- শ্ৰীলম্বোদৰস্তোত্ৰম্ (śrīlambodarastotram)the Shri Lambodara Stotra
- ক্ৰোধাসুৰকৃতম্ (krodhāsurakṛtam)made by Krodhasura
anvaya শ্ৰীলম্বোদৰস্তোত্ৰম্ ক্ৰোধাসুৰকৃতম্
chandas Prose, the title
ক্ৰোধাসুৰ Krodhasura — The demon whose name is anger itself. He is beaten by Lambodara and then makes this hymn, which is why the boon at the end is about fear born of anger.
note From the eighth chapter of the Lambodara story in the Mudgala Purana.
- ক্ৰোধাসুৰঃ (krodhāsuraḥ)Krodhasura
- উৱাচ (uvāca)said
anvaya ক্ৰোধাসুৰঃ উৱাচ
chandas Prose, a speaker's line
সৰ্ৱশান্তিপ্ৰদাত্ৰে তে ৱিঘ্নেশায নমো নমঃ ॥ ১ ॥
- লম্বোদৰ (lambodara)O Lambodara
- নমঃ (namaḥ)salutation
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- শান্তিযোগস্ৱৰূপিণে (śāntiyogasvarūpiṇe)whose own form is the yoga of peace
- সৰ্ৱশান্তিপ্ৰদাত্ৰে (sarvaśāntipradātre)to the giver of every kind of peace
- তে (te)to you
- ৱিঘ্নেশায (vighneśāya)to Vighnesha
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya লম্বোদৰ শান্তিযোগস্ৱৰূপিণে তুভ্যম্ নমঃ সৰ্ৱশান্তিপ্ৰদাত্ৰে তে ৱিঘ্নেশায নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সম্প্ৰজ্ঞাতমযো দেহো দেহধাৰিন্নমো নমঃ ॥ ২ ॥
- অসম্প্ৰজ্ঞাতৰূপা (asamprajñātarūpā)whose form is the knowing that rests on nothing
- ইযম্ (iyam)this
- শুণ্ডা (śuṇḍā)trunk
- তে (te)your
- ন (na)no
- অত্ৰ (atra)here
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
- সম্প্ৰজ্ঞাতমযঃ (samprajñātamayaḥ)made of the knowing that still has an object
- দেহঃ (dehaḥ)the body
- দেহধাৰিন্ (dehadhārin)O you who wear a body
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya তে ইযম্ শুণ্ডা অসম্প্ৰজ্ঞাতৰূপা অত্ৰ সংশযঃ ন দেহঃ সম্প্ৰজ্ঞাতমযঃ দেহধাৰিন্ নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
অসম্প্ৰজ্ঞাত knowing that rests on nothing — In Patanjali's yoga, asamprajnata samadhi holds no object at all, while samprajnata still holds one. The verse gives the first to the trunk and the second to the body.
