯତି (kaḥ stoṣyati)who shall praise
- ଜଗତ୍-ପତିମ୍ (jagat-patim)the lord of the world
ଭକ୍ତିଂ ତ୍ଵେଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମଯା ଯଜ୍ଞପତିର୍ଵିଭୁଃ ।
ତତୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତୁତୋ ମତିମତାଂ ଵରଃ ॥ ୧୫୫॥
ତତୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତୁତୋ ମତିମତାଂ ଵରଃ ॥ ୧୫୫॥
- ଭକ୍ତିମ୍ (bhaktim)devotion
- ତୁ ଏଵମ୍ (tv evam)yet in this way
- ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ (puraskṛtya)having set it before me
- ମଯା (mayā)by me
- ଯଜ୍ଞ-ପତିଃ (yajña-patiḥ)the lord of sacrifice
- ଵିଭୁଃ (vibhuḥ)the mighty
- ତତଃ (tataḥ)thereafter
- ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାମ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ (abhyanujñāṃ samprāpya)having obtained his leave
- ସ୍ତୁତଃ (stutaḥ)was praised
- ମତିମତାମ୍ ଵରଃ (matimatāṃ varaḥ)the best of those who possess understanding
ଶିଵମେଭିଃ ସ୍ତୁଵନ୍ଦେଵଂ ନାମଭିଃ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନୈଃ ।
ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତଃ ଶୁଚିର୍ଭକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୧୫୬॥
ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତଃ ଶୁଚିର୍ଭକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୧୫୬॥
- ଶିଵମ୍ (śivam)Śiva
- ଏଭିଃ (ebhiḥ)with these
- ସ୍ତୁଵନ୍ (stuvan)praising
- ଦେଵମ୍ (devam)the god
- ନାମଭିଃ (nāmabhiḥ)names
- ପୁଷ୍ଟି-ଵର୍ଧନୈଃ (puṣṭi-vardhanaiḥ)which make well-being grow
- ନିତ୍ଯ-ଯୁକ୍ତଃ (nitya-yuktaḥ)ever steadfast
- ଶୁଚିଃ (śuciḥ)pure
- ଭକ୍ତଃ (bhaktaḥ)the devotee
- ପ୍ରାପ୍ନୋତି (prāpnoti)attains
- ଆତ୍ମାନମ୍ (ātmānam)the Self
- ଆତ୍ମନା (ātmanā)by the Self
ଏତଦ୍ଧି ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୧୫୭॥
- ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତଃ (nityayuktaḥ)eternally engaged
- ଶୁଚିର୍ଭକ୍ତଃ (śucirbhaktaḥ)pure devotee (शुचिः:pure | भक्तः:devotee)
- ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା (prāpnoty-ātmānam-ātmanā)attains the self by the self (प्राप्नोति:attains | आत्मानम्:the self | आत्मना:by the self)
- ଏତଦ୍ଧି (etaddhi)this indeed
- ପରମଂ (paramaṁ)supreme
- ବ୍ରହ୍ମ (brahma)Brahman
- ପରଂ (paraṁ)highest
- ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି (brahmādhigacchati)attains Brahman (ब्रह्म:Brahman | अधिगच्छति:attains)
ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚ ସ୍ତୁଵନ୍ତ୍ଯେତେନ ତତ୍ପରମ୍ ॥ ୧୫୮॥
- ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ (ṛṣayaścaiva)and the sages (ऋषयः:sages | च:and | एव:indeed)
