যোগায যোগনাথায যোগিভ্যো যোগদাযিনে ॥ ১৫॥
- নমঃ (namaḥ)salutation
- তে (te)to you
- গণনাথায (gaṇanāthāya)to the lord of the ganas
- গজাননস্ৱৰূপিণে (gajānanasvarūpiṇe)whose own form is the elephant face
- যোগায (yogāya)to yoga itself
- যোগনাথায (yoganāthāya)to the lord of yoga
- যোগিভ্যঃ (yogibhyaḥ)to those who practise it
- যোগদাযিনে (yogadāyine)to the one who gives yoga
anvaya গণনাথায গজাননস্ৱৰূপিণে যোগায যোগনাথায যোগিভ্যঃ যোগদাযিনে তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ৱিঘ্নাসুৰ Vighnasura — The demon Vighna, who was beaten by Gajanana and then praised him. The bargain he strikes at the end is how obstacles came to carry the god's name.
note An extract from the Ganesha Purana; the numbering starts at fifteen because the chapter has already been running. The demon is the speaker until the last four verses.
নানাভেদৱিহীনায ভেদানাং পতযে নমঃ ॥ ১৬॥
- অনাকাৰায (anākārāya)to you who have no shape
- সাকাৰৰূপায (sākārarūpāya)whose form has shape
- তে (te)to you
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
- নানাভেদৱিহীনায (nānābhedavihīnāya)in whom no division stands
- ভেদানাম্ (bhedānām)of divisions
- পতযে (pataye)to the lord
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya অনাকাৰায সাকাৰৰূপায তে নমো নমঃ নানাভেদৱিহীনায ভেদানাম্ পতযে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
হেৰম্বায পৰেষাং ৱৈ পৰাত্পৰ নমো নমঃ ॥ ১৭॥
- ৱিঘ্নেশায (vighneśāya)to Vighnesha
- পৰেশায (pareśāya)to the highest lord
- কালভীতিহৰায (kālabhītiharāya)who takes away the fear of time
- তে (te)to you
- হেৰম্বায (herambāya)to Heramba
- পৰেষাম্ (pareṣām)of the high ones
- ৱৈ (vai)indeed
- পৰাত্পৰ (parātpara)O you higher than the high
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya ৱিঘ্নেশায পৰেশায কালভীতিহৰায তে হেৰম্বায পৰেষাম্ ৱৈ পৰাত্পৰ নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
কালভীতি the fear of time — Kala is time, and also death. The demon who has just been beaten names exactly the fear he has been made to feel.
ভক্তেশায সদা ভক্তৱাঞ্ছিতপ্ৰদ তে নমঃ ॥ ১৮॥
- অনাদযে (anādaye)to you who have no beginning
- হি (hi)indeed
- অনাথায (anāthāya)who have no master
- সৰ্ৱেষাম্ (sarveṣām)of everything
- আদিমূৰ্তযে (ādimūrtaye)the first form
- ভক্তেশায (bhakteśāya)to the lord of those who love you
- সদা (sadā)always
- ভক্তৱাঞ্ছিতপ্ৰদ (bhaktavāñchitaprada)O you who give your devotees what they long for
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya অনাদযে হি অনাথায সৰ্ৱেষাম্ আদিমূৰ্তযে ভক্তেশায সদা ভক্তৱাঞ্ছিতপ্ৰদ তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
অনাথ who has no master — Anatha usually means an orphan, one with nobody over him. Said of the god it means there is nobody above him at all.
মূষকোপৰিসংস্থায ঢুণ্ঢিৰাজায তে নমঃ ॥ ১৯॥
- স্ৱানন্দৱাসিনে (svānandavāsine)to you who live in Svananda
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- মূষকধ্ৱজিনে (mūṣakadhvajine)whose banner carries the mouse
- নমঃ (namaḥ)salutation
- মূষকোপৰিসংস্থায (mūṣakoparisaṃsthāya)to you seated on the mouse
- ঢুণ্ঢিৰাজায (ḍhuṇḍhirājāya)to King Dhundhi
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya স্ৱানন্দৱাসিনে তুভ্যম্ মূষকধ্ৱজিনে নমঃ মূষকোপৰিসংস্থায ঢুণ্ঢিৰাজায তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
গজৱক্ৰায ৱৈ তুভ্যং সৰ্ৱপূজ্যায তে নমঃ ॥ ২০॥
- আদিমধ্যান্তহীনায (ādimadhyāntahīnāya)to you who have no beginning, middle or end
- আদিমধ্যান্তস্ৱৰূপিণে (ādimadhyāntasvarūpiṇe)whose own form is beginning, middle and end
- গজৱক্ৰায (gajavakrāya)to the elephant-faced
- ৱৈ (vai)indeed
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- সৰ্ৱপূজ্যায (sarvapūjyāya)whom everything must worship
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya আদিমধ্যান্তহীনায আদিমধ্যান্তস্ৱৰূপিণে গজৱক্ৰায ৱৈ তুভ্যম্ সৰ্ৱপূজ্যায তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note গজৱক্ৰায is printed for গজৱক্ত্ৰায.