তেন স্ৱানন্দৱাসী ত্ৱং নমঃ সম্যোগধাৰিণে ॥ ৩ ॥
- স্ৱানন্দে (svānande)in Svananda
- যোগিভিঃ (yogibhiḥ)by the yogis
- নিত্যম্ (nityam)always
- দৃষ্টঃ (dṛṣṭaḥ)seen
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ব্ৰহ্মনাযকঃ (brahmanāyakaḥ)lord of Brahman
- তেন (tena)so
- স্ৱানন্দৱাসী (svānandavāsī)living in Svananda
- ত্ৱম্ (tvam)you
- নমঃ (namaḥ)salutation
- সম্যোগধাৰিণে (samyogadhāriṇe)to you who hold the joining
anvaya ব্ৰহ্মনাযকঃ ত্ৱম্ স্ৱানন্দে যোগিভিঃ নিত্যম্ দৃষ্টঃ তেন ত্ৱম্ স্ৱানন্দৱাসী সম্যোগধাৰিণে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ব্ৰহ্ম তদ্ৱন্ন সন্দেহো লম্বোদৰ নমোঽস্তু তে ॥ ৪ ॥
- সমুত্পন্নম্ (samutpannam)came forth
- ত্ৱদুদৰাত্ (tvadudarāt)out of your belly
- জগত্ (jagat)the world
- নানাৱিধম্ (nānāvidham)in all its kinds
- প্ৰভো (prabho)O lord
- ব্ৰহ্ম (brahma)Brahman
- তদ্ৱত্ (tadvat)with it
- ন (na)no
- সন্দেহঃ (sandehaḥ)doubt
- লম্বোদৰ (lambodara)O Lambodara
- নমঃ (namaḥ)salutation
- অস্তু (astu)be
- তে (te)to you
anvaya প্ৰভো ত্ৱদুদৰাত্ নানাৱিধম্ জগত্ সমুত্পন্নম্ তদ্ৱত্ ব্ৰহ্ম সন্দেহঃ ন লম্বোদৰ তে নমঃ অস্তু
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The name Lambodara, the hanging belly, is given its reason here: the world came out of it.
ত্ৱত্তঃ পৰতৰং নাস্তি পৰেশায নমো নমঃ ॥ ৫ ॥
- ত্ৱদীয (tvadīya)your
- কৃপযা (kṛpayā)by kindness
- দেৱ (deva)O god
- মযা (mayā)by me
- জ্ঞাতম্ (jñātam)has been known
- মহোদৰ (mahodara)O great-bellied one
- ত্ৱত্তঃ (tvattaḥ)than you
- পৰতৰম্ (parataram)higher
- ন (na)not
- অস্তি (asti)there is
- পৰেশায (pareśāya)to the highest lord
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya দেৱ মহোদৰ ত্ৱদীয কৃপযা মযা জ্ঞাতম্ ত্ৱত্তঃ পৰতৰম্ ন অস্তি পৰেশায নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
আদিমধ্যান্তহীনায তন্মযায নমো নমঃ ॥ ৬ ॥
- হেৰম্বায (herambāya)to Heramba
- নমঃ (namaḥ)salutation
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- ৱিঘ্নহৰ্ত্ৰে (vighnahartre)who take obstacles away
- কৃপালৱে (kṛpālave)full of kindness
- আদিমধ্যান্তহীনায (ādimadhyāntahīnāya)who have no beginning, middle or end
- তন্মযায (tanmayāya)who are made of that
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya ৱিঘ্নহৰ্ত্ৰে কৃপালৱে হেৰম্বায তুভ্যম্ নমঃ আদিমধ্যান্তহীনায তন্মযায নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
- সিদ্ধিবুদ্ধিৱিহাৰজ্ঞ (siddhibuddhivihārajña)O you who know the play of Siddhi and Buddhi
- সিদ্ধিবুদ্ধিপতে (siddhibuddhipate)O lord of Siddhi and Buddhi
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya সিদ্ধিবুদ্ধিৱিহাৰজ্ঞ সিদ্ধিবুদ্ধিপতে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- সিদ্ধিবুদ্ধিপ্ৰদাত্ৰে (siddhibuddhipradātre)to you who give Siddhi and Buddhi