- ଦେଵାଶ୍ଚ (devāśca)and the gods (देवाः:gods | च:and)
- ସ୍ତୁଵନ୍ତ୍ଯେତେନ (stuvantyetena)praise with this (स्तुवन्ति:praise | एतेन:with this)
- ତତ୍ପରମ୍ (tatparam)that supreme
- ସ୍ତୂଯମାନୋ (stūyamāno)being praised
- ମହାଦେଵସ୍ତୁଷ୍ଯତେ (mahādevastuṣyate)Mahadeva is pleased (महादेवः:Mahadeva | तुष्यते:is pleased)
- ନିଯତାତ୍ମଭିଃ (niyatātmabhiḥ)by the self-controlled (नियत:controlled | आत्मभिः:by selves)
ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହାଦେଵସ୍ତୁଷ୍ଯତେ ନିଯତାତ୍ମଭିଃ ।
ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ଭଗଵାନାତ୍ମସଂସ୍ଥାକରୋ ଵିଭୁଃ ॥ ୧୫୯॥
ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ଭଗଵାନାତ୍ମସଂସ୍ଥାକରୋ ଵିଭୁଃ ॥ ୧୫୯॥
- ସ୍ତୂଯମାନଃ (stūyamānaḥ)being praised
- ମହା-ଦେଵଃ (mahā-devaḥ)Mahādeva
- ତୁଷ୍ଯତେ (tuṣyate)is well pleased
- ନିଯତ-ଆତ୍ମଭିଃ (niyatātmabhiḥ)by those whose selves are held in check
- ଭକ୍ତ-ଅନୁକମ୍ପୀ (bhaktānukampī)feeling for his devotees
- ଭଗଵାନ୍ (bhagavān)the Blessed One
- ଆତ୍ମ-ସଂସ୍ଥା-କରଃ (ātma-saṃsthā-karaḥ)who sets them firm within himself
- ଵିଭୁଃ (vibhuḥ)the mighty
ତଥୈଵ ଚ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯେ ମନୁଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଧାନତଃ ।
ଆସ୍ତିକାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଧାନାଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଜନ୍ମଭିଃ ସ୍ତଵୈଃ ॥ ୧୬୦॥
ଆସ୍ତିକାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଧାନାଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଜନ୍ମଭିଃ ସ୍ତଵୈଃ ॥ ୧୬୦॥
- ତଥା ଏଵ ଚ (tathaiva ca)and just so
- ମନୁଷ୍ଯେଷୁ (manuṣyeṣu)among men
- ଯେ ମନୁଷ୍ଯାଃ (ye manuṣyāḥ)those men who
- ପ୍ରଧାନତଃ (pradhānataḥ)are foremost
- ଆସ୍ତିକାଃ (āstikāḥ)who believe
- ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଃ ଚ (śraddadhānāś ca)and who have faith
- ବହୁଭିଃ ଜନ୍ମଭିଃ (bahubhir janmabhiḥ)through many births
- ସ୍ତଵୈଃ (stavaiḥ)with many hymns of praise
ଭକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯନନ୍ଯମୀଶାନଂ ପରଂ ଦେଵଂ ସନାତନମ୍ ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଭାଵେନାମିତତେଜସଃ ॥ ୧୬୧॥
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଭାଵେନାମିତତେଜସଃ ॥ ୧୬୧॥
- ଭକ୍ତ୍ଯା (bhaktyā)with devotion
- ହି (hi)indeed
- ଅନନ୍ଯମ୍ (ananyam)undivided
- ଈଶାନମ୍ (īśānam)toward Īśāna
- ପରମ୍ ଦେଵମ୍ (paraṃ devam)the supreme god
- ସନାତନମ୍ (sanātanam)everlasting
- କର୍ମଣା (karmaṇā)by deed
- ମନସା (manasā)by mind
- ଵାଚା (vācā)by speech
- ଭାଵେନ (bhāvena)by feeling
- ଅମିତ-ତେଜସଃ (amita-tejasaḥ)toward him of measureless splendour