সিদ্ধিবুদ্ধিপতে তুভ্যং মহোদৰ নমো নমঃ ॥ ২১॥
- সিদ্ধিবুদ্ধিস্ৱৰূপায (siddhibuddhisvarūpāya)to you whose own form is Siddhi and Buddhi
- সিদ্ধিবুদ্ধিপ্ৰদায (siddhibuddhipradāya)who give them both
- চ (ca)and
- সিদ্ধিবুদ্ধিপতে (siddhibuddhipate)O lord of Siddhi and Buddhi
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- মহোদৰ (mahodara)O great-bellied one
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya সিদ্ধিবুদ্ধিস্ৱৰূপায সিদ্ধিবুদ্ধিপ্ৰদায চ সিদ্ধিবুদ্ধিপতে তুভ্যম্ মহোদৰ নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
মনোৱচোহীনমযায তেজসে মনোৱচোযুক্তকলায তে নমঃ ॥ ২২॥
- অমেযমাযাতিগমূৰ্তযে (ameyamāyātigamūrtaye)to your form that goes past a maya beyond measuring
- অপি (api)also
- তে (te)your
- সদা (sadā)always
- সুশান্তিপ্ৰদপূৰ্ণমূৰ্তযে (suśāntipradapūrṇamūrtaye)to your full form that gives deep peace
- মনোৱচোহীনমযায (manovacohīnamayāya)made of what mind and speech cannot reach
- তেজসে (tejase)to the fire
- মনোৱচোযুক্তকলায (manovacoyuktakalāya)to the part that mind and speech can reach
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya অমেযমাযাতিগমূৰ্তযে অপি তে সদা সুশান্তিপ্ৰদপূৰ্ণমূৰ্তযে মনোৱচোহীনমযায তেজসে মনোৱচোযুক্তকলায তে নমঃ
chandas Vaṃśastha, 12 syllables in each of 4 pādas
note The metre widens here, and stays wide for the demon's plea in the verse that follows.
ৰক্ষস্ৱ মাং ভক্তিযুতং দযাব্ধে শ্ৰেষ্ঠং ৱৰং দেহি পৰেশপাল ॥ ২৩॥
- অজ্ঞানদোষেণ (ajñānadoṣeṇa)through the fault of not knowing
- কৃতঃ (kṛtaḥ)done
- অপৰাধঃ (aparādhaḥ)the wrong
- হেৰম্ব (heramba)O Heramba
- তম্ (tam)it
- ক্ষন্তুম্ (kṣantum)to forgive
- ইহ (iha)here
- অৰ্হসি (arhasi)you should
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ৰক্ষস্ৱ (rakṣasva)save
- মাম্ (mām)me
- ভক্তিযুতম্ (bhaktiyutam)who am devoted
- দযাব্ধে (dayābdhe)O sea of kindness
- শ্ৰেষ্ঠম্ (śreṣṭham)the best
- ৱৰম্ (varam)boon
- দেহি (dehi)give
- পৰেশপাল (pareśapāla)O protector, highest lord
anvaya অজ্ঞানদোষেণ কৃতঃ অপৰাধঃ হেৰম্ব ত্ৱম্ ইহ তম্ ক্ষন্তুম্ অৰ্হসি দযাব্ধে ভক্তিযুতম্ মাম্ ৰক্ষস্ৱ পৰেশপাল শ্ৰেষ্ঠম্ ৱৰম্ দেহি
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
যোগাকাৰমযোঽসি ত্ৱং ততোঽহং নিৰ্জিতস্ত্ৱযা ॥ ২৪॥
- অধুনা (adhunā)now
- হি (hi)indeed
- মযা (mayā)by me
- বুদ্ধম্ (buddham)has been understood
- স্ৱৰূপম্ (svarūpam)what you are
- তে (te)your
- গজানন (gajānana)O elephant-faced one
- যোগাকাৰমযঃ (yogākāramayaḥ)made in the shape of yoga
- অসি (asi)you are
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ততঃ (tataḥ)that is why
- অহম্ (aham)I
- নিৰ্জিতঃ (nirjitaḥ)have been beaten
- ত্ৱযা (tvayā)by you
anvaya গজানন অধুনা হি মযা তে স্ৱৰূপম্ বুদ্ধম্ ত্ৱম্ যোগাকাৰমযঃ অসি ততঃ অহম্ ত্ৱযা নিৰ্জিতঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The demon's defeat is turned into the point of the story: he lost because of what the god is.