- তে (te)to you
- ৱক্ৰতুণ্ডায (vakratuṇḍāya)to Vakratunda
- ৱৈ (vai)indeed
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya সিদ্ধিবুদ্ধিপ্ৰদাত্ৰে তে ৱক্ৰতুণ্ডায ৱৈ নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
সৰ্ৱপূজ্যায ৱৈ তুভ্যং ভক্তসংৰক্ষকায চ ॥ ৮ ॥
- সৰ্ৱাত্মকায (sarvātmakāya)to you who are the self of everything
- সৰ্ৱাদিপূজ্যায (sarvādipūjyāya)whom everything must worship first
- তে (te)to you
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
- সৰ্ৱপূজ্যায (sarvapūjyāya)whom all worship
- ৱৈ (vai)indeed
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- ভক্তসংৰক্ষকায (bhaktasaṃrakṣakāya)who keep those who love you safe
- চ (ca)and
anvaya সৰ্ৱাত্মকায সৰ্ৱাদিপূজ্যায তে নমো নমঃ সৰ্ৱপূজ্যায ৱৈ ভক্তসংৰক্ষকায চ তুভ্যম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
লম্বোদৰায নিত্যং নমো নমস্তে মহাত্মনে ॥ ৯ ॥
- অতঃ (ataḥ)so
- প্ৰসীদ (prasīda)be pleased
- ৱিঘ্নেশ (vighneśa)O Vighnesha
- দাসঃ (dāsaḥ)your servant
- অহম্ (aham)I am
- তে (te)your
- গজানন (gajānana)O Gajanana
- লম্বোদৰায (lambodarāya)to Lambodara
- নিত্যম্ (nityam)for ever
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
- তে (te)to you
- মহাত্মনে (mahātmane)to the great one
anvaya অতঃ ৱিঘ্নেশ প্ৰসীদ গজানন অহম্ তে দাসঃ নিত্যম্ মহাত্মনে লম্বোদৰায তে নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
তৱোদৰাত্ সমুত্পন্নং তং কিং স্তৌমি পৰাত্পৰম্ ॥ ১০ ॥
- স্ৱতঃ (svataḥ)of itself
- উত্থান (utthāna)rising
- পৰতঃ (parataḥ)by another
- উত্থানে (utthāne)in the raising
- ব্ৰহ্ম (brahma)Brahman
- ধাৰযন্ (dhārayan)holding
- তৱ (tava)your
- উদৰাত্ (udarāt)out of the belly
- সমুত্পন্নম্ (samutpannam)came forth
- তম্ (tam)him
- কিম্ (kim)how
- স্তৌমি (staumi)shall I praise
- পৰাত্পৰম্ (parātparam)who is higher than the highest
anvaya স্ৱতঃ উত্থান পৰতঃ উত্থানে ব্ৰহ্ম ধাৰযন্ তৱ উদৰাত্ সমুত্পন্নম্ তম্ পৰাত্পৰম্ কিম্ স্তৌমি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
তমুৱাচ গণাধ্যক্ষো ভক্তং ভক্তজনপ্ৰিযঃ ॥ ১১ ॥
- ইতি (iti)so
- স্তুত্ৱা (stutvā)having praised
- মহাদৈত্যঃ (mahādaityaḥ)the great demon
- প্ৰণনাম (praṇanāma)bowed to
- গজাননম্ (gajānanam)Gajanana
- তম্ (tam)to him
- উৱাচ (uvāca)spoke
- গণাধ্যক্ষঃ (gaṇādhyakṣaḥ)the overseer of the ganas
- ভক্তম্ (bhaktam)his devotee
- ভক্তজনপ্ৰিযঃ (bhaktajanapriyaḥ)who loves those who love him
anvaya ইতি স্তুত্ৱা মহাদৈত্যঃ গজাননম্ প্ৰণনাম ভক্তজনপ্ৰিযঃ গণাধ্যক্ষঃ তম্ ভক্তম্ উৱাচ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The demon is called a devotee in the same line in which he is called a demon.