ଶଯାନା ଜାଗ୍ରମାଣାଶ୍ଚ ଵ୍ରଜନ୍ନୁପଵିଶଂସ୍ତଥା ।
ଉନ୍ମିଷନ୍ନିମିଷଂଶ୍ଚୈଵ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୧୬୨॥
ଉନ୍ମିଷନ୍ନିମିଷଂଶ୍ଚୈଵ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୧୬୨॥
- ଶଯାନାଃ (śayānāḥ)lying down
- ଜାଗ୍ରମାଣାଃ (jāgramāṇāḥ)waking
- ଚ (ca)and
- ଵ୍ରଜନ୍ (vrajan)walking
- ଉପଵିଶନ୍ (upaviśan)sitting
- ତଥା (tathā)likewise
- ଉନ୍ମିଷନ୍ (unmiṣan)opening the eyes
- ନିମିଷନ୍ (nimiṣan)closing them
- ଚ ଏଵ (caiva)and even so
- ଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ (cintayantaḥ)thinking on him
- ପୁନଃ ପୁନଃ (punaḥ punaḥ)again and again
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରାଵଯନ୍ତଶ୍ଚ କଥଯନ୍ତଶ୍ଚ ତେ ଭଵମ୍ ।
ସ୍ତୁଵନ୍ତଃ ସ୍ତୂଯମାନାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ରମନ୍ତି ଚ ॥ ୧୬୩॥
ସ୍ତୁଵନ୍ତଃ ସ୍ତୂଯମାନାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ରମନ୍ତି ଚ ॥ ୧୬୩॥
- ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ (śṛṇvantaḥ)hearing
- ଶ୍ରାଵଯନ୍ତଃ (śrāvayantaḥ)causing others to hear
- ଚ (ca)and
- କଥଯନ୍ତଃ ଚ (kathayantaś ca)and telling of him
- ତେ (te)they
- ଭଵମ୍ (bhavam)of Bhava
- ସ୍ତୁଵନ୍ତଃ (stuvantaḥ)praising
- ସ୍ତୂଯମାନାଃ ଚ (stūyamānāś ca)and being praised
- ତୁଷ୍ଯନ୍ତି (tuṣyanti)they are content
- ଚ (ca)and
- ରମନ୍ତି (ramanti)they take delight
ଜନ୍ମକୋଟିସହସ୍ରେଷୁ ନାନାସଂସାରଯୋନିଷୁ ।
ଜନ୍ତୋର୍ଵିଗତପାପସ୍ଯ ଭଵେ ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୬୪॥
ଜନ୍ତୋର୍ଵିଗତପାପସ୍ଯ ଭଵେ ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୬୪॥
- ଜନ୍ମ-କୋଟି-ସହସ୍ରେଷୁ (janma-koṭi-sahasreṣu)through thousands of millions of births
- ନାନା-ସଂସାର-ଯୋନିଷୁ (nānā-saṃsāra-yoniṣu)in the many wombs of the round of existence
- ଜନ୍ତୋଃ (jantoḥ)in a creature
- ଵିଗତ-ପାପସ୍ଯ (vigata-pāpasya)whose sin has departed
- ଭଵେ (bhave)toward Bhava
- ଭକ୍ତିଃ (bhaktiḥ)devotion
- ପ୍ରଜାଯତେ (prajāyate)comes to birth
ଉତ୍ପନ୍ନା ଚ ଭଵେ ଭକ୍ତିରନନ୍ଯା ସର୍ଵଭାଵତଃ ।
ଭାଵିନଃ କାରଣେ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଥା ॥ ୧୬୫॥
ଭାଵିନଃ କାରଣେ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଥା ॥ ୧୬୫॥
- ଉତ୍ପନ୍ନା (utpannā)once arisen
- ଚ (ca)and
- ଭଵେ (bhave)toward Bhava
- ଭକ୍ତିଃ (bhaktiḥ)devotion
- ଅନନ୍ଯା (ananyā)undivided
- ସର୍ଵ-ଭାଵତଃ (sarva-bhāvataḥ)springing from the whole being
- ଭାଵିନଃ (bhāvinaḥ)of one who will be
- କାରଣେ (kāraṇe)as the cause
- ଚ (ca)and
- ଅସ୍ଯ (asya)of him
- ସର୍ଵ-ଯୁକ୍ତସ୍ଯ (sarva-yuktasya)wholly joined to it
- ସର୍ଵଥା (sarvathā)in every way
ଏତଦ୍ଦେଵେଷୁ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ନ ଲଭ୍ଯତେ ।