জেতুং ধন্যঃ কৃতো নাথ পাদপদ্মস্য দৰ্শনাত্ ॥ ২৫॥
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- ৱিনা (vinā)without
- কঃ (kaḥ)who
- সমৰ্থঃ (samarthaḥ)strong enough
- স্যাত্ (syāt)would be
- কালম্ (kālam)time
- কলযতাম্ (kalayatām)of those that count out
- প্ৰভুম্ (prabhum)the lord
- জেতুম্ (jetum)to beat
- ধন্যঃ (dhanyaḥ)fortunate
- কৃতঃ (kṛtaḥ)made
- নাথ (nātha)O lord
- পাদপদ্মস্য (pādapadmasya)of your lotus feet
- দৰ্শনাত্ (darśanāt)by the sight
anvaya ত্ৱাম্ ৱিনা কঃ কলযতাম্ প্ৰভুম্ কালম্ জেতুম্ সমৰ্থঃ স্যাত্ নাথ পাদপদ্মস্য দৰ্শনাত্ [অহম্] ধন্যঃ কৃতঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note কা is printed for কঃ.
তমুত্থাপ্য জগাদেদং ৱচনং সৰ্ৱদঃ পৰঃ ॥ ২৬॥
- এৱম্ (evam)so
- স্তুত্ৱা (stutvā)having praised
- মহাৱিঘ্নঃ (mahāvighnaḥ)the great Vighna
- প্ৰণনাম (praṇanāma)bowed to
- গজাননম্ (gajānanam)Gajanana
- তম্ (tam)him
- উত্থাপ্য (utthāpya)having raised up
- জগাদ (jagāda)said
- ইদম্ (idam)this
- ৱচনম্ (vacanam)word
- সৰ্ৱদঃ (sarvadaḥ)the one who gives everything
- পৰঃ (paraḥ)the highest
anvaya এৱম্ স্তুত্ৱা মহাৱিঘ্নঃ গজাননম্ প্ৰণনাম সৰ্ৱদঃ পৰঃ তম্ উত্থাপ্য ইদম্ ৱচনম্ জগাদ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
কালস্য ন ভযং তেষাং পঠতাং শৃণ্ৱতাং সদা ॥ ২৭॥
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- কৃতম্ (kṛtam)made
- মদীযম্ (madīyam)of mine
- ৱৈ (vai)indeed
- স্তোত্ৰম্ (stotram)the hymn
- সৰ্ৱপ্ৰদম্ (sarvapradam)giving everything
- ভৱেত্ (bhavet)will be
- কালস্য (kālasya)of time
- ন (na)no
- ভযম্ (bhayam)fear
- তেষাম্ (teṣām)for them
- পঠতাম্ (paṭhatām)who recite it
- শৃণ্ৱতাম্ (śṛṇvatām)who hear it
- সদা (sadā)ever
anvaya ত্ৱযা কৃতম্ মদীযম্ ৱৈ স্তোত্ৰম্ সৰ্ৱপ্ৰদম্ ভৱেত্ পঠতাম্ শৃণ্ৱতাম্ তেষাম্ সদা কালস্য ভযম্ ন
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
মহাযোগপ্ৰদং চাস্তু স্তোত্ৰং মত্প্ৰীতিৱৰ্ধনম্ ॥ ২৮॥
- যদ্যত্ (yadyat)whatever
- ইচ্ছতি (icchati)one wants
- তত্তত্ (tattat)that very thing
- ৱৈ (vai)indeed
- দাস্যামি (dāsyāmi)I shall give
- স্তোত্ৰপাঠতঃ (stotrapāṭhataḥ)for the reciting of the hymn
- মহাযোগপ্ৰদম্ (mahāyogapradam)giving the great yoga
- চ (ca)and
- অস্তু (astu)let it be
- স্তোত্ৰম্ (stotram)the hymn
- মত্প্ৰীতিৱৰ্ধনম্ (matprītivardhanam)making my love grow
anvaya স্তোত্ৰপাঠতঃ যদ্যত্ ইচ্ছতি তত্তত্ ৱৈ দাস্যামি স্তোত্ৰম্ মহাযোগপ্ৰদম্ চ মত্প্ৰীতিৱৰ্ধনম্ অস্তু
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ৱাঞ্ছিতং ৱৃণু নো হন্মি অধুনা শৰণাৰ্থিনম্ ॥ ২৯॥
- হন্তুম্ (hantum)to kill
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- ক্ৰোধসংযুক্তঃ (krodhasaṃyuktaḥ)in anger
- আগতঃ (āgataḥ)come
- অহম্ (aham)I
- ন (na)no
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
- ৱাঞ্ছিতম্ (vāñchitam)what you want
- ৱৃণু (vṛṇu)choose
- নো (no)not
- হন্মি (hanmi)I kill
- অধুনা (adhunā)now
- শৰণাৰ্থিনম্ (śaraṇārthinam)one who has asked for shelter
anvaya অহম্ ক্ৰোধসংযুক্তঃ ত্ৱাম্ হন্তুম্ আগতঃ সংশযঃ ন ৱাঞ্ছিতম্ ৱৃণু অধুনা শৰণাৰ্থিনম্ নো হন্মি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
শৰণাৰ্থিন্ one who has asked for shelter — The old rule of refuge: once a man asks, even an enemy is safe. The god states it as a plain fact about himself.