- লম্বোদৰঃ (lambodaraḥ)Lambodara
- উৱাচ (uvāca)said
anvaya লম্বোদৰঃ উৱাচ
chandas Prose, a speaker's line
দাস্যামি ভক্তিভাৱেন স্তোত্ৰেণাঽহং হি তোষিতঃ ॥ ১২ ॥
- ৱৰম্ (varam)a boon
- ৱৃণু (vṛṇu)choose
- মহাভাগ (mahābhāga)O fortunate one
- ক্ৰোধাসুৰ (krodhāsura)O Krodhasura
- হৃদীপ্সিতম্ (hṛdīpsitam)whatever your heart is set on
- দাস্যামি (dāsyāmi)I shall give
- ভক্তিভাৱেন (bhaktibhāvena)by your devotion
- স্তোত্ৰেণ (stotreṇa)by the hymn
- অহম্ (aham)I
- হি (hi)indeed
- তোষিতঃ (toṣitaḥ)have been contented
anvaya মহাভাগ ক্ৰোধাসুৰ হৃদীপ্সিতম্ ৱৰম্ ৱৃণু দাস্যামি ভক্তিভাৱেন স্তোত্ৰেণ হি অহম্ তোষিতঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
যঃ পঠিষ্যতি তস্যৈৱ ক্ৰোধজং ন ভযং ভৱেত্ ॥ ১৩ ॥
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- কৃতম্ (kṛtam)made
- ইদম্ (idam)this
- স্তোত্ৰম্ (stotram)hymn
- সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদম্ (sarvasiddhipradam)giving every success
- ভৱেত্ (bhavet)will be
- যঃ (yaḥ)whoever
- পঠিষ্যতি (paṭhiṣyati)will recite it
- তস্য (tasya)for him
- এৱ (eva)indeed
- ক্ৰোধজম্ (krodhajam)born of anger
- ন (na)no
- ভযম্ (bhayam)fear
- ভৱেত্ (bhavet)will be
anvaya ত্ৱযা কৃতম্ ইদম্ স্তোত্ৰম্ সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদম্ ভৱেত্ যঃ পঠিষ্যতি তস্য এৱ ক্ৰোধজম্ ভযম্ ন ভৱেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The boon is shaped to the demon who asked for it: what he stood for is exactly what the hymn now keeps away.
যদ্যদিচ্ছতি তত্তদ্ৱৈ দাস্যামি স্তোত্ৰপাঠতঃ ॥ ১৪ ॥
- শৃণুযাত্ (śṛṇuyāt)would hear it
- তস্য (tasya)for him
- তদ্ৱত্ (tadvat)the same
- চ (ca)and
- ভৱিষ্যতি (bhaviṣyati)will be
- ন (na)no
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
- যদ্যত্ (yadyat)whatever
- ইচ্ছতি (icchati)one wants
- তত্তত্ (tattat)that very thing
- ৱৈ (vai)indeed
- দাস্যামি (dāsyāmi)I shall give
- স্তোত্ৰপাঠতঃ (stotrapāṭhataḥ)for the reciting of the hymn
anvaya [যঃ] শৃণুযাত্ তস্য চ তদ্ৱত্ ভৱিষ্যতি সংশযঃ ন স্তোত্ৰপাঠতঃ যদ্যত্ ইচ্ছতি তত্তত্ ৱৈ দাস্যামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
- ইতি (iti)so ends
- শ্ৰীমন্মুদ্গলে (śrīmanmudgale)in the revered Mudgala
- মহাপুৰাণে (mahāpurāṇe)in the great Purana
- লম্বোদৰচৰিতে (lambodaracarite)in the story of Lambodara
- অষ্টমে (aṣṭame)in the eighth
- অধ্যাযে (adhyāye)chapter
- ক্ৰোধাসুৰকৃত (krodhāsurakṛta)made by Krodhasura
- লম্বোদৰস্তোত্ৰম্ (lambodarastotram)the Lambodara Stotra
anvaya ইতি শ্ৰীমন্মুদ্গলে মহাপুৰাণে লম্বোদৰচৰিতে অষ্টমে অধ্যাযে ক্ৰোধাসুৰকৃত লম্বোদৰস্তোত্ৰম্
chandas Prose, the colophon
মুদ্গলপুৰাণ the Mudgala Purana — The Ganapatya scripture in which Ganesha's eight forms each have their own section. Lambodara is one of the eight.