ନିର୍ଵିଘ୍ନା ନିଶ୍ଚଲା ରୁଦ୍ରେ ଭକ୍ତିରଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ ॥ ୧୬୬॥
ନିର୍ଵିଘ୍ନା ନିଶ୍ଚଲା ରୁଦ୍ରେ ଭକ୍ତିରଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ ॥ ୧୬୬॥
- ଏତତ୍ (etat)this
- ଦେଵେଷୁ (deveṣu)among the gods
- ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମ୍ (duṣprāpam)hard to come by
- ମନୁଷ୍ଯେଷୁ (manuṣyeṣu)among men
- ନ ଲଭ୍ଯତେ (na labhyate)it is not found
- ନିର୍ଵିଘ୍ନା (nirvighnā)unobstructed
- ନିଶ୍ଚଲା (niścalā)unwavering
- ରୁଦ୍ରେ (rudre)toward Rudra
- ଭକ୍ତିଃ (bhaktiḥ)devotion
- ଅଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ (avyabhicāriṇī)that never strays
ତସ୍ଯୈଵ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ଭକ୍ତିରୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ନୄଣାମ୍ ।
ଯେନ ଯାନ୍ତି ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ତଦ୍ଭାଗଵତଚେତସଃ ॥ ୧୬୭॥ (ଯେ ନ)
ଯେନ ଯାନ୍ତି ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ତଦ୍ଭାଗଵତଚେତସଃ ॥ ୧୬୭॥ (ଯେ ନ)
- ତସ୍ଯ ଏଵ (tasyaiva)of him alone
- ଚ (ca)and
- ପ୍ରସାଦେନ (prasādena)by the grace
- ଭକ୍ତିଃ (bhaktiḥ)devotion
- ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ (utpadyate)arises
- ନୄଣାମ୍ (nṝṇām)in men
- ଯେନ (yena)by which
- ଯାନ୍ତି (yānti)they go
- ପରାମ୍ ସିଦ୍ଧିମ୍ (parāṃ siddhim)to the supreme perfection
- ତତ୍-ଭାଗଵତ-ଚେତସଃ (tad-bhāgavata-cetasaḥ)those whose minds are given over to the Lord
ଯେ ସର୍ଵଭାଵାନୁଗତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ।
ପ୍ରପନ୍ନଵତ୍ସଲୋ ଦେଵଃ ସଂସାରାତ୍ତାନ୍ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ ॥ ୧୬୮॥
ପ୍ରପନ୍ନଵତ୍ସଲୋ ଦେଵଃ ସଂସାରାତ୍ତାନ୍ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ ॥ ୧୬୮॥
- ଯେ (ye)those who
- ସର୍ଵ-ଭାଵ-ଅନୁଗତାଃ (sarva-bhāvānugatāḥ)following him with their whole being
- ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ (prapadyante)take refuge in
- ମହେଶ୍ଵରମ୍ (maheśvaram)Maheśvara
- ପ୍ରପନ୍ନ-ଵତ୍ସଲଃ (prapanna-vatsalaḥ)who holds dear all who take refuge
- ଦେଵଃ (devaḥ)the god
- ସଂସାରାତ୍ (saṃsārāt)out of the round of existence
- ତାନ୍ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ (tān samuddharet)lifts them clear
ଏଵମନ୍ଯେ ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି ଦେଵାଃ ସଂସାରମୋଚନମ୍ ।
ମନୁଷ୍ଯାଣାମୃତେ ଦେଵଂ ନାନ୍ଯା ଶକ୍ତିସ୍ତପୋବଲମ୍ ॥ ୧୬୯॥
ମନୁଷ୍ଯାଣାମୃତେ ଦେଵଂ ନାନ୍ଯା ଶକ୍ତିସ୍ତପୋବଲମ୍ ॥ ୧୬୯॥
- ଏଵମ୍ (evam)in this way
- ଅନ୍ଯେ (anye)other
- ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି (vikurvanti)bring about
- ଦେଵାଃ (devāḥ)gods too
- ସଂସାର-ମୋଚନମ୍ (saṃsāra-mocanam)release from the round of existence
- ମନୁଷ୍ଯାଣାମ୍ (manuṣyāṇām)for men
- ଋତେ ଦେଵମ୍ (ṛte devam)apart from that God
- ନ ଅନ୍ଯା ଶକ୍ତିଃ (nānyā śaktiḥ)there is no other power
- ତପଃ-ବଲମ୍ (tapo-balam)nor strength of austerity
ଇତି ତେନେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପେନ ଭଗଵାନ୍ସଦସତ୍ପତିଃ ।
କୃତ୍ତିଵାସାଃ ସ୍ତୁତଃ କୃଷ୍ଣ ତଣ୍ଡିନା ଶୁଭବୁଦ୍ଧିନା ॥ ୧୭୦॥
କୃତ୍ତିଵାସାଃ ସ୍ତୁତଃ କୃଷ୍ଣ ତଣ୍ଡିନା ଶୁଭବୁଦ୍ଧିନା ॥ ୧୭୦॥
- ଇତି (iti)thus
- ତେନ (tena)by him
- ଇନ୍ଦ୍ର-କଲ୍ପେନ (indra-kalpena)the peer of Indra
- ଭଗଵାନ୍ (bhagavān)the Blessed Lord
- ସତ୍-ଅସତ୍-ପତିଃ (sad-asat-patiḥ)master of what is and what is not
- କୃତ୍ତି-ଵାସାଃ (kṛtti-vāsāḥ)clad in a hide
- ସ୍ତୁତଃ (stutaḥ)was praised
- କୃଷ୍ଣ (kṛṣṇa)O Kṛṣṇa
- ତଣ୍ଡିନା (taṇḍinā)by Taṇḍi
- ଶୁଭ-ବୁଦ୍ଧିନା (śubha-buddhinā)of auspicious understanding
ସ୍ତଵମେତଂ ଭଗଵତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମଧାରଯତ୍ ।
ଗୀଯତେ ଚ ସ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ବ୍ରହ୍ମା ଶଙ୍କରସନ୍ନିଧୌ ॥ ୧୭୧॥
ଗୀଯତେ ଚ ସ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ବ୍ରହ୍ମା ଶଙ୍କରସନ୍ନିଧୌ ॥ ୧୭୧॥
- ସ୍ତଵମ୍ ଏତମ୍ (stavam etam)this hymn
- ଭଗଵତଃ (bhagavataḥ)of the Blessed Lord
- ବ୍ରହ୍ମା (brahmā)Brahmā
- ସ୍ଵଯମ୍ (svayam)himself
- ଅଧାରଯତ୍ (adhārayat)held fast
- ଗୀଯତେ (gīyate)it is sung
- ଚ (ca)and
- ସଃ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେତ (sa budhyeta)he awakens to it
- ବ୍ରହ୍ମା (brahmā)Brahmā
- ଶଙ୍କର-ସନ୍ନିଧୌ (śaṅkara-sannidhau)in the presence of Śaṅkara
ଇଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ସର୍ଵଦା ପାପନାଶନମ୍ ।
ଯୋଗଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ଚୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଦଂ ତୋଷଦଂ ତଥା ॥ ୧୭୨॥
ଯୋଗଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ଚୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଦଂ ତୋଷଦଂ ତଥା ॥ ୧୭୨॥
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ପୁଣ୍ଯମ୍ (puṇyam)holy
- ପଵିତ୍ରମ୍ (pavitram)purifying
- ଚ (ca)and
- ସର୍ଵଦା (sarvadā)at all times
- ପାପ-ନାଶନମ୍ (pāpa-nāśanam)destroying sin
- ଯୋଗ-ଦମ୍ (yoga-dam)it gives yoga
- ମୋକ୍ଷ-ଦମ୍ (mokṣa-dam)it gives release
- ଚ ଏଵ (caiva)and indeed
- ସ୍ଵର୍ଗ-ଦମ୍ (svarga-dam)it gives heaven
- ତୋଷ-ଦମ୍ (toṣa-dam)it gives contentment
- ତଥା (tathā)so too
ଏଵମେତତ୍ପଠନ୍ତେ ଯ ଏକଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ଶଙ୍କରମ୍ ।
ଯା ଗତିଃ ସାଙ୍ଖ୍ଯଯୋଗାନାଂ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯେତାଂ ଗତିଂ ତଦା ॥ ୧୭୩॥
ଯା ଗତିଃ ସାଙ୍ଖ୍ଯଯୋଗାନାଂ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯେତାଂ ଗତିଂ ତଦା ॥ ୧୭୩॥
- ଏଵମ୍ (evam)in this way
- ଏତତ୍ (etat)this
- ପଠନ୍ତେ (paṭhante)recite
- ଯେ (ye)those who
- ଏକ-ଭକ୍ତ୍ଯା (eka-bhaktyā)with undivided devotion
- ତୁ (tu)indeed
- ଶଙ୍କରମ୍ (śaṅkaram)toward Śaṅkara
- ଯା ଗତିଃ (yā gatiḥ)whatever goal
- ସାଙ୍ଖ୍ଯ-ଯୋଗାନାମ୍ (sāṅkhya-yogānām)belongs to the followers of Sāṅkhya and Yoga
- ଵ୍ରଜନ୍ତି (vrajanti)they go
- ଏତାମ୍ ଗତିମ୍ (etāṃ gatim)to that same goal
- ତଦା (tadā)then
ସ୍ତଵମେତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସଦା ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ ।
ଅବ୍ଦମେକଂ ଚରେଦ୍ଭକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦୀପ୍ସିତଂ ଫଲମ୍ ॥ ୧୭୪॥
ଅବ୍ଦମେକଂ ଚରେଦ୍ଭକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦୀପ୍ସିତଂ ଫଲମ୍ ॥ ୧୭୪॥
- ସ୍ତଵମ୍ ଏତମ୍ (stavam etam)this hymn
- ପ୍ରଯତ୍ନେନ (prayatnena)with diligence
- ସଦା (sadā)always
- ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ (rudrasya sannidhau)in the presence of Rudra
- ଅବ୍ଦମ୍ ଏକମ୍ (abdam ekam)for one year
- ଚରେତ୍ (caret)should he perform
- ଭକ୍ତଃ (bhaktaḥ)the devotee
- ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ (prāpnuyāt)he would obtain
- ଈପ୍ସିତମ୍ ଫଲମ୍ (īpsitaṃ phalam)the fruit he desires
ଏତଦ୍ରହସ୍ଯଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ଶକ୍ରାଯ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୃତ୍ଯଵେ ॥ ୧୭୫॥
ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ଶକ୍ରାଯ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୃତ୍ଯଵେ ॥ ୧୭୫॥
- ଏତତ୍ (etat)this
- ରହସ୍ଯମ୍ (rahasyam)secret
- ପରମମ୍ (paramam)supreme
- ବ୍ରହ୍ମଣଃ ହୃଦି (brahmaṇo hṛdi)in the heart of Brahmā
- ସଂସ୍ଥିତମ୍ (saṃsthitam)abides
- ବ୍ରହ୍ମା (brahmā)Brahmā
- ପ୍ରୋଵାଚ (provāca)declared it
- ଶକ୍ରାଯ (śakrāya)to Śakra
- ଶକ୍ରଃ (śakraḥ)Śakra
- ପ୍ରୋଵାଚ (provāca)declared it
- ମୃତ୍ଯଵେ (mṛtyave)to Mṛtyu
ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରୋଵାଚ ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯୋ ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତଣ୍ଡିମାଗମତ୍ ।
ମହତା ତପସା ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଣ୍ଡିନା ବ୍ରହ୍ମସଦ୍ମନି ॥ ୧୭୬॥
ମହତା ତପସା ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଣ୍ଡିନା ବ୍ରହ୍ମସଦ୍ମନି ॥ ୧୭୬॥
- ମୃତ୍ଯୁଃ (mṛtyuḥ)Mṛtyu
- ପ୍ରୋଵାଚ (provāca)declared it
- ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯଃ (rudrebhyaḥ)to the Rudras
- ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯଃ (rudrebhyaḥ)from the Rudras
- ତଣ୍ଡିମ୍ ଆଗମତ୍ (taṇḍim āgamat)it came to Taṇḍi
- ମହତା ତପସା (mahatā tapasā)by great austerity
- ପ୍ରାପ୍ତଃ (prāptaḥ)obtained
- ତଣ୍ଡିନା (taṇḍinā)by Taṇḍi
- ବ୍ରହ୍ମ-ସଦ୍ମନି (brahma-sadmani)in the abode of Brahmā
ତଣ୍ଡିଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶୁକ୍ରାଯ ଗୌତମାଯ ଚ ଭାର୍ଗଵଃ ।
ଵୈଵସ୍ଵତାଯ ମନଵେ ଗୌତମଃ ପ୍ରାହ ମାଧଵ ॥ ୧୭୭॥
ଵୈଵସ୍ଵତାଯ ମନଵେ ଗୌତମଃ ପ୍ରାହ ମାଧଵ ॥ ୧୭୭॥
- ତଣ୍ଡିଃ (taṇḍiḥ)Taṇḍi
- ପ୍ରୋଵାଚ (provāca)declared it
- ଶୁକ୍ରାଯ (śukrāya)to Śukra
- ଗୌତମାଯ ଚ (gautamāya ca)and to Gautama
- ଭାର୍ଗଵଃ (bhārgavaḥ)Bhārgava
- ଵୈଵସ୍ଵତାଯ ମନଵେ (vaivasvatāya manave)to Manu Vaivasvata
- ଗୌତମଃ (gautamaḥ)Gautama
- ପ୍ରାହ (prāha)spoke it
- ମାଧଵ (mādhava)O Mādhava
ନାରାଯଣାଯ ସାଧ୍ଯାଯ ସମାଧିଷ୍ଠାଯ ଧୀମତେ ।
ଯମାଯ ପ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ସାଧ୍ଯୋ ନାରାଯଣୋଽଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧୭୮॥
ଯମାଯ ପ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ସାଧ୍ଯୋ ନାରାଯଣୋଽଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧୭୮॥
- ନାରାଯଣାଯ (nārāyaṇāya)to Nārāyaṇa
- ସାଧ୍ଯାଯ (sādhyāya)the Sādhya
- ସମାଧିଷ୍ଠାଯ (samādhiṣṭhāya)established in deep contemplation
- ଧୀମତେ (dhīmate)the wise
- ଯମାଯ (yamāya)to Yama
- ପ୍ରାହ (prāha)spoke it
- ଭଗଵାନ୍ (bhagavān)the Blessed One
- ସାଧ୍ଯଃ (sādhyaḥ)the Sādhya
- ନାରାଯଣଃ (nārāyaṇaḥ)Nārāyaṇa
- ଅଚ୍ଯୁତଃ (acyutaḥ)Acyuta
ନାଚିକେତାଯ ଭଗଵାନାହ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମଃ ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ନାଚିକେତୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ॥ ୧୭୯॥
ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ନାଚିକେତୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ॥ ୧୭୯॥
- ନାଚିକେତାଯ (nāciketāya)to Nāciketa
- ଭଗଵାନ୍ (bhagavān)the Blessed One
- ଆହ (āha)spoke it
- ଵୈଵସ୍ଵତଃ ଯମଃ (vaivasvato yamaḥ)Yama, son of Vivasvat
- ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଯ (mārkaṇḍeyāya)to Mārkaṇḍeya
- ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ (vārṣṇeya)O Vārṣṇeya
- ନାଚିକେତଃ (nāciketaḥ)Nāciketa
- ଅଭ୍ଯଭାଷତ (abhyabhāṣata)spoke it out
ମାର୍କଣ୍ଡେଯାନ୍ମଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ନିଯମେନ ଜନାର୍ଦନ ।
ତଵାପ୍ଯହମମିତ୍ରଘ୍ନ ସ୍ତଵଂ ଦଦ୍ଯାଂ ହ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୧୮୦॥
ତଵାପ୍ଯହମମିତ୍ରଘ୍ନ ସ୍ତଵଂ ଦଦ୍ଯାଂ ହ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୧୮୦॥
- ମାର୍କଣ୍ଡେଯାତ୍ (mārkaṇḍeyāt)from Mārkaṇḍeya
- ମଯା (mayā)by me
- ପ୍ରାପ୍ତଃ (prāptaḥ)it was obtained
- ନିଯମେନ (niyamena)by strict observance
- ଜନାର୍ଦନ (janārdana)O Janārdana
- ତଵ ଅପି (tavāpi)to you too
- ଅହମ୍ (aham)I
- ଅମିତ୍ର-ଘ୍ନ (amitra-ghna)O slayer of foes
- ସ୍ତଵମ୍ (stavam)this hymn
- ଦଦ୍ଯାମ୍ (dadyām)would give
- ହି (hi)indeed
- ଅଵିଶ୍ରୁତମ୍ (aviśrutam)one not noised abroad
ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମାରୋଗ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ଵେଦେନ ସଂମିତମ୍ ।
ନାସ୍ଯ ଵିଘ୍ନଂ ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି ଦାନଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ ॥ ୧୮୧॥
ନାସ୍ଯ ଵିଘ୍ନଂ ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି ଦାନଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ ॥ ୧୮୧॥
- ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମ୍ (svargyam)leading to heaven
- ଆରୋଗ୍ଯମ୍ (ārogyam)giving health
- ଆଯୁଷ୍ଯମ୍ (āyuṣyam)giving long life
- ଧନ୍ଯମ୍ (dhanyam)bringing wealth
- ଵେଦେନ ସଂମିତମ୍ (vedena saṃmitam)a match for the Veda
- ନ ଅସ୍ଯ (nāsya)against it no
- ଵିଘ୍ନମ୍ (vighnam)obstacle
- ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି (vikurvanti)can they work
- ଦାନଵାଃ (dānavāḥ)dānavas
- ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସାଃ (yakṣa-rākṣasāḥ)yakṣas or rākṣasas
ପିଶାଚା ଯାତୁଧାନା ଵା ଗୁହ୍ଯକା ଭୁଜଗା ଅପି ।
ଯଃ ପଠେତ ଶୁଚିଃ ପାର୍ଥ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଅଭଗ୍ନଯୋଗୋ ଵର୍ଷଂ ତୁ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ॥ ୧୮୨॥
ଯଃ ପଠେତ ଶୁଚିଃ ପାର୍ଥ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଅଭଗ୍ନଯୋଗୋ ଵର୍ଷଂ ତୁ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ॥ ୧୮୨॥
- ପିଶାଚାଃ (piśācāḥ)piśācas
- ଯାତୁଧାନାଃ (yātudhānāḥ)yātudhānas
- ଵା (vā)or
- ଗୁହ୍ଯକାଃ (guhyakāḥ)guhyakas
- ଭୁଜଗାଃ (bhujagāḥ)serpents
- ଅପି (api)even
- ଯଃ ପଠେତ (yaḥ paṭheta)whoever recites it
- ଶୁଚିଃ (śuciḥ)pure
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Pārtha
- ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ (brahmacārī)keeping the vow of continence
- ଜିତ-ଇନ୍ଦ୍ରିଯଃ (jitendriyaḥ)his senses mastered
- ଅଭଗ୍ନ-ଯୋଗଃ (abhagna-yogaḥ)his practice unbroken
- ଵର୍ଷମ୍ ତୁ (varṣaṃ tu)for a year
- ସଃ (saḥ)he
- ଅଶ୍ଵମେଧ-ଫଲମ୍ (aśvamedha-phalam)the fruit of a horse sacrifice
- ଲଭେତ୍ (labhet)would obtain
ଇତି ଶ୍ରୀମନ୍ମହାଭାରତେ ଅନୁଶାସନପର୍ଵଣି ଦାନଧର୍ମପର୍ଵଣି ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥ ୪୮ ॥
ଶ୍ରୀମହାଦେଵସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରଂ ସମାପ୍ତମ୍ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ପଣମସ୍ତୁ ।
ଶ୍ରୀଶିଵାର୍ପଣମସ୍ତୁ ।
